Mala-mall na mansyon ng Discaya kumpiskahin, gawing ospital o eskwelahan ng bayan

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | March 11, 2026

CONG. SANDRO MARCOS, NAKAKUMBINSE NA RAW NG 200 CONGRESSMEN PARA IPA-IMPEACH SI VP SARA KAYA HUWAG MAG-DENY SI USEC. CASTRO NA WALANG ALAM ANG MALACAÑANG – Kung totoo ang kumalat na impormasyon sa social media na gumalaw na si Ilocos Norte 1st Dist. Rep. Sandro Marcos at nakumbinse na ang higit 200 kongresista na bumoto pabor sa impeachment ni Vice President Sara Duterte, ibig sabihin nito ay Malacañang ang nasa likod ng hakbang upang mapatalsik ang bise presidente.

Kaya kung sa botohan ay higit sa 200 kongresista ang bumoto para ma-impeach si VP Sara, huwag nang ipagkaila pa ng Presidential Communications Office (PCO) at ng spokesperson nitong si Usec. Claire Castro na walang alam ang Malacañang sa impeachment. Period!

XXX

HINDI LANG MGA MANSYON AT MGA LUXURY CONDO NI ZALDY CO ANG DAPAT KUMPISKAHIN, DAPAT PATI MGA ARI-ARIAN NG KANYANG MISIS AT MGA ANAK KUMPISKAHIN NA RIN – Ipinag-utos ng Sandiganbayan sa gobyerno ang kumpiskasyon ng labing-anim na mala-palasyong tahanan at mga luxury condominiums na pag-aari at nakapangalan kay dating Ako Bicol partylist Rep. Zaldy Co.

Ibig sabihin, ang pagkakumpiska ay dahil ang mga property na ito ay pinambili at pinamawa ni Zaldy Co gamit ang perang nakuha mula sa kaban ng bayan.

Sana, pati ang mga ari-arian na nakapangalan sa misis at mga anak ni Zaldy Co ay kumpiskahin din ng Sandiganbayan, dahil malamang ang mga ito ay mula rin sa pera ng bayan. Boom!

XXX

MALA-MALL NA TAHANAN NG PAMILYA DISCAYA, DAPAT KUMPISKAHIN NA RIN AT GAWIN ITONG PUBLIC HOSPITAL O PUBLIC SCHOOL PARA PAKINABANGAN NG MAMAMAYAN – Dapat din ipakumpiska ng Sandiganbayan ang mala-mall na tahanan ng mag-asawang Discaya sa Pasig City.

Wala namang duda na ang ginastos nila sa pagpapagawa ng tahanan ay mula rin sa perang nakuha nila sa kaban ng bayan.

Kapag nakumpiska na, ang dapat gawin sa mala-mall na tahanan ay i-convert ito sa public hospital o public school upang mapakinabangan ng mamamayan. Period!

XXX

CICC CHIEF PARAISO, UMAKSYON NA LABAN SA MGA ONLINE ILLEGAL GAMBLING VLOGGERS, PERO SINA SPD DIRECTOR GEN. ARCEO AT NPD DIRECTOR GEN. DELA CRUZ 'NGANGA' PA RIN SA STL-CON JUETENG — Sampung vloggers ng online illegal gambling ang pinasampahan ng kaso ni Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC) Executive Director Renato Paraiso.

Buti pa ang CICC na kumikilos laban sa mga ito, samantalang sina Brig. Gen. Randy Arceo, director ng Southern Police District (SPD), at Brig. Gen. Christopher Dela Cruz, director ng Northern Police District (NPD), ay tila walang aksyon pa rin sa lumalaganap na sugal-lupa sa kanilang nasasakupan.

Hanggang ngayon, namamayagpag ang STL-con jueteng nina “Touche” at “Jojo” sa Muntinlupa City, at nina “Carlo” at “Oye” sa Caloocan City. Boom!

Diskuwento sa langis, malaking tulong sa mga motorista

ni Leonida Sison @Boses | March 11, 2026

Malaking tulong ang mga ganitong hakbang para pagaanin ang pasanin ng mga motorista—ang patuloy na fuel discount programs sa gitna ng tumataas na presyo ng langis. 

Mahalaga ang ganitong mga inisyatiba dahil sa direktang epekto ng bawat price hike sa bawat Pinoy na umaasa sa kalsada para sa kanilang kabuhayan. 

Kapag mahal ang gasolina at diesel, hindi lamang driver ang nahihirapan kundi pati ang mga pasahero at konsumer na nakakaramdam ng domino effect sa presyo ng mga bilihin.

