Karapatan ng mag-asawang legally separated

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 21, 2025

Sang-ayon sa Article 55 ng Family Code of the Philippines, ang isang Petition for Legal Separation ay maaaring ihain base sa mga sumusunod:

1. Repeated physical violence or grossly abusive conduct directed against the petitioner, a common child, or a child of the petitioner;

2. Physical violence or moral pressure to compel the petitioner to change religious or political affiliation;

3. Attempt of respondent to corrupt or induce the petitioner, a common child, or a child of the petitioner, to engage in prostitution, or connivance in such corruption or inducement;

4. Final judgment sentencing the respondent to imprisonment of more than six years, even if pardoned;

5. Drug addiction or habitual alcoholism of the respondent;

6. Lesbianism or homosexuality of the respondent;

7. Contracting by the respondent of a subsequent bigamous marriage, whether in the Philippines or abroad;

8. Sexual infidelity or perversion;

9. Attempt by the respondent against the life of the petitioner; or

10. Abandonment of petitioner by respondent without justifiable cause for more than one year.

​Ang naagrabyadong asawa na mayroong dahilan katulad ng mga nabanggit sa itaas ay maaaring maghain ng kanyang petisyon sa husgado sa loob ng limang taon mula sa pangyayari ng kanyang basehan para hilingin sa husgado na siya ay legal na mahiwalay sa kanyang asawa. Sa oras na maihain na ang petisyon sa korte ay maaari nang mamuhay ang mag-asawa ng hiwalay sa isa’t isa. Kapag walang napagkasunduan ang mag-asawa na mangangalaga sa kanilang mga absolute community o conjugal partnership property, ang husgado ay magtatalaga kung sino sa kanila ang magiging tagapangalaga ng mga nabanggit na ari-arian.

​Kapag napagdesisyunan na ng husgado ang petisyon at ito ay pinagbigyan, ang kasal ay hindi pa rin mapapawalang-bisa subalit ang mag-asawa ay maaari nang bumukod sa isa’t isa at mamuhay ng kanya-kanya. Ang absolute o conjugal partnership ay mapuputol atang may salang asawa ay hindi maaaring humingi ng kanyang bahagi sa mga kita ng absolute o conjugal partnership. Bagkos, ito ay mapupunta sa kanilang mga anak. Ang kustodiya para sa mga menor de edad na anak ay ibibigay rin sa walang kasalanang asawa.

​May karapatan din ang asawang naagrabyado na hindi bigyan ng mana ang may salang asawa sa intestate succession at kung may nagawa mang testamento ang inosenteng asawa pabor sa may salang asawa, ito ay mawawalan ng bisa ayon sa batas.

​Matapos na ang decree ng legal separation ay maging pinal, maaaring ipawalang-bisa ng  inosenteng asawa ang anumang donasyong kanyang isinagawa pabor sa kanyang asawa, kabilang ang destinasyon niya bilang benepisaryo sa insurance policy. Ang pagbawi ng donasyon ay kinakailangang mairehistro sa Register of Deeds kung saan matatagpuan ang nasabing ari-arian. Anumang pagpapawalang-bisa ng donasyon ay kinakailangang magawa sa loob ng limang taon matapos maging pinal ang decree ng legal separation.

Apela sa hatol na nagpapawalang-sala ng akusado

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 20, 2025

Dear Chief Acosta,

Na-acquit ng korte ang tatay ko sa kasong kriminal na isinampa laban sa kanya. Hindi na ba maaaring iapela ang ganitong sitwasyon? – Logan

---

Dear Logan,

Una sa lahat, ginagarantiyahan ng ating Saligang Batas ang karapatan ng isang akusado laban sa double jeopardy. Ibig sabihin nito, hindi maaaring litisin o parusahan ng dalawang beses ang isang tao para sa parehong pagkakasala. Kaya, patuloy na kinikilala ng ating korte ang finality-of-acquittal rule, na nag-uutos na ang hatol ng pagpapawalang-sala ay agad na pinal, at nagdedeklara na ang pagsusuri sa mga merito ng pagpapawalang-sala ay naglalagay sa akusado sa double jeopardy.

Pinipigilan ng panuntunang ito ang Estado, sa pamamagitan ng prosekusyon, mula sa pag-apela ng mga pagpapawalang-sala o paghingi ng mas matinding parusa sa apela. Nakasaad sa ating Saligang Batas:

“No person shall be twice put in jeopardy of punishment for the same offense. If an act is punished by a law and an ordinance, conviction or acquittal under either shall constitute a bar to another prosecution for the same act.” (Artikulo III, Seksyon 21)

Kaugnay nito, tinalakay ng ating Korte Suprema na ang pangunahing pilosopiya sa likod ng prohibisyon laban sa double jeopardy ay upang pangalagaan ang nasasakdal – na una nang napawalang-sala – mula sa pang-aapi ng pamahalaan sa pamamagitan ng pang-aabuso sa mga prosesong kriminal. Ang Estado ay hindi pinahihintulutan na gumawa ng paulit-ulit na pagtatangka na hatulan siya sapagkat ito ay muling magdudulot sa kanya ng kahihiyan, gastos, at pagsubok, at maglalagay sa kanya sa patuloy na katayuan ng pagkabalisa at kawalan ng kapanatagan, kabilang na ang pagpapalaki ng posibilidad na siya ay kalaunang mahatulang maysala kahit na siya ay inosente. (Marwin B. Raya and Shiela C. Borromeo vs. People of the Philippines, G.R. No. 237798, 05 Mayo 2021, Kgg. na Kasamang Mahistrado Alfredo Benjamin S. Caguioa)Pinagtibay ng ating Korte Suprema sa People of the Philippines vs. Lino Alejandro y Pimentel (G.R. No. 223099, 11 Enero 2018), ang pagpapawalang-sala sa akusado, sang-ayon sa nasabing doktrina

“In our jurisdiction, We adhere to the finality-of-acquittal doctrine, that is, a judgment of acquittal is final and unappealable.

