Pagpapatayo ng mga klasrum, madaliin

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 18, 2025

Kailangan nating bilisan ang pagpapatayo ng mga silid-aralan. Ito ang malinaw nating mensahe noong tinalakay natin kamakailan ang panukalang pondo ng Department of Education (DepEd) para sa susunod na taon. 

Nababahala ang inyong lingkod na hindi sapat ang bilang ng mga naipapagawa nating mga classroom upang matugunan ang kakulangan nito. Sa kasalukuyan kasi, nasa 157,815 ang kinakailangan nating mga silid-aralan na dapat gastusan ng P494.1 bilyon upang maipatayo ang mga ito. 

Ngunit kung titingnan natin ang datos, lumalabas na wala pa tayong natatapos sa 5,298 na classroom na target ipatayo para lamang sa taong ito. 

Samantala, 4,359 o 82% pa ang sumasailalim sa validation o pagsusuri ng Department of Public Works and Highways (DPWH). Para naman sa taong 2024, 605 pa lamang o 8% sa target na 7,210 na silid-aralan ang naipapatayo ng DepEd.

Sa ilalim ng National Expenditure Program (NEP), P15.25 bilyon ang nakalaan para sa pagpapatayo ng 4,689 na classroom.

Nitong mga nagdaang buwan, patuloy nating isinusulong ang iba’t ibang mga paraan upang mapabilis pa nating lalo ang pagpapagawa ng mga silid-aralan. Sa kasalukuyan ay DPWH lamang ang maaaring makapagpatayo ng mga ito. Isa sa mga iminumungkahi natin ang pagpapatupad ng counterpart program kasama ang mga local government unit (LGU). 

Sa ilalim ng naturang programa, parehong maglalaan ang national government at LGU ng pondo para sa pagpapagawa ng mga classroom. Samantala, ang LGU ang magpapatayo ng mga silid-aralan. Kung sabay-sabay na gagawin ito ng ating mga LGU, mas marami tayong maipapatayong silid-aralan.

Isinusulong din natin ang aktibong pakikilahok ng pribadong sektor sa pamamagitan ng public-private partnership (PPP). Iminumungkahi rin natin ang pakikipag-ugnayan sa mga non-government organizations, lalo na’t nakita nating kaya nilang magpatayo ng mga silid-aralan gamit ang mas mababang halaga. Sa kasalukuyan, inaabot ng humigit-kumulang P3.06 milyon ang karaniwang ginagastos ng ating pamahalaan sa bawat classroom na ipinapagawa.

Para sa 2026 national budget, isusulong natin ang pagkakaroon ng special provision, kung saan pahihintulutan natin ang DepEd na gamitin ang mga paraang ito sa pagpapatayo ng classroom. 

Muli, hinihikayat ko ang ating mga kababayan na tutukan ang pagtalakay natin sa national budget. Maaari rin nating isumite sa pamamagitan ng budget transparency portal ng Senado ang ating mga suhestiyon at pagsusuri sa national budget. Sa ganitong paraan, mapapalakas natin ang pakikilahok ng ating mga kababayan sa pagtalakay ng national budget.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Kindergarten at Grade 1, dapat isali sa school-based feeding program

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 16, 2025

Isinusulong ng inyong lingkod na gawing bahagi ng School-Based Feeding Program (SBFP) ng Department of Education (DepEd) ang lahat ng mga mag-aaral mula Kindergarten at Grade 1. Kung mapopondohan natin ito sa ilalim ng 2026 national budget, matitiyak natin na walang mag-aaral sa mga antas na ito ang papasok sa silid-aralan nang gutom. 

Sa ilalim ng Masustansyang Pagkain Para sa Bawat Batang Pilipino Act (Republic Act No. 11037), lahat ng mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Grade 6 na may kakulangan sa nutrisyon ay saklaw ng SBFP. Sa ilalim din ng naturang batas, hindi dapat bababa sa 120 days ang bilang ng mga araw ng pagpapatupad ng naturang programa. 

Bagama’t nakakatulong ang SBFP sa mga mag-aaral na kulang sa nutrisyon, naobserbahan din natin na hindi sapat ang 120 days para panatilihin silang malusog at may sapat na timbang para sa kanilang edad. Naobserbahan ng inyong lingkod na kapag natatapos ang bakasyon at nagbalikan ang mga mag-aaral sa paaralan, bumabalik ang kakulangan nila ng timbang at kinakailangan nilang magbalik din sa pagiging benepisyaryo ng SBFP. Ito ang tinatawag nating ‘summer slide,’ kung saan ang mga dating benepisyaryo ng SBFP ay muling humaharap sa kakulangan sa nutrisyon. 

