Karapatang makilahok sa mga Homeowners Association meetings

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | May 29, 2026

Dear Chief Acosta,

Bagong may-ari ako ng bahay sa isang subdivision. Alinsunod dito, nagparehistro na rin ako bilang miyembro ng umiiral na homeowners association at nagbayad ng lahat ng kaukulang mga bayarin. Nais ko lamang malaman kung maaari na ba akong makilahok sa regular na buwanang pulong ng samahan kahit hindi pa ako nakatatanggap ng pormal na imbitasyon upang dumalo rito? Nais ko po sanang maliwanagan. Maraming salamat po. — Ayen

---

Dear Ayen,

Sinusuportahan ng pamahalahan ang mga samahan ng mamamayan at kinikilala ang karapatan ng mga tao na bumuo ng asosasyon. Kinikilala rin nito ang mahalagang papel ng mga homeowners sa komunidad. 

Ayon sa Seksyon 13(d) ng 2024 Revised Implementing Rules and Regulations ng Republic Act (R.A.) No. 9904, na kilala rin bilang “The Magna Carta for Homeowners and Homeowners Associations”:

“Section 13. Rights of a Member. – A member shall have the following rights:

1. Avail of and enjoy all basic community services and use of common areas and facilities; Provided, that the member is in good standing;

2.  Inspect association books and records during office hours and to be provided, upon request, with a copy of annual reports, including financial statements, at the member’s own expense;

3. Participate, vote and be eligible for any elective or appointive office of the association subject to the qualifications as provided in the Bylaw, and in the Rules;

4. Participate in association meetings, elections and referenda, Provided, that the member is in good standing, unless otherwise provided in the Bylaws, and existing rules and regulations of DHSUD, or ordered in final decisions of the Regional Director, Office of the Secretary, HLURB or the Human Settlements Adjudication Commission (HSAC) or ordered by DHSUD when acting as a special Election Committee under special circumstances;” 

Batay sa nabanggit na seksyon, malinaw na ang isang miyembrong homeowner na nasa mabuting katayuan o good standing sa kanilang homeowners association ay karaniwang may karapatang dumalo at makilahok sa lahat ng pulong ng samahan, halalan, at mga reperendum.

Kaya naman, dahil ikaw ay rehistradong miyembro ng inyong homeowners association at nakapagbayad ng lahat ng kaukulang mga bayarin, maaari kang maituring na miyembrong nasa mabuting katayuan. Alinsunod dito, may karapatan kang makilahok sa mga pulong ng nabanggit na asosasyon kahit hindi ka pa nakatatanggap ng pormal na imbitasyon upang dumalo rito, maliban kung ang iyong sitwasyon ay kabilang sa mga eksepsiyon sa nakasaad sa nabanggit na seksyon.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Kapangyarihan ng homeowner’s association

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | May 28, 2026

Dear Chief Acosta,

Nagpasya ang mga opisyal ng homeowners’ association sa aming subdivision na maglagay ng isa pang basketball court sa panlahatang lugar. May karapatan ba silang magdesisyon tungkol dito nang hindi man lang kinokonsulta kaming mga homeowners? Nais ko po sanang maliwanagan. Maraming salamat po. — Carmela 

---

Dear Carmela,

Itinataguyod ng pamahalaan ang mga samahan ng mamamayan at kinikilala ang karapatan ng bawat isa na bumuo ng asosasyon. Gayundin, kinikilala nito ang mahalagang papel ng mga homeowners sa komunidad. Dahil dito, nabuo ang Republic Act (R.A.) No. 9904 o mas kilala sa tawag na “The Magna Carta for Homeowners and Homeowners’ Associations.” Ayon sa Seksyon 66, Rule 11, Revised Implementing Rules and Regulations (IRR) ng R.A. No. 9904:

“Section 66. Rights and powers of the association. An association duly registered in accordance with this Rules shall have the following rights and powers: 

a. Subject to consultation and with the approval of a simple majority of the members, regardless of standing, adopt and amend the Articles of Incorporation, By laws, rules and regulations, pursuant to existing laws and regulations; 

b. In behalf of its members, institute, defend, or intervene in litigation and/or administrative proceedings affecting the welfare of the association and the subdivision/village or community as a whole, excluding, however, disputes that are not the responsibility of the association; 

c. Without prejudice to the responsibility of the subdivision owners/developers to maintain the road lots, open spaces, and other facilities under Presidential Decree No. 1216 and its implementing rules and regulations, regulate the use, maintenance, repair, replacement and modification of common areas and cause additional improvements to be made part of the common areas; Provided, that the aforementioned do not contradict the provisions of the approved subdivision plan;” 

Batay sa nabanggit na batas, ang isang homeowners’ association, gamit ang sarili nitong kapangyarihan at kahit walang karagdagang konsultasyon sa mga miyembro nito, ay may karapatan at kapangyarihang magsagawa ng mga karagdagang pagpapaunlad sa mga panlahatang lugar. Ang tanging limitasyon dito ay hindi ito dapat sumalungat sa mga probisyon ng aprubadong subdivision plan.

