Kawalan ng solusyon sa fuel crisis, transport sector, nalulugi na

ni Leonida Sison @Boses | March 16, 2026

Patuloy ang pahirap sa sektor ng transportasyon habang walang humpay ang pagtaas ng presyo sa petrolyo. 

Sa bawat paggalaw ng oil prices, hindi lamang mga tsuper ng pampublikong sasakyan ang naaapektuhan kundi pati ang mga driver ng Transport Network Vehicle Service o TNVS na araw-araw umaasa sa biyahe upang kumita. 

Sa kabila ng patuloy na pagtaas ng demand sa ride-hailing services, tila unti-unting sumusuko ang ilang driver dahil sa matinding pagkalugi.

Ayon sa grupong Laban TNVS, marami nang TNVS drivers ang napilitang ihinto ang kanilang pamamasada at ibalik ang sasakyang kanilang ginagamit sa mga operator. 

Ito ay bunsod ng tinatawag na double-digit oil price hike na ipinatupad sa mga nakalipas na linggo. Dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo ng gasolina, hirap nang maabot ng maraming driver ang kinakailangang kita upang matustusan ang kanilang araw-araw na gastos.

Dagdag pa rito, may mga operator umano na mayroong hanggang 50 sasakyang ipinaparenta sa mga driver, ngunit dahil sa lumalalang sitwasyon ay may ilang unit na ibinabalik ng mga driver. 

Sa ilang kaso, umaabot na sa 10 sasakyan ang nai-surrender dahil hindi na kayang tustusan ng mga driver ang mataas na gastos sa gasolina at ang patuloy na pagbabayad ng boundary.

Mas lalo pang lumalala ang sitwasyon dahil inaasahan ang panibagong double-digit oil price increase sa susunod na linggo. Dahil dito, ang mga TNVS drivers na patuloy na bumibiyahe ay kakaunti na lamang ang kinikita.

Malaking bahagi ng kanilang kinikita sa biyahe ang napupunta lamang sa pagpapagasolina.

Ipinaliwanag din na kahit tumaas nang husto ang presyo ng petrolyo, pareho pa rin ang boundary na binabayaran ng mga driver sa kanilang operator. Dahil dito, ang mismong driver ang nahihirapan sa bigat ng pagkalugi. 

Ang sistemang ito ang nagiging dahilan kung bakit mas pinipili ng ilan na ihinto na lamang ang kanilang operasyon kaysa patuloy na malugi.

Sa gitna ng ganitong sitwasyon, may ilang TNVS drivers ang nagsimulang maghanap ng alternatibong trabaho. 

Ang ilan ay nag-aapply sa mga operator na nag-aalok ng electric vehicle services, kahit pa mas mataas ang boundary na sinisingil sa kanila. Para sa mga driver, ito ay isa nang hakbang upang makaiwas sa patuloy na pagtaas ng presyo ng gasolina.

Samantala, sa mas malawak na usapin ng fuel prices, kabilang sa mga nagbigay ng pananaw sa epekto ng buwis sa petrolyo ay ang isang opisyal na kailangang pag-isipang mabuti ang mga polisiya tulad ng VAT suspension dahil may epekto rin ito sa kita ng pamahalaan. 

Ipinapakita nito kung gaano kahirap balansehin ang pangangailangan ng ekonomiya at ang kalagayan ng transport sector.

Ang nararanasang krisis ng TNVS drivers ay malinaw na sumasalamin sa mas malawak na problema sa presyo ng langis. 

Kapag nahihirapan ang mga driver, naaapektuhan din ang komyuter na umaasa sa ride-hailing services para sa kanilang pang-araw-araw na biyahe. 

Ang problema ngayon ay kung paano makakahanap ng pangmatagalang solusyon upang maprotektahan ang kabuhayan ng mga driver habang nananatiling abot-kaya ang serbisyo para sa publiko. 

Ang usaping ito ay hindi lamang tungkol sa transportasyon kundi tungkol sa kabuhayan ng libu-libong Pilipinong umaasa sa sektor na ito.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Himala at panalangin para sa bagong tahanan ng mga nasunugan sa NIA

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | March 15, 2026

Isang linggo na ang lumipas mula nang masunog ang karamihan ng mga bahay sa NIA Road sa Barangay Pinyahan, Quezon City. Pagkaraan ng sunog, karamihan sa mga nasunugan ay lumikas sa mga paaralan at simbahan sa barangay. Patuloy namang dumarating ang tulong para sa kanila—pagkain, kadalasan ay lutong ulam, mga delata, at bigas.

