Pagpupugay sa mga nagsipagtapos na mag-aaral, magulang at guro

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | June 7, 2024

Hunyo na at nagdaraos ang mga paaralan ng programa ng pagtatapos o graduation. Ang okasyong ito ang isa sa pinakainaasam ng mga mag-aaral at mga magulang o tumatayong magulang, kabilang ang inyong lingkod. 

Ang pagmamartsa, ang pormal na pagkakaloob ng diploma, mga medalya at parangal sa mga karapat-dapat ay kinasasabikang mga sandali. Nag-uumapaw ang mga emosyon, nangingilid ang mga luha, naghuhumiyaw sa kaibuturan ng puso ang pasasalamat sa Maykapal. 

Ang okasyon ay pagbubuklod ng mga binuong pangarap, mga pagpupunyagi, pagsasakripisyo, mga gabing walang tulog, mga yakap na mahigpit, at matimyas na paglingon sa mga nararapat pasalamatan. Ang bawat segundo ay pagbabalik-tanaw sa mga pinagdaanang hindi mawari kung paano nga ba nalampasan at napagtagumpayan. 

Ang sentro at karapat-dapat parangalan ay hindi lamang mga nagsipagtapos, kundi pati ang kanilang mga nanay at tatay, at nagsisilbing magulang, mga propesor at guro, mga kaagapay sa paaralan, mga sumuportang kamag-aral at kaibigan.

Bukod sa kanila ay nagsisilbing bida rin ng seremonya ang panauhing pandangal, na siyang tagadispensa ng payo sa mga handa nang makipagsapalaran sa inog ng mundo at makabagong panahon. 

Nararapat bigyan ng pagpupugay ang mga propesor, sila na nagtiyagang magturo sa iba’t ibang paraan sa kanilang mga estudyante. Napakarangal ng kanilang propesyon, hindi lang dahil sa kanilang ginagawang pagpukaw ng isipan, talino at talento ng kabataan kundi pati ang pagpapatuloy nila sa mithiin, kahit lugi basta’t magampanan ang misyon sa buhay. Sana’y huwag kalimutan ng bawat gradwado ang kanilang mga mentor anuman ang kanilang marating sa buhay. 

Nakapaloob din sa mga taong ginugol ng mga estudyante sa pag-aaral ang mga hindi matatawaran o hindi matutumbasang pagsasakripisyo ng mga magulang at guardian para sa minimithing kinabukasan ng kanilang anak. Nariyan na ang panaka-nakang pag-utang sa maaaring matakbuhan matapos masaid ang laman ng pitaka at alkansya.

Nariyan ang pagtitiis, gaya ng pagtitipid sa sariling pagkain upang hindi gutumin ang nag-aaral na anak, o ang pagkayod sa kabila ng pagod at puyat para magkaroon ng dagdag-kita. Hindi rin dapat kalimutan ang maraming magulang na nakikipagsapalaran sa ibang bansa, na tinitiis ang panlulumbay para mapag-aral ang anak. 

Sa isa pang banda, ang pagtatapos ng mga mag-aaral ay hudyat ng panimula ng kanilang pagtuntong sa kalakaran ng totoong buhay. Ang nakamit na diploma ay maaasahang kalasag para makausad; tila isang tulay kung saan buo ang loob na makatatawid -- mula sa pagiging bata at walang muwang tungo sa mayroong alam at may pakialam. 

Maging simbolo rin ang bawat seremonya ng pagtatapos ng ating sama-samang panawagan sa pamahalaan, sa administrasyong Marcos Jr., sa Department of Education sa ilalim ni Vice-President Sara Duterte at sa Commission on Higher Education sa pangunguna ni Chairman Prospero “Popoy” de Vera, na tumbasan at higitan ang ginagawang sakripisyo ng mga magulang upang mas marami pa ang makapagtapos at makaabot ng kanilang mga minimithing pangarap. 

