‘Di napatunayang pagkakakilanlan ng akusado, kaso ibinasura

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | August 3, 2025

• 

ISSUE #360

Sa sitwasyon kung saan inabot ng dekada bago maaresto ang isang pinaghihinalaang may-akda ng krimen ng pagpaslang o homicide – sapat na ba ang pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng may-akda ng krimen ang tinatawag na stipulation o kasunduan sa pagkakakilanlan ng akusado sa panahon ng pre-trial?

Sa araw na ito, ating silipin ang naging tugon ng hukuman ukol sa nasabing katanungan kaugnay sa isa sa mga kasong nahawakan ng ating tanggapan. 

Sa kasong People v. Millo (Criminal Case No. 01-xx80) noong ika-10 ng Hunyo 2022, sa panulat ni Honorable Presiding Judge Encarnacion Jaja G. Moya (Regional Trial Court-Branch 146, Makati City), ating balikan ang mga pangyayaring humantong sa pagkamatay ni Jobert, hindi niya tunay na pangalan, at kung paano ang daing ng ating kliyente, na itago na lamang natin sa pangalang “Gooding,” ay pinal na natuldukan nang siya ay napawalang-sala mula sa kasong pagpatay o homicide.

Bilang pagbabahagi ng mga kaganapan, narito ang buod ng mga salaysay na inilahad sa hukuman. 

Si Bowie, hindi niya tunay na pangalan, ay tumestigo noong ika-1 ng Abril 2001, bandang alas-11:00 ng gabi, naka-duty siya sa parking area ng Makati Medical Center. Ayon sa kanya, pagkatapos niya gawin ang logbook, nakita niya si Gooding, Chief-in-Charge sa gabi, na papasok sa parking area kasama si Jobert, na isang kasamahan. 

Lumapit umano si Bowie sa dalawa na tila nag-aaway at naghahamunan. Sa puntong ito ay hindi marinig ni Bowie ang kanilang pinag-uusapan. Subalit, sinubukan ni Bowie na pigilan ang pagtatalo, ngunit ang dalawa ay hindi nag-abala sa pakikinig kay Bowie. 

Nakita naman ni Bowie na lumapit si Jobert kay Gooding na sa puntong iyon ay bumunot ng baril, at itinutok kay Jobert.

Ikinuwento ni Bowie na binaril ni Gooding si Jobert na tumakbo patungong barracks. Sa puntong ito, hinabol ni Gooding ang sugatang si Jobert. Hindi na hinabol pa ni Bowie ang dalawa, sa halip ay tumakbo siya sa gilid. Nang pumasok si Gooding sa kuwartel, narinig ni Bowie ang tatlong putok ng baril. 

Nakita ni Bowie na umalis si Gooding sa barracks at tumakbo patungo sa direksyon ng ospital. Nalaman na lamang ni Bowie ang pagkamatay ni Jobert noong sumunod na araw. 

Nang tanungin si Bowie sa open court o hukuman na naglilitis kung maaari niyang tukuyin ang akusado mula sa isang line-up ng mga tao, sinabi ni Bowie na hindi na niya matukoy ang akusado kung isasaalang-alang na ang mga pangyayari ay naganap isang dekada na ang nakakaraan, at ang salarin ay walang anumang mga marka ng pagkakakilanlan.

Dagdag pa, nang tanungin ng hukuman noong panahon ng paglilitis, nilinaw ni Bowie na bukod kay Gooding ay meron pang isang tao na nasa loob ng barracks bago pa pumasok sina Gooding at Jobert dito. Aniya, ang taong ito ay si Paloma, na matapos aniya niyang marinig ang ika-apat na putok ay nakita niyang lumabas din mula sa barracks, na sinundan ni Gooding.

Sa memorandum ng depensa, ikinatuwiran ng akusado na ang kabiguan ng pangunahing testigo ng tagausig na positibong kilalanin ang akusado ay nangangahulugan ng pagpapawalang-sala sa akusado. Alinsunod dito, aniya ay walang paghatol sa akusado kapag walang patunay ng pagkakakilanlan sa kanya na lampas sa makatuwirang pagdududa. Bagaman meron diumanong stipulation o kasunduan sa pagkakakilanlan ng akusado sa panahon ng pre-trial, ito ay tumutukoy lamang sa patunay na siya ang akusado na kasalukuyang nililitis at hindi ito pag-amin o kasunduan sa akusado bilang may-akda ng krimen.

