Bawal ang pagpaparami ng mga isda sa mga katubigan nang walang pag-apruba ng DA

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 6, 2025

Dear Chief Acosta,

Nalaman ko sa aking kapitbahay na ang kanyang aquarium ay napapanatiling malinis dahil sa kanyang alagang janitor fish. Nais kong malaman kung maaari ba akong magparami ng janitor fish sa kalapit na sapa upang malinis din ang tubig nito. -- Ailyn

---

Dear Ailyn, 

Inamyendahan ng Republic Act No.  10654 ang Republic Act No. 8550, o mas kilala bilang “The Philippine Fisheries Code of 1998,” upang matiyak ang makatuwiran at napapanatiling pag-unlad, pamamahala, at konserbasyon ng pangisdaan at yamang-tubig sa katubigan ng Pilipinas, kabilang ang Exclusive Economic Zone (EEZ) at sa mga katabing malalayong karagatan, na naaayon sa pangunahing layunin na mapanatili ang isang maayos na balanseng ekolohikal, protektahan, at pahusayin ang kalidad ng kapaligiran. Nilalayon din ng batas na ito na mapanatili ng ating bansa ang pangako nito sa mga internasyonal na kumbensyon at makikipagtulungan sa ibang mga estado at mga internasyonal na katawan, upang pangalagaan at pamahalaan ang mga nanganganib na uri ng isda sa katubigan, mga isdang nasa pagitan ng mga karagatan, mga isdang lumilipat at naglalakbay, at iba pang nabubuhay na mga yamang-dagat. 

Gayundin, itinatag ang pagsunod sa precautionary principle o prinsipyo ng pag-iingat at pamamahala ng pangisdaan at mga yamang-tubig sa paraang naaayon sa konsepto ng isang pamamaraang nakabatay sa ekosistema sa pamamahala ng pangisdaan at pinagsamang pamamahala ng lugar sa baybayin sa mga partikular na lugar ng pamamahala ng natural na pangisdaan, na naaangkop na sinusuportahan ng pananaliksik, mga serbisyong teknikal at gabay na ibinibigay ng Estado. Kaugnay nito, nakasaad sa Seksyon 124 ng batas na ito na:

“Section 124. Noncompliance with the Requirements for the Introduction of Foreign or Exotic Aquatic Species. – It shall be unlawful to import, introduce, or breed, foreign or exotic aquatic species without the conduct of risk analysis and prior approval of the Department.

Upon a summary finding of administrative liability, the offender shall be punished with a fine of Two hundred thousand pesos (P200,000.00) to Six million pesos (P6,000,000.00) and confiscation and destruction of the foreign or exotic species. Should the species become invasive and result to predation of native aquatic biota, loss of income or damage to the habitat, the offender shall bear the costs of containment, eradication and/or restoration.

Upon conviction by a court of law the offender shall suffer the penalty of imprisonment of six (6) years to (12) years and fine from Four hundred thousand pesos (P400,000.00) to Twelve million pesos (P12,000,000.00), confiscation of foreign or exotic species and the costs for containment, eradication or restoration.”

Sang-ayon sa nasabing probisyon ng batas, ipinagbabawal ang ilegal na pag-aangkat, pagpapakilala, o pagpaparami ng mga dayuhan o eksotikong uri ng hayop sa tubig nang walang pagsasagawa ng pagsusuri sa panganib at paunang pag-apruba ng Kagawaran ng Agrikultura.

Sa inyong sitwasyon, sa sandaling mapatunayang ikaw ay may pananagutang administratibo dahilan sa paglabag sa batas, maaari kang mahatulan ng multang P200,000.00 hanggang P6,000,000.00. Maaari ring kumpiskahin at sirain ang mga dayuhan o eksotikong uri ng isda na ipinakilala o pinarami sa anumang katawang tubig. Bukod sa multa, kung ang uri ng isdang pinakilala o pinarami ay naging invasive at nagresulta sa pagkawasak ng mga katutubong biota sa tubig, pagkawala ng kita o pinsala sa tirahan, maaari ka ring managot sa mga gastos sa pagpigil, pagpuksa at/o pagpapanumbalik.

