Tama na ang pagiging “kamote,” mga driving school sa bansa, higpitan ang regulasyon

ni Leonida Sison @Boses | March 12, 2026

Tama na sa pagiging “Kamote” sa kalsada, tuluyan na dapat higpitan ang pagbabantay sa mga driving school na nagkakaloob ng sertipikasyon sa mga aplikante ng lisensya.

Hindi simpleng administrative issue ang pagbibigay ng certificate nang hindi dumaraan sa tamang training.

Ito ay direktang usapin ng kaligtasan sa kalsada. Kapag may motorista na nagmamaneho nang walang sapat na praktikal na pagsasanay, hindi lamang ang kanyang buhay ang nalalagay sa panganib kundi pati ang publiko.

Dahil dito, pansamantalang sinuspinde ng Land Transportation Office (LTO) ang 12 accredited driving schools at kanilang mga instructor sa Metro Manila matapos umanong makitaan ng iregularidad sa pagbibigay ng Practical Driving Course (PDC) certificates.

Ayon sa ahensya, may mga ulat na may ilang estudyante na nabigyan ng sertipiko kahit hindi nila natapos o hindi man lamang dinaanan ang mandatory na walong oras ng practical driving instruction.

Naglabas ang LTO ng show cause orders (SCO) sa mga sangkot na driving school.

Inatasan ang kanilang mga kinatawan at instructor na magsumite ng nakasulat na paliwanag at kaukulang dokumento sa loob ng limang araw upang ipaliwanag ang mga alegasyon laban sa kanila.

Batay sa paunang imbestigasyon, ang naturang gawain ay maaaring lumabag sa LTO Memorandum Circular No. VDM-2023-2460.

Kabilang sa mga posibleng paglabag ang fraud, misrepresentation, irregular use of accreditation, at hindi pagsunod sa itinakdang regulasyon sa proseso ng driver education.

Habang nagpapatuloy ang imbestigasyon, ipinatupad ng LTO ang 30-araw na preventive suspension laban sa mga driving school at instructor na sangkot sa isyu.

Sa panahong ito, mahigpit silang ipinagbabawal na magsagawa ng anumang driver education activities at hindi rin sila maaaring gumamit ng Land Transportation Management System (LTMS) para sa pagproseso o pag-isyu ng mga sertipiko.

Nagbabala rin ang ahensya na kapag hindi nakapagsumite ng paliwanag ang mga sangkot, ituturing itong pagtalikod sa kanilang karapatang marinig, at magpapatuloy ang komite sa pagdedesisyon batay sa mga dokumento at rekord na hawak ng LTO.

Hindi ito ang unang pagkakataon na nagkaroon ng ganitong usapin. Noong nakaraang taon, 205 driving schools ang ipinatawag ng LTO dahil sa iba’t ibang paglabag, kabilang ang hindi tamang pag-isyu ng driving course certificates at pakikialam sa computer systems ng ahensya.

May ilang paaralan pa umano na lumalampas sa itinakdang daily limit ng pag-upload ng theoretical at practical driving certificates sa sistema ng LTO.

Ang ganitong klase ng iregularidad ay nagpapakita na may ilang institusyon na mas inuuna ang kita kaysa sa kaligtasan ng publiko.

Kapag napapadali ang pagkuha ng sertipiko nang hindi dumaraan sa tamang pagsasanay, nawawala ang tunay na layunin ng driver education.

Mahalagang ipakita ng pamahalaan na seryoso ito sa pagpapatupad ng regulasyon upang maprotektahan ang mga motorista at pedestrian.

Ang maayos na training sa pagmamaneho ay hindi lamang requirement para sa lisensya, kundi isang mahalagang responsibilidad upang mapanatiling ligtas ang bawat kalsada sa bansa.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Sambong, mabisang gamot iwas-UTI at kidney stones

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 11, 2026

Dear Doc Erwin,

Isa ako sa mga regular na sumusubaybay sa Sabi ni Doc column sa BULGAR newspaper. Maraming salamat sa inyong patuloy na paghahatid ng mga makabagong pag-aaral at praktikal na payo tungkol sa kalusugan, na malaking tulong sa aming pang-araw-araw na buhay.

Ako ay na-diagnose na may kidney stones. Nais ko sanang magtanong tungkol sa halamang gamot na Sambong. Madalas ko itong naririnig na ginagamit para sa mga taong may kidney stones. 