Matapos ang paglilitis, sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan Margie M. Consulta, mula sa aming PAO-Makati City, District Office, pinal na natuldukan ang daing ni Gooding, kaugnay sa nasabing kaso nang siya ay ipawalang-sala ng hukuman.

Ayon sa hukuman, pagkatapos suriin ang testimonya pati na ang dokumentaryong ebidensya na isinumite, ang hukuman ay nagdesisyon pabor sa akusadong si Gooding.

Gamit ang desisyon sa kaso ng People v. Caliso (G.R. No. 183830, Oktubre 19, 2011, sa panulat ni dating Mahistrado na naging Kagalang-galang na Punong Mahistrado at ngayon ay Executive Secretary Lucas P. Bersamin), ibinahagi ng hukuman na nagkaroon ng pagkakataon ang Korte Suprema na talakayin ang kahalagahan ng isang positibong pagkakakilanlan, na sinasabi:

“Sa katotohanan, ang isang matagumpay na pag-uusig ng isang kriminal na aksyon ay higit na nakasalalay sa patunay ng dalawang bagay: ang pagkakakilanlan ng may-akda ng krimen, at ang kanyang aktuwal na paggawa. Ang isang sapat na patunay na ang isang krimen ay nagawa ay walang silbi kung sa pag-uusig ay hindi makakakumbinsi na patunayan ang pagkakakilanlan ng nagkasala.”

Sa kasong ito ni Gooding, walang positibong pagkakakilanlan sa akusado, sa kabila ng pagkakataon tulad noong paglilitis o sa open court ng pangunahing saksi ng tagausig na kilalanin ang akusado.

Iginiit ng tagausig na hindi kailangan ang isang positibong pagkakakilanlan sa kondisyon na walang duda sa pagkakakilanlan ng akusado alinsunod aniya sa isang kaso ng Korte Suprema na People vs Quezada. Bagama't sumasang-ayon ang hukuman sa nasabing jurisprudence o desisyon na binanggit ng tagausig, aniya hindi maaaring sumang-ayon ang hukuman, batay sa ipinakitang ebidensya, kinuhang testimonya, at mga pangyayari na nakapalibot sa kaso, na ang pagkakakilanlan ng akusado ay naitatag nang walang makatuwirang pagdududa. 

Para isalaysay ang mga pangyayari sa kasong ito, ang impormasyon ay inihain sa Tanggapan ng Tagausig noong unang bahagi ng taong 2001, laban sa isang nagngangalang Gooding, para sa diumano'y pagkamatay ng isang Jobert. Subalit, dahil hindi naaresto ang pinaghihinalaan, ang kaso ay na-archive noong taong 2003. Sa panahong ito, dahil ang katunayan na ang akusado ay hindi kailanman naaresto, walang larawan ang nasabing akusado. Noong 2021, isang Gooding ang naaresto sa Tarlac. Isang yugto ng dalawampung taon ang lumipas mula noon hanggang ngayon, bago umusad ang paglilitis ng kaso. Sa panahon ng pre-trial, ang mga partido ay itinakda ang pagkakakilanlan ng akusado.

Hinggil sa mga nabanggit, ayon sa hukuman ay walang kahalagahan na gumawa ng takda ang mga partido tungkol sa pagkakakilanlan ng akusado noong pre-trial. Idinagdag ng hukuman na ang itinatakdang ito ay nauukol lamang sa katotohanan na siya ay isang taong nagngangalang Gooding, na kasalukuyang kinasuhan ng pagkamatay ni Jobert. Binigyang-diin ng hukuman na kailangan pa ring patunayan ng tagausig nang lampas sa makatuwirang pagdududa, na ang akusado nga ang may kagagawan ng krimen na kinasuhan.