Sa sandaling mahatulan ng korte, maaari kang maparusahan ng pagkakabilanggo ng anim na taon hanggang 12 taon at multang mula P400,000.00 hanggang P12,000,000.00, pagkumpiska sa mga dayuhan o eksotikong uri ng isda, at mga gastos para sa pagpigil, pagpuksa o pagpapanumbalik.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Pananagutan sa pagbili ng bagay na galing sa nakaw

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 5, 2025

Dear Chief Acosta,

Binentahan ako ng cellphone ng aking katrabaho sa murang halaga. Aniya, diumano, ito ay ang kanyang lumang cellphone na ngayon niya lang ulit nahanap. Lingid sa aking kaalaman, ang nasabing cellphone pala na ibinenta niya sa akin ay ninakaw niya mula sa kanyang pinsan. Nais ko sanang malaman kung maaari ba akong maparusahan dahil sa pagbili ng cellphone mula sa aking katrabaho na galing pala sa nakaw. -- Cecilyn

---

Dear Cecilyn, 

Ang Presidential Decree No. 1612 (P. D. No. 1612) ay isinabatas bilang tugon sa laganap na pagnanakaw sa mga ari-arian ng gobyerno at pribadong sektor dahil sa pagkakaroon ng mga taong handang bumili ng mga nasabing ari-ariang galing sa nakaw. Kung kaya’t ipinagbabawal ng P. D. No. 1612 ang Fencing na binigyang depinisyon sa ilalim ng Seksyon 2 ng batas na ito:

"Fencing" is the act of any person who, with intent to gain for himself or for another, shall buy, receive, possess, keep, acquire, conceal, sell or dispose of, or shall buy and sell, or in any other manner deal in any article, item, object or anything of value which he knows, or should be known to him, to have been derived from the proceeds of the crime of robbery or theft.

Ang sinumang tao na may layuning kumita para sa kanyang sarili o para sa iba, na bibili, tatanggap, magmamay-ari, mag-iingat, kukuha, magtatago, magbebenta o magtatapon, o bibili at magbebenta, o ikakalakal sa anumang ibang paraan ang isang artikulo, item o ​​anumang bagay na may halaga na alam niya, o dapat ay alam niya, na nagmula sa mga nalikom sa krimen ng pagnanakaw, ay mananagot sa batas para sa krimen ng Fencing. 

Gayundin, ayon sa kasong Benito Estrella y Gili vs. People of the Philippines (G.R. No. 212942, 17 June 2020), sa panulat ni Honorable Associate Justice Henri Jean Paul B. Inting, ipinaliwanag ng Korte Suprema na:

“The law on Fencing does not require the accused to have participated in the criminal design to commit, or to have been in any wise involved in the commission of, the crime of robbery or theft. The essential elements of the offense are:

1. A crime of robbery or theft has been committed;

2. The accused, who is not a principal or accomplice in the commission of the crime of robbery or theft, buys, receives, possesses, keeps, acquires, conceals, sells or disposes, or buys and sells, or in any manner deals in any article, item, object or anything of value, which has been derived from the proceeds of the said crime;

3. The accused knows or should have known that the said article, item, object or anything of value has been derived from the proceeds of the crime of robbery or theft; and

4. There is on the part of the accused intent to gain for himself or for another.”

Sang-ayon sa nasabing kaso, upang managot sa kasong Fencing, hindi kinakailangan na ang akusado ay aktuwal na lumahok sa kriminal na plano, o masangkot sa anumang paraan sa paggawa ng krimen ng pagnanakaw o pagnanakaw. 

Sa inyong sitwasyon, kailangan na kumpleto ang lahat ng elements ng kasong ito bago ka managot sa batas. Una, kailangan na may pagnanakaw na naganap. Ikalawa, kinakailangan na ikaw ay hindi principal o accomplice sa pagnanakaw ng cellphone na iyong binili o bibilhin. Ikatlo, alam mo o dapat ay alam mo na ang nasabing cellphone ay nagmula sa mga kinita ng krimen ng pagnanakaw. At pinakahuli, kailangan na mayroon kang intensyon na makinabang para sa inyong sarili o para sa iba.