Samantala, pagbabalik-tanaw at pasasalamat sa ilang mga pinagpipitagang unibersidad na naging bahagi ng ating kamalayan: ang University of the Philippines kung saan ako nagtapos, ang De La Salle University at University of Santo Tomas, kung saan nagsipagtapos ang aking mga anak, ang Manila Times College kung saan tayo panandaliang nagturo, at ang University of the East, na mahalagang bahagi ng aking buhay. Isang taos-pusong pagsaludo at pagpupugay sa inyong kontribusyon sa lipunan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Public transport, ayusin para komyuter hindi manggitata

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | June 5, 2024

Noong isang linggo ay nagpunta kami ng aking buong pamilya sa Thailand na kalapit na bansa ng Pilipinas na tatlong oras na biyahe sa himpapawid. 

Ito ang aking ikalawang biyahe roon, samantalang unang pagbisita naman ng aking mga anak sa kapital na siyudad ng Bangkok bilang pasasalamat sa pagtatapos sa kolehiyo ng aking bunso. Bago rito ay nakabiyahe na rin sila sa Amerika partikular sa New York, sa San Francisco at Los Angeles sa California, at sa Las Vegas, gayundin, sa Singapore at Hong Kong na kasama ako. 

Gaya ng aking inaasahan, labis na natuwa ang aking mga anak sa kanilang limang araw na paglilibot sa Bangkok. Samantala, napuno akong muli ng lungkot bilang isang Pilipino sa gitna ng abang kalagayan ng sistema sa Maynila kumpara sa Bangkok lalo na sa kalidad ng pampublikong transportasyon at pagkain. 

Dahil tahi-tahi at maayos ang kanilang railway system, matapos pa lamang ang unang araw ay kumpiyansa na ang aking bunsong anak na gumala nang mag-isa kung saan-saan habang hinihintay niya kami. 

Paano ba naman, malinaw ang nakapaskil na mga ilustrasyon ng mga istasyon ng kanilang railway system. Ang katumbas ng ating LRT na kanilang BTS Skytrain (Bangkok Mass Transit System) na may tatlong linya na ugnay-ugnay ay maaasahan, mabilis, malinis at kaaya-ayang gamitin. May mga nakapalibot pang mga tindahan ng samu’t sari na tila nasa mall ka rin, bukod pa sa naggagandahang mga walkway na pawang nakakabit sa mga nakapalibot na bonggang malls para sa mga namamasyal. 

Kalunos-lunos tuloy lalong ikumpara ang kalagayan ng ating mga kababayang gumagamit ng LRT at MRT, kung saan nagsisiksikan sa loob na tila nasa lata ng sardinas tuwing rush hour, nagbabalyahan, nag-uunahang sumakay at nagkukumahog ding makababa habang sinasalubong ng mga sasakay na pasahero. Sa ating paggamit ng ilang beses sa BTS kahit rush hour na maraming sumasakay ay nasaksihan nating kampante ang mga pasahero sapagkat hindi labis na siksikan sa loob, at nakakasakay at nakakababa ang mga pasahero ng maayos. 

Kung ang ating subway ay sa 2029 pa matatapos, noon pang 2004 ay may subway na ang Thailand na atin ring ikinatuwang sakyan papunta sa Chatuchak Market na murang pamilihan doon. Nakaugnay din ang ilang linya ng subway sa BTS Skytrain kaya napakadali ang pasikut-sikot sa siyudad. 

Gaya naman ng Pilipinas, mabigat din ang daloy ng trapiko sa Bangkok kapag rush hour. Ngunit ang kaibahan ay hindi ka mag-aalangang gumamit ng railway system sa Bangkok kahit pa nakapustura sa lamig ng aircon dito at sa bilis ng pagdating ng mga tren. May mga nakita pa tayong mga senior citizen na nakasuot ng evening gowns na tila galing sa isang pagtitipon ang sumakay ng subway. 

