Palakasin ang Child Protection Committee kontra-bullying sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 19, 2026

Tinalakay natin ngayong linggo sa Senate Committee on Basic Education ang mga panukalang batas na layong amyendahan at patatagin ang Anti-Bullying Act of 2013 (Republic Act No. 10627). Sa naturang pagdinig, binigyang diin natin ang mahalagang papel ng mga Child Protection Committee sa ating mga paaralan upang masugpo ang bullying.

Matagal nang hamon sa ating mga paaralan ang bullying. Kung babalikan natin ang mga resulta ng Programme for International Student Assessment (PISA) noong 2018 at 2022, lumalabas na sa Pilipinas ang may pinakamataas na porsyento ng mga mag-aaral na 15-taong gulang ang nakakaranas ng bullying.

Noong 2018, 65% o halos pito sa sampung mag-aaral sa bansa ang nagsabing nakaranas sila ng bullying. Bagama’t bumaba ang mga naitalang insidente ng bullying na iniulat ng mga mag-aaral ng bansa sa PISA 2022, Pilipinas pa rin ang may pinakamataas na porsyento ng mga mag-aaral na nakakaranas ng bullying. Noong 2022, lumabas na isa sa tatlong mga mag-aaral sa bansa ang nakakaranas ng bullying

Nakakabahala ito, lalo na’t ang bullying ay banta sa kaligtasan ng ating mga mag-aaral. Kung babalikan natin ang ilan sa mga balita ng mga nakaraang taon, nakikita natin ang lumulubhang mga insidente ng karanasang kinasasangkutan ng ating mga mag-aaral. Nakakabahala rin ang lumalabas sa mga pag-aaral na nakakapinsala rin ang bullying sa kakayahan ng ating mga mag-aaral sa reading o pagbasa, mathematics, at science.

Dito pumapasok ang mahalagang papel ng ating mga CPCs. SA ilalim ng DepEd Order No. 40 s. 2012, ang CPC ay pinamumunuan ng school head o punong guro, samantalang bahagi ng naturang komite ang mga guro, mga magulang, mga mag-aaral, at ng komunidad.

Tungkulin ng mga CPC na tiyakin ang proteksyon at kaligtasan ng mga kabataan, magpamahagi ng mahalagang impormasyon, magsagawa ng mga gawain upang protektahan ang mga kabataan mula sa pang-aabuso, at iba pa.

Kung ating susuriin, epektibong makinarya ang mga CPC dahil bahagi nito ang komunidad, mga guro, at mga magulang. Kaya naman ang mungkahi ko sa Department of Education ay paigtingin ang pagbuo ng CPC sa mga eskwelahan natin para masugpo ang bullying,

Una nating iminungkahi ang hakbang na ito noong nakaraang taon noong pamunuan ng inyong lingkod ang isang pagdinig na tumalakay sa mga insidente ng bullying, Ngunit sa parehong pagdinig, natuklasan at ikinadismaya nating 966 lamang sa mahigit 45,000 na mga pampublikong paaralan ang may aktibong mga CPCs.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

DOE: Publiko ‘wag muna mag-panic, imbak na langis sapat pa ng 40 araw

ni Leonida Sison @Boses | March 19, 2026

Hindi pa muna dapat mag-panic ang publiko, dahil sa kabila ng pangamba ng marami, tiniyak ng Department of Energy (DOE) na may sapat pang suplay ng petrolyo ang bansa, pero ang tanong ng marami, hanggang kailan ito magiging sapat?. 

Ngunit sa likod ng katiyakang ito, nananatiling sensitibo ang sitwasyon, lalo na para sa ordinaryong mamamayan na araw-araw umaasa sa abot-kayang presyo ng gasolina.

Ayon sa DOE, hindi pa kinakailangan ang pagrarasyon ng langis dahil nananatiling matatag ang imbentaryo ng bansa, na tinatayang aabot pa sa mahigit 40 araw. Ibig sabihin, kahit may kaguluhan sa pandaigdigang merkado, may sapat pang buffer ang Pilipinas upang maiwasan ang agarang kakulangan sa suplay ng gasolina at diesel.

Gayunpaman, hindi ito nangangahulugan na wala nang dapat ikabahala. Sa katunayan, mas pinaigting ngayon ng pamahalaan ang pagbabantay laban sa mga posibleng hoarding o pagtatago ng langis na maaaring magdulot ng artificial shortage. 

Ang ganitong gawain ay hindi lamang ilegal kundi direktang magpapasakit sa bulsa ng taumbayan dahil maaaring magdulot ito ng biglaang pagtaas ng presyo.

Bilang paghahanda sa mga posibleng epekto ng patuloy na tensyon sa Middle East, sinisikap din ng gobyerno na palakasin ang ugnayan sa ibang bansa tulad ng Russia at China upang matiyak ang tuluy-tuloy na suplay ng petrolyo. 

Isa itong hakbang upang hindi lubusang umasa sa iisang pinanggagalingan ng langis, lalo na sa panahong hindi tiyak ang galaw ng pandaigdigang merkado.

Kasabay nito, nananawagan ang DOE sa publiko na umiwas sa panic buying, dahil maaari itong magpalala ng sitwasyon. 

