Ang mga natural na obligasyon

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | February 1, 2026

Ang isang obligasyon ay maaaring sibil o natural. Ang isang obligasyon na sibil ay maaaring magbigay ng karapatan sa isang tao na piliting isagawa at isakatuparan ng taong may obligasyong gawin ito. Samantala, ang isang natural na obligasyon ay hindi maaaring ipilit na gawin dahil sa hindi ito base sa positibong batas. Ang obligasyong ito ay batay lamang sa kung ano ang makatarungang gawin sa ilalim ng sirkumstansyang kinasasangkutan. 

Makatarungan para sa isang tao na bayaran ang kanyang pagkakautang subalit kung ang karapatan para singilin ito ay lumipas na, hindi na maaaring pilitin pa itong bayaran ang kanyang pagkakautang. Subalit kung nagbayad ang nasabing nakautang sa taong pinagkakautangan niya kahit na lampas na sa takdang araw, hindi na niya maaaring bawiin pa ang kanyang naibayad.  

Kapag ang isang tao ay nagbayad ng pagkakautang ng ibang tao kahit na ang takdang pagbabayad nito ay nakalipas na at hindi nalalaman ng huli na binayaran ang kanyang pagkakautang ng ibang tao o ang nasabing pagbabayad sa kanyang pabor ay taliwas sa kanyang kagustuhan, hindi maaaring hilingin ng taong nagbayad ng nasabing pagkakautang na ibalik sa kanya ang halaga na ibinayad nito pabor sa isang tao. 

Kapag ang isang tagapagmana naman ay nagbayad ng pagkakautang ng estate na kanyang pinagmanahan at ang halaga ng ibinayad niya ay mas mataas sa halaga ng mana na kanyang tinanggap, ang pagbabayad nito ay mananatiling may bisa at hindi na maaaring ipawalang-bisa pa ng tagapagmanang nagbayad nito.  

Bagama’t ang isang natural na obligasyon ay hindi kinakailangang gawin, ang paggawa nito ay isang makatarungang pagtanggap ng isang obligasyon habang isinasa-isip na anumang obligasyon ay marapat na mabayaran o magawa dahil walang tao ang dapat na magkaroon ng yaman kung nakasasagasa naman siya sa karapatan ng ibang tao.

Ilegal na paggamit ng PhilSys ID, may multa at kulong

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | January 31, 2026

Dear Chief Acosta,

Nakapulot ako ng PhilSys ID ng ibang tao. Nais kong malaman kung ano ang parusa sa maling paggamit ng PhilSys ID ng iba. – Amberlyn

---

Dear Amberlyn, 

Isinabatas ang Republic Act No. 11055 (R.A. No. 11055), o mas kilala bilang “Philippine Identification System Act,” upang magtatag ng isang pambansang sistema ng pagkakakilanlan na tinatawag na “Philippine Identification System” o “PhilSys,” para sa lahat ng mga mamamayan at residenteng dayuhan ng Republika ng Pilipinas. Layunin nito na mapadali at mapabuti ang paghahatid ng mga serbisyo ng pamahalaan, gawing mas episyente at transparent ang mga proseso, at matiyak na ang mga serbisyong pampubliko at panlipunan ay maiparating sa mga taong tunay na nangangailangan nito. Nilalayon din nitong mapahusay ang administratibong pamamahala, mabawasan ang katiwalian at labis na byurukrasya, maiwasan ang mga mapanlinlang na transaksyon at maling representasyon, mapalakas ang pagsasama sa pananalapi, at gawing mas madali ang pagnenegosyo.

Bukod pa rito, ang PhilSys ay nagsisilbing isang panlipunan at pang-ekonomiyang plataporma na maaaring pakinabangan sa iba’t ibang uri ng transaksyon, kabilang ang mga pampubliko at pribadong serbisyo. Nagsisilbi rin itong kawing sa pagtataguyod ng maayos na paghahatid ng serbisyo, pagpapahusay ng administratibong pamamahala, pagbawas ng katiwalian, pagpapalakas ng pagsasama sa pananalapi, at pagtataguyod ng kadalian ng pagnenegosyo. 

Kaya naman ang responsable at tapat na paggamit nito ay pinahahalagahan at pinoprotektahan ng batas. Kaugnay nito, nakasaad sa Seksyon 19 ng batas na ito na ang sinumang taong gagamit ng Philippine Identification Card (PhilID) o PhilSys Number (PSN) sa ilegal na paraan o upang gumawa ng anumang mapanlinlang na gawain, o para sa iba pang ilegal na layunin ay parurusahan ng pagkakakulong nang hindi bababa sa anim na buwan ngunit hindi hihigit sa dalawang taon o multang hindi bababa sa P50,000 ngunit hindi hihigit sa P500,000, o parehong multa at pagkakakulong, ayon sa pagpapasya ng korte. 

