Pagbubungkal ng katotohanan, itinatago, sinisikil!

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | October 10, 2025

Hindi maramdaman ang ginagawang pagbubungkal ng katotohanan nitong Independent Commission for Infrastructure sapagkat pinili nitong gawing pribado ang imbestigasyon ng mga maanomalyang flood control projects.

Habang nahinto rin ang pagbubuyangyang ng katotohanan sa gitna ng pagbibitiw ni Sen. Panfilo Lacson bilang tagapanguna ng Senate blue ribbon committee. 

Napakarami pang kailangang kalkalin at busisiin sa ngalan ng katotohanan ngunit tila unti-unti itong nasisikil at napatatahimik sa dami ng tinatamaang umaangal. 

Aba’y napakatayog ng ekspektasyon ng taumbayan sa ngalan ng pagbubungkal ng katotohanan, na hindi dapat matulad sa pagbalangkas at pag-implementa ng budget na naitago ang mga gustong ikubli mula sa mga nagbabayad ng buwis na winaldas nang gayon na lamang ng mga lapastangan, taksil at walang malasakit sa mamamayan. 

Siguraduhin lamang ninyong hindi mapupuno ang mamamayan dahil sa inyong mga pinaggagagawa! 

Hindi sa lahat ng panahon ay uubra ang angas ng inyong pagwawasiwas ng kapangyarihan!

Mahirap ba talagang isipin ang kapakanan ng mamamayan? 

Iyan rin ba ang dahilan kung bakit hanggang ngayon ay hindi maipasa-pasa ang deka-dekada nang nakabinbing Freedom of Information bill? 

Eh kung ipinasa iyan ng mga kongresista at mga senador na ito ay napaaga pa sana ang nangyaring pagbubulatlat ng mga itinatagong lihim na gusto na lamang talaga nilang itago.

Iyan na lamang Statement of Assets and Liabilities ng mga senador at miyembro ng Mababang Kapulungan ay napakahirap at antagal bago mahingi! Hindi ba kayo nahihiya niyan? kailangan pang bigyan ng justification ang paghingi niyan samantalang karapatan ng taumbayan na malaman iyan.

Bukod sa Kongreso, napakarami ring ahensya ng pamahalaan ang tinamaan ng kalkalan sapagkat may kaugnayan rin sila sa sistema. 

Tulad na lamang ng Bureau of Internal Revenue (BIR) na pinalampas ang bayarin sa buwis ng mga kontraktor na bilyon ang halaga. Kung paano ito nakalusot sa Kawanihan ay kababalaghan. May kasangkot ba kaya’t nabulag ang ahensya? Inaasahan nating may ilalahad sa ating katotohanan itong si Ginoong Lumagui ng BIR at mayroong mapapanagot. 

Iisa-isahin natin ang mga ahensyang nagdugtong ng buhay sa mga maanomalyang proyektong pang-imprastraktura sa mga susunod nating kolum. 

Lalo na itong Commission on Audit na sa pangkalahatan ay tila walang silbi sa gitna ng karima-rimarim na kaganapan sa ating bayan. 

Kultura na ba talaga itong uminog sa bansa na lamang nang hindi man lang natiktikan sa paglipas ng maraming mga taon? Kung ito nga ay kultura, panahon na para ito sugpuin! 

Aba’y tila saksak ng punyal kay Juan dela Cruz ang bawat piso na nawala dahil sa pagpapabaya ng nasa poder ng pamahalaan, at muling unday ng saksak ang paulit-ulit na pagkukuntsabahan na nauuwi sa paglobo ng pondong napupunta sa multong proyektong ang pasimuno ay dapat ring itapon sa kadiliman!

Habang ang mga nagpupunyagi nating mga kababayan ay kailangang mangibang bansa para lamang mabuhay ng marangal, sinisibasib naman ng mga ganid at hayok ang dapat sana’y paggastos na magpapalago sa ekonomiya ng Pilipinas.

Alam ba ng mga hayok na ito na napakalungkot ang maglayag sa karagatan bilang trabahante, at malagay sa balag ng peligro, o magbuwis ng buhay sa mga nakaambang pirata para lamang makakain ang pamilya sa Pilipinas, bagay na hindi naman nila gagawin kung may oportunidad sa sariling bayan. Kaya't nawa'y maranasan nitong mga pulitikong mandarambong ang paghihirap ng pinakamahihirap, katapat ng kanilang walang awang pagpapahirap sa dukhang Pilipino, hanggang sa maibalik nila ang bawat piso na kanilang nilustay ng walang kapararakan. 

