Panawagan para sa makatao at makatarungang lider

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | February 1, 2026

Salamat sa internet at social media, nasisilip natin ang iba’t ibang sulok ng mundo at nasusubaybayan ang kalagayan ng mga tao roon. Sa kasalukuyan, magulo ang Estados Unidos dahil sa patuloy na pagtugis ng Immigration and Customs Enforcement (ICE) sa mga tinuturing na “illegal.” Sa gitna ng operasyong ito, tatlo na ang naiulat na namatay—mga kasong pinagtatalunan kung pagpatay nga ba ang naganap.

Sa Palestina, gutom, sakit, at kawalan ng pag-asa ang kinahaharap ng marami mula nang palakasin ng militar ng Israel ang opensiba laban sa Hamas. Sa Venezuela naman, hindi pa rin lubos na maunawaan ng mamamayan ang mga naganap at patuloy na nangyayari matapos salakayin ang bahagi ng isang lungsod kung saan natagpuan at inaresto si Pangulong Nicolas Maduro. Samantala, sa kabila ng malinaw na panggigipit ng Chinese Navy sa mga mangingisdang Pilipino at sa Philippine Coast Guard, iginiit pa ng Tsina na sila raw ang ginigiit at binabastos. Dahil dito, nagkaisa ang maraming senador na lumagda sa isang sulat-protesta na ipinadala sa Embahada ng Tsina. Hindi pa kabilang dito ang mga kaguluhang nagaganap sa iba’t ibang bansa sa Timog-Silangang Asya, Aprika, Gitnang Silangan, at iba pang rehiyon ng mundo.

Sa Pilipinas, nakatakdang magsimula ang pre-trial ng dating Pangulong Rodrigo Duterte sa ika-23 ng Pebrero 2026. Haharapin niya ang mga kaso kaugnay ng extra-judicial killings (EJK): una, ang mga naganap noong siya ay alkalde ng Davao City; at ikalawa, ang mga naganap sa mga unang taon ng kanyang pagkapangulo. Ang mga kasong ito ay saklaw ng panahon bago naging epektibo ang pagkalas ng Pilipinas sa International Criminal Court (ICC). Bagama’t inihayag ng dating pangulo ang intensyon na umalis sa ICC noong Marso 2018, nagkabisa lamang ito noong Marso 17, 2019. Dahil dito, hindi na saklaw ng ICC ang mga EJK na naganap matapos ang nasabing petsa.

Hindi man tinatawag na extra-judicial killings ang mga insidente sa Estados Unidos, kapansin-pansin ang pagkakahawig ng mga pangyayari. Sa kaso ng pagpatay kay Alex Pretti, ipininta ng mga awtoridad na siya ay mapanganib, armado, at handang manakit. Ngunit taliwas ito sa mga video ng insidente, kung saan makikitang ipinagtatanggol ni Alex ang isang babaeng itinutulak at sinasaktan ng mga ahente ng ICE. Kinuyog siya, itinumba sa lupa, at bago pa man tuluyang bumagsak, maririnig na ang mga putok na pumatay sa kanya. Sa kaso naman ni Renee Nicole Good, iginiit ng mga awtoridad na nagtangka umano siyang managasa kaya’t siya ay pinaputukan nang tatlong beses. Hindi ba’t pamilyar ang ganitong paliwanag—ang madalas na “nanglaban”—na nagiging sapat na dahilan upang pumatay nang walang pananagutan?

Maaaring hindi na lantad ang marahas na pambubugbog at pagbitay ng mga puti laban sa mga itim, gaya noong nakaraan, ngunit nananatili ang parehong padron ng istorya. Isang sektor ang ginagawang masama upang bigyang-katwiran at gawing tila legal at moral ang karahasan laban sa kanila. “Masama ang mga Hudyo, sila ang dahilan ng pagbagsak ng ekonomiya,” ayon kay Hitler. Sa Pilipinas, sinabi ng dating pangulo na “masama ang mga nagdodroga at nagtutulak nito,” kaya sila raw ang ugat ng gulo at kahirapan. Sa Estados Unidos naman, idinidiin ng pangulo na ang mga migrante ang “salot” ng bansa at sanhi ng kahirapan, kaya’t dapat silang pauwiin.

Sa isang pahayag lamang ng pinuno, nagmumukhang batas o opisyal na polisiya ang diskriminasyon. Muling nabubuhay ang diwa ni Hitler sa patuloy na pagdi-demonyo sa mga Palestino, Muslim, pinaghihinalaang durugista, at mga dayuhang tinatatakan bilang ilegal at kriminal. Sa maraming panig ng mundo, nangingibabaw ang magulo at marahas na pamumuno—mga patakarang ginagawang normal at katanggap-tanggap ang di-makatao, di-maka-kapwa, at di-maka-kalikasang mga gawain.