Samantalang ang parusang pagkakakulong mula tatlong taon hanggang anim na taon at multang P1,000,000 hanggang P3,000,000 ay ipapataw sa sinumang gagamit ng PhilID/PSN ng iba o hindi awtorisadong pag-aari ng isang PhilID, nang walang anumang makatwirang dahilan maliban sa taong pinagkalooban nito o ang pag-aari ng isang peke, pinalsipika, o binagong PhilID.  

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Pag-aadik at pagbebenta ng gamot online ayon sa Philippine Pharmacy Act

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | January 30, 2026

Dear Chief Acosta,

Sampung taon na akong nagtatrabaho bilang isang pharmacist. Dumidiskarte rin ako sa pamamagitan ng pagbebenta ng gamot online kasama ang kapatid ko. Dahil sa alitan sa negosyo naming magkapatid, diumano ay isusumbong niya ako dahil sa araw-araw kong pag-inom ng alak mula noong iniwan ako ng kasintahan ko. Nais ko sanang malaman kung ang trabaho ko bilang isang pharmacist ay maaapektuhan ng pag-inom ko ng alak kung hindi naman ako umiinom sa oras ng trabaho. – Nolyn

---

Dear Nolyn, 

Kinikilala ng Estado ang mahalagang papel ng mga parmasyutiko sa paghahatid ng dekalidad na serbisyo sa pangangalagang pangkalusugan sa pamamagitan ng pagbibigay ng ligtas, epektibo, at dekalidad na mga produktong parmasyutiko, pangangalaga sa parmasyutiko, impormasyon tungkol sa gamot, pagbibigay ng payo sa mga pasyente tungkol sa gamot, at promosyon sa kalusugan. Kaya naman isinabatas ang Republic Act No. 10918 (R.A. No. 10918) o mas kilala bilang "Philippine Pharmacy Act” upang itaguyod bilang importanteng bahagi ng kabuuang sistema ng pangangalagang pangkalusugan ang mga propesyonal na serbisyo ng mga parmasyutiko at matiyak ang pisikal na kagalingan ng mga Pilipino.

Gayundin, layunin ng batas na ito na magtaguyod ng mga parmasyutiko na maabilidad, mahusay, produktibo, at may tuwid na moral, na ang mga pamantayan ng propesyonal na kasanayan at serbisyo ay dapat na mahusay at mapagkumpitensya sa buong mundo sa pamamagitan ng mga hakbang sa regulasyon, programa, at aktibidad na nagtataguyod at nagpapanatili ng kanilang patuloy na propesyonal na pag-unlad. Kaugnay nito, nakasaad Seksyon 44 (f) ng batas na ito na:

“SEC. 44. Revocation or Suspension of the Certificate of Registration and Cancellation of Special/Temporary Permit. – The Board shall have the power, upon notice and hearing, to revoke or suspend the COR of a registered pharmacist or to cancel an STP of a foreign pharmacist on any of the following grounds: 

(f) Addiction to alcoholic beverages or to any habit-forming drug rendering a pharmacist incompetent to practice the profession as provided for in Section 23 hereof;”

Ayon sa nasabing probisyon ng batas, ang Professional Regulatory Board of Pharmacy ay may kapangyarihan, matapos magbigay ng abiso at pagdinig, na bawiin o suspendihin ang certificate of registration (COR) ng isang rehistradong parmasyutiko o kanselahin ang special/temporary permit (STP) ng isang dayuhang parmasyutiko dahil sa adiksyon sa mga inuming nakalalasing o sa anumang gamot na nakakahumaling na nagiging dahilan upang ang isang parmasyutiko ay mawalan ng kakayahan na isagawa ang kanyang propesyonal na pagsasanay. 

Kung kaya’t sa iyong sitwasyon, kung ikaw ay mapatutunayan na lango o adik sa anumang inuming nakalalasing, maaaring matanggal ang iyong lisenysa bilang parmasyutiko, alinsunod sa magiging hatol ng Professional Regulatory Board of Pharmacy, matapos ang pagdinig. 

Nais din naming ipaalala na ang pagpatakbo ng tindahan ng gamot nang walang lisensya online na hindi awtorisado ng Food and Drug Administration (FDA) ay ipinagbabawal ng Seksyon 45 ng nasabing batas. Sang-ayon sa nasabing probisyon ng batas, kung ang iyong negosyo ng pagbebenta ng gamot online ay hindi awtorisado ng FDA, maaari kang mahatulan ng parusang multa na hindi bababa sa P250,000, ngunit hindi hihigit sa P500,000 o pagkakakulong nang hindi bababa sa isang taon at isang araw ngunit hindi hihigit sa anim na taon, o parehong multa at pagkakakulong, ayon sa pagpapasya ng korte. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.