Kapag nag-unahan ang mga mamimili sa pagbili ng gasolina, nagkakaroon ng impresyon ng kakulangan kahit sapat naman ang suplay. 

Pinayuhan din ang publiko na agad i-report ang anumang kahina-hinalang aktibidad ng mga gasolinahan sa DOE o sa pamamagitan ng E-Gov PH app upang mapigilan ang pang-aabuso.

Sa ganang akin, mahalaga ang malinaw at transparent na komunikasyon mula sa pamahalaan. Ang katiyakan ng suplay ay hindi lamang usapin ng numero kundi ng tiwala. 

Kapag ramdam ng mamamayan na kontrolado ang sitwasyon, mas nagiging maayos ang daloy ng merkado at naiiwasan ang ‘pagpa-panic.

Ang usapin dito ay hindi lamang kung sapat ang suplay ng langis kundi kung paano mapapanatiling abot-kaya ang presyo nito para sa mga mamamayan. Dahil ‘pag usapang reyalidad, kahit may sapat na imbentaryo, kung mataas naman ang presyo, patuloy pa ring magdurusa ang taumbayan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Mga kaso sa pagbebenta ng ilegal na droga sa menor-de-edad

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | March 18, 2026

Dear Chief Acosta,

Bukod sa mga kasong maaaring isampa kaugnay ng paglabag sa batas laban sa ilegal na droga, maaari rin bang managot at makasuhan ng krimen tungkol sa child abuse ang sinumang nagbenta ng ilegal na droga sa isang menor-de-edad? — Bully

---

Dear Bully, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas at kaugnay na mga kaso. Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Section 10 (a) ng Republic Act (R.A.) No. 7610, o mas kilala sa tawag na “Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act," ang mga sumusunod:

“Section 10. Other Acts of Neglect, Abuse, Cruelty or Exploitation and Other Conditions Prejudicial to the Child's Development. –

Any person who shall commit any other acts of child abuse, cruelty or exploitation or to be responsible for other conditions prejudicial to the child's development including those covered by Article 59 of Presidential Decree No. 603, as amended, but not covered by the Revised Penal Code, as amended, shall suffer the penalty of prision mayor in its minimum period.”

Hinggil sa nabanggit na batas, nilinaw ng Korte Suprema kamakailan lamang, sa kasong GRAMATICA VS. PEOPLE (G.R. No. 260233, 12 August 2025), isang En Banc na desisyon sa panulat ni Honorable Associate Justice Henri Jean Paul B. Inting, ang sagot sa iyong nabanggit na katanungan, viz.:

“Section 10 (a) of Republic Act No. 7610 punishes the following distinct acts: (a) child abuse; (b) child cruelty; (c) child exploitation; and (d) being responsible for conditions prejudicial to the child's development. 

To be punishable under Section 10 (a) of Republic Act No. 7610, the important consideration is whether Gramatica's act of selling shabu to AAA, a minor, is prejudicial to her development. 

The Court answers in the affirmative. 

Gramatica defends that he cannot be held liable for violation of Section 10 (a) of Republic Act No. 7610 because there was no intent to debase, degrade, or demean AAAs intrinsic worth and dignity as a human being. However, selling drugs is prohibited per se and punishable by law. What is more, selling drugs to a minor, like AAA, has the effect. of impairing her dignity and worth as a human being. It infringes upon her right to grow up in a safe, wholesome, and drug-free environment.  

Verily, when an individual sells drugs to minors, the former is taking advantage of the latter's vulnerability and impressionability. Minors like AAA are still developing physically, mentally, and emotionally. Hence, exposing minors to drugs can have long-lasting and harmful effects on their health and well-being. Worse, selling drugs to minors degrades and disregards their humanity and worth as a person. It reduces them to mere objects for profit, rather than recognizing their inherent worth. Such reprehensible acts should never be tolerated. This kind of system can have destructive consequences for the minors' self-esteem, relationships, and opportunities. Further, it contributes to the degradation of society as a whole.” 

Kaugnay sa nabanggit, ang Seksyon 10 (a) ng R.A. No. 7610 ay nagpaparusa sa iba’t ibang uri ng gawain laban sa bata, kabilang ang child abuse, child cruelty, child exploitation, at ang pagiging responsable sa mga kondisyong nakasasama sa pag-unlad ng bata. Upang mapanagot sa ilalim ng nasabing probisyon, mahalagang tukuyin kung ang pagbebenta ng shabu o ilegal na droga sa isang menor-de-edaday nakapipinsala at nakasasama sa pisikal, mental, at moral na pag-unlad ng bata, na malinaw na sinagot na positibo ng Korte Suprema.

Dagdag pa ng Korte Suprema, responsable sa mga kondisyong nakasasama sa pag-unlad ng bata ang taong magbebenta ng ilegal na droga sa kanya, sapagkat sa halip na igalang ang likas na dignidad ng bata bilang tao, ginagawa siyang kasangkapan para sa kita, na may malubha at pangmatagalang pinsala hindi lamang sa kanyang pagkatao at kinabukasan, kundi pati na rin sa lipunan sa kabuuan.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.