Ano ba ang Sambong at paano ito nakakatulong sa kalusugan ng ating bato at daanan ng ihi? Totoo bang nakakatulong ito upang mailabas ang kidney stones? May epekto rin ba ito laban sa urinary tract infection (UTI) at iba pang mga benepisyo sa katawan?

Ano rin ang tamang paraan ng pag-inom ng Sambong at ilang milligrams ang karaniwang dose nito? At ligtas ba itong inumin ng regular? — Diana

---

Maraming salamat, Diana sa iyong pagliham sa BULGAR newspaper at sa Sabi ni Doc column.

Ang Sambong o Blumea balsamifera ay isang halamang gamot na matagal nang ginagamit sa Pilipinas para sa mga sakit sa bato at daanan ng ihi na kinikilala ng Department of Health (DOH). Kilala ang Sambong sa tradisyunal na medisina bilang diuretic o pampaihi.

Sa maraming pag-aaral, nagpapakita na ang Sambong ay may epekto na pampaihi. Kapag naglabas ng mas maraming ihi, nababawasan ang pag-ipon ng crystals o mga mineral sa loob ng bato na pinagmumulan ng kidney stones o bato sa bato. Ito ang magiging daan ng paglabas ng kidney stones. Ayon sa mga doktor, may mga pasyente na nakapagpapatotoo na may maliliit na kidney stones na kanilang nailalabas matapos ang pagkonsumo ng Sambong.

May isa pang mekanismo na pinag-aralan ang mga eksperto. Natukoy sa mga pag-aaral na ang Sambong ay may mga sangkap na may epekto sa pagluwag ng daanan ng ihi, pagbabawas ng pamamaga at pagdikit ng maliliit na bato sa daanan ng ihi. Kapag hindi dumikit ang mga maliliit na bato sa daanan ng ihi, nababawasan ang pagbuo ng kidney stones.

Sa ilang pag-aaral, napatunayan na ang pagliit ng kidney stones sa mga pasyente na uminom ng Sambong sa loob ng ilang linggo ay kasabay ng pag-inom ng maraming tubig. Ang pag-inom ng tubig ay mahalagang bahagi ng pag-iwas sa kidney stones at iba pang klaseng sakit. Hindi magiging sapat ang epekto ng Sambong kung hindi lalakipan ng pag-inom ng maraming tubig.

Sa iba pang mga pananaliksik, mas kapansin-pansin ang epekto ng Sambong sa maliliit na kidney stones kumpara sa malalaking kidney stones. Sa ganitong sitwasyon, kadalasan ay kailangan pa rin ng ibang paraan tulad ng ibang mga gamot o kaya operasyon.

Sa isang pag-aaral na inilathala sa Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine noong 2014, nakita ang epekto ng Sambong laban sa ilang bacteria. Kabilang dito ang mga mikrobyo na nagdudulot ng urinary tract infection (UTI). Ang resulta na ito ay nagbigay ng interes sa mga mananaliksik na posibleng may papel ang Sambong sa kalusugan ng ating bato at daanan ng ihi.

May iba pang aspeto na pinag-aaralan ang mga siyentista sa anti-inflammatory effects o nakakabawas sa pamamaga ang Sambong. Maaari ring makatulong ang nasabing halamang gamot sa mga sakit na may kaugnayan sa pamamaga gaya ng arthritis o rayuma at mga impeksyon. 

Sa ilang produkto, ang karaniwang dose ay nasa 250 milligrams hanggang 500 milligrams ng leaf extract na iniinom ng ilang beses bawat araw, depende sa rekomendasyon ng doktor. Para sa tsaa, ginagawa ang paraan na ito: pakuluan ang dahon ng Sambong sa tubig, palamigin nang kaunti, inumin bilang tsaa.

Mahalagang tandaan ang ilang paalala tulad ng pag-iwas sa labis na pag-inom ng mga herbal supplements. Ang mga taong may sakit sa bato na nasa advanced stage o nasa progresibong kalagayan na ng karamdaman ay nangangailangan ng payo ng doktor bago uminom ng mga halamang gamot. Ang buntis at nagpapasuso ay nangangailangan din ng gabay ng mga health professional.