Kung lahat ng mga nasabing elements ng krimen ay kumpleto sa inyong sitwasyon, maaari kang mahatulan ng pagkakakulong depende sa halaga ng gamit na nanakaw sang-ayon sa Seksyon 3 ng batas na ito.  

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Interes na napagkasunduan sa utang, maaaring bawasan kung ‘di makatao

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 4, 2025

Dear Chief Acosta, 

Sa kasamaang palad ay nagkasakit ang anak ko at kinakailangan na siya ay maoperahan. Dahil wala kaming pera na pangpaopera, napilitan kaming lumapit sa mga tinatawag na “loan sharks” o iyong mga patubuan na may matataas na interes. Ayon sa aming napag-usapan ay uutang kami ng P100,000.00 at ito ay may buwanang tubo na limang porsyento (5%) na kinakailangang bayaran sa loob ng 10 buwan. Kapag may buwan na kami ay hindi makapagbayad, ang 5% interes ay idadagdag sa aming “principal” na inutang. Ang tawag niya rito ay “compounded interest.” Nakiusap kami na bawasan niya ang interes, ngunit ayaw niyang pumayag dahil ito diumano ay amin nang pinagkasunduan. Nais lang naming malaman kung may mga pagkakataon ba na binabawasan ng korte ang interes sa utang kahit na ito ay napag-usapan na ng mga partido? -- Estelita

---

Dear Estelita,

Nakasulat sa ating batas na ang mga partido sa isang kontrata ay maaaring gumawa ng mga kasunduan o kondisyon. Kinakailangan lamang na ang mga nasabing kasunduan o kondisyon ay hindi kumokontra sa batas, moralidad, magandang kaugalian, pampublikong kaayusan at kasanayan: 

“Article 1306. The contracting parties may establish such stipulations, clauses, terms and conditions as they may deem convenient, provided they are not contrary to law, morals, good customs, public order, or public policy.” (New Civil Code)

Sa isang kontrata ng kautangan, madalas na pinagkakasunduan ng mga partido ang interes na ipapataw ng nagpapautang. Ang pinagkasunduang interes ay ipinag-uutos ng batas na napapaloob sa isang kasulatan upang ito ay maipatupad o masingil ng nagpautang. 

Bagama’t pinapayagan ng batas na pagkasunduan ng mga partido ang halaga ng interes na idaragdag sa inutang na halaga, nilinaw din ng Korte Suprema sa kasong Sps. Isagani Castro, et al. vs. Angelina De Leon, et al., sa pamamagitan ng Kagalang-galang na Mahistrado Mariano C. Del Castillo na: 

“The imposition of an unconscionable rate of interest on a money debt, even if knowingly and voluntarily assumed, is immoral and unjust. It is tantamount to a repugnant spoliation and an iniquitous deprivation of property, repulsive to the common sense of man. It has no support in law, in principles of justice, or in the human conscience nor is there any reason whatsoever which may justify such imposition as righteous and as one that may be sustained within the sphere of public or private morals. x x x

While we agree with petitioners that parties to a loan agreement have wide latitude to stipulate on any interest rate in view of the Central Bank Circular No. 905 s. 1982 which suspended the Usury Law ceiling on interest effective January 1, 1983, it is also worth stressing that interest rates whenever unconscionable may still be declared illegal.

x x x In several cases, we have ruled that stipulations authorizing iniquitous or unconscionable interests are contrary to morals, if not against the law.”

Samakatuwid, malinaw ang nakasaad sa nasabing desisyon na bagama’t kalayaan ng mga partido na pag-usapan ang halaga ng interes na ipapataw, maaari pa ring bawasan ng Korte ang nasabing interes kung ito ay masyadong mataas, at hindi na patas o makatao. 

Sa iyong sitwasyon, bagama’t napag-usapan ninyo na ng iyong inutangan ang halaga ng interes, maaari itong bawasan ng korte kung mapatutunayan na ang nasabing interes ay masyadong mataas at hindi na makatao. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.