Aasintaduhin kayo ng hustisya sa panahong akala ninyo ay lusot na kayo ngunit hindi pa pala.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Mga mambabatas, sila-sila naglalaglagan na!

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | October 3, 2025

Tumataginting na P100 bilyon ang kabuuang insertion sa pambansang budget ng 2025 ng 24 na senador! Que horror! At legal raw iyang ganyang kalaking ginawang pagsingit o pagsuksok ng proyekto sa budget! Hindi na ba nahiya sa pagtatanggol na iyan ang Senado? Sa halip na tumiklop at mapayuko sa kahihiyan at magpakita ng pagsisisi ay pagdepensa pa ang piniling gawin! 

Matagal nang idineklara ng Korte Suprema na unconstitutional ang pork barrel ngunit lalo lamang naging garapal at kagimbal-gimbal ang pagmamaniobra sa pondo ng gobyerno na kinuha mula sa ating dugo at pawis!

Ang masakit pa, ‘di bale sana kung sa simula pa lamang ng budget deliberations ay tinatalakay na ang kahalagahan ng isusuksok na insertions at dadaan ito sa pagbusisi, ngunit hindi. Hindi kasama sa talakayan ang taumbayan at ang public hearing ay para lamang sa mga pondong gustong ipaalam ngunit ang mga detalye ng insertion ay nalulukuban ng pagkukubli!

Hindi lahat ng legal ay moral at marapat! Ganyan na ba ang pagkamanhid ng Kongreso ng kasalukuyang panahon? Iyong marinig ng walang makain at isang kahig isang tukang Juan at Juana ang salitang "bilyon" na ganoon na lamang ang ginawang paraan ng pagpopondo na kani-kanya at walang pakialam ang mga barangay o siyudad o mga residente na tunay na nakakaalam ng mga pangangailangan ng mga nasa laylayan ay nakakapagpasilakbo ng sukdulang galit!

Ayun at nagbitiw na ang napabuyangyang na kinatawan sa Mababang Kapulungan na si Zaldy Co, ngunit kailangan nating marinig ang buong katotohanan sa kanya.

Makonsensya naman ang taong ito, na ayon sa mga akusasyon ay grabe raw ang nakulimbat. Aminin na sana ni Co kung sinu-sino pa ang binigyan niya at nanghingi sa kanya, kaysa magtago siya para lamang protektahan ang mga personalidad na kanyang tila kinatatakutan. Ano pa ba naman ang ikakatakot niya sa inabot niyang mga pag-akusa? Piliin mo ang taumbayan habang may pagkakataon ka pang gumawa ng tama, Ginoong Zaldy Co. Marami ka pang kailangang ihayag.

At nagkakaturuan na rin! Si Rep. Martin Romualdez ang itinuturo ni Sen. Chiz Escudero na nadawit na rin sa diumano’y script ng mga pangyayari. Siya nga ba o ilan silang arkitekto ng 2025 budget na itong walang kasing garapal! Magsalita ka na, Ginoong Romualdez. Bigyan mo ng kaliwanagan ang mga tanong ng taumbayan. Hindi nila kailangan ng iyong simpleng pagtatanggi. Piliin mo ang taumbayan hanggang may panahon ka pa. 

Samantala, nito ring Lunes ay namalas natin ang ginawang paglabas ng mga estudyante sa Maynila, kabilang na ang mula sa University of Santo Tomas at Far Eastern University para ipakita ang kanilang pagkapoot sa sistematikong bilyun-bilyong korupsiyong patuloy na nailalantad sa kasalukuyan. 

Inaasahan nating walang humpay ang mga demonstrasyon at pagsasama-sama para manawagan ng pananagutan at pagpuksa sa korupsiyon. 

Ano pa kaya ang mga kasabay na hakbang na ginagawa ang administrasyong Marcos Jr. para mabigyan ng hustisya at pagbabago ang taumbayan? Hindi sapat ang maghintay na lamang sapagkat marami pang maaaring magawa. Huwag nang hintayin pang gumulo lalo ang sitwasyon at mawindang lahat dahil sa pagkaantila ng mga karampatang aksyong makapagpapagaan ng kalagayan ng taumbayan.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Gobyerno, kailangan ng overhaul!

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | September 26, 2025

Nakakagalit na abot hanggang langit at nakapagpapabaliktad ng sikmura na mabatid ang pagsisiksik ng bilyun-bilyong pondo sa Bulacan sa ngalan ng “insertions” ng mga halal na mga miyembro ng lehislatura. 

