ARAL Program, sagot sa academic recovery crisis

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 13, 2026

Kamakailan ay iniulat ng Department of Education ang kanilang Middle of School Year Assessments, kung saan ipinakita ang positibong epekto ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program.

Ayon sa ulat ng ahensya, lumabas na umangat ng humigit-kumulang limang puntos ang kahandaang bumasa o reading readiness ng mga mag-aaral mula Grade 3 hanggang Grade 6. Samantala, umabot naman sa anim hanggang siyam na puntos ang inangat sa performance ng mga mag-aaral sa Grade 7 hanggang Grade 10. Lumabas din sa ulat ng DepEd na 3.42 milyong mag-aaral mula Grade 3 hanggang Grade 6, at 1.72 milyong mag-aaral mula Grade 7 hanggang 10 ang malapit nang makamit ang grade-level reading proficiency.

Bilang may akda at sponsor ng ‘Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program Act, ikinatutuwa kong nakakamit natin ang ating layunin upang matulungan ang mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong. Ating balikan kung ano nga ba ang ARAL Program Act. 

Layunin ng batas na ito na matulungan ang ating mga mag-aaral na nahihirapang umunawa sa kanilang mga aralin, lalo na pagdating sa Reading, Mathematics at Science. Sa ilalim ng programang ito, magtatalaga tayo ng mga tutors na magbibigay suporta sa ating mga mag-aaral upang iangat ang kanilang critical at analytical thinking skills. 

Bahagi ng makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon ngayong taon ang buong suporta para sa pagpapatupad ng ARAL Program. Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, naglaan tayo ng P8.96 bilyon upang palawakin pa ang pagpapatupad ng ARAL Program at mapaigting natin ang learning recovery. 

Sa pamamagitan ng pondong ilalaan natin sa taong ito para sa pagpapatupad ng ARAL Program, 440,000 na mga tutors ang itatalaga natin sa ating mga pampublikong paaralan. Layunin nating tiyakin na magkakaroon ang bawat paaralan ng tutor upang maabot ang mga mag-aaral nating higit na nangangailangan ng tulong. Inaasahang 6.7 milyong mag-aaral ang tutulungan natin para sa School Year 2026-2027.

Titiyakin natin ang epektibong paggastos sa mga pondong inilaan natin para sa iba't ibang programa sa edukasyon. Kung magagamit natin nang tama ang makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor, malayo ang ating mararating upang tuluyan nating masugpo ang krisis na kinakaharap natin sa edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Ngayong 2026, tuloy ang suporta para sa alternative learning system

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 8, 2026

Mas pinabilis na pagpapatayo ng mas maraming mga silid-aralan, mas pinalawak na School-Based Feeding Program, at kumpletong mga aklat para sa ating mga mag-aaral. Ilan lamang ito sa mga pagsisikapan nating makamit gamit ang makasaysayang P1.3 trilyong pondong inilaan natin para sektor ng edukasyon ngayong 2026. Maliban sa mga malinaw na prayoridad na ito, tiniyak din nating magpapatuloy ang suporta sa mga mag-aaral natin sa Alternative Learning System (ALS).

Kung ating babalikan, binibigyan ng ALS ng pangalawang pagkakataon sa edukasyon ang mga mag-aaral nating hindi nakapagtapos ng kanilang pag-aaral. Sa ilalim ng Alternative Learning System Act (Republic Act No. 11510) na iniakda at isinulong ng inyong lingkod, pinatatag at ginawa nating institutionalized ang ALS upang palawakin ang mga oportunidad para sa tuloy-tuloy na pag-aaral ng mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mga mag-aaral, kabilang ang mga indigenous peoples.

Ang mga out-of-school children in special cases ay mga kabataang nasa tamang gulang para pumasok sa paaralan ngunit hindi makapag-aral dahil sa iba’t ibang mga hadlang sa kanilang patuloy na edukasyon. Kabilang sa mga maituturing na out-of-school children in special cases ang mga learners with disabilities o mag-aaral na may kapansanan, indigenous peoples, children in conflict with the law, mga mag-aaral na nasa gitna ng sakuna, at iba pang mga mag-aaral mula sa mga marginalized sectors. Layunin ng ALS na mabigyan ang mga mag-aaral na ito ng basic at functional literacy at mabigyan ng pagkakataon na matapos nila ang basic education.

Isa rin sa mga mandato ng batas ang pagpapatayo ng hindi bababa sa isang ALS Community Learning Center (CLC) sa bawat lungsod at munisipalidad. Bilang pagtupad sa mandatong ito, naglaan ang 2026 budget ng P56 milyon para sa pagpapatayo ng mga ALS CLC. Bibigyang prayoridad natin ang mga lugar kung saan maraming mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mga mag-aaral na hindi nakapagtapos o kaya naman ay walang functional literacy.