Kaya’t higit kailanman, kailangan ng mundo ang mga pinunong makatao, maka-kalikasan, at mapayapa—mga lider na handang ipagtanggol ang katotohanan at itaguyod ang katarungan at tunay na pagkapantay-pantay ng lahat.

Palawan, alaala ng paraiso at sugat ng pagpaslang

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | January 25, 2026

Maraming taon na ang lumipas nang una nating marating ang Palawan. Naimbitahan tayong dumalo sa ordinasyon ni Padre Alex Abia, na ngayon ay BEC Coordinator ng Bikaryato ng Taytay sa ilalim ni Obispo Broderick Pabillo. Naalala pa natin ang kakaibang pakiramdam ng unang pagpasok sa isang lugar na tila ibang mundo—iba ang wika, klima, pagkain, at maging ang mga mukha at kulay ng buhok ng mga tao.

Iba-iba rin ang damdaming hatid ng kapaligiran: may mainit at masaya, mayroon ding malamig at tila walang pakialam. Ganito ang ating pakiramdam habang naglalakad sa mga lansangan ng Puerto Princesa mahigit tatlumpung taon na ang nakalilipas.

Noong 2010, bumalik tayo sa Palawan upang manirahan at maglingkod. Tumulong tayo kay Obispo Pedro Arigo at tumira sa kanyang tahanan sa likod ng Seminaryo ng San Jose sa Tinigiban. Hindi natin malilimutan ang una nating nasambit nang bumungad ang tanawin mula sa veranda ng kanyang bahay: “Paraiso!” Sa harapan ay ang tahimik at mapayapang tubig ng Puerto Princesa Bay. Sa magkabilang gilid, naroon ang malulusog na bakawan—tahanan ng mga alimango at sari-saring buhay-dagat. Kay ganda. Kay saya. Tunay na paraiso.

Dito sa bahay ng Obispo, tuwing Sabado ng umaga, nagkakape at nag-aalmusal kasama ni Obispo Pete Arigo ang ilang magigiting na tagapagtanggol ng kalikasan—mga anak ng Palawan na nagmamahal sa tinaguriang Huling Paraiso. Dito natin nakilala si Dok Gerry Ortega, asawa ni Patty at ama nina Mika, Erika, Joaquin, Sophia, at Keara. Sa lingguhang kuwentuhan at palitan ng kuro-kuro ng mga taal na Palaweño, unti-unti nating nakilala at tunay na minahal ang Palawan.

Wala pa tayong isang taon sa Huling Paraiso ng Pilipinas nang yumanig sa buong lalawigan ang isang madilim na balita: “DOK GERRY ORTEGA, BINARIL, PATAY.” Biglang nagdilim ang paligid at nagbago ang takbo ng buhay sa Palawan. Kilala si Dok Gerry sa buong lalawigan dahil sa kanyang araw-araw na programa sa radyo—siya ang tinig na gumigising, bumabati, at nagpapasigla sa umaga ng maraming Palaweño. Bigla itong napalitan ng katahimikan.

Noong Biyernes, ika-23 ng Enero 2026, muling dumating sa Maynila si Patty Ortega, kasama ang kanyang anak na si Mika. Taun-taon, sa anibersaryo ng pagpaslang kay Dok Gerry, muling sinusuri ang mabagal na takbo ng kaso. Sa tanggapan ng Thomson Reuters sa Upper McKinley, BGC, nagtipon ang mga human rights staff mula sa iba’t ibang bansang kasapi ng European Union upang makipag-usap kay Dok Patty. Dalawang pari ang sumama at nagpahayag ng suporta, kabilang si Padre Celso Larracas, OFM.

Ibinahagi ni Dok Patty ang maikling salaysay ng mga nangyari sa kaso sa nakalipas na labinlimang taon: nahuli ang bumaril at ang iba pang kasapi ng grupo, pati ang tinukoy na mastermind. Tumakas ang mastermind at nadakip kalaunan sa Thailand, nakulong, nakalaya, at tumakbo pang gobernador ng Palawan. Muli itong nakulong, nagkasakit, at inilipat sa ospital sa ilalim ng “house arrest.” Hanggang ngayon, naroon pa rin siya, at patuloy ang mga pagdinig tuwing ikatlong buwan.

