Senior High School graduates maaari nang mag-apply sa gobyerno

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 15, 2025

Magandang balita sa ating mga kababayan: may pagkakataon na ang ating mga senior high school graduates na makapasok ng trabaho sa gobyerno.

Inamyendahan kamakailan ng Civil Service Commission (CSC) ang mga education requirements sa mga first-level positions sa gobyerno, bagay na magbibigay ng pagkakataon sa ating mga senior high school graduates na pumasok sa serbisyo-publiko.

Kabilang sa mga first-level positions ang mga clerical, trade, craft, custodial, at iba pang sub-professional work sa parehong supervisory at non-supervisory roles.

Sinusuportahan natin ang hakbang na ito, lalo na’t isinusulong natin ang mas pinalawak na mga oportunidad para sa ating mga senior high school graduates. Noong tinalakay natin ang Batang Magaling Act (Senate Bill No. 2367) noong 2023, hinimok natin ang CSC na amyendahan ang mga pamantayan ng “hiring” sa gobyerno upang makapasok ang ating mga senior high school graduates. 

Matatandaan din na noong 2018, pinuna ng Philippine Institute for Development Studies (PIDS) na hindi nagkaroon ng pagbabago sa mga requirements ng CSC upang makapasok ang mga senior high school graduates sa mga first-level positions sa gobyerno.

Mahalagang hakbang ang ginawang ito ng CSC upang iparating sa ating mga kababayan na may halaga ang dinagdag nating dalawang taon sa high school. Kung babalikan natin ang mga resulta ng isang Pulse Asia survey na isinagawa noong March 2025, lumalabas na apat sa 10 sa ating mga kababayan ang hindi kuntento sa programang senior high school.

Noong tinanong ang ating mga kababayan kung bakit hindi sila kuntento sa programa, pangunahing dahilan ang dagdag-gastos para sa ating mga magulang. Pangalawa, itinuturing na hindi sapat ang senior high school diploma upang makakuha ng magandang trabaho.

Kaya naman patuloy na isusulong ng inyong lingkod ang pagpapalawig ng mga oportunidad upang makakuha ang ating mga senior high school graduates ng magandang trabaho. Sa ilalim ng Batang Magaling Act, iminungkahi natin ang isang probisyon, kung saan magiging mandato sa CSC na repasuhin at amyendahan ang mga polisiya nito para lumawak ang mga oportunidad para sa ating mga senior high school graduates.

Isinusulong din natin sa ilalim ng Batang Magaling Act na gawin nang libre taun-taon ang assessment upang magkaroon ng national certification ang ating mga mag-aaral sa senior high school.

Makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy na tututukan ng inyong lingkod ang mga repormang kinakailangan sa senior high school. 

Ipinangako natin dati na makakahanap ng magandang trabaho ang mga senior high school graduates. Panahon na upang tuparin natin ang pangakong ito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Bawas-taon sa kolehiyo dahil sa SHS Program, dapat nang ipatupad

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 13, 2025

Nagsagawa kamakailan ang Senate Committee on Basic education ng isang pagdinig, kung saan tinalakay natin ang mga pagbabago sa senior high school program ng Department of Education (DepEd). Nakatakdang magsagawa ang DepEd ng pilot sa mahigit 700 na mga paaralan ngayong paparating na School Year 2025-2026.

Sa ilalim ng ‘strengthened senior high school program,’ dalawa na lang ang magiging tracks ng ating mga mag-aaral. Kung dati ay apat ang tracks na pinagpipilian nila, dalawa na lang ang maaaring kuhanin ng mga estudyante: Academic at Technical Professional (TechPro). Sa ilalim din ng bagong programa ng senior high school, magiging lima na lamang ang dating 15 na core subjects. Magkakaroon din ng kalayaan ang ating mag-aaral na makapili ng mga electives batay sa kanilang interes.

Sa ginawa nating pagdinig, binalikan ng inyong lingkod ang dating ipinangakong dagdagan ng dalawang taon ang high school at bawasan ang mga taong kailangang gugulin ng mga mag-aaral sa kolehiyo. Mahigit isang dekada na ang lumipas simula ng ipatupad natin ang sistema ng K to 12 at nagdagdag tayo ng dalawang taon sa high school.

Sa kabila nito, hindi pa rin natin nabawasan ang mga taon sa kolehiyo, bagay na naging dahilan kung bakit apat sa sampu nating kababayan ang nagsasabing dismayado sila sa senior high school. Sa isang Pulse Asia Survey na isinagawa noong Marso, lumalabas na ang dagdag na gastos ang pangunahing dahilan kung bakit marami pa rin sa mga kababayan ang ayaw sa senior high school.

