Libreng sakay, dagdag-ginhawa sa mga komyuter

ni Leonida Sison @Boses | August 2, 2026

Magpapagaan sa araw-araw na gastusin ng mga commuter ang bawat programang nagbibigay ng kahit maliit na kaluwagan sa pamasahe. Sa panahon na patuloy na tumataas ang halaga ng mga pangunahing bilihin, ang bawat pisong natitipid sa biyahe ay malaking tulong sa mga manggagawa, estudyante at iba pang pasaherong araw-araw na umaasa sa pampublikong transportasyon.

Bilang paggunita sa anibersaryo ng pagpapatupad ng Republic Act No. 11055 o Philippine Identification System Act, inanunsyo ng Light Rail Transit Authority (LRTA) at Department of Transportation (DOTr) na magkakaloob ng libreng sakay sa mga may hawak ng National ID sa LRT-2 at MRT-3 tuwing Miyerkules ng Agosto. Maaaring samantalahin ang libreng biyahe sa Agosto 5, 12, 19 at 26, mula 7:00 hanggang 9:00 ng umaga at 5:00 hanggang 7:00 ng gabi, kasabay ng oras ng pinakamataas na dami ng mga pasahero.

Upang makakuha ng libreng sakay, kailangan lamang ipakita ang pisikal na National ID card, printed ePhilID o digital National ID sa mga security personnel ng istasyon. Layunin ng programa na hikayatin ang mas maraming Pilipino na gamitin at kilalanin ang National ID bilang opisyal na pagkakakilanlan habang nagbibigay ng agarang benepisyo sa mga commuter.

Ayon sa DOTr at Philippine Statistics Authority (PSA), bahagi ito ng pagdiriwang ng batas na nilagdaan noong Agosto 6, 2018 na lumikha sa National ID system bilang iisang opisyal na pagkakakilanlan ng mga Pilipino at resident aliens. Hanggang nitong Enero, mahigit 90 milyong Pilipino na ang nakapagparehistro sa National ID.

Hindi rito nagtatapos ang mga benepisyo. Inihayag din ng DOTr na magkakaroon muli ng libreng sakay para sa mga National ID holder sa Setyembre 26, kasabay ng pagdiriwang ng Global Identity Day. Samantala, nananatiling bukas ang mga registration desk ng PSA sa mga istasyon ng MRT-3 Araneta-Cubao at Taft Avenue upang mas marami pang mamamayan ang makapagparehistro.

Matatandaang mula pa noong Marso ay ipinatupad na rin ang 50 porsiyentong bawas-pasahe sa MRT-3 at LRT-2. Dahil dito, bumaba sa P6 ang minimum fare sa MRT-3 at P14 naman ang pamasahe mula North Avenue hanggang Taft Avenue, na nagbigay ng dagdag na ginhawa sa milyun-milyong pasahero.

Ang libreng sakay ay maaaring pansamantala lamang, ngunit ang epekto nito sa pang-araw-araw na buhay ng mga commuter ay tunay na nararamdaman. Ipinapakita rin nito na maaaring pagsabayin ng pamahalaan ang pagpapalawak ng serbisyo at pagbibigay ng agarang benepisyo sa publiko. Kung mas marami pang programang tulad nito ang maisusulong at mapapanatili, mas mababawasan ang pasanin ng mga Pilipino sa araw-araw na pagbiyahe at mas mararamdaman nila na ang mga serbisyong pampubliko ay tunay na nakatuon sa kapakanan ng mamamayan.

Magkakaibang batas sa kalsada, wakasan nagpapatupad ng batas, dapat malinaw, patas at pare-pareho

ni Leonida Sison @Boses | August 1, 2026

Hindi naman talaga dapat nalalagay sa kalituhan ang mga motorista dahil lamang sa magkakaibang interpretasyon ng batas. Kung iisa ang umiiral na patakaran, iisa rin dapat ang pagpapatupad nito sa buong bansa.

Mahalaga ang mahigpit na pagpapatupad ng batas-trapiko, ngunit mas mahalaga na ito ay ginagawa sa paraang makatarungan, malinaw at naaayon sa umiiral na mga batas.

Nilinaw ng Land Transportation Office (LTO) na walang legal na batayan ang mga lokal na pamahalaan upang kumpiskahin ang driver’s license ng mga lumalabag sa batas-trapiko.

Ayon sa ahensya, ipinatutupad nila ang Department of Transportation (DOTr) Memorandum Circular No. 001-2026 na nagtatakda ng polisiya sa pansamantalang hindi pagkumpiska ng lisensya sa oras ng panghuhuli. Bilang pagsunod dito, maging ang mga law enforcement officers na deputized ng LTO ay hindi na rin kumukuha ng driver’s license ng mga nahuhuling motorista.

Ipinaliwanag din ng LTO na ang umiiral na mga desisyon ng Korte Suprema ay hindi nagbibigay ng pangkalahatang kapangyarihan sa mga traffic enforcer na kumpiskahin ang lisensya ng mga motorista.