The 1987 Constitution guarantees the right of the accused against double jeopardy, thus:

Section 7, Rule 117 of the 1985 and 2000 Rules on Criminal Procedure strictly adhere to the constitutional proscription against double jeopardy and provide for the requisites in order for double jeopardy to attach. For double jeopardy to attach, the following elements must concur: (1) a valid information sufficient in form and substance to sustain a conviction of the crime charged; (2) a court of competent jurisdiction; (3) the accused has been arraigned and had pleaded; and (4) the accused was convicted or acquitted or the case was dismissed without his express consent.  x x x

The rule on double jeopardy, however, is not without exceptions, which are: (1) Where there has been deprivation of due process and where there is a finding of a mistrial, or (2) Where there has been a grave abuse of discretion under exceptional circumstances. We find that these exceptions do not exist in this case. Here, there was no deprivation of due process or mistrial because the records show that the prosecution was actually able to present their case and their witnesses.”

Sa ilalim ng batas ng Pilipinas, bilang pangkalahatang tuntunin, ang pagpapawalang-sala pagkatapos ng isang ganap na paglilitis ay sagrado, at protektado ng konstitusyon laban sa double jeopardy. Samakatuwid, ang hatol ng pagpapawalang-sala ay pinal at hindi maaaring iapela, maliban kung mayroong mga pambihirang pangyayari o exceptional circumstances, tulad ng napagkaitanan ng nararapat na proseso (due process) at may paglabag sa batas sa paglilitis nito, o nagkaroon ng matinding pang-aabuso sa pagpapasya (grave abuse of discretion).

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Ang tunay na kahulugan ng “management prerogative”

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 19, 2025

Dear Chief Acosta,

Madalas na linyahan ng manager namin sa mga patakaran nito ang tinatawag na management prerogative. Ano ba ang tunay na kahulugan nito? Meron bang limitasyon ito o lahat na lang ng maisipan ng aming boss na patakaran ay maaaring idahilan ito? Maraming salamat sa paglilinaw. – Marga

---

Dear Marga,

Sa kasong Magante v. Wellcare Clinics and Lab, Inc. (G.R. No. 242498, 6 Oktubre 2021, Unang Dibisyon), ipinaliwanag ng ating Korte Suprema ang konseptong tinatawag na management prerogative:  

“Under the doctrine of Management Prerogative, employers enjoy a wide sphere of authority to regulate its own business, subject to limitations imposed by labor laws and the principles of equity and substantial justice. Thus, an employer may determine work assignments and corollary, transfer or reassign employees around various areas of its business operation according to its sound judgment, provided that the transfer is not unreasonable, inconvenient, prejudicial, or involve a demotion in rank or a diminution of salaries, benefits, and other privileges.”

Kaugnay sa nabanggit, sinasabi sa doktrinang “management prerogative” na binibigyan ang mga employer ng malawak na kapangyarihang pamahalaanan at isaayos ang kanilang negosyo, alinsunod sa mga limitasyong itinakda ng batas ukol sa paggawa at ng mga prinsipyo ng katarungan at patas na pagtrato.

Kabilang sa nasabing doktrina ang kapangyarihang magtalaga ng gawain, at kung kinakailangan, ilipat o muling italaga ang mga empleyado sa iba’t ibang bahagi ng operasyon. Gayunpaman, ang ganitong mga paglipat ay dapat gawin nang tapat at makatarungan. Ito ay dapat laging makatuwiran, hindi magdudulot ng labis na abala o pinsala sa empleyado, o magresulta sa pagbaba ng kanyang ranggo, sahod, benepisyo, o anumang pribilehiyo.

Hinggil sa nabanggit, itinakda rin ng desisyon ng Korte Suprema ang mga sumusunod na limitasyon ng “management prerogative”:

“As repeatedly held, the exercise of management prerogative is not unlimited; it is subject to the limitations found in law, collective bargaining agreement or the general principles of fair play and justice.” (Goya v. Goya, G.R. No. 170054, 21 Enero 2013, na isinulat ni Kgg. na Kasamang Mahistrado Diosdado Peralta)

Ibig sabihin, bagaman at may kapangyarihan ang mga employer na pairalin ang kanilang management prerogative, ang pagpapairal na ito ay hindi lubusan at may mga limitasyong nakapaloob sa mga batas sa paggawa, mga probisyon sa collective bargaining agreement (CBA), at iyong nagmumula sa mga pangkalahatang prinsipyo ng katarungan, hustisya, at  patas na pakikitungo at pagkakapantay-pantay.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.