Proteksyon ng mamimili sa ilalim ng RA 10623

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | May 3, 2026

Nito lamang buwan ng Marso 2026, sunud-sunod ang naging pag-atake ng bansang Iran laban sa bansang Saudi Arabia, Kuwait at United Arab Emirates. Alam naman natin na ang karamihan sa ginagamit nating produkto ng petrolyo ay nanggagaling sa mga bansang ito. Kaya naman, hindi maiiwasan ang pagtaas ng presyo ng mga bilihin sa mga pagkakataong ito, bunsod na rin ng pagtaas ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. 

Bilang pagtugon sa ganitong uri ng krisis, ang ating Kongreso ay nagpatibay ng batas patungkol sa proteksyon ng mga mamimili sa panahon ng emergency. Ang batas na ito ay ang Republic Act (R.A.) No. 7581 o ang “Price Act,” na inamyendahan ng R.A. No. 10623. Layunin nitong protektahan ang mga mamimili sa pamamagitan ng pagpapatupad ng price control sa mga pangunahing pangangailangan at paglalatag ng mga hakbang laban sa hindi makatwirang pagtaas ng presyo sa panahon ng emergency.

Nakasaad sa nabanggit na batas ang mga sumusunod:

“Section 6. Automatic Price Control. –

x x x

“Unless sooner lifted by the President, price control of basic necessities under this section shall remain effective for the duration of the condition that brought it about, but not for more than sixty (60) days: Provided, that, in the case of basic necessities that are wholly imported and deregulated under existing laws such as, but not limited to, household LPG and kerosene, price control thereon shall remain effective for a period of not more than fifteen (15) days, taking into consideration the current inventory or supply levels thereof.”

Ayon sa nabanggit na batas, sa panahon ng emergency, magkakaroon ng awtomatikong pagkontrol sa mga presyo ng mga basic necessities o mga pangunahing pangangailangan. Kabilang dito, ngunit hindi limitado sa, ang mga sumusunod: palay, mais, root crops, at tinapay; sariwa, tuyo o de-latang isda at iba pang produktong dagat; sariwang baboy, karne ng baka at karne ng manok; sariwang itlog; maiinom na tubig sa mga bote at lalagyan; sariwa at naprosesong gatas; sariwang gulay at prutas; instant noodles na gawa sa lokal; kape; asukal; langis sa pagluluto; asin; sabon sa paglalaba at mga detergent; panggatong; uling; at household liquefied petroleum gas (LPG) at kerosene; kandila; at mga gamot.

Ang price control sa mga pangunahing bilihin o pangangailangan sa ilalim ng batas na ito, maliban kung maagang alisin ng Pangulo, ay mananatiling epektibo sa tagal ng kondisyong nagdulot ng emergency, ngunit hindi hihigit sa animnapung (60) araw. Gayunman, sa kaso ng mga pangunahing pangangailangan na ganap na inaangkat at deregulated sa ilalim ng mga umiiral na batas tulad ng, ngunit hindi limitado sa, LPG at kerosene, ang price control ay hindi hihigit sa labing-limang (15) araw, na may konsiderasyon sa kasalukuyang imbentaryo o antas ng supply nito. 

Ang nawawalang blood test: Kapag ang hinala ay hindi sapat sa hatol

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | May 3, 2026

ISSUE #393

Sa mga baryong karaniwang payapa ang gabi, may mga sandaling napapalitan ang katahimikan ng ingay ng kasiyahan—musika, tawanan, at sayawan. Pista, isang gabing pinagdiriwang, kung saan ang buong komunidad ay nagtitipon upang magsaya.

Ngunit may mga gabing, sa gitna ng kasiyahan, may isang pangyayaring babasag sa lahat, hindi lamang sa katahimikan ng gabi, kundi maging sa diwa ng pagdiriwang.

Sa ganitong mga pagkakataon, mabilis ang pagdaloy ng mga tanong, “Sino ang may sala?” at “Sino ang dapat managot?”

Subalit sa mata ng batas, ang sagot ay hindi maaaring ibatay sa hinala lamang. Sapagkat nananatiling matibay ang isang prinsipyong hindi matitinag—ang presumption of innocence. 

Ang bawat akusado ay itinuturing na walang sala hangga’t ang kanyang pagkakasala ay hindi napapatunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Batay sa kasong People of the Philippines v. Rey Vergel E. Faller, Criminal Case No. L-6526, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 57, Libmanan, Camarines Sur, sa panulat ni Hon. Judge Irma Isidora M. Boncodin-Zamudio, sinuri ng hukuman kung sapat ba ang ebidensya upang hatulan ang akusado sa kasong murder sa ilalim ng Artikulo 248 ng Revised Penal Code (RPC). 

Ayon sa impormasyon, noong ika-8 ng Enero 2017, bandang alas-3:00 ng madaling araw, sa Brgy. Sagrada Familia, Sipocot, Camarines Sur, kasabay ng kasagsagan ng kapistahan—ang biktima na tatawagin nating “Alyas Roland” ay diumano’y pinagsasaksak, na nagdulot ng kanyang kamatayan.

