Tulong pinansyal sa mga mag-aaral sa pribadong paaralan, palalawakin

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 17, 2025

Muling inihain ng inyong lingkod ang ating panukalang batas na nagpapalawak sa saklaw ng tulong pinansyal sa mga mag-aaral na nasa pribadong paaralan.

Una nating inihain ang Government Assistance to Private Basic Education Act noong 19th Congress at sa pagbubukas ng 20th Congress, patuloy nating isinusulong ang repormang ito upang ihatid sa mas maraming mag-aaral ang dekalidad na edukasyon.

Sa ilalim ng ating panukala, maaari nang makatanggap ng tulong pinansyal ang ating mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Grade 6. Isinusulong din natin na voucher system na lamang ang gamitin sa paghahatid ng tulong pinansyal sa magiging mga benepisyaryo ng programa.

Matatandaan na noong sinimulang ipatupad ang senior high school, nagkaroon ng Senior High School Voucher Program (SHS-VP), kung saan nakatanggap ang mga kuwalipikadong mag-aaral ng tulong pinansyal sa pamamagitan ng mga voucher. Ipinatupad ang programang ito upang matugunan ang kakulangan ng silid-aralan dahil sa pagkakaroon ng Grade 11 at Grade 12.

Maliban sa SHS-VP, isa rin sa mga programang ipinapatupad sa ilalim ng Government Assistance to Students and Teachers in Private Education Act (GASTPE) ang Educational Service Contracting (ESC).

Ginagamit ng ESC ang labis na kapasidad ng mga kuwalipikadong high school upang tustusan ang edukasyon ng mga mag-aaral na papasok sana sa mga pampublikong paaralan. Layon ng programa na mabawasan ang siksikan sa mga pampublikong paaralan at matulungan ang mga pribadong paaralan pagdating sa kanilang enrollment.

Noong nakaraang taon, nirepaso ng Senate Committee on Basic Education ang pagpapatupad sa GASTPE. Batay sa ginawang pagsusuri ng Department of Education sa tulong ng Asian Development Bank, lumalabas na mas makakatipid ang pamahalaan kung tutustusan nito ang voucher system imbes na magpatayo ng mas maraming silid-aralan.

Kung tatanggapin ng public school system ang labis na 7.3 milyong mag-aaral sa susunod na 30 taon, P3.7 trilyon ang kabuuang halaga na gagastusin ng pamahalaan o P124 bilyon kada taon. Samantala, P2.6 trilyon ang gagastusin ng pamahalaan para sa voucher system sa susunod na tatlong dekada, katumbas ng P86 bilyon kada taon.

Lumalabas na makakatipid ang pamahalaan ng P1.1 trilyon sa susunod na 30 taon kung tutustusan nito ang voucher system.

Sa kabila nito, lumalabas na hindi rin nagtagumpay ang ESC na makamit ang mga layunin nito, lalo na pagdating sa pagbabawas ng siksikan sa mga pampublikong paaralan. Kaya naman isinusulong nating gumamit na lamang ng isang sistema sa pamamagitan ng voucher system.

Sa ating panukalang batas, nais din nating patatagin ang criteria sa pagbibigay ng tulong pinansyal sa mga magiging benepisyaryo ng GASTPE. Kabilang sa mga criteria ang sitwasyon na siksikan ang mga mag-aaral sa kanilang silid-aralan, pati na rin ang performance ng mga pribadong paaralan, at tuition na sinisingil ng mga ito sa mga mag-aaral.

Magiging mandato rin sa DepEd na magkaroon ng pamantayan para sa accreditation at quality assurance ng mga paaralang lalahok sa GASTPE. Nais din nating tiyakin na mabibigyan ng prayoridad ang mga mag-aaral na galing sa mga mahihirap na pamilya. Magiging automatic recipients din ang mga nakapagtapos ng Alternative Learning System (ALS).

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Mga mag-aaral, sagipin sa pagkalulong sa online gambling

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 15, 2025

Maghahain ang inyong lingkod ng isang resolusyon upang maimbestigahan ang pagkakasangkot ng ating mga mag-aaral sa online gambling.

Bagama’t labag sa batas para sa mga mag-aaral ang magsugal, walang komprehensibong pambansang polisiya o education-based intervention ang kasalukuyang tumutugon sa pagkalat ng online at offline gambling sa mga paaralan, pati na sa mga mag-aaral.

Nakakabahala na ang mga e-wallet services na ginagamit natin ay nagiging daan para malulong ang ating mga mag-aaral sa online gambling. Pinagsamantalahan ng mga online gambling platforms ang ating mga kabataan, dahil mahina o walang sistemang gumagana para sa beripikasyon ng edad ng users. Ang mga online gambling platforms na ito ay pinagmumulan din ng entertainment o libangan na nagbibigay ng agarang kasiyahan sa ating mga mag-aaral.