Gayunpaman, sa pagpapasya ng hukuman, sinabi nito na nabigo ang tagausig na magsumite ng anumang ebidensya o testimonya na magpapakita na ang akusado sa kasong ito na pinangalanang Gooding ay ang parehong Gooding na bumaril sa biktimang si Jobert mga dalawampung taon na ang nakararaan. Ito ay sa kadahilanan na walang mga larawang nakunan ang akusado noong 2001 na isinumite bilang ebidensya, kung saan matutukoy ng korte na ang taong kinasuhan ilang taon na ang nakararaan ay ang parehong taong inaresto, at ang parehong tao na nakita ng testigo ng tagausig sa parking place na binaril ang biktima. Ang tanging paraan upang malaman na ang akusado ay ang taong bumaril kay Jobert ay sa pamamagitan ng positibong pagkakakilanlan ng testigo ng tagausig. Gayunpaman, nabigo ang testigo ng tagausig na gawin ito sa open court.

Kung wala ang positibong pagkakakilanlan ng pangunahing saksi ng tagausig, imposible na ngayon, dahil sa mga kalagayan ng kasong ito, na idiin ang krimen kay Gooding, ang taong inaresto at nilitis. Dahil dito, ang pagpapawalang-sala sa akusado batay sa makatuwirang pagdududa ay kinakailangan sa kasong ito.

Muli, bagama't ikinalulungkot natin ang malagim na sinapit ni Jobert, ang hustisya ay kailangang manatiling makatarungan at tiyak. Hindi ito dapat makamit sa pagbibigay kaparusahan sa mga hindi napatunayang nagkasala nang higit sa makatuwirang pagdududa tulad ni Gooding.

Sa pagkamatay ni Jobert, at sa pagkakaabsuwelto kay Gooding – muling pinatotohanan ng hukuman na ang parehong tinig ng biktima at inaakusahan ay dapat marinig. 

Natuldukan na ang daing ni Gooding, habang sa bahagi naman ni Jobert, nawa’y patuloy na dinggin ng Lady Justice ang kanyang sigaw mula sa kabilang buhay. 

Hangad nating maiharap sa hukuman at mapanagot ang tunay na salarin.

Babae, patay sa pamamaril ng nakabisikletang gunman

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | July 21, 2025

• 

ISSUE #359

Ang headline mula sa isang kilalang programa sa telebisyon o YouTube ay nagsabing, “Babae, patay matapos barilin ng nagbibisikletang gunman!” Hinggil sa nabanggit, ang babaeng namatay ay ang nakatatandang kapatid ni Leon na si Karen. 

Bumibili lamang siya noon ng pagkain sa kalapit na karinderya, nang bigla siyang pagbabarilin ng isang gunman na diumano’y nakasakay sa bisikleta. 

Sa kasong People v. Armada (Criminal Case No. 22-xx52) noong ika-31 ng Enero 2024, sa panulat ni Honorable Presiding Judge Victor R. Aguba (Regional Trial Court-Branch 255, Las Piñas City), ating balikan ang mga pangyayaring humantong sa pagkamatay ni Karen, at kung paano ang daing ng ating kliyente, na itago na lamang natin sa pangalang Boss Joel, ay pinal na natuldukan nang siya’y napawalang-sala mula sa kasong pagpatay o murder.

Bilang pagbabahagi ng mga kaganapan, narito ang buod ng mga salaysay na inilahad sa hukuman. 

Noong ika-31 ng Mayo 2022, bandang alas-11:00 ng gabi, ayon kay Leon, siya ay pumunta sa tindahan upang bumili ng cup noodles. Doon ay namataan niya ang kanyang ate na si Karen, na bumibili rin ng pagkain sa kalapit na karinderya. 

Hindi nagtagal, nakarinig siya ng mga putok ng baril, at nakakita ng mga taong nagtakbuhan sa iba't ibang direksyon. Napatakbo rin siya, at nakita niya ang kanyang ate na tumatakbo papunta sa kanyang puwesto, ngunit nang malapit na ito sa kanya ay bigla na lamang itong bumuwal sa kalsada. 

Napansin ni Leon na duguan ang likod ng kanyang ate, kaya’t agad siyang humingi ng tulong. 