Dagdag pa rito, kinikilala rin ng Joint Memorandum Circular No. 01, Series of 2008 ng dating Department of Transportation and Communications at Department of the Interior and Local Government na maaaring mag-isyu ng citation ticket ang mga traffic enforcer ng lokal na pamahalaan, ngunit wala silang legal na kapangyarihang kumpiskahin ang driver’s license.

Lumabas ang paglilinaw ng LTO matapos igiit ng Pamahalaang Lungsod ng Bacoor sa Cavite na may kapangyarihan ang kanilang mga traffic enforcer na kumpiskahin ang lisensya ng mga lumalabag batay sa City Ordinance No. 11-2019 o Revised Traffic Code ng lungsod.

Ayon sa Bacoor LGU, ang naging desisyon ng Korte Suprema ay para lamang sa mga lokal na pamahalaan sa Metro Manila sa ilalim ng Metropolitan Manila Development Authority (MMDA), kaya nananatili umano ang kanilang kapangyarihan sa ilalim ng Local Government Code at ng kanilang lokal na ordinansa.

Gayunman, iginiit ng LTO na ang umiiral na pambansang polisiya at mga administratibong kautusan ang dapat sundin upang matiyak ang pare-pareho at makatarungang pagpapatupad ng batas-trapiko sa buong bansa. Dahil dito, nanawagan ang ahensya sa lahat ng lokal na pamahalaan, traffic enforcement agencies at mga motorista na sumunod sa umiiral na mga batas at regulasyon.

Mahalagang magkaroon ng iisang direksyon sa pagpapatupad ng batas upang maiwasan ang kalituhan at hindi pagkakaunawaan sa pagitan ng mga enforcer at motorista. Ang disiplina sa kalsada ay hindi lamang nakasalalay sa paghuhuli ng lumalabag kundi sa malinaw at patas na pagpapatupad ng batas.

Kapag pare-pareho ang alituntunin at walang magkakasalungat na interpretasyon, mas mapapalakas ang tiwala ng publiko sa sistema at mas magiging maayos ang daloy ng trapiko at pagpapatupad ng batas sa buong bansa.

Hustisya, hindi natatapos sa pagbabalik ng pera

ni Leonida Sison @Boses | July 31, 2026

Dapat lamang na maibalik sa taumbayan ang bawat pisong nawala dahil sa katiwalian. Ang pondong inilaan para sa mga proyektong makapagliligtas sana sa mga komunidad laban sa baha ay hindi dapat napupunta sa bulsa ng iilan. Kung may nanagot at may naibalik na pondo, mas nararapat lamang na tiyaking hindi ito ang katapusan ng laban kundi simula ng tunay na pananagutan.

Inihayag ng Department of Justice (DOJ) na umabot na sa P841 milyon ang halagang nabawi ng pamahalaan mula sa mga sangkot sa kontrobersyal na umano'y ghost flood control projects. Ayon sa DOJ, ang lahat ng nakuhang pondo ay naipadala na sa National Treasury sa pamamagitan ng Land Bank of the Philippines upang maibalik sa kaban ng bayan.

Kabilang sa mga nagbalik ng pondo ang dating mga opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH) at ang may-ari ng SYMS Construction Trading. Ang apat ay nasa ilalim ng Witness Protection Program ng DOJ.

Binigyang-diin ng DOJ na hindi rito nagtatapos ang kanilang operasyon. Patuloy nilang hahabulin ang iba pang sangkot upang mabawi ang natitirang pondo at mapanagot ang mga responsable sa korte. Mahigpit din ang koordinasyon ng departamento sa Office of the Ombudsman upang matiyak na ang lahat ng kasong isasampa ay may sapat na ebidensiya at matibay na batayan sa ilalim ng batas.

Kasabay nito, pinasalamatan ng DOJ si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa ipinahayag nitong suporta sa National Prosecution Service sa kanyang ikalimang State of the Nation Address. Binigyang-diin ng Pangulo na ang lahat ng mababawi mula sa mga anomalya ay dapat maibalik sa sambayanang Pilipino at ang mga lumabag sa tiwala ng publiko ay dapat managot sa harap ng hukuman.

Mahalagang hakbang ang pagbawi ng P841 milyon, ngunit hindi ito dapat ituring na sukatan ng ganap na tagumpay. Mas mahalaga pa ring matiyak na ang mga kasong isasampa ay hahantong sa pananagutan ng mga sangkot at hindi lamang sa pagbabalik ng bahagi ng nawalang pondo.

Ang tunay na hustisya ay makakamit lamang kung mababawi ang bawat sentimo ng kaban ng bayan at mapaparusahan ang sinumang nag-abuso sa tiwalang ipinagkaloob sa kanila. Ang perang ito ay hindi pag-aari ng iilang opisyal kundi ng bawat Pilipinong umaasang ang kanilang buwis ay mapupunta sa mga proyektong tunay na magliligtas ng buhay at magpapabuti sa kinabukasan ng bansa.