Ang gabi na sana ay para sa sayawan at kasiyahan ay nauwi sa trahedya. Ang itinurong responsable sa krimen ay ang akusado na itago na lamang natin sa pangalang “Alyas Marco.”

Sa paglilitis, iniharap ng tagausig ang kanilang mga saksi upang buuin ang kuwentong nangyari—hindi sa pamamagitan ng direktang pag-uugnay, kundi sa pamamagitan ng mga pangyayaring diumano ay magtuturo sa akusado.

Si “Alyas Alex,” isang barangay tanod, na nagpatunay na siya ay nasa plaza noong gabing iyon dahil sa fiesta. 

Ayon sa kanya, bandang alas-2:00 ng madaling araw, may nagsabi sa kanya na mayroong taong nasaksak. Nang kanyang puntahan, natagpuan niya ang biktima na wala nang buhay. Wala umano siyang nababalitaang alitan sa pagitan ni “Alyas Marco” at ng biktima na si “Alyas Roland”.

Isinalaysay naman ni “Alyas Christian,” na bago ang insidente, nakita niya si “Alyas Marco” na nakasakay sa motorsiklo kasama ang dalawang angkas, patungo sa direksyon, kung saan kalaunan ay natagpuan ang katawan ng biktima na si Roland.

Makalipas ang ilang sandali, narinig niya ang balita na may nasaksak.

Ngunit sa kanyang testimonya, inamin niyang hindi niya nakita ang mismong insidente ng pananaksak. Ang kanyang kaalaman ay limitado sa mga pangyayaring naganap bago at pagkatapos nito.

Si “Alyas Helen,” kamag-anak ng biktimang si Roland, ay nagsabing narinig niya ang salitang “Roland, patay na ako,” habang siya ay nasa kanilang bahay. Subalit sa kanyang pagsisiyasat, wala siyang personal na nakita kung sino ang umatake sa biktima. Ang kanyang kaalaman ay batay lamang sa kanyang narinig at sa mga kuwentong nakalap matapos ang insidente.

Mahalaga ring bahagi ng ebidensya ang testimonya ni SPO4 Joven, ang imbestigador ng kaso. 

Ayon sa kanya, may natagpuang dugo sa sweatshirt ni “Alyas Marco.” Gayunman, nang ipadala ito sa crime laboratory, hindi naisagawa ang mahalagang pagsusuri. 

Ang dahilan, walang maibigay na blood sample mula sa pamilya ng biktima upang maikumpara ang dugong natagpuan sa damit ng akusado.

Sa kabila ng pagkakaroon ng blood stains, hindi napatunayan kung ito nga ba ay nagmula sa biktima. Sa madaling salita, ang isang mahalagang ebidensya na sana ay maaaring magbigay-linaw sa kaso ay nanatiling hindi napakinabangan.

Sa kabilang banda, sa tulong ni PAO Lawyer, Atty. Anthony Lorcha Belleza, mariing itinanggi ni “Alyas Marco” ang paratang laban sa kanya.

Ayon sa kanya, siya ay nasa plaza noong gabing iyon, nakiki-fiesta at nakikipagkuwentuhan sa kanyang mga kaibigan. Bandang hatinggabi, siya ay umuwi at natulog. Kinaumagahan, saka lamang niya nalaman na siya ay iniimbestigahan kaugnay ng insidente.

Ang kanyang depensa ay suportado ng kanyang mga saksi na nagpatunay sa kanyang presensya sa ibang lugar noong oras ng krimen.

Sa pagresolba ng kaso, malinaw ang naging sentro ng pagsusuri ng hukuman, sapat ba ang circumstantial evidence upang patunayan ang pagkakasala ni “Alyas Marco” nang lampas sa makatuwirang pagdududa?

Ipinaalala ng hukuman na ang circumstantial evidence ay maaaring maging sapat upang maghatol ng pagkakasala kung ito ay bumubuo ng isang tuluy-tuloy at hindi napuputol na kadena ng mga pangyayari na humahantong sa iisang konklusyon, na ang akusado at wala nang iba ang may sala.

Subalit sa kasong ito, bagama’t may ilang pangyayaring ipinakita ang tagausig, tulad ng presensya ni “Alyas Marco” malapit sa lugar ng insidente, ang umano’y suot niyang damit na may bahid ng dugo, at ang mga narinig na pahayag ng mga saksi—ang mga ito ay hindi sapat upang bumuo ng isang matibay na kadena ng ebidensya.

Ang mga pangyayaring ito ay hindi direktang nag-uugnay kay “Alyas Marco” sa mismong krimen. Walang saksi na nakakita sa aktuwal na pananaksak. Ang mga testimonya ay pawang nagpapakita lamang ng mga pangyayaring maaaring may kaugnayan, ngunit hindi nagbibigay ng katiyakang siya nga ang may sala.