Kaya naman, tiniyak ng Department of Energy (DOE) na magpapatuloy ang mga fuel discount program para sa mga motorista kahit na patuloy ang paggalaw ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. 

Ang pagtaas ng presyo ng petrolyo ay inuugnay sa tensyon sa Middle East, na nagdudulot ng pangamba sa supply at presyo ng langis sa maraming bansa, kabilang ang Pilipinas.

Ayon sa DOE, patuloy ang kanilang pakikipag-ugnayan sa mga oil companies upang matiyak na maipagpapatuloy ang mga programang nagbibigay ng diskuwento sa fuel. 

Kabilang sa mga hakbang ang designated discount days, loyalty card programs, at iba pang espesyal na promosyon na layong makatulong sa mga motorista.

Ang mga benepisyaryo ng mga programang ito ay kinabibilangan ng Public Utility Vehicle (PUV) drivers, Transport Network Vehicle Service (TNVS) drivers, delivery riders, at iba pang motorista na umaasa sa petrolyo para sa kanilang pang-araw-araw na trabaho. 

Ayon sa DOE, layunin ng programa na mabawasan kahit paano ang gastusin sa fuel ng mga manggagawang umaasa sa transportasyon upang kumita.

Bukod sa mga inisyatiba ng pamahalaan, nag-aalok din ng tulong ang ilang malalaking petroleum companies. 

Ang mga kumpanyang ito ay nagbibigay ng diskuwento na umaabot mula P1 hanggang P5 kada litro ng petroleum products. Bagama’t hindi nito ganap na natutumbasan ang epekto ng malaking pagtaas ng presyo ng langis, malaking tulong pa rin ito para sa mga driver na araw-araw bumibili ng fuel.

May ilan ding kumpanya na nag-aalok ng karagdagang promosyon, tulad ng pagbibigay ng iba pang commodities gaya ng bigas at softdrinks sa bawat bulto ng petroleum products na binibili ng mga driver at operator. 

Ang ganitong hakbang ay nagiging paraan upang kahit papaano ay mabawasan ang

pang-araw-araw na problema sa gastusin ng mga nasa sektor ng transportasyon.

Makikita ang kumpletong listahan ng mga participating fuel stations na nag-aalok ng diskuwento sa opisyal na website ng Department of Energy, upang madaling malaman ng mga motorista kung saan sila maaaring makakuha ng mas murang fuel.

Bagama’t hindi sapat ang mga diskuwento upang tuluyang solusyunan ang problema sa mataas na presyo ng langis, mahalaga pa rin ang ganitong mga hakbang bilang agarang tulong sa mga sektor na pinakaapektado.

Malinaw na ang isyu ng presyo ng langis ay hindi lamang usapin ng ekonomiya kundi usapin ng kabuhayan ng milyun-milyong Pilipino. 

Ang tunay na hamon ay kung paano makakahanap ng pangmatagalang solusyon upang hindi palaging nakadepende ang kabuhayan ng taumbayan sa pabagu-bagong presyo ng petrolyo sa pandaigdigang merkado.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Ginkgo biloba at epekto nito sa learning at memorya

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 10, 2026

Dear Doc Erwin, 

Magandang araw, Doc. Ako po si Ethan, isang mag-aaral sa kolehiyo at masugid na tagasubaybay ng inyong “Sabi ni Doc” na column sa BULGAR newspaper. Tulad po ninyo, pangarap ko rin na maging isang doktor balang araw. Maraming salamat sa inyong mahahalagang payo at kaalaman na patuloy na gumagabay at tumutulong sa amin upang mas mapangalagaan ang aming kalusugan.

Nais ko sanang itanong kung ang Ginkgo biloba ay talagang nakatutulong bilang pampatalas ng memorya, lalo na para sa mga estudyanteng tulad ko. Totoo po ba na nakapagpapabuti ito ng memorya at konsentrasyon sa pag-aaral? At higit sa lahat, ligtas po ba itong gamitin ng mga kabataang nag-aaral na nagnanais pang mapahusay ang kanilang pagkatuto? — Ethan

---

Lubos na pasasalamat, Ethan, sa iyong liham at sa patuloy mong pagsubaybay sa ‘Sabi ni Doc’ at sa pagbabasa ng dyaryong BULGAR.