Napansin din niya sa ‘di kalayuan si Boss Joel na may hawak na baril, sumakay sa isang bisikleta at tumakas patungong palengke.

Bilang naturang salarin sa pagkamatay ni Karen, inilarawan ni Leon si Boss Joel na nakasuot ng shorts, asul na sando, nakasuot ng face mask na takip ang kanyang ilong at bibig. 

Ayon kay Leon, nakilala niya si Boss Joel dahil sa pamamaraan ng paglalakad nito na aniya ay tila “sakang,” at pamilyar siya rito bilang isang mangingisda. Gayunpaman, nilinaw ni Leon sa paglilitis na narinig lamang niya ang putok ng mga baril, at bandang mata lamang ng akusado ang kanyang nakita.

Sa kabilang banda, mariing iginiit ni Boss Joel ang kanyang kawalang-sala sa nasabing pamamaslang kay Karen. 

Aniya, siya ay nasa kanyang tahanan ng mga panahon na nangyari ang naturang pamamaslang upang maghanda sa pangingisda sa kasunod na araw. 

Dagdag pa niya, ang gunman na ipinakita diumano sa CCTV na ipinalabas sa YouTube ay walang tattoo sa kanang braso katulad niya. 

Sa paglilitis, inamin niya na marunong siyang magpaandar ng motorsiklo, ngunit hindi ng bisikleta.

Matapos ang paglilitis, sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan Diomdelia B. Vergara, mula sa aming PAO-Las Piñas City, District Office, pinal na natuldukan ang daing ni Boss Joel, kaugnay sa nasabing kaso nang siya ay ipawalang-sala ng hukuman.

Ayon sa hukuman, sa pag-uusig ng krimen, at ang desisyon ay dapat na nakabatay sa lakas ng ebidensya ng tagausig, hindi sa kahinaan ng depensa.

Sa pagsusuri kung ang akusado ay maaaring mahatulan sa isang krimen, ibinahagi ng mababang hukuman ang sinabi ng Korte Suprema sa kasong People v. Rodrigo (G.R. No. 176159, 11 September 2008), kung saan inihayag ng huli na dapat isaalang-alang ang mga sumusunod: 

“Una, ang pagkakakilanlan ng akusado bilang may kagagawan ng krimen, ang kredibilidad ng testigo ng tagausig na gumawa ng pagkakakilanlan, gayundin ang pagsunod ng tagausig sa mga legal na pamantayan ng Saligang Batas; at ikalawa, ang lahat ng mga elementong bumubuo sa krimen ay dapat na mapatunayan ng tagausig.”

Alinsunod dito, bagaman maaaring matagumpay na itatag ng tagausig ang lahat ng elemento para sa krimeng murder o pagpatay, hindi naman mahanap ng hukuman na nagkasala ang akusado sa krimen na ipinaratang kung ang pagkakakilanlan ng may kagagawan ng krimen ay kaduda-duda. 

Muli, dinadala ng tagausig ang pasanin na ito, at ang hindi pagtupad sa pasanin na ito ay nagbibigay-katuwiran sa paghatol ng pagpapawalang-sala. 

Sa huli, inuuna ng Saligang Batas ang presumption of innocence o pagpapalagay ng kawalang-sala kesa sa hindi tiyak na pagkakakilanlan ng sinasabing may-akda ng krimen.

Sang-ayon sa mga pangyayaring nakuha sa kasong ito, nakita ng hukuman na mahirap tanggapin na mabilis na naobserbahan, at naisaulo ni Leon ang mga pisikal na katangian ng bumaril, lalo na’t gabi ang krimen, may kaguluhan, at ang mga tao ay nagtakbuhan sa iba't ibang direksyon, at ganap na nakatakip ang ulo at mukha ng diumano’y salarin. 

Ang limitadong antas ng atensyon ni Leon sa pagkakakilanlan ng salarin, kasama ang mabilis, at biglaang paraan kung saan ginawa ang krimen ay nagpapalabo sa pagiging malinaw at kredibilidad ng alaala ng nakasaksi sa pagkakakilanlan ng mamamaril. 