Kamakailan naman ay inilunsad ng Department of Education (DepEd) ang mas pinalawak na SBFP. Maliban sa mga mag-aaral sa Grade 1 at Grade 6 na may kakulangan sa nutrisyon, magiging saklaw na rin ng SBFP ang lahat ng mga mag-aaral ng Kindergarten. Mahalagang hakbang ito upang matulungan natin ang mas maraming mag-aaral, ngunit para sa inyong lingkod, maaari pa nating palawakin ang programa at maparami ang mga benepisyaryo nito. 

Kaya naman iminumungkahi ng inyong lingkod na para sa 2026 national budget, gawin na rin nating bahagi ng SBFP ang lahat ng mga mag-aaral ng Grade 1. Isinusulong rin nating ipatupad ang SBFP sa buong school year o hindi bababa sa 200 araw. Tinatayang P16 bilyon ang kakailanganin natin para maging saklaw ng SBFP ang lahat ng mga mag-aaral sa Kindergarten at Grade 1. 

Bilang Chairman ng Senate Committee on Finance, pagsisikapan ng inyong lingkod na makapaglaan tayo ng sapat na pondo upang mapalawak pa natin ang SBFP. Habang ginagawa natin ito, kailangan namang tiyakin ng DepEd na maipapatupad nila nang maayos ang mas pinalawak na SBFP, gayundin ang pagpapanatili ng kalidad ng mga pagkaing ihahain sa ating mga mag-aaral. 

Kaya naman iminumungkahi natin ang iba’t ibang paraan ng pagpapatupad ng SBFP batay sa laki ng isang local government unit (LGU). Kung mas maliit ang isang lungsod o munisipalidad, maaaring ihanda sa isang central kitchen ang mga pagkain. Kung mas malaki naman ang isang lungsod o munisipalidad, maaaring ang mga paaralan na mismo ang maghanda ng mga pagkain ng kanilang mga mag-aaral kung kaya nilang panatilihin ang kalidad nito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Literacy, mahalagang pundasyon sa edukasyon

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 11, 2025

Nitong nakaraang Lunes, September 8, ay ipinagdiwang natin ang International Literacy Day. Sa pagdiriwang natin ng okasyong ito, binibigyang-diin natin ang kahalagahan ng literacy upang magkaroon ang ating mga kababayan ng matatag na pundasyon sa kanilang edukasyon. 

Ayon sa 2024 Functional Literacy, Education, and Mass Media Survey (FLEMMS), pito sa 10 nating mga kababayang may edad 10 hanggang 64 ang maituturing na functionally literate. Ibig sabihin, may kakayahan silang bumasa, umunawa, at mag-compute. 

Ayon sa Philippine Statistical Authority, katumbas ito ng 24.83 milyon na mga Pilipinong itinuturing na functionally literate. 

Ngunit para sa inyong lingkod, kailangang tiyakin nating hindi mapag-iiwanan ang tatlo sa 10 na  hindi pa nakakamit ang functional literacy. Paano natin magagawa ito? Narito ang ilan sa mga hakbang na ating isinusulong. 

Una, patuloy nating itataguyod ang epektibong pagpapatupad ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program Act. Mandato ng batas ang implementasyon ng mga libreng tutorial para tulungan ang mga mag-aaral na nahihirapan sa reading, mathematics, at science. Saklaw ng batas na ito ang mga mag-aaral mula Grade 1 hanggang Grade 10. Para naman sa mga mag-aaral ng Kindergarten, tututukan ang kanilang literacy at numeracy. 

Isinusulong din natin ang mas aktibong pakikilahok ng mga local government units (LGUs) sa pag-angat ng literacy sa ating bansa. Noong nagbukas ang 20th Congress, inihain natin ang National Literacy Council Act upang paigtingin ang pakikilahok ng mga LGUs sa pag-angat ng literacy. Sa ilalim ng naturang panukala, ang mga local school board ang magsisilbing de facto local literacy council. 

Ngunit kailangan din nating suportahan ang ating mga LGUs. Halimbawa, dapat nating tiyakin na meron silang wasto at sapat na datos upang magabayan ang kanilang mga programa para sa literacy. 

Isa rin sa ating mga inirerekomenda ang maigting na pagpapatupad ng Alternative Learning System (ALS). Para sa mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mag-aaral na hindi nakapagtapos, nagbibigay ng pangalawang pagkakataon ang ALS upang magkaroon sila ng edukasyon. Isa rin sa mga layunin ng ALS ang pagkamit ng basic at functional literacy para sa mga kababayan. 

Ilan lamang ito sa ating mga panukala upang maiangat ang literacy sa ating bansa. Bilang Chairman ng Senate Committee on Finance, patuloy na isinusulong ng inyong lingkod ang pagbibigay ng prayoridad sa edukasyon, kabilang ang mga programa sa literacy, para sa 2026 national budget.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com