Nang tanungin ng isang opisyal ng EU kung umaasa pa siyang magkakaroon ng positibong resolusyon ang kaso, mahinahon ngunit malungkot na sumagot si Dok Patty: “Unti-unti na akong nawawalan ng pag-asa sa sistema ng katarungan ng ating bansa. Ngunit hindi ako maaaring tumigil. Kapag sumuko ako, mas marami ang mawawalan ng pag-asa.” Dagdag pa niya, mas masakit kaysa sa labinlimang taong paghihintay ang unti-unting paglimot at pagkawala ng diwa ng People Power mula 1986 hanggang sa kasalukuyan.

Sa kabila ng lahat, iginiit ni Dok Patty ang lakas ng panalangin at pananampalataya. Diyos lamang ang hindi nagbabago. Napapagod man siya, ang Diyos ay hindi. Nais man niyang sumuko, ang Diyos ay hindi umaayaw. Amen.

Sino sina David at Goliath?

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | January 18, 2026

Tungkol sa kuwento ni David at Goliath ang mga unang pagbasa nitong mga nagdaang araw. Matagal na ang kuwentong ito ng batang pastol at ng higanteng Pilisteo. Bagama’t luma, nananatili itong puno ng kulay at buhay, at hitik sa aral na mailalapat sa ating kasalukuyang kalagayan.

Si Saul ang unang hari ng Israel, samantalang si David ay isang batang pastol. Malaki ang kaibahan ng dalawa. Bagama’t hari si Saul, higit na madasalin, mahinahon, mapag-isip, at maayos magpasya si David. Kaya nang lusubin ng mga kaaway ang kaharian ni Haring Saul, nagpaalam si David na siya ang haharap sa higanteng si Goliath.

Sa araw ng kanilang paghaharap, pumili si David ng batong angkop sa hugis at bigat. Lumapit siya kay Goliath, inasinta ang noo nito, at pinakawalan ang bato. Tumama ito sa noo ng higante at agad na nabuwal. Lumapit si David, hinugot ang espada ni Goliath, at pinutol ang ulo nito.

Pagbalik ni David sa kaharian, umawit ang mga kababaihan: “Libo ang pinatay ni Haring Saul, ngunit sampu-sampung libo ang pinatay ni David.” Nang marinig ito ni Haring Saul, siya ay napuno ng inggit at galit. Natakot siyang maagaw sa kanya ang kapangyarihan, kaya’t nagbalak siyang ipapatay si David.

Nang malaman ito ni Jonathan, anak ni Haring Saul at kaibigan ni David, agad niya itong binalaan at pinayuhang magtago sa ilang upang makaiwas sa mga kawal ng hari. Kinausap din ni Jonathan ang kanyang ama at ipinagtanggol si David bilang isang mabuting tao.

Kalaunan, nawala ang galit at inggit ni Haring Saul. Muli niyang tinanggap si David, na naglingkod sa kanya hanggang sa katapusan ng buhay ng hari. Pinuspos ng Diyos si David ng biyaya at karunungan. Hindi siya nadaig ng masamang espiritu, at sa tulong ni Jonathan—na kapwa kinausap ang ama at ang kaibigan—naiwasan ang pagpatay sa isang inosente at banal na tao.

Sa kasalukuyan, napakarami pa ring mga Goliath—maaangas, mayayabang, at mapanganib dahil sa kapangyarihan, yaman, at lawak ng lokal at global na koneksyon. Ngunit malinaw ring dumarami ang mga David. Bagama’t bata pa at tila kulang sa karanasan, nagsisimula na silang makilahok sa mga usapin at pagkilos para sa pagtatanggol at pagtataguyod ng demokrasya. Lumalakas ang kanilang tinig na nananawagan laban sa katiwalian at sa ugnayan nito sa mga dinastiya.

Kaliwa’t kanan ang paghahain ng mga kasong plunder at mga reklamong impeachment laban sa mga matataas na opisyal ng pamahalaan. Kasabay nito, may mga kabataang naliligaw ng kasinungalingan at pag-idolo sa tao. Kaya mahalagang maabot ang mas nakararami at mailapit sila sa Panginoon. Sa gitna ng kadiliman, nagpapasalamat tayo na mas marami pa rin ang mga kabataang anak ng liwanag na patuloy itong ipinapahayag.

Tulad noong panahon nina Saul, Jonathan, at David, nagpapatuloy ang tunggalian para sa kapangyarihan at kayamanan. Marami pa ring Goliath, ngunit unti-unti na ring dumarami ang mga pumipili ng liwanag at pananagutan.

Nalalapit na ang ika-apatnapung anibersaryo ng People Power Revolution. Sa mga pulong na ating dinaluhan, kapansin-pansin ang dami ng mga kabataang babae at lalaki na sila mismo ang humahawak sa timon ng kanilang munting bangka. Tila alam nila kung saan nila naririnig ang tinig ng Diyos—at doon sila patungo.