Sambong, mabisang gamot iwas-UTI at kidney stones

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 11, 2026

Dear Doc Erwin,

Isa ako sa mga regular na sumusubaybay sa Sabi ni Doc column sa BULGAR newspaper. Maraming salamat sa inyong patuloy na paghahatid ng mga makabagong pag-aaral at praktikal na payo tungkol sa kalusugan, na malaking tulong sa aming pang-araw-araw na buhay.

Ako ay na-diagnose na may kidney stones. Nais ko sanang magtanong tungkol sa halamang gamot na Sambong. Madalas ko itong naririnig na ginagamit para sa mga taong may kidney stones. 

Ano ba ang Sambong at paano ito nakakatulong sa kalusugan ng ating bato at daanan ng ihi? Totoo bang nakakatulong ito upang mailabas ang kidney stones? May epekto rin ba ito laban sa urinary tract infection (UTI) at iba pang mga benepisyo sa katawan?

Ano rin ang tamang paraan ng pag-inom ng Sambong at ilang milligrams ang karaniwang dose nito? At ligtas ba itong inumin ng regular? — Diana

---

Maraming salamat, Diana sa iyong pagliham sa BULGAR newspaper at sa Sabi ni Doc column.

Ang Sambong o Blumea balsamifera ay isang halamang gamot na matagal nang ginagamit sa Pilipinas para sa mga sakit sa bato at daanan ng ihi na kinikilala ng Department of Health (DOH). Kilala ang Sambong sa tradisyunal na medisina bilang diuretic o pampaihi.

Sa maraming pag-aaral, nagpapakita na ang Sambong ay may epekto na pampaihi. Kapag naglabas ng mas maraming ihi, nababawasan ang pag-ipon ng crystals o mga mineral sa loob ng bato na pinagmumulan ng kidney stones o bato sa bato. Ito ang magiging daan ng paglabas ng kidney stones. Ayon sa mga doktor, may mga pasyente na nakapagpapatotoo na may maliliit na kidney stones na kanilang nailalabas matapos ang pagkonsumo ng Sambong.

May isa pang mekanismo na pinag-aralan ang mga eksperto. Natukoy sa mga pag-aaral na ang Sambong ay may mga sangkap na may epekto sa pagluwag ng daanan ng ihi, pagbabawas ng pamamaga at pagdikit ng maliliit na bato sa daanan ng ihi. Kapag hindi dumikit ang mga maliliit na bato sa daanan ng ihi, nababawasan ang pagbuo ng kidney stones.

Sa ilang pag-aaral, napatunayan na ang pagliit ng kidney stones sa mga pasyente na uminom ng Sambong sa loob ng ilang linggo ay kasabay ng pag-inom ng maraming tubig. Ang pag-inom ng tubig ay mahalagang bahagi ng pag-iwas sa kidney stones at iba pang klaseng sakit. Hindi magiging sapat ang epekto ng Sambong kung hindi lalakipan ng pag-inom ng maraming tubig.

Sa iba pang mga pananaliksik, mas kapansin-pansin ang epekto ng Sambong sa maliliit na kidney stones kumpara sa malalaking kidney stones. Sa ganitong sitwasyon, kadalasan ay kailangan pa rin ng ibang paraan tulad ng ibang mga gamot o kaya operasyon.

Sa isang pag-aaral na inilathala sa Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine noong 2014, nakita ang epekto ng Sambong laban sa ilang bacteria. Kabilang dito ang mga mikrobyo na nagdudulot ng urinary tract infection (UTI). Ang resulta na ito ay nagbigay ng interes sa mga mananaliksik na posibleng may papel ang Sambong sa kalusugan ng ating bato at daanan ng ihi.

May iba pang aspeto na pinag-aaralan ang mga siyentista sa anti-inflammatory effects o nakakabawas sa pamamaga ang Sambong. Maaari ring makatulong ang nasabing halamang gamot sa mga sakit na may kaugnayan sa pamamaga gaya ng arthritis o rayuma at mga impeksyon. 

Sa ilang produkto, ang karaniwang dose ay nasa 250 milligrams hanggang 500 milligrams ng leaf extract na iniinom ng ilang beses bawat araw, depende sa rekomendasyon ng doktor. Para sa tsaa, ginagawa ang paraan na ito: pakuluan ang dahon ng Sambong sa tubig, palamigin nang kaunti, inumin bilang tsaa.