Ang pangunahing nasasangkot ay itong si Cong. Zaldy Co na hanggang ngayon ay hindi pa nagpapakita bagaman nagpapadala sa media ng kanyang kakarampot na mga pahayag. Kung wala talaga siyang itinatago ay hindi niya kailangang maglaho sa gitna ng mga akusasyon sa kanya gaya ng kanyang ginagawa. Hiyaw ng taumbayan kay Co: “Magpakalalaki ka at harapin mo ang mabibigat na mga akusasyon laban sa’yo!”

Nagmula ang mga kasuklam-suklam na mga impormasyon laban kay Co sa testimonya at sinumpaang salaysay ni DPWD District Engr. Henry Alcantara sa Senado, kung saan pinangalanan niya rin sina Sen. Joel Villanueva, Sen. Jinggoy Estrada at dating Sen. Bong Revilla. 

Isang bahagi pa lamang ng national budget ang tinatalakay sa flood control ngunit tatlong senador na agad ang nabanggit na diumano’y tumanggap ng malalaking halaga na idinaan sa kani-kanilang mga tauhan. Paano pa kaya kapag naibuyangyang na ang 10 taong budget mula 2016, aba’y baka maidawit na ang lahat ng senador! Kaya naman puro bulto-bultong cash ang diumano’y bayaran, para napakahirap patunayan ng pagtanggap! 

Bakit naman kasi ginagawang tila napakadali ang ganyang kalalaking pagwi-withdraw ng cash lalo na mula sa proyekto ng gobyerno, na tunay namang kahina-hinala lalo pa’t wala namang dokumentong susuporta sa kung saan dadalhin ang pera. 

May mga malalaking donasyon namang natatanggap ang mga halal na opisyal tuwing eleksyon, na kadalasan ay hindi naman nila lahat idinedeklara sa kanilang SOCE. Mataas na rin naman ang suweldo ng mga mambabatas bukod pa sa kanilang Monthly Operating and Other Expenses o MOOE, at kanilang committee budget. Bukod pa ang pondo kung miyembro sila ng Commission on Appointments o Senate Electoral Tribunal. Kaya’t kung tutuusin, hindi na nila kailangan pang mangurakot o humingi ng grasyang kukunin naman sa kaban ng bayan. 

Bilang isa ring Bulakeño na binabaha ang bahay sa Bulacan na hinulugan ng dekada sa pamamagitan ng dugo’t pawis sa mataas na interes, hindi tayo titigil kasama ang taumbayan hangga’t hindi napapanagot ang mga salarin at hindi naaayos ang bulok na sistema ng pamahalaan!

Tumatambad sa ating lahat na ang sistemang pangkalahatan ng gobyerno ay palyado na, hindi lamang sa DPWH, na siya pa lamang nabubungkal sa kasalukuyan. Hindi malayong kabi-kabila ay mayroong sandamakmak na butas upang magkatsansang magka-kickback ang mga tauhan nito kung hindi mababantayan. 

Hindi lamang inutil ang sistema ng Commission on Appointments, kundi nasasangkot rin ang ilang mga opisyal nito. Hindi pa nga lamang nabibisto ang lahat, ngunit may araw rin kayo, at iyan ay malapit na. 

Overhaul ang kailangan sa gobyerno. Malinaw na buong pamahalaan ay kailangang ayusin sapagkat pinabayaan nito ang kapakanan ng mamamayan. Matagal na panahong hinayaang walang tunay na checks and balances, walang pagmomonitor sa mga proyekto, walang pagpapanagot, at may mga kanal ng lusot sa paggawa ng bilyun-bilyong halaga ng katiwalian sa pamahalaan — mula sa ehekutibo hanggang lehislatibo.

Dapat na ring busisiin ang bawat ahensya ng gobyerno, lalo na iyong mga nag-iisyu ng mga permit at lisensya, kung saan hindi malayong talamak ang lagayan. 

Samantala, nagpapakaalila ang marami nating kababayan sa ibang bansa para lamang mabuhay ng marangal. Busabos ang kalagayan ng maraming Pilipino dahil sa hirap mabuhay sa bansa. Tumingin ka sa kahit anong dako at makikita ng malinaw ang palpak na sistema. Grabe na ang pagtitiis ng mga tapat na Pilipino. Kung paano naaatim ng mga ganid na nasa gobyerno ang bilyun-bilyong korupsiyon habang abang aba ang kalagayan ng kanilang kapwa Pilipino ay isang malaking nakadudurog na katanungan. 

Sa mga nagsipagnakaw sa kaban ng bayan, huwag kayong pakasisigurong hindi kayo malalantad. May araw din kayo. Pananagutin kayo ng taumbayang sukdulan na ang galit sa inyong kasakiman. 

Bato-bato sa langit, tamaa’y siya na nga!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.