Ganoon naman talaga dapat ang mass transit system, kahit may kaya o ordinaryong mamamayan ay gugustuhing sumakay dito sapagkat mas kumbinyente at mas mabilis kaysa gumamit ng sariling sasakyan na magpapasikip lamang sa mga kalsada.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Divorce o annulment, alin ang mas dapat?

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | May 31, 2024

Hindinatin nais na lumaganap ang diborsyo ngunit ating sinusuportahan ang pagpasa ng batas na ito na tanging Pilipinas na lamang sa lahat ng bansa sa buong mundo (maliban sa Vatican) ang nagbibinbin.

Dumiretso na kaagad tayo sa Banal na Kasulatan sa Bagong Tipan, kung saan ipinunto ni Hesus, “Ngunit sinasabi ko sa inyo na sinumang makipagdiborsyo sa kanyang asawang babae, malibang dahilan sa pangangalunya niya, ay nagbubulid sa kanyang mangalunya, at sinumang makipag-isang dibdib sa isang diborsyada ay nagkakasala ng pangangalunya.” (Mateo 5:32; 19:9)

Kung iyan mismo ang pagbabatayan, may isang exception o bukod-tanging sitwasyon na kahit si Hesus ay kailangang bigyan ng puwang ang diborsyo. Iyan ay ang “marital unfaithfulness” na pagsasalin ng salitang Griyegong “porneia” (kung saan hinango ang salitang “pornography”) na nangangahulugan ng “sexual perversion” na kinabibilangan ng pangangalunya (adultery), fornication, incest at prostitusyon.

Kaya kung nakipagdiborsyo ang isang lalaki sa kanyang asawa dahil sa pangangaliwa nito, ang kanyang muling pag-aasawa ay hindi na katumbas pa ng pangangalunya. 

Samantala, hindi isang utos ang taludtod o verse na ito na makipagdiborsyo o magpakasal na muli. Hindi sinasabi ni Hesus dito na kung nangaliwa ang asawa ay kailangan itong diborsyuhin at makapagpakasal muli. Kundi nagbibigay lamang siya ng puwang batay sa partikular na kalagayan at kakayanan ng bawat nilalang na pinagtaksilan na ayusin ang kanyang sitwasyon ayon sa lalim ng kanyang pananalig sa Dios. 

Kaya kung si Hesus na mismo sa Bagong Tipan ang nagbigay ng espasyo para sa diborsyo, bakit ba higit pang moralista ang ilan sa mga nasa Senado na hindi mabuksan ang kaisipan sa abang kalagayan ng mga paulit-ulit nang pinagtataksilan at gusto nang takasan ng bait? 

Oo nga’t may annulment, ngunit ito ay para sa mga sitwasyon bago pa ang buhay may-asawa, para lamang sa mga maykaya, at adversarial pa bukod sa nakaka-depress na prosesong kadalasang lalong nagpapalugmok sa mental at sikolohikal na kalagayan ng mga daraan dito.

Isa pa, aba’y marami ring lalaking hindi makuntento sa kanilang pinakasalan at panay ang pambababae ang matatakot kapag naipasa ang diborsyo. Ika nga, “You cannot have your cake and eat it, too.” Dahil kapag napuno na ang mga asawang babae, magigising na lamang ang mga lalaking ito na isang araw na dinidiborsyo na sila ng kanilang asawang sukdulan na ang ginawang pagtitiis. 

Gayundin, hindi na basta makakapambola ang mga may-asawa sa pinopormahan o pinasasakay na babae at sasabihing mahal sila at pakakasalan kalaunan. Dahil buko agad sila sa kanilang pagsisinungaling o kakayanang patunayan ang lalim ng kanilang nararamdaman sa gitna ng diborsyo na maaaring hingin sa kanila bilang pagpapatunay. 

Maging gising at makaramdam sana ang ating mga senador sa realidad ng buhay. Na maipasa na ang diborsyo na hinimay nang husto, upang magawaran ng sukat na sukat na kalayaan ang ating mga kababayan na magdesisyon para sa kani-kanilang sitwasyon na higit nilang nalalaman at nararanasan.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.