top of page
Search

ni Leonida Sison @Boses | November 10, 2025



Boses by Ryan Sison


Tuwing dumaraan ang bagyo sa bansa, hindi lang mga bahay ang nasisira, pati pag-asa, pangarap, kabuhayan ng mga Pilipino, at maging ang pagkawala ng mahal natin sa buhay. 


Ngayon, sa dinanas nating hagupit ng Bagyong Tino na nag-iwan ng higit 180 patay at malawakang pinsala sa Visayas, Mindanao, at ilang bahagi ng Luzon, muling binigyang-diin ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos, Jr. ang katotohanang kailangan nating kumilos bilang isang bansa. Kaya’t sa ilalim ng Proclamation No. 1077, idineklara niya ang state of national calamity sa loob ng isang taon, magandang hakbang ito para sa mas mabilis, maayos, at sabayang pagbangon ng sambayanang Pinoy. 


Hindi simpleng desisyon ang magdeklara ng state of national calamity. Ibig sabihin nito, nasa yugto na tayo ng krisis na kailangang pagtulungan ng lahat, mula sa gobyerno hanggang sa mga pribadong sektor at mamamayan. Ayon sa proklamasyon, layunin nitong mas mapabilis ang rescue, relief, recovery, at rehabilitation programs sa mga lugar na sinalanta ni “Tino”, at sa mga lugar na maaaring tamaan din ng Bagyong Uwan. 


Kabilang sa mga hakbang ang pagpapatupad ng price freeze sa mga pangunahing bilihin, pagbibigay ng zero-interest loans sa mga pinakasinalanta ng kalamidad, at paghihigpit laban sa profiteering at hoarding. Pinahihintulutan din nito ang paggamit ng national o pambansa at lokal na pondo para sa agarang pagresponde, pagrekober, at paghatid ng serbisyo sa mga naapektuhang pamilya. 


Kaugnay nito, naglabas ang Office of the President ng P760 milyong tulong pinansyal sa mga apektadong lalawigan — mula P50 milyon sa Cebu, Capiz, Iloilo, Bohol, at iba pa, hanggang P5 milyon sa mas maliliit na probinsya gaya ng Albay, Quezon, at Zamboanga del Norte. 


Siniguro rin ng Pangulo na patuloy ang relief at rescue operations, habang naghahanda naman ang gobyerno sa panibagong banta ni “Uwan”. 


Sa kabila ng mga hakbang na ito, hindi maikakaila na ang isang taon na state of national calamity ay hindi lang panawagan sa gobyerno, kundi sa buong bansa. Ipinapakita nito na nasa kritikal tayong yugto kung saan kailangang manatiling matatag ang bawat Pinoy — mula sa mga frontliner, LGU, hanggang sa ordinaryong mamamayang marunong magmalasakit. 


Kung minsan, tila nakakasanayan na lang natin ang salitang kalamidad. Pero sa totoo lang, tuwing dumaraan tayo rito ay paalala ito ng ating kahinaan bilang bansa, at ng pagkakataong patunayan muli ang ating lakas sa pagkakaisa. 

Gayunman, sa gitna ng trahedya, mas nakikita pa rin ang tunay na diwa ng bayanihan sa atin. 


Isang taon ang ibinigay para sa ating recovery upang makabawi at makabalik sa normal na pamumuhay. Pero sana, hindi ito matapos sa panahon lang ng emergency. Dahil ang tunay na pagbangon ay ‘yung natututo tayo sa bawat unos, natatayo natin ang mas matatag na komunidad, at higit sa lahat lumalaban nang may pag-asa.


Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

 
 

ni Leonida Sison @Boses | November 8, 2025



Boses by Ryan Sison


Hindi lang dapat sa kasagsagan ng bagyo naalarma ang gobyerno at mamamayan para kumilos, kailangang bago pa man dumating ang anumang sakuna ay handa na tayo. 

Sa ating bansa na sanay na umano sa mga bagyo, bakit bawat unos na bumabayo ay parang hindi pa rin tayo natututo? 


Habang papalapit ang Tropical Storm Fung-Wong o Bagyong Uwan na inaasahang magiging super typhoon, muling sinusubok ang disiplina, kahandaan, at malasakit ng bawat lokal na pamahalaan. 


Kaya naman inatasan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang mga local government units (LGUs) na agad tapusin ang preemptive evacuation ng mga residenteng nasa high-risk areas, bago pa mag-Linggo, Nobyembre 9. Isang hakbang na pinangunahan ng Department of the Interior and Local Government (DILG) upang tiyaking hindi mauulit ang mga trahedyang kumitil ng mga buhay at sumira ng mga kabuhayan. 


Ayon sa Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) kahapon, ang Bagyong Uwan ay nasa labas pa ng Philippine Area of Responsibility (PAR) ngunit mabilis na lumalakas. Sa mga susunod na oras anila, maaaring umabot ito sa super typhoon category, na posibleng mag-landfall sa Northern o Central Luzon sa Nobyembre 10. May banta rin ng malalakas na ulan, landslide, storm surge, at coastal flooding — isang senaryong pamilyar ngunit laging nakakapanindig-balahibo. 


Batay sa DILG, nakatuon ang kanilang pansin sa tatlong “K” (Kahandaan, Koordinasyon, at Kaligtasan), kung saan inaatasan nila ang mga LGUs na maghanda ng evacuation centers na may sapat na pagkain, kuryente, at tulugan, at tiyaking maayos ang pamamahala sa mga evacuees. Gayundin, dapat manatili ang kanilang koordinasyon sa Regional Disaster Risk Reduction and Management Councils (RDRRMCs).


