Pasaway na LGUs, dapat managot sa pagpapabagal ng serbisyo

ni Leonida Sison @Boses | February 27, 2026

Dapat managot ang mga lokal na pamahalaan na patuloy na bumabalewala sa mga reporma na dinisenyo upang pabilisin ang serbisyo at bawasan ang pahirap sa mamamayan. Sa panahon ng digitalization, ang pagtanggi o pagkabahala sa pagpapatupad ng makabagong sistema ay hindi na simpleng kakulangan; isa na itong direktang pagkitil sa oportunidad ng mga negosyante at ordinaryong Pilipino na umaasa sa mabilis at malinaw na transaksyon mula sa gobyerno.

Pinaigting ng Anti-Red Tape Authority (ARTA) ang kampanya laban sa mga pasaway na Local Government Unit (LGU) matapos magsampa ng kaso sa Office of the Ombudsman laban sa 117 lokal na pamahalaan na umano’y nabigong ipatupad ang electronic Business One-Stop Shop (eBOSS). Idinisenyo ang eBOSS upang gawing mas mabilis, transparent, at episyente ang pagkuha ng business permits, isang sistemang matagal nang dapat ginagamit ng mamamayan.

Ayon sa isang opisyal, hindi rito nagtatapos ang pananagutan. Inaasahan ang karagdagang mga kaso sa mga susunod na buwan laban sa iba pang non-compliant na LGU matapos ang serye ng inspeksyon ng ahensya. Tumanggi ring tukuyin kung may mga LGU sa National Capital Region na kabilang.

Hindi lamang eBOSS ang isinusulong ng ARTA. Iniimbestigahan din ang 11 LGU na umano’y lumabag sa Executive Order No. 41 dahil sa patuloy na pangongolekta ng pass-through fees sa mga national roads, na nagpapahirap sa mga motorista, negosyante, at mamimili.

Sa kabilang banda, kinilala rin ng ARTA ang mga LGU na sumusunod sa batas at maayos na nagpapatupad ng eBOSS. Tiniyak ng ahensya ang patuloy na pagsasanay at suporta upang mas mapalawak ang paggamit ng digital tools sa lokal na pamahalaan, patunay na ang disiplina at kahusayan ay may kaakibat na pagkilala.

Ang isyung ito ay hindi lamang teknikal na usapin ng compliance. Ito ay laban para sa oras, puhunan, at dignidad ng mamamayan. Kapag pinadali ang proseso, dumarami ang negosyong nabubuo at trabahong nalilikha. Kapag pinabayaan ang reporma, nananatili ang red tape na matagal nang nagpapabigat sa pang-araw-araw na buhay.

Ang mahigpit na hakbang ng ARTA ay paalala na ang serbisyo-publiko ay obligasyon, at ang pagsunod sa batas ay hindi opsyonal. Ang tunay na kaunlaran ay nagsisimula sa pamahalaang marunong sumabay sa panahon at may pananagutan sa taumbayan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Mas mahigpit na regulasyon kontra-ilegal na sigarilyo

ni Leonida Sison @Boses | February 26, 2026

Dapat palakasin ang kampanya laban sa smuggled at ilegal na sigarilyo dahil bawat pakete nito ay may panganib hindi lamang sa mamimili kundi sa buong bansa. Hindi ito simpleng usapin ng bentahan sa sari-sari store; ito ay laban para sa maayos na kabuhayan at integridad ng lokal na ekonomiya.

Bilang tugon sa lumalalang bentahan ng smuggled cigarettes, paiigtingin ng Philippine National Police (PNP) ang information drive sa buong bansa. Inatasan ng PNP Chief ang lahat ng hepe ng pulisya na makipag-ugnayan sa lokal na pamahalaan at opisyal ng barangay upang palawakin ang kaalaman ng mga tindero at mamimili. Layunin nitong ipaliwanag na ang pagbebenta ng ilegal na sigarilyo ay hindi lehitimong hanapbuhay, kundi bahagi ng supply chain ng sindikatong sumisira sa ekonomiya.

Kasama sa kampanya ang malinaw na pagtukoy sa mga brand ng smuggled at illicitly manufactured cigarettes upang magsilbing gabay sa mga sari-sari store at publiko. Mahalaga ito dahil kadalasang nadadaya ang maliliit na negosyante sa murang alok, na posibleng humantong sa kasong kriminal at pagkalugi.