Higit sa lahat, sinabi ng hukuman na walang sinuman sa saksi ang nakakita sa aktuwal na pamamaril. 

Ayon mismo kay Leon, napagtanto lamang niyang binaril ang kanyang kapatid nang ito ay bumagsak sa lupa at duguan. 

Ang mga hindi malinaw na alaala ng nakasaksi ay lubhang kulang sa mga detalye. Dahil dito, hindi natukoy ang aktuwal na salarin nang may makatuwirang katotohanan dahil may takip ang kanyang ulo, at ang kanyang mukha ay natatakpan ng face mask mula sa sariling salaysay ni Leon bilang saksi.

Bagama't ikinalulungkot natin ang malagim na sinapit ni Karen, ang hustisya ay kailangang manatiling makatarungan at tiyak. Hindi ito dapat makamit sa kapinsalaan ng isang inosenteng buhay, o pagbibigay kaparusahan sa mga hindi napatunayang nagkasala tulad ni Boss Joel.

Sa pagkamatay ni Karen, at sa pagkakaabsuwelto kay Boss Joel – muling pinatotohanan ng korte na ang parehong tinig ng biktima at ng inaakusahan ay dapat marinig. Natuldukan na ang daing ni Boss Joel, habang sa bahagi naman ni Karen, nawa’y patuloy na dinggin ng Lady Justice ang kanyang sigaw mula sa kabilang buhay. Hangad nating maiharap sa hukuman at mapanagot ang tunay na salarin.

Stepson na sumabog sa galit, amain pinagsasaksak

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | July 12, 2025

• 

ISSUE #358

Si Luisito, ang yumaong kinakasama ni Evelyn, na ina ni Ramon. 

Ang ginawang pagmamalupit umano ni Luisito kay Evelyn, ang dahilan kung bakit nagawang pagsasaksakin ni Ramon ang kanyang amain, na naging sanhi ng hindi-inaasahang pagwawakas ng buhay ni Luisito.

Ang ginawa ba ni Ramon ay makatarungan? At nakamit kaya ng kaluluwa ni Luisito ang katarungan? 

Samahan ninyo kami sa aming pagbabahagi ng mga pangyayari sa kasong People of the Philippines vs. Ramon Claveria Vargas (CA-G.R. CR-HC NO. 17254, Mayo 31, 2024, sa panulat ni Honorable Court of Appeals Associate Justice Myra V. Garcia-Fernandez [Eighth Division]) upang malaman n’yo ang kasagutan sa mga nabanggit na katanungan.

Kasong murder ang inihain laban kay Ramon sa Regional Trial Court (RTC) ng Lucena City, dahil sa paratang na pananaksak nang merong pagtataksil, na naging sanhi ng daglian na pagpanaw ni Luisito. 

Naganap ang naturang insidente noong ika-8 ng Nobyembre 2012, sa Sariaya, Quezon. Habang nanatili namang at-large si Ramon, hanggang sa siya ay madakip noong ika-7 ng Abril 2014.

Batay sa testimonya ng isa sa mga saksi para sa tagausig na si Ariel, tiyuhin ni Ramon. Siya umano ay nakikipag-inuman sa labas ng kanyang bahay, bandang alas-6:00 ng gabi, noong ika-8 ng Nobyembre 2012. 

Ang ilan sa mga kainuman niya ay sina Luisito, Bitoy, Ronel at Ruel. Si Luisito ay nakaupo umano sa bandang kanan ni Ariel. Nang bigla na lamang dumating ang pamangkin niya na si Ramon, at agad na sinaksak sa likuran si Luisito, na agad namang tumakbo sa bahay nito. 

Dali-dali umanong pumasok si Ariel sa kanyang bahay upang kunin ang kanyang mga anak. At agad niyang ipinagbigay-alam ang malagim na insidente sa kapitan ng kanilang barangay, at agad na umuwi upang kumuha ng sasakyan na magdadala kay Luisito sa pagamutan. 

Subalit, inabutan niya na wala nang buhay ang biktima. Diumano, walang naging pag-uusap o pagtatalo sa pagitan nina Ramon at Luisito bago maganap ang pananaksak. 