Ipapatupad din anang ahensya, ang no-sailing policy, kanselasyon ng outdoor at tourism activities, habang kailangang tiyaking maayos ang mga daan upang walang maging hadlang para sa mga emergency at relief operations.


Sinabi pa ng DILG, hindi tayo dapat magpakampante dahil ang susunod na 48 oras ang pinakamahalaga, malinaw na paalala na ang kaligtasan ay hindi dapat isugal bagkus iprayoridad ito.  


Malaki ang papel ng pagiging handa tuwing may paparating na bagyo o anumang kalamidad. Kasabay pa nito ang taimtim nating pakikinig sa mga anunsyo mula sa mga kaukulang ahensya tulad ng signal warnings at iba pang paalala ng pag-iingat.  Napakahalaga rin ng pagsunod natin sakaling ipatupad na ang preemptive evacuation ng mga lider ng lokal na pamahalaan. 


Kapag bawat LGU ay maagap, bawat lider ay handa, at ang mga mamamayan ay nakikinig, ang pinsalang dulot ng anumang unos ay magiging aral lamang, at hindi trahedya. 


Ang kaligtasan ay dapat pinahahalagahan. Ito’y kolektibong responsibilidad, kung saan ang mamamayan ay sumusunod sa kinauukulan, habang ang gobyerno ay nireresolbahan ang anumang kahinaan ng sistema tulad ng kakulangan sa evacuation centers, mabagal na relief response, at kawalan ng koordinasyon. Sa ganitong paraan, mapipigilan natin ang mas matinding pinsala na maidudulot nito.


Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

 
 

ni Leonida Sison @Boses | November 8, 2025



Boses by Ryan Sison


Kung saan ang mga guro ay nagsisilbing ilaw ng mga kabataan, maging sila ay nagnanais din ng pagbabago sa matagal nang tila bulok na sistema sa edukasyon.


Hindi ito simpleng hinaing, ito’y sigaw ng mga indibidwal na araw-araw humaharap sa kakulangan, sa mga sira-sirang klasrum, at sa mga estudyanteng unti-unting nawawalan ng pag-asa dahil sa kahirapan. 


Kamakailan, inanunsyo ng Alliance of Concerned Teachers (ACT)-Philippines ang planong sit-down strike sa katapusan ng Nobyembre, kasabay ng anti-corruption protest sa Nobyembre 30. Hindi ito basta protesta lamang, sumisimbolo ito ng matagal nang pananahimik ng mga guro na ngayo’y sawa na sa hindi magandang sistema. 


Naging mitsa ng tila galit ng mga guro ang inilabas ng Philippine Statistics Authority (PSA) na 2024 Functional Literacy, Education, and Mass Media Survey (FLEMMS). Ayon dito, isa sa apat na Pinoy na may edad 10 pataas ay hindi marunong ng batayang kasanayan sa pagbabasa, pagsusulat, at pag-unawa — katumbas ng 24.8 milyong Pinoy na itinuturing na “functionally illiterate.” 


Para sa ACT, hindi lamang ito numero, kundi patunay ng dekadang kapabayaan at kakulangan ng pondo sa sektor ng edukasyon. Hindi rin biro ang kanilang mga obserbasyon, lantad ang nagsisiksikan na mga silid-aralan, sirang pasilidad, kulang na materyales, at sahod na hindi sapat sa pang-araw-araw na gastusin. 


Habang ang mga guro’y nagpapakahirap magturo, ang mga pondo naman ay nilalamon ng katiwalian. 


Ayon kay ACT chairperson Ruby Bernardo, hindi guro o estudyante ang may sala, kundi isang sistemang pinalulubha ng maling palakad. 


Gayunman, hindi kailanman mauubos ang pag-asa ng mga guro, pero hindi rin dapat

abusuhin ang kanilang pagtitiis. Ang pagkilos nila ay hindi laban, kundi panawagan. Panawagan para sa karapatang marinig, maramdaman, at pahalagahan sa lipunang madalas nakakalimot sa tunay na halaga ng edukasyon. 


Sa bawat chalk na nagagamit, sa bawat blackboard na napupuno ng alikabok, naroon ang sakripisyo ng mga guro. At sa pagtindig ng mga guro ngayong Nobyembre, naroon din ang panibagong simula ng pagbangon sa sistemang tila nalulubog sa katiwalian. 

Ang edukasyon ay pundasyon ng bansa, subalit paano ito tatayo kung mismong pundasyon ay nilulumpo ng korupsiyon? 


Kung nais talaga nating maresolbahan ang krisis sa edukasyon, dapat maglaan ng sapat na pondo para tugunan ang kakulangan, magkaroon ng disente at karapat-dapat na sahod para sa mga guro at kawani, isaayos ang kurikulum at tiyaking magsisilbi ito bilang tunay na pangangailangan ng ating bansa, parusahan ang lahat ng sangkot sa katiwalian mula sa pinakamatataas na opisyal, at higit sa lahat baguhin ang sistemang matagal nang dahilan ng kapabayaan sa edukasyon.


Ang laban ng mga guro ay laban ng bawat Pinoy na naniniwalang ang magandang kinabukasan ay nagsisimula sa silid-aralan. Gayundin, sa kinauukulan, oras na para tutukan hindi lang ang mga proyekto, kundi ang mismong mga nagtuturo sa ating mga kabataan.


Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

 
 
RECOMMENDED
bottom of page