May P4.9 bilyon ding nakalaan para sa flexible learning options upang suportahan ang pagpapatupad ng ALS, ng alternative delivery modes o ibang paraan ng pagtuturo, at ang mga inisyatibo ng Department of Education para sa Education in Emergencies o edukasyon sa gitna ng mga sakuna.

Para sa taong 2026, layon nating umabot sa 639,872 ang bilang ng mga mag-aaral na naka-enroll sa ALS. Bagama’t may nakalaang pondo para sa ALS at sa mga mag-aaral nito, mahalagang tiyakin din natin na magagastos ang mga ito nang maayos at ayon sa batas. Makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy nating tututukan ang pagpapatupad ng 2026 budget upang matiyak na bawat sentimo ng buwis na kanilang ibinabayad ay pakikinabangan din nila.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

P6.793 trilyong 2026 budget, pirmado na ng pangulo

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 6, 2026

Magandang balita para sa ating mga kababayan: pirmado na ng ating Pangulo ang P6.793 trilyong budget ng ating bansa para sa 2026. Ito na sa wakas ang bunga ng ating pagsisikap sa loob ng maraming buwan, kung saan tiniyak nating bawat sentimo ng buwis mula sa taumbayan ay kanila ring pakikinabangan sa pamamagitan ng tapat at maaasahang serbisyo mula sa pamahalaan.

Naging makasaysayan ang pagtalakay natin para sa 2026 budget. Ngayong taon, inaasahang ipatutupad natin ang mga reporma upang gawin itong mas transparent, at upang paigtingin ang pakikilahok ng ating mga kababayan sa pagsusuri sa pondong inilaan sa iba’t ibang mga programa ng pamahalaan. 

Sa kauna-unahang pagkakataon, lahat ng mga mahahalagang dokumentong may kinalaman sa national budget ay isinapubliko sa isang website na tinawag nating Budget Transparency Portal. Nakita ng ating mga kababayan ang iba’t ibang bersyon ng national budget sa bawat yugto ng proseso ng pagtalakay nito – mula sa isinumiteng National Expenditure Program (NEP) ng Pangulo, sa General Appropriations Bill (GAB) na inaprubahan ng Kamara, ang mga rebisyon ng Senado sa GAB, ang bicameral conference committee report na niratipikahan ng parehong kapulungan ng Kongreso, hanggang sa General Appropriations Act (GAA) na nilagdaan ng Pangulo. 

Sa kauna-unahang pagkakataon din, nasaksihan ng ating mga kababayan ang bicameral conference committee meeting, kung saan niresolba ng Senado at Kamara ang magkaibang bersyon nila ng budget. Ang reporma para sa mas transparent na pagtalakay ng national budget ay isang mahalagang hakbang upang ibalik ang tiwala ng taumbayan sa pamahalaan. Inaasahang sa pagtalakay natin ng national budget sa mga susunod na taon, magiging pamantayan na ang ganitong proseso. Sa ganitong paraan, mas mababantayan ng ating mga kababayan kung paano nilalaan ng ating mga mambabatas ang kanilang mga buwis sa mga programang dapat nilang pinakikinabangan.

Makasaysayan ang 2026 budget dahil sa pagtutok nito sa pantaong kaunlaran, lalo na sa edukasyon. Ang P1.35 trilyong pondo para sa sektor ng edukasyon ngayong taon ay hindi lamang ang pinakamataas sa kasaysayan ng ating bansa. Ito rin ang unang beses na nakasunod tayo sa rekomendasyon ng UNESCO na maglaan ng 4 hanggang 6% ng Gross Domestic Product (GDP) sa edukasyon. Para sa 2026, ang pondo para sa sektor ng edukasyon ay katumbas ng 4.4% ng GDP. 

Sa ilalim ng 2026 national budget, inaasahang mapapabilis natin ang pagpapatayo ng mga silid-aralan, mapapalawak natin ang School-Based Feeding Program, at mapakikinabangan din ng mas maraming mga mag-aaral ang libreng kolehiyo.

Tututukan din ng 2026 budget ang kalusugan ng ating mga kababayan. Umabot sa

P129.7 bilyon ang pondo para sa PhilHealth at inaasahang mapapatatag natin ang Zero-Balance Billing sa ating mga pampublikong ospital.

Sa puntong ito, mahalagang matiyak natin na magiging epektibo ang mga ahensya ng pamahalaan sa pagpapatakbo ng mga programang pinaglaanan natin ng pondo. Bilang Chairman ng Senate Committee on Finance, aktibong makikilahok ang inyong lingkod sa patuloy na pagrepaso sa mga programa ng pamahalaan upang matiyak na bumabalik sa ating mga kababayan ang bawat sentimo ng buwis na kanilang binabayaran.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com