Hindi rin umano alam ni Ariel kung ano ang dahilan para saksakin ni Ramon ang amain, bagaman alam niya na kinakasama ng ina ni Ramon si Luisito. Gayunpaman, hindi umano napigilan ni Ariel ang pananaksak, sapagkat maging siya ay nagulat din sa mga pangyayari.

Batay naman sa testimonya ni Merlito, isa pang tiyuhin ni Ramon na tumayo rin bilang saksi para sa tagausig, kasama siya na nakikipag-inuman noong gabi ng insidente, at may dalawang metro umano ang layo niya kay Luisito. 

Diumano, bigla na lamang dumating si Ramon at sinuntok si Luisito. Napatakbo umano si Luisito sa loob ng bahay ni Ariel, subalit hinabol pa rin siya ni Ramon at pinuntirya ng “gulukan” o isang uri ng kutsilyo. 

Hindi umano alam ni Merlito kung ilang beses sinaksak ni Ramon si Luisito, sapagkat dali-dali umano siyang umuwi kahit na nagaganap pa ang malagim na insidente. 

Habang si Ariel naman ay nagtago umano sa loob ng bahay nito, at ang iba pa nilang mga kainuman ay bigla rin nagtakbuhan. 

Maging siya ay hindi rin alam kung ano ang maaaring dahilan ni Ramon sa pag-atake nito kay Luisito. Wala rin umanong naging palitan ng salita sa pagitan ng salarin at biktima habang nagaganap ang pag-atake. 

Hypovolemic shock, ang sanhi umano ng pagkamatay ni Luisito. Anim na sugat ang tinamo ng biktima, at ang saksak sa kanyang dibdib ang pinakamalubha.

“Not guilty” ang naging pagsamo ni Ramon sa mababang hukuman. 

Giit niya, wala siyang intensyon na paslangin ang kanyang amain. Pinoprotektahan lamang umano niya ang kanyang ina at ang kanyang sarili.

Batay sa testimonya ni Ramon, siya ay nasa kanilang bahay noong petsa ng insidente. Dumating doon ang kanyang ina na si Evelyn, at nagsabi na susunduin diumano nito si Luisito na noon ay nasa bahay ni Ariel. 

Dahil meron umano siyang pag-aagam-agam bunsod ng mga nakaraan na pananakit ni Luisito kay Evelyn, sinundan ni Ramon ang kanyang ina sa bahay ni Ariel. Nakita umano ni Ramon nang ayain ng kanyang ina na umuwi si Luisito, subalit tugon na mga suntok ang ibinigay nito kay Evelyn. Kung kaya’t dali-dali umano niyang nilapitan ang kanyang ina at pinigilan si Luisito. Ikinagalit diumano ito ni Luisito, at pati siya ay sinuntok nito sa dibdib, dahilan upang sila ay magkaroon ng palitan ng mga suntok. Bigla na lamang diumano na umatras si Luisito at bumunot ng gulukan. Sinunggaban niya umano ang kamay ni Luisito at habang sila ay nagpapangbuno para sa nasabing patalim ay biglang nasaksak si Luisito. 

Nasaksihan diumano nina Evelyn, Ariel at Merlito ang pangyayari. Subalit napag-alaman diumano ni Ramon na napilitan sina Ariel at Merlito na tumestigo laban sa kanya, dahil merong mga banta sa buhay ng dalawang saksi mula sa mga kamag-anak ni Luisito na umano’y mga hired killers.

Pinatotohanan ni Evelyn ang testimonya ni Ramon. Dagdag pa ni Evelyn, hindi niya umano maiwan si Luisito sa kabila ng mga pananakit nito, sapagkat nagbanta umano ito na papatayin nito ang kanyang anak.

Matapos ang pagdinig, ipinroklama ng RTC, noong ika-6 ng Setyembre 2022 na “Guilty beyond reasonable doubt” para sa krimeng murder si Ramon. 

Parusa na reclusion perpetua ang ipinataw sa kanya, kabilang na ang pagbabayad-pinsala at danyos sa mga naulila ng biktima.