Kaya naman para sa inyong lingkod, kailangan nating tuparin ang dati nang pangakong bawasan ang mga taong gugugulin sa kolehiyo. Sa ginawa nating pagdinig, nagmungkahi tayo ng ilang mga hakbang upang mabawasan ang mga taong dapat gugulin ng mga mag-aaral sa college.

Hinimok ng inyong lingkod ang Commission on Higher Education (CHED) na bawasan ang mga kinakailangang General Education (GE) courses sa kolehiyo, lalo na’t nagdagdag na tayo ng dalawang taon sa high school. Imbes na ituro ang mga ito sa college, tiyakin natin na ang mga aralin sa subject na ito ay naituturo na sa senior high school upang mapaigting ang kahandaan ng mga mag-aaral na pumasok sa kolehiyo.

Mahalagang tiyakin din natin na anuman ang pipiliing kurso ng mga estudyante, magkakaroon sila ng matibay na pundasyon pagpasok nila sa college.

Hinimok din natin ang CHED na tiyaking hindi na dadaan sa mga bridging programs ang mga mag-aaral sa senior high school. Iminungkahi rin natin na ituro lamang sa mga ito ang mga subjects na tulad ng art appreciation at physical education.

Patuloy nating tututukan ang isasagawang pilot ng bagong senior high school program sa pagsisimula ng susunod na school year. Panahon na upang maipakita natin sa ating mga kababayan ang benepisyo ng dagdag na dalawang taon sa high school. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Sapat na nutrisyon, sagot sa illiteracy ng bansa

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 8, 2025

Noong nagsagawa tayo ng pagdinig sa mga resulta ng 2024 Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS), isa sa mga pinuna natin ang kaugnayan ng malnutrisyon at functional illiteracy.  

Sinuri natin ang datos ng mga probinsya at mga highly urbanized cities (HUCs) at nakita natin na kung mataas ang porsyento ng stunting sa mga kabataang wala pang limang taong gulang, mababa ang naitala nilang functional literacy rate. 

Ang functional literacy ay ang kakayahang sumulat, bumasa, mag-compute, at umunawa o umintindi ng binabasa. Tiningnan din natin ang datos ng wasting sa mga probinsya at mga HUCs. Nakita natin na kung mataas ang porsyento ng wasting sa mga batang wala pang limang taong gulang, mababa rin ang naitala nilang functional literacy rate.

Maituturing na stunted ang isang bata kung siya ay maliit para sa kanyang edad. Wasted naman ang isang bata kung mababa ang kanyang timbang para sa kanyang edad. Sa ating talakayan ngayong araw, tutukan natin ang stunting. Ano nga ba ang nagiging sanhi ng stunting? Nagiging stunted ang isang bata kung hindi sapat ang nutrisyon na natatanggap niya sa unang 1,000 araw ng kanyang buhay. Ang unang 1,000 araw ay mula sa sinapupunan hanggang sa umabot siya sa dalawang taon.

Kung hindi natatanggap ng isang bata ang kinakailangan niyang nutrisyon sa unang 1,000 araw ng kanyang buhay, napipinsala nito ang kanyang pag-iisip at kakayahang matuto, bagay na nakakaapekto sa kanilang kakayahang magkaroon ng maayos na hanapbuhay sa kanilang pagtanda.

Sa Year Two Report ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II), lumalabas na isa sa apat na batang wala pang limang taong gulang ang stunted. Kung isa sa apat na batang Pilipino ang stunted at hindi makakuha ng maayos na trabaho, hindi natin mawawakasan ang kahirapan, at mapipinsala ang ating ekonomiya. Nagsisimula sa sinapupunan ng isang ina ang pagsugpo natin sa illiteracy at hindi na natin maaari pang ipagpaliban ang pagtugon sa hamong ito.

Sa ginawa nating pagdinig, hinimok ng inyong lingkod ang Department of Education, Department of Social Welfare and Development, at National Nutrition Council na gawing bahagi ng early childhood at basic education literacy programs ang suporta para sa nutrisyon.

Inaasahan naman natin ang pagsasabatas sa Early Childhood Care and Development System Act na isinulong ng inyong lingkod. Layunin nito na patatagin at itaas ang kalidad ng mga early childhood care and development programs at services, kabilang ang mga programang pang-nutrisyon. Kung tuluyan na itong maging batas, mabibigyan natin ng mas matatag na pundasyon ang ating mga kabataan at mas matitiyak nating makakamit nila ang functional literacy.

Malaking hamon ang pagsugpo sa illiteracy ngunit naniniwala akong kung magtutulungan tayong lahat, mula sa ating mga paaralan at mga komunidad, masusugpo natin ang illiteracy at matitiyak natin na ang mga bata ay may matatag na pundasyon upang maging matagumpay na mamamayan ng ating bansa.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com