Hindi rin tumitigil ang pagdating ng mga donasyong damit. May ilan na tunay na nakakatulong, ngunit may iba ring nakapagbibigay ng kakaibang tagpo—mga damit na pangkasal, pangpormal na pagtitipon, Amerikana, gown, at Barong Tagalog. Nang dumalaw tayo sa NIA Road noong nakaraang linggo, nakita natin ang ilang nakasuot ng sombrero at Amerikana na tila nagpa-“fashion show” sa harap ng mga kapwa nasunugan.

Sa gitna ng mga pangyayaring ito, mariin nating inulit ang ating hamon sa Pamahalaang Lokal ng Quezon City sa pamumuno ni Mayor Joy Belmonte: sana ay dumating na ang panahon na maisakatuparan ang matagal nang ipinangakong solusyon para sa mga taga-NIA. Sa loob ng napakaraming taon at sa dami ng sunog na naganap, paulit-ulit na ring nagkaroon ng mga pag-uusap, plano, at pangako. Marami na ring dokumento ang naisulat at naitabi tungkol dito. Panahon na upang ang mga salita ay maisalin sa kongkretong gawa.

Noong nakaraang Biyernes, matapos ang halos siyam na oras na sunog, pinag-usapan ang isang bagay na itinuturing ng marami na himala—ang hindi pagkasunog ng kapilyang Katoliko sa gitna ng mga bahay sa NIA. Nasunog ang mga bahay sa tabi, likod, harap, at buong paligid nito, ngunit nanatiling nakatayo ang kapilya. Tanging ilang bahagi lamang ng roofing insulation ang nadilaan ng apoy at nagbagsakan sa loob ng kapilya. Maraming kahoy na bangko ang nabagsakan ng mga nagliliyab na piraso, ngunit wala ni isa sa mga ito ang nasunog.

Kapansin-pansin din na hindi nasunog ang mga puting ribbon na itinali sa bakal na gate ng kapilya. Nangitim ang mga ito, ngunit nanatiling buo. Sa gitna ng pangyayaring ito, nagpasalamat ang mga taga-NIA sa Panginoong Diyos dahil halos walang nasawi, maliban sa isang inatake sa puso.

Sa misa na ating ipinagdiwang kasama ang bagong kura paroko ng San Isidro Labrador na si Padre Marti Espenido, ipinagdasal natin ang isa pang himala—na sana ay magkatotoo na ang matagal nang plano na magtayo ng Vertical Housing o high-rise buildings sa NIA Road. Kasabay nito, kailangan din ang maayos na re-blocking ng lugar upang magkaroon ng malalapad na daan na maaaring pasukin at ikutan ng mga fire truck sakaling magkaroon muli ng sunog.

Ang panawagang ito ay muling inilapit ng mga kinatawan ng mga Urban Poor NGOs matapos ang Misa ng Pasasalamat na pinangunahan ni Bishop Elias Ayuban ng Diocese of Cubao noong gabi ng Lunes, ika-9 ng Marso 2026. Iminungkahi nila ang pagdaraos ng Kalbaryo ng Maralitang Taga-Lungsod sa NIA Road—isang pagsasadula ng paglalakad tungo sa Kalbaryo ng ating Panginoong Hesukristo kasama ang mga nasunugan.

Sa totoo lang, ang sunog sa mga komunidad ng maralitang taga-lungsod ay tila naging napakadalas at halos karaniwang pangyayari na lamang. Kung naisulat ni Paring Bert ang tulang “Sanayan Lang ang Pagpatay” noong panahon ni Pangulong Rodrigo Duterte, maaaring maisulat din ang isang tula tungkol sa mga taga-NIA na may pamagat na “Sanayan Lang ang Masunugan.” At pagkatapos ng sunog ay tila may isa pang kasunod: sanayan lang ang pag-uusap—at pagkatapos ay wala ring nangyayari.

Ngunit huwag sana nating hayaang manaig ang pananaw na wala nang magbabago. Huwag nating tanggapin na wala nang kikilos upang baguhin ang kalagayan ng mga maralita.

Marahil ay maituturing ding himala kung, matapos ang napakaraming taon ng pangako, ay tuluyan nang kumilos ang pamahalaan—magtayo ng mga pabahay na pataas at makitang unti-unti nang lumilipat ang mga pamilya sa mas ligtas na tirahan sa NIA sa halip na muling lumikas tuwing may sakuna.

At kung mangyari iyon, may bago nang maikukuwento ang kasaysayan ng NIA Road: dati’y nangako ngunit walang nangyari; ngayon ay nangako—at sa wakas, nagsimula nang maitayo ang mga bagong tahanan.