Sa pagnanais na mabaliktad ang kautusan ng RTC, agad na naghain ng kanyang apela si Ramon. Siya ay inireprisinta ni Manananggol Pambayan S.W. Gonzales-Lafuente mula sa aming PAO-Special and Appealed Cases Service (PAO-SACS). 

Iginiit ng depensa na nararapat na ipawalang-sala si Ramon, sapagkat hindi umano napatunayan ng tagausig ang lahat ng mga elemento ng krimen na murder. Mali rin umano ang mababang hukuman nang bigyang-halaga nito ang paiba-ibang testimonya ng mga saksi ng tagausig, at hindi bigyang-halaga ang depensa ng pagtanggi ng inakusahan.

Sa desisyon sa apela ni Ramon, binigyang-diin ng Court of Appeals (CA) Manila, na kinakailangan na mapatunayan ang bawat elemento ng krimen na murder: Una, na merong biktima na napaslang; ikalawa, ang inaakusahan ang pumaslang sa biktima; ikatlo, na merong alinman sa mga qualifying circumstances na nakasaad sa Artikulo 248 ng Revised Penal Code; at ikaapat, na hindi parricide o infanticide ang naganap na pamamaslang. 

Para sa ikatlong elemento, ang isa sa mga qualifying circumstances sa krimen na murder ay treachery o pagtataksil, upang masabi na merong pagtataksil, mahalaga na mapatunayan ang mga sumusunod na elemento: 

(1) the employment of means, method, or manner of execution which tend to ensure its execution and which would ensure the offender's safety from any retaliatory act or defense by the offended person; 

(2) the means or method used was deliberately adopted by the offender. 

(People v. Boringot, G.R. No. 245544, March 21, 2022, citing People v. Roelan, G.R. No. 241322, September 8, 2020)

Napuna ng CA Manila, na hindi umano naisaad sa paratang laban kay Ramon, kung ano ang mga partikular na pangyayari na nagpapakita na gumamit siya ng pamamaraan sa pamamaslang na sadyang nakatulong upang masiguro ang pagsasakatuparan ng krimen nang walang panganib sa kanya mula sa anuman na maaaring pagdedepensa ng biktima. 

Ayon sa appellate court, ang pangkalahatan na pahayag sa paratang na “with treachery”, o “qualified by treachery” ay hindi umano sapat. 

Subalit, dahil hindi umano kinuwestiyon ni Ramon ang pagkukulang na iyon, kinokonsidera na na-waive o naipaubaya na ni Ramon ang kanyang karapatan na kuwestiyunin pa iyon.

Gayunpaman, hindi nakaiwas sa mapanuring pag-iisip ng hukuman ng mga apela ang pagkakasalungat ng mga testimonya nina Ariel at Merlito, partikular na sa pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa naganap na insidente. 

Binigyang-diin ng hukuman ng mga apela na napakahalagang salik ang pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa insidente ng pamamaslang, sapagkat dito maitataguyod kung meron nga bang pagtataksil o wala.

Naging kapuna-puna sa CA Manila na sa testimonya ni Ariel sa hukuman, sinabi niya na siya ay nakikipag-inuman kasama ang biktima, si Merlito at iba pa nang biglang dumating si Ramon, at sinaksak ang biktima sa likod nito. Habang sa testimonya naman ni Merlito, sinabi nito na sinuntok diumano muna ni Ramon ang biktima, dahilan upang mapatakbo ito sa sala ng bahay ni Ariel. 

Hindi pa umano hawak ni Ramon ang gulukan sa punto na iyon. Nakasukbit pa umano ang gulukan sa likod na bewang na bahagi ng shorts ni Ramon. Hinabol umano ni Ramon ang biktima sa loob ng nasabing bahay at doon na pinagsasaksak ang amain. 

Sa sinumpaang salaysay naman nina Ariel at Merlito na isinumite ng tagausig bilang ebidensya, kapwa nilang inilahad na habang sila ay nag-iinuman bigla na lamang umanong dumating si Ramon at sinuntok ang biktima sa likod nito, dahilan upang tumakbo umano ang biktima sa loob ng bahay ni Ariel. 

Hinabol diumano ni Ramon ang biktima sa loob ng nasabing bahay bitbit ang gulukan at makailang-ulit na pinagsasaksak ang biktima.