Mahalagang tandaan ang ilang paalala tulad ng pag-iwas sa labis na pag-inom ng mga herbal supplements. Ang mga taong may sakit sa bato na nasa advanced stage o nasa progresibong kalagayan na ng karamdaman ay nangangailangan ng payo ng doktor bago uminom ng mga halamang gamot. Ang buntis at nagpapasuso ay nangangailangan din ng gabay ng mga health professional.

Mahalagang paalala na ang halamang gamot ay hindi kapalit ng pagsusuri at gamutan mula sa doktor. Kung ikaw ay may sintomas tulad ng matinding sakit sa tagiliran, dugo sa ihi, lagnat kasabay ng pananakit ng likod, at iba pa, mahalagang magpatingin agad sa doktor. Ang mga sintomas na ito ay posibleng senyales ng komplikasyon sa bato. Ang tamang impormasyon at tamang paggamit ng halamang gamot ang susi sa ligtas na pangangalaga ng kalusugan. (Dr. Gabriel Mark P. Mercado, RN, MD, CFP)

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Walang separation pay sa pagsama-sama o “merger” ng mga kumpanya

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | March 11, 2026

Dear Chief Acosta,

Maaari ba kaming humingi ng separation pay kung ang employer namin ay na-absorb sa merger ng mga korporasyon? Hindi ba ito itinuturing na pagwawakas ng trabaho namin?

— Avril

---

Dear Avril, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas at kaugnay na mga kaso. Para sa inyong kaalaman, ang pagsama-sama o “merger” ng mga korporasyon, sa sarili nito, ay hindi kinikilala ng batas bilang batayan upang manghingi ng separation pay, sapagkat wala itong kaakibat na awtomatikong pagtanggal sa trabaho ng mga empleyado.

Sa ilalim ng batas, partikular sa Article 298 at 299 ng Presidential Decree (P.D.) No. 442, o ang Labor Code of the Philippines, malinaw na tinutukoy ang mga pagkakataon kung kailan pinahihintulutan ang pagbibigay ng separation pay, gaya ng mga sumusunod:

“Article 298. Closure of establishment and reduction of personnel. The employer may also terminate the employment of any employee due to the installation of labor-saving devices, redundancy, retrenchment to prevent losses or the closing or cessation of operation of the establishment or undertaking unless the closing is for the purpose of circumventing the provisions of this Title, xxx In case of termination due to the installation of labor-saving devices or redundancy, the worker affected thereby shall be entitled to a separation pay equivalent to at least his one (1) month pay or to at least one (1) month pay for every year of service, whichever is higher. In case of retrenchment to prevent losses and in cases of closures or cessation of operations of establishment or undertaking not due to serious business losses or financial reverses, the separation pay shall be equivalent to one (1) month pay or at least one-half (1/2) month pay for every year of service, whichever is higher. A fraction of at least six (6) months shall be considered one (1) whole year.

Article 299. Disease as ground for termination. Xxx Provided, that he is paid separation pay equivalent to at least one (1) month salary or to one-half (1/2) month salary for every year of service, whichever is greater, a fraction of at least six (6) months being considered as one (1) whole year.”

Mapapansin na ang karaniwang elemento sa lahat ng nabanggit na sitwasyon ay ang pagkakaroon ng aktuwal na pagpapaalis o pagtanggal ng empleyado. Sa kaso ng merger, walang ganitong pagtanggal na nagaganap, sapagkat ang nabubuhay (surviving) na korporasyon ay kusang humahalili sa mga karapatan at obligasyon ng nawalang korporasyon, kabilang ang mga umiiral na kontrata ng mga empleyado.

Ito ay malinaw na ipinaliwanag ng Korte Suprema sa kasong The Philippine Geothermal, Inc. Employees Union vs. Unocal Philippines, Inc. (G.R. No. 190187, September 28, 2016), sa panulat ni Honorable Associate Justice Marvic M.V. F. Leonen, kung saan sinabi na:

“A merger is a consolidation of two or more corporations, which results in one or more corporations being absorbed into one surviving corporation. The separate existence of the absorbed corporation ceases, and the surviving corporation ‘retains its identity and takes over the rights, privileges, franchises, properties, claims, liabilities and obligations of the absorbed corporation(s). xxx The merger of Unocal Corporation with Blue Merger and Chevron does not result in an implied termination of the employment of petitioner’s members.”