Isa pang nakakabahala ay ang paggamit ng mga kabataan sa mga online gambling platforms nang hindi natututukan ng kanilang mga magulang. Kapag nakapagbigay na ang ating mga mag-aaral ng mga pangunahing impormasyon para makapag-sign up, nagkakaroon na sila agad ng access sa iba’t ibang mga promo at cash-in options.

Habang nakababad ang ating mga mag-aaral sa internet, kabilang ang iba’t ibang mga website at social media platforms tulad ng Facebook, TikTok, X, at Instagram, samu’t saring mga advertisements ang nakikita nila. Kaya naman mas lalo silang naeengganyong gumamit ng mga online gaming platforms.

Una nang nagbabala ang World Health Organization na ang gambling disorder o pagkalulong sa sugal ay isang behavioral addiction. Matindi rin ang mga pinsalang maaaring idulot nito tulad ng madalas na pagliban sa paaralan, mga problema sa mental health, at patuloy na pagkalulong sa sugal.

Naninindigan tayo na kailangang mapigilan natin ang pagkalulong ng ating mga mag-aaral sa online gambling. Ngayon pa lang ay sugpuin na natin ang problema bago pa ito lumala. Sa gagawin nating pag-imbestiga o pagsusuri, layunin nating magrekomenda ng mga polisiya upang mabigyan ng proteksyon ang mga mag-aaral mula sa adiksyon sa online gambling, pati na rin ang iba pang uri ng mga sugal.

Inihain din ng inyong lingkod ang isang panukalang batas para sa mahigpit na regulasyon ng online gambling. Sa ilalim ng ating panukala, hindi dapat bababa sa P10,000 ang cash-in ng mga nais sumabak sa online gambling. Layon ng ating panukalang batas na mapigilan ang madaling pag-access sa mga online gambling platforms.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

‘Revised Magna Carta for Public School Teachers’ para sa kapakanan ng mga guro

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 10, 2025

Muling inihain ng inyong lingkod ang ating panukalang amyendahan ang Magna Carta for Public School Teachers (Republic Act No. 4670) na naisabatas 59 taon na ang nakalilipas. Napapanahon na upang amyendahan natin ang batas na ito, lalo na’t kailangan nating tiyaking na ang proteksyon at mga benepisyo para sa mga guro ay angkop sa mga hamong kinakaharap nila sa kasalukuyan.

Matatandaan na noong 18th Congress, pinangunahan ng inyong lingkod ang pagrepaso sa pagpapatupad ng Magna Carta for Public School Teachers. Nagsagawa ang Basic Education Committee ng apat na pagdinig at inisa-isa natin ang probisyon ng mga batas. Lumalabas na sa 30 probisyon, pito lamang ang ganap na naipatupad, 18 ang bahagyang napatupad, tatlo ang hindi naipatupad, at may dalawang section na napangunahan na ng ibang mga batas.

Kaya naman inihain natin ang panukalang pag-amyenda sa Magna Carta upang tugunan ang aming mga natuklasan sa ginawang pagsusuri. Pagdating sa mga sahod, benepisyo, at kondisyon sa trabaho, hindi dapat higit ang mga entry-level teachers kung ihahambing sa natatanggap ng mga probationary teachers.

Iminumungkahi rin nating ibaba ang bilang ng oras ng pagtuturo sa apat mula anim. Nais rin nating tuluyang ipagbawal ang pagpapagawa ng non-teaching tasks sa ating mga guro. Isinusulong din nating protektahan ang ating mga guro mula sa mga out-of-pocket expenses.

Nakasaad din sa batas na gawing mas maayos ang batayan ng mga sahod ng mga guro. Sa ilalim ng panukalang batas, itatakda rin natin ang mga kondisyon para sa pagbibigay ng mga special hardship allowance. Isinusulong din natin ang pagbibigay ng calamity leave, educational benefits, longevity pay, at iba pang mga benepisyo sa ating mga public school teachers.

Nakasaad din sa ating panukala ang ilang mga polisiya upang mabigyang proteksyon ang ating mga guro. Ipagbabawal natin, halimbawa, ang pagpapaalis sa mga permanent teacher kung walang sapat na dahilan at tamang proseso. Sa ilalim ng ating panukala, maaaring makabalik sa posisyon at makatanggap ng back wages ang mga gurong mapapatunayang biktima ng unjust dismissal.

Nais din nating tiyakin ang confidentiality sa mga disciplinary action na hinaharap ng mga guro. Iminumungkahi rin natin ang ugnayan sa pagitan ng Department of Education at Public Attorney’s Office upang mabigyan ng legal assistance ang mga gurong humaharap sa mga kasong may kinalaman sa kanilang pagtuturo.

Ilan lamang ito sa mga benepisyo at proteksyong nais nating ibigay sa ating mga guro sa ilalim ng Revised Magna Carta for Public School Teachers. Patuloy nating isusulong ang mga panukala upang itaguyod ang kapakanan ng ating mga guro.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com