Ang pagkakasalungat ng mga testimonya nina Ariel at Merlito sa hukuman, pati na ang kaibahan ng nilalaman ng kanilang sinumpaang salaysay sa kanilang testimonya sa hukuman, ay nagdulot ng pag-aalinlangan sa isipan ng hukuman ng mga apela kaugnay sa alegasyon ng paggamit ni Ramon ng sirkumstansya na pagtataksil sa pamamaslang sa kanyang amain.       

Ipinaliwanag din ng appellate court na hindi maaaring masabi na merong pagtataksil sa pagpatay kung ang biktima ay nagkaroon ng pagkakataon na makatakas o makaalpas, o dumepensa para sa kanyang sarili, tulad na lamang sa mga sitwasyon na merong naunang mainit na argumento, suntukan o habulan sa pagitan nila ng salarin bago maganap ang mismong pag-atake at pamamaslang sa biktima. 

Taliwas din umano sa alegasyon ng pagtataksil ang katotohanan na merong presensya ng ibang tao na maaaring magbigay ng tulong o saklolo sa biktima, tulad na lamang ng presensya ng mga kainuman ni Luisito noong naganap ang malagim na insidente. 

Sa pagtataguyod diumano ng paratang na merong pagtataksil, kinakailangan na mapatunayan na sadyang pinili ng salarin ang pamamaraan ng pagsasakatuparan ng krimen nang may paniniguro sa kanyang kaligtasan kung sakali man na gumanti o dumepensa ang biktima.

Sa kaso na inapela ni Ramon, hindi kumbinsido ang hukuman ng mga apela na isinagawa niya ang pananaksak sa kanyang amain nang merong pagtataksil o pagtatraydor. Gayunpaman, hindi pa rin makatarungan ang kanyang ginawa na nagdala kay Luisito sa kanyang kamatayan. 

Kung kaya’t noong ika-31 ng Mayo 2024, ipinroklama ng CA Manila ang desisyon, kung saan ang naunang desisyon ng RTC ay nagkaroon ng pagkakaayos. 

Ang naging hatol ay “Guilty beyond reasonable doubt” si Ramon para sa krimen na homicide sa ilalim ng Artikulo 249 ng Revised Penal Code. 

Pagkakakulong ng 8 taon at isang araw na prision mayor, bilang minimum, hanggang 14 na taon, 8 buwan, at isang araw na reclusion temporal, bilang maximum, ang parusa na ipinataw sa kanya ng CA Manila. Ipinag-utos din ng hukuman ng mga apela ang pagbabayad-pinsala at danyos sa mga naulila ni Luisito, na merong karagdagang anim na porsiyento na interes bawat taon mula sa petsa na naging pinal ang nasabing hatol hanggang sa mabayaran ni Ramon ang kabuuan na halaga ng mga ito. 

Ang desisyon na ito ng CA Manila ay naging final and executory noong ika-5 ng Hulyo 2024.

Halos labindalawang taon na sumisigaw ng hustisya ang kaluluwa ni Luisito para sa marahas na pagkakakitil sa kanyang buhay. Nabago man ang naunang desisyon sa kanyang salarin, dahil sa bumaba ang naipataw na parusa, masasabi pa rin na, sa pagiging pinal ng hatol ng CA Manila kay Ramon, nakamit na rin ni Luisito ang hustisya at katahimikan ng kanyang kaluluwa.

Nawa ay wala nang makaranas pa ng hindi makatarungang pagpanaw. Pakatandaan natin na tanging ang Poong Maykapal lamang ang maaaring bumawi sa buhay na kanyang ipinahiram sa bawat isa sa atin. Huwag natin ilagay ang batas sa ating mga kamay. Meron man tayong hindi maganda o hindi mabuting nararanasan, sana ay huwag iyon gamitin na dahilan upang gumawa ng kasamaan at karahasan, lalo’t higit kung ito ay magdadala sa ibang tao sa lubhang kapahamakan o sa kanilang huling hantungan, kung saan ang daing na dulot ng kalupitan ay nagsusumamo ng kawakasan.