Lalong pinahina ng kakulangan ng blood sample ang kaso ng tagausig. Ang dugong natagpuan sa sweatshirt ni “Alyas Marco” ay nanatiling isang pahiwatig lamang, at hindi isang matibay na patunay.

Sa kabuuan, ang mga ebidensya ay nagdulot lamang ng hinala, hindi ng katiyakan. Sa ating mga batas penal, ang hinala, gaano man kalakas, ay hindi kailanman maaaring pumalit sa patunay na lampas sa makatuwirang pagdududa. Sa huli, pinawalang-sala si “Alyas Marco,” dahil sa kabiguang mapatunayan ang kanyang pagkakasala.

Sa ganitong mga pagkakataon, hindi lamang isa ang pinanggagalingan ng daing. May daing ang pamilya ng biktima, sapagkat ang hustisyang kanilang inaasam ay tila nananatiling mailap. Ngunit may daing din ang akusado—isang taong kinailangang ipagtanggol ang sarili laban sa isang mabigat na paratang na hindi napatunayan nang sapat.

Sapagkat sa ilalim ng batas, ang kalayaan ng isang tao ay hindi maaaring ipagkait batay lamang sa mga pahiwatig, sa mga salaysay na hindi tiyak, at sa ebidensyang hindi ganap.

Sa gitna ng isang gabing puno ng kasiyahan, isang buhay rin ang nawala. Ngunit sa harap ng hukuman, ang katotohanan ay nanatiling nababalot ng pagdududa. Sa mga ganitong kaso, ang batas ay nananatiling tapat sa kanyang paninindigan, na mas mabuti nang makalaya ang isang posibleng nagkasala kaysa makulong ang isang taong hindi napatunayang may sala.

Mga pambansang institusyon para sa performing arts

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | May 2, 2026

Dear Chief Acosta,

Hindi maitatanggi ang katangi-tanging talento ng mga Pilipino sa pagsayaw at pagkanta. Gayunpaman, may ilang aspeto ng sining ang nararapat mabigyan ng higit na atensyon. Isa na siguro rito ang ballet at ang iba pang mga pagtatanghal na ginagawa sa isang teatro. Kaya nais ko po sana malaman kung may batas ba tayo na sumusuporta sa mga ganitong klase ng talento o sining. — Shane Hall

---

Dear Shane Hall,

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa Seksyon 2 ng Republic Act (R.A.) No. 11392, o ang “An Act Establishing a Framework for the Selection of National Performing Arts Companies, Designating for the Purpose Certatin Performing Arts Genres and Appropriating Funds Therefor,” o kilala rin sa tawag na "National Performing Arts Companies Act," na nagsaad na:

“Section 3. Designation as National Performing Arts Companies. -A National Performing Arts Company is hereby designated for a period of five (5) years from the following performing arts genres:

(a) One (1) National Ballet/Contemporary Dance Company;

(b) One (1) National Theater Company;

(c) One (1) National Orchestra;

(d) One (1) National Choral Company; and

(e) One (1) National Indigenous Performing Ensemble.”

Bilang kasagutan sa iyong katanungan at ayon na rin sa nabanggit na probisyon na batas, nagtaguyod ng isang National Performing Arts Company para sa mga nakalista sa taas na genre ng mga tinatawag na performing arts. 

Dagdag dito, nakasaad sa Seksyon 4 ng R. A. No. 11392 ang mga sumusunod na tungkulin ng National Performing Arts Company:

“Section 4. Roles and Functions. -A National Performing Arts Company shall have the following roles and functions:

(a) Undertake a continuing program of training and education for the professional development of performing artists, teachers, directors, designers, performing arts managers, and other artists particular to its performing arts field;

(b) Conduct research relative to particular performing arts and undertake documentation of its activities and programs for the preservation and of dissemination of Filipino masterpieces in the performing arts;

(c) Organize and present a regular annual season of performances at the Cultural Center of the Philippines (CCP) and other venues in the country;

(d) Develop and build a repertoire of original Filipino works that will help define our national cultural identity;

(e) Maintain and promote a standard of artistic excellence in its field that will help elevate the performing arts in the country;

(f) Conduct national outreach and exchange program of performances, workshops, and seminars for the development and promotion of the performing arts in the regions;

(g) Undertake international outreach program as Philippine cultural ambassadors and perform during State functions for visiting dignitaries;

(h) Conduct continuing audience development program and help promote greater awareness and appreciation of the performing arts among the public; and

(i) Maintain a viable and sustainable performing arts organization and help set a standard for effective and efficient performing arts management.”

Ang nabanggit na batas ay ipinapatupad base na rin sa polisiya ng ating Gobyerno, na naayon din sa ating Konstitusyon, na kilalanin, italaga, at suportahan ang mga organisasyong hindi pang-gobyerno na nagpakita ng pangunguna, pare-pareho, at hindi maikakailang kakayahan, bisa, at tagumpay sa pagpapaunlad, pagsasanay, dokumentasyon, at pagtatanghal ng ballet at kontemporaryong sayaw, musikang orkestra, musikang koro, at teatro.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.