Upang sagutin ang iyong katanungan, maaaring magpasya ang homeowners’ association sa iyong subdivision na magpatayo ng isa pang basketball court sa panlahatang lugar, sa kondisyong hindi ito sumasalungat sa mga probisyon ng aprubadong subdivision plan sa iyong lugar.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Mga taong maaaring magsagawa ng seremonya ng kasal

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | May 27, 2026

Dear Chief Acosta,

Kami po ay malapit sa hepe ng ahensya ng pamahalaan na kasalukuyan naming pinapasukan. Kaugnay nito, nais ko po malaman kung sinu-sino po ba ang mga awtorisadong mag-bless o magkasal? Maaari po ba kaming ikasal ng hepe sa ahensiyang pinapasukan namin? — Dodoria

---

Dear Dodoria,  

Ang sagot sa iyong mga katanungan ay matatagpuan sa ating mga umiiral na batas, partikular sa Executive Order No. 209, o mas kilala sa tawag na “The Family Code of the Philippines,” at sa Republic Act (R.A.) No. 7160, o mas kilala sa tawag na “Local Government Code of 1991.”    

Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Artikulo 7 ng Family Code ang mga sumusunod: 

“Article 7. Marriage may be solemnized by:

1. Any incumbent member of the judiciary within the court's jurisdiction;

2. Any priest, rabbi, imam, or minister of any church or religious sect duly authorized by his church or religious sect and registered with the civil registrar general, acting within the limits of the written authority granted by his church or religious sect and provided that at least one of the contracting parties belongs to the solemnizing officer's church or religious sect;

3. Any ship captain or airplane chief only in the case mentioned in Article 31;

4. Any military commander of a unit to which a chaplain is assigned, in the absence of the latter, during a military operation, likewise only in the cases mentioned in Article 32;

(5)Any consul-general, consul or vice-consul in the case provided in Article 10.”

Bukod sa mga nasabi, nakasaad din sa Seksyon 444 (B) (XVIII) ng Local Government Code of 1991 ang sumusunod:

“Section 444. The Chief Executive: Powers, Duties, Functions and Compensation. –  B)

(xviii) Solemnize marriages, any provision of law to the contrary notwithstanding;.” 

Batay sa mga nabanggit na batas, ang mga sumusunod na tao ay maaaring magsagawa ng seremonya ng kasal:

1. Sinumang kasalukuyang kasapi ng hudikatura, sa loob ng hurisdiksyon ng kanyang hukuman; 

2. Sinumang pari, rabbi, imam, o ministro ng alinmang simbahan o relihiyosong sekta na may wastong kapahintulutan mula sa kanyang simbahan o relihiyosong sekta at nakarehistro sa Civil Registrar General, na kumikilos alinsunod sa saklaw ng nakasulat na kapahintulutang ipinagkaloob sa kanya ng kanyang simbahan o relihiyosong sekta, at sa kondisyong ang isa o parehas sa mga ikakasal ay kabilang sa simbahan o relihiyosong sektang kinabibilangan ng opisyal na nagpapakasal; 

3. Sinumang kapitan ng barko o punong piloto ng eroplano, ngunit tanging sa kasong tinutukoy sa Artikulo 31 ng Family Code; 

4. Sinumang kumander ng yunit ng militar na may nakatalagang chaplain, kung wala ang huli, sa panahon ng operasyong militar, at tanging sa mga kasong tinutukoy sa Artikulo 32 ng Family Code;

5. Sinumang consul-general, consul, o vice-consul, sa kasong itinatadhana sa Artikulo 10 ng Family Code; at 

6. Mga alkalde.

Samakatuwid, kung ang nasabing hepe ng ahensya na iyong tinutukoy ay hindi kabilang sa mga nabanggit, hindi siya awtorisado ng batas na magsagawa ng seremonya ng kasal. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.