Dagdag pa ng Korte Suprema, “[m]erger is not one of the circumstances where the employees may claim separation pay.”

Samakatuwid, ang pagsama-sama (merger) ng dalawa o higit pang korporasyon ay hindi awtomatikong dahilan ng pagwawakas ng trabaho, at dahil dito, hindi rin ito awtomatikong nagbibigay ng karapatan sa separation pay, maliban na lamang kung hayagang nakasaad ito sa kontrata ng empleyado o sa isang umiiral na collective bargaining agreement.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Mala-mall na mansyon ng Discaya kumpiskahin, gawing ospital o eskwelahan ng bayan

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | March 11, 2026

CONG. SANDRO MARCOS, NAKAKUMBINSE NA RAW NG 200 CONGRESSMEN PARA IPA-IMPEACH SI VP SARA KAYA HUWAG MAG-DENY SI USEC. CASTRO NA WALANG ALAM ANG MALACAÑANG – Kung totoo ang kumalat na impormasyon sa social media na gumalaw na si Ilocos Norte 1st Dist. Rep. Sandro Marcos at nakumbinse na ang higit 200 kongresista na bumoto pabor sa impeachment ni Vice President Sara Duterte, ibig sabihin nito ay Malacañang ang nasa likod ng hakbang upang mapatalsik ang bise presidente.

Kaya kung sa botohan ay higit sa 200 kongresista ang bumoto para ma-impeach si VP Sara, huwag nang ipagkaila pa ng Presidential Communications Office (PCO) at ng spokesperson nitong si Usec. Claire Castro na walang alam ang Malacañang sa impeachment. Period!

XXX

HINDI LANG MGA MANSYON AT MGA LUXURY CONDO NI ZALDY CO ANG DAPAT KUMPISKAHIN, DAPAT PATI MGA ARI-ARIAN NG KANYANG MISIS AT MGA ANAK KUMPISKAHIN NA RIN – Ipinag-utos ng Sandiganbayan sa gobyerno ang kumpiskasyon ng labing-anim na mala-palasyong tahanan at mga luxury condominiums na pag-aari at nakapangalan kay dating Ako Bicol partylist Rep. Zaldy Co.

Ibig sabihin, ang pagkakumpiska ay dahil ang mga property na ito ay pinambili at pinamawa ni Zaldy Co gamit ang perang nakuha mula sa kaban ng bayan.

Sana, pati ang mga ari-arian na nakapangalan sa misis at mga anak ni Zaldy Co ay kumpiskahin din ng Sandiganbayan, dahil malamang ang mga ito ay mula rin sa pera ng bayan. Boom!

XXX

MALA-MALL NA TAHANAN NG PAMILYA DISCAYA, DAPAT KUMPISKAHIN NA RIN AT GAWIN ITONG PUBLIC HOSPITAL O PUBLIC SCHOOL PARA PAKINABANGAN NG MAMAMAYAN – Dapat din ipakumpiska ng Sandiganbayan ang mala-mall na tahanan ng mag-asawang Discaya sa Pasig City.

Wala namang duda na ang ginastos nila sa pagpapagawa ng tahanan ay mula rin sa perang nakuha nila sa kaban ng bayan.

Kapag nakumpiska na, ang dapat gawin sa mala-mall na tahanan ay i-convert ito sa public hospital o public school upang mapakinabangan ng mamamayan. Period!

XXX

CICC CHIEF PARAISO, UMAKSYON NA LABAN SA MGA ONLINE ILLEGAL GAMBLING VLOGGERS, PERO SINA SPD DIRECTOR GEN. ARCEO AT NPD DIRECTOR GEN. DELA CRUZ 'NGANGA' PA RIN SA STL-CON JUETENG — Sampung vloggers ng online illegal gambling ang pinasampahan ng kaso ni Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC) Executive Director Renato Paraiso.

Buti pa ang CICC na kumikilos laban sa mga ito, samantalang sina Brig. Gen. Randy Arceo, director ng Southern Police District (SPD), at Brig. Gen. Christopher Dela Cruz, director ng Northern Police District (NPD), ay tila walang aksyon pa rin sa lumalaganap na sugal-lupa sa kanilang nasasakupan.

Hanggang ngayon, namamayagpag ang STL-con jueteng nina “Touche” at “Jojo” sa Muntinlupa City, at nina “Carlo” at “Oye” sa Caloocan City. Boom!