Ang Ginkgo biloba ay isang halamang gamot na kilala bilang “smart drug” dahil pinaniniwalaang nakatutulong sa pagpapabuti ng memorya, konsentrasyon, at daloy ng dugo sa utak. Ito rin ay kilala bilang maidenhair tree at nag-iisang uri ng halaman sa pamilyang Ginkgophyta at order na Ginkgoales. Ayon sa mga pag-aaral na inilathala sa journal na Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine noong 2016, ang halamang ito ay may neuroprotective effect, o kakayahang protektahan ang utak laban sa pagkasira ng mga nerve cells. 

Ipinapakita rin ng ilang mga pananaliksik na maaari itong makatulong sa mga taong may Alzheimer’s disease at Dementia, dahil sa kakayahan nitong kumilos bilang antioxidant at tumulong sa pagpigil sa mga prosesong may kaugnayan sa mga sakit na nabanggit.

Ipinakita rin sa mga pag-aaral na ang katas mula sa mga dahon ng Ginkgo biloba ay maaaring makatulong sa pagbabawas ng pagbuo ng amyloid-β fibrils, na may kaugnayan sa pagkasira ng mga cells sa utak. Maaari din nitong mapababa ang apoptosis o pagkamatay ng mga cells at mapahina ang aktibidad ng caspase-3, isangenzyme na may kinalaman sa cell death. 

Dahil dito, ipinapalagay na may anti-amyloidogenic property ang halamang ito na tumutulong pigilan ang pagbuo ng amyloid fibrils sa utak. Mayroon din itong mga compound na kabilang sa terpenoids, tulad ng bilobalide at ginkgolide, na pinaniniwalaang may papel sa pagpapabuti ng memorya. Ayon sa ilang pag-aaral, ang mga compound na ito ay maaaring makatulong na pigilan ang epekto ng amyloid peptide sa long-term potentiation (LTP), isang mahalagang proseso sa utak na may kinalaman sa pagkatuto at pag-alala.

Sa isang pag-aaral na inilathala sa International Journal of Research and Review noong Hunyo 2025, sinuri ang epekto ng Ginkgo biloba sa mga estudyanteng may edad 11 hanggang 16 na taon na may mababang academic performance. Isinagawa ito bilang randomized single-blind placebo-controlled study gamit ang Academic Performance Rating Scale (APRS) bilang panukat. Layunin ng pag-aaral na malaman kung makakatulong ang Ginkgo biloba sa pagpapabuti ng kakayahan sa pag-aaral ng mga estudyante. 

Lumabas sa resulta na maaaring makatulong ito sa pagpapabuti ng academic skills ng mga kalahok. Gayunpaman, binigyang-diin ng mga mananaliksik na kailangan pa ng mas malalaking pag-aaral upang makumpirma ang bisa nito dahil maliit lamang ang bilang ng mga kalahok sa naturang pag-aaral.

Ang karaniwang ligtas na dose ng Ginkgo biloba capsule para sa adult ay 120–240 mg bawat araw na hinahati sa dalawa o tatlong pag-inom. Gayunpaman, mas mainam pa ring kumonsulta sa inyong doktor bago uminom ng Ginkgo biloba lalo na kung may iniinom na gamot o may kasalukuyang sakit.

Sa kabila ng mga positibong resulta, kulang pa rin ang sapat na ebidensya tungkol sa kaligtasan at bisa ng Ginkgo biloba sa mga bata at kabataan. Karamihan samga clinical studies ay isinagawa sa mga adult, lalo na samga may problema sa memorya. Dahil dito, hindi itokaraniwang nirerekomenda bilang memory enhancer samga kabataan maliban kung may payo at gabay ng doktor. 

Maaari rin itong magdulot ng ilang side effects tuladng sakit ng ulo, pagkahilo, pananakit ng tiyan, pagduduwal, allergic reactions, at palpitations o mabilis natibok ng puso. Bukod dito, maaari nitong pabagalin ang pamumuo ng dugo, kaya may panganib ng pagdurugo lalo na kung iniinom kasama ng mga blood thinners tulad ng Aspirin at Warfarin. Dapat ding mag-ingat ang mga taongmay bleeding disorders, may epilepsy, o may planongsumailalim sa operasyon.

Para sa mga kabataang nais mapabuti ang memorya at konsentrasyon sa pag-aaral, mas ligtas at mas epektibo pa rin ang mga natural na paraan tulad ng sapat na tulog, balanseng pagkain, regular na ehersisyo, at maayos na study habits. Ang mga simpleng gawaing ito ay may malaking papel sa pagpapanatili ng malusog na utak at mas mahusay na pagkatuto. (Dr. Eunice Anne G. Garcia, RPH, MD, CCS)

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com