Karapatan ng kababaihan sa pantay na pagtrato at oportunidad

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | March 15, 2026

Bilang paggunita sa Buwan ng mga Kababaihan ngayong buwan ng Marso, ating balikan at pagnilayang muli ang mga tuntunin at batas na naglalayon na magbigay ng proteksyon sa mga Pilipinong kababaihan.

Noong August 14, 2009, nilagdaan ng dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ang Republic Act (R.A.) No. 9710 (The Magna Carta for Women) na naging konsolidasyon ng Senate Bill No. 2396 at House Bill No. 4273. Layunin ng batas na ito na palakasin at pag-ibayuhin ang mga karapatan ng mga kababaihan na nakapaloob sa iba’t ibang batas na ginawa para sa kanila. Pinalawak din nito ang pantay na pagtrato sa kababaihan at kalalakihan pagdating sa lahat ng oportunidad, maging sa Civil Service, sa military at sa larangan ng palakasan. 

Bukod sa mga karapatang nakapaloob sa Konstitusyon at sa R.A. No. 9262 (Anti-Violence Against Women and Their Children Act of 2004) at sa iba pang mga batas na ginawa para protektahan ang mga kababaihan, maging sa Labor Code of the Philippines, binibigyan din ng naturang batas ang mga kababaihan ng proteksyon at seguridad sa mga panahon ng kalamidad at iba pang uri ng trahedya lalo na sa aspeto ng pagbibigay ng tulong para sa kanilang pag-ahon mula sa mga nasabing kalamidad at trahedya. Magbibigay ang pamahalaan ng agarang pagtulong para sa alokasyon ng resettlement kung kinakailangan. Kaugnay nito ay ang pagbibigay-pansin ng pamahalan na tiyakin ang kaligtasan ng mga kababaihan laban sa sexual exploitation at iba pang uri ng sexual violence sa panahon ng mga nasabing kalamidad o trahedya.

Sa lahat ng pagkakataon, ang pamahalaan ay marapat na magbigay ng komprehensibong serbisyong pangkalusugan na sapat at tumutugon sa pangangailangan ng mga kababaihan. Saklaw nito ang lahat ng yugto ng buhay ng isang babae at pagbibigay-pansin sa mga sanhi ng maagang pagkamatay ng mga kababaihan. Kaugnay pa rin sa pangkalusugan, ang isang babaeng empleyado na nakapagtrabaho nang may anim na buwan para sa huling 12 buwan ay binibigyan ng special leave benefit na 2 buwan na may suweldo base sa kanyang gross monthly compensation pagkatapos ng kanyang operasyon na may kinalaman sa gynecological disorders. 

Ang lokal na pamahalaan ay inaatasan na magtalaga ng kaukulang serbisyo at tulong na kinakailangan para sa mga “women in especially difficult circumstances” (WEDC). Ang mga kababaihang ito ay ang mga biktima o mga nakaligtas sa pang-aabusong pisikal o sekswal. Kasali rin dito ang mga biktima ng illegal recruitment, prostitusyon, trafficking o armed conflict, at ng mga babaeng nakadetine at mga biktima ng rape o ng parehong sirkumstansiya kung saan naapektuhan ang kanilang kakayanang maging produktibong mamamayan. Ang mga serbisyong ito ay maaaring temporary o protective custody, medical and dental services, psychological evaluation, counseling, psychiatric evaluation, legal services, productivity skills capability building, livelihood assistance, job placement, financial o transportation assistance. 

Ang sinuman (pribado man ito o publiko) na gumawa ng isang bagay na magdudulot ng diskriminasyon laban sa isang babae ay may katumbas na kaparusahan ayon sa Seksyon 41 ng Republic Act No. 9710. 

Sa atin namang mga embahada sa ibang bansa, ang isang opisyal na nagkaroon ng pagsasanay sa Gender and Development (GAD) ay itatalaga bilang Gender Focal Point Officer. Ang nasabing opisyal ay ang pangunahing responsable sa paghawak ng mga alalahanin sa kasarian ng mga kababaihang migranteng manggagawa. Ang mga kalakip na ahensya ay dapat makipagtulungan sa pagpapalakas ng mga programa ng mga foreign post ng Pilipinas para sa paghahatid ng mga serbisyo sa mga kababaihang migranteng manggagawa.

Tungkulin din ng Estado na bigyan ng proteksyon ang mga nakatatandang kababaihan mula sa kapabayaan, pag-abandona, karahasan sa tahanan, pang-aabuso, pagsasamantala, at diskriminasyon. Para sa layuning ito, dapat tiyakin ng Estado ang mga espesyal na mekanismo ng proteksyon at mga serbisyo ng suporta laban sa karahasan, sekswal na pang-aabuso, pagsasamantala, at diskriminasyon sa matatandang kababaihan.