Mahalagang paalala na ang halamang gamot ay hindi kapalit ng pagsusuri at gamutan mula sa doktor. Kung ikaw ay may sintomas tulad ng matinding sakit sa tagiliran, dugo sa ihi, lagnat kasabay ng pananakit ng likod, at iba pa, mahalagang magpatingin agad sa doktor. Ang mga sintomas na ito ay posibleng senyales ng komplikasyon sa bato. Ang tamang impormasyon at tamang paggamit ng halamang gamot ang susi sa ligtas na pangangalaga ng kalusugan. (Dr. Gabriel Mark P. Mercado, RN, MD, CFP)

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Walang separation pay sa pagsama-sama o “merger” ng mga kumpanya

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | March 11, 2026

Dear Chief Acosta,

Maaari ba kaming humingi ng separation pay kung ang employer namin ay na-absorb sa merger ng mga korporasyon? Hindi ba ito itinuturing na pagwawakas ng trabaho namin?

— Avril

---

Dear Avril, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas at kaugnay na mga kaso. Para sa inyong kaalaman, ang pagsama-sama o “merger” ng mga korporasyon, sa sarili nito, ay hindi kinikilala ng batas bilang batayan upang manghingi ng separation pay, sapagkat wala itong kaakibat na awtomatikong pagtanggal sa trabaho ng mga empleyado.

Sa ilalim ng batas, partikular sa Article 298 at 299 ng Presidential Decree (P.D.) No. 442, o ang Labor Code of the Philippines, malinaw na tinutukoy ang mga pagkakataon kung kailan pinahihintulutan ang pagbibigay ng separation pay, gaya ng mga sumusunod:

“Article 298. Closure of establishment and reduction of personnel. The employer may also terminate the employment of any employee due to the installation of labor-saving devices, redundancy, retrenchment to prevent losses or the closing or cessation of operation of the establishment or undertaking unless the closing is for the purpose of circumventing the provisions of this Title, xxx In case of termination due to the installation of labor-saving devices or redundancy, the worker affected thereby shall be entitled to a separation pay equivalent to at least his one (1) month pay or to at least one (1) month pay for every year of service, whichever is higher. In case of retrenchment to prevent losses and in cases of closures or cessation of operations of establishment or undertaking not due to serious business losses or financial reverses, the separation pay shall be equivalent to one (1) month pay or at least one-half (1/2) month pay for every year of service, whichever is higher. A fraction of at least six (6) months shall be considered one (1) whole year.

Article 299. Disease as ground for termination. Xxx Provided, that he is paid separation pay equivalent to at least one (1) month salary or to one-half (1/2) month salary for every year of service, whichever is greater, a fraction of at least six (6) months being considered as one (1) whole year.”

Mapapansin na ang karaniwang elemento sa lahat ng nabanggit na sitwasyon ay ang pagkakaroon ng aktuwal na pagpapaalis o pagtanggal ng empleyado. Sa kaso ng merger, walang ganitong pagtanggal na nagaganap, sapagkat ang nabubuhay (surviving) na korporasyon ay kusang humahalili sa mga karapatan at obligasyon ng nawalang korporasyon, kabilang ang mga umiiral na kontrata ng mga empleyado.

Ito ay malinaw na ipinaliwanag ng Korte Suprema sa kasong The Philippine Geothermal, Inc. Employees Union vs. Unocal Philippines, Inc. (G.R. No. 190187, September 28, 2016), sa panulat ni Honorable Associate Justice Marvic M.V. F. Leonen, kung saan sinabi na:

“A merger is a consolidation of two or more corporations, which results in one or more corporations being absorbed into one surviving corporation. The separate existence of the absorbed corporation ceases, and the surviving corporation ‘retains its identity and takes over the rights, privileges, franchises, properties, claims, liabilities and obligations of the absorbed corporation(s). xxx The merger of Unocal Corporation with Blue Merger and Chevron does not result in an implied termination of the employment of petitioner’s members.”

Dagdag pa ng Korte Suprema, “[m]erger is not one of the circumstances where the employees may claim separation pay.”

Samakatuwid, ang pagsama-sama (merger) ng dalawa o higit pang korporasyon ay hindi awtomatikong dahilan ng pagwawakas ng trabaho, at dahil dito, hindi rin ito awtomatikong nagbibigay ng karapatan sa separation pay, maliban na lamang kung hayagang nakasaad ito sa kontrata ng empleyado o sa isang umiiral na collective bargaining agreement.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.