Kasabay nito, nagbabala rin ang Department of the Interior and Local Government (DILG) na maglulunsad ng mas mahigpit na operasyon laban sa economic saboteurs. Ayon sa isang opisyal, magsasagawa ng raid sa pampublikong pamilihan at maliliit na retailer. Binigyan ng isang linggong palugit ang mga nagbebenta upang itigil ang distribusyon at maubos ang paninda bago ipatupad ang mas istriktong hakbang. Malinaw din ang paalala na ang economic sabotage ay may mabigat na parusa at walang piyansa.

Hinihikayat ng PNP ang publiko, lalo na ang mga may-ari ng sari-sari store, na makipagtulungan at magsumbong ng anumang impormasyon tungkol sa bentahan ng smuggled sigarilyo. Ang kooperasyon ng komunidad ang susi upang maputol ang ugat ng ilegal na kalakalan.

Ang laban kontra-smuggling ay laban para sa patas na kabuhayan. Kapag pinayagan ang ilegal na produkto, talo ang buwis na sana’y napupunta sa serbisyong panlipunan, talo ang lehitimong negosyante, at talo ang mamimili sa kaligtasan. Ang mas pinalakas na information drive ay hindi pananakot kundi paalala na ang kaunlaran ay nagsisimula sa tamang kaalaman at sama-samang aksyon. Sa disiplina at malasakit ng bawat isa, magiging ligtas ang komunidad at matatag ang ekonomiya.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Travel tax na pahirap sa publiko, sa wakas, wawakasan na

ni Leonida Sison @Boses | February 25, 2026

Tama lang na muling suriin at tuluyang buwagin ang travel tax, buwis na matagal nang pinapasan ng karaniwang Pilipino sa bawat pag-alis ng bansa. Sa panahon ng mataas na pamasahe, visa, at iba pang bayarin, malinaw na hindi na akma ang travel tax sa kasalukuyang realidad ng ekonomiya. Ang pag-apruba ng House Committee on Tourism sa panukalang pag-alis nito ay hindi lamang para sa turismo kundi isang hakbang para sa ginhawa ng taumbayan.

Pinangunahan ng komite ang pag-apruba sa anim na panukalang batas na naglalayong burahin ang travel tax, kabilang ang House Bill No. 7443. Sa ilalim ng kasalukuyang sistema, umaabot sa P1,620 ang singil sa economy class at P2,700 sa first class, halagang direktang binabayaran ng mga pamilyang Pilipino na nais magtrabaho, mag-aral, o magbakasyon sa ibang bansa.

Ayon sa isang opisyal, malinaw ang direksyon ng Kamara na alisin ang buwis na itinuturing nang pabigat, ngunit tiyakin ang malinaw at sustenableng alternatibong pondo para sa mga apektadong ahensiya. Kabilang sa kasalukuyang benepisyaryo ng travel tax ang Tourism Infrastructure and Enterprise Zone Authority (TIEZA), Commission on Higher Education (CHED), at National Commission for Culture and the Arts (NCCA).

Ibinahagi rin na 96 porsiyento ng nagbabayad ng travel tax ay economy class passengers at 90 porsiyento ng operating budget ng TIEZA ay mula rito. Iginiit din ng isang opisyal ng CHED ang kahalagahan ng Higher Education Development Fund, na halos 86 porsiyento ay galing sa travel tax, habang ang NCCA ay umaasa sa humigit-kumulang P600–P700 milyon kada taon para sa kultura at sining.

Sa kabila nito, malinaw ang paninindigan ng administrasyon. Hiniling mismo ng Pangulo na bigyang-prayoridad ang pagbasura sa travel tax na ipinataw noong Presidential Decree No. 1183 at pinanatili sa Tourism Act of 2009. Para sa kanya, ang buwis ay produkto ng lumang konteksto ng ekonomiya at dagdag pasanin na lamang ngayon. Nakatakda ring ilipat sa General Appropriations Act ang pondo ng TIEZA, CHED, at NCCA upang mas maging matatag at hindi pabagu-bago ang suporta ng gobyerno.

Ipinunto rin na maaari pang makalikha ng hanggang P22 bilyong dagdag-kita ang gobyerno mula sa mas aktibong galaw ng ekonomiya kapag naalis ang travel tax, kumpara sa humigit-kumulang P8 bilyong koleksyon kada taon na bumagsak pa sa zero noong pandemya.

Ang usapin ng travel tax ay usapin ng malasakit. Ang pagtanggal nito ay direktang ginhawa sa ordinaryong mamamayan—OFW man, estudyante, o sinumang nagnanais makapunta sa ibang bansa. Kung tunay na layunin ang inklusibong kaunlaran, nararapat lamang bawasan ang hindi makatarungang singil at palitan ito ng mas maayos, patas, at modernong sistema ng pagpopondo. Ang batas ay dapat sumabay sa panahon, at higit sa lahat, nagsisilbi sa tao.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com