Palakad ng mga transport company, dapat busisiin para iwas-disgrasya

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | May 7, 2025

Malagim ang aksidenteng naganap sa SCTEX exit toll plaza sa Tarlac City kamakailan. Sampung katao ang nasawi, habang 37 naman ang nasugatan. Ang dahilan, aba’y nakatulog ang drayber ng pampublikong bus na rumagasa sa mga nakahintong sasakyan.  

Isinailalim siya sa drug test at nagnegatibo naman ito, hindi tulad ng mga naunang nakatikim ng suspensyon ng kani-kanilang mga lisensya sa pagmamaneho kaugnay ng kanilang pagpopositibo sa ilegal na droga. 

Gayunpaman, hinding-hindi maitatangging napakalaki ng pananagutan sa batas ng nakatulog na drayber na mahaharap sa mga kasong kriminal. At mahaharap naman sa mga kasong sibil ang may-ari ng kumpanya ng bus. 

Sa isang banda, ang nagawang pagkakahulog sa lalim ng tulog ng nasabing tsuper ay bagay na kahit marahil siya ay hindi niya ninais na mangyari, kung kaya’t noong tawagan ng pansin ng isang nagmalasakit na pasahero ang kanyang matuling takbo habang papalapit sa toll plaza na naging daan para siya maalimpungatan ay kaagad siyang napatapak sa preno na ikinasubasob naman ng mga pasaherong lulan ng bus at nagpayupi sa mga tinamaang sasakyan.

Hindi tayo nakikisimpatiya sa drayber, na tila nagbihis-kamatayan upang mangalawit ng mga buhay na kinabilangan pa ng apat na musmos. Ang pagkalingat ng diwa ay walang puwang sa larangan ng pangangalaga sa kapakanan ng mga komyuter na tila bihag sa loob ng kanilang sinasakyan. 

Subalit ang pangyayari na kinapalooban ng hindi ginustong pagkakaidlip sa gitna ng ganoong ka-sensitibong trabaho ay sumasalamin naman sa kalagayan ng napakarami nating manggagawa sa buong Pilipinas at maging sa ibang bayan — silang mga kapos sa tulog ngunit kailangang maghanapbuhay, at karamihan sa kanila ay walang karelyebo sa trabaho, at kulang sa araw ng pahinga. 

Bilang hakbang ng pag-iingat, hindi lamang ang palakad ng kumpanyang Solid North ang nararapat busisiin, kundi maging ng lahat ng mga kumpanya ng transportasyon sa bansa sapagkat may mga nauulinigan tayong diumano’y mga sinasapit din ng ilang mga pampublikong drayber ng bus sa ibang kumpanya na nakakailang biyahe sa maghapon na pagtungo sa karatig-lugar ng NCR. Gumigising ng maaga dahil malayo ang inuuwian at madaling-araw ay nagsisimula na ng pagbiyahe.

Samantalang gabi na ring nakakauwi sa kanilang tahanan. Kahit gustuhing lumiban paminsan-minsan dahil sa pagod ay pinipilit na lamang pumasok sapagkat ang pag-absent ay mangangahulugan ng pagrereport at pagpapaliwanag sa kanilang tanggapan na may kalayuan ang kinaroroonan. Masuwerte pa kung sila ay magkaroon ng ganap na araw ng pahinga. 

Kalaunan, Transportation Secretary Vince Dizon, ay marapatin rin ninyong silipin ang patakaran ng iba pang mga kumpanyang pantransportasyon lalo na sa sitwasyon ng mga drayber, at malamang sa hindi na may matisod kayong mga paglabag na ang kagyat na pagtatama ay siyang magiging daan para makaiwas sa mga kagimbal-gimbal na aksidente ang ating mga kababayan. 

Ang pagtrato sa mga pampublikong drayber ng kani-kanilang mga kumpanya ay nararapat busisiin nang walang hindi kinakalukay. Kapag hindi sila pinagmalasakitan ng kumpanya, buhay ng mananakay ang maaaring kapalit. 

Sa bandang huli, ang anumang pagtitipid sa pagkuha ng mga drayber ay magbubulid lamang sa lalong malaking disgrasyang maaaring kaharapin at milyun-milyong paggastos para ipagamot ang mga sugatan, ipalibing ang mga nasawi, at magbayad ng danyos na disin sana’y naiwasan.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

‘Wag maliitin ang bisa ng pagsasayaw

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | May 2, 2025

Kailan ka huling umindak o sumayaw?Naitatanong natin ito dahil nitong Martes ang International Dance Day na pandaigdigang pagpapahalaga hindi lamang sa sayaw at iba’t ibang uri nito kundi sa kabutihang taglay nito para sa lahat. 

Itinatag ang espesyal na araw na ito ng International Dance Council at ng International Theatre Institute at sinimulang ipagdiwang noong 1982, kasabay sa anibersaryo ng kapanganakan ni Jean-Georges Noverre, ang kinikilalang ama at tagalikha ng klasiko o romantikong ballet.  

Dito sa Pilipinas ay may maagang kapistahang ginanap sa siyudad ng Makati mula nitong ika-23 hanggang ika-27 ng Abril: ang International Dance Day Festival. Sa bawat isa sa nabanggit na apat na araw ay may kani-kanyang pinagtuunang klase ng sayaw, mula sa mga katutubo’t tradisyunal na tipo pati ang ballet, hanggang sa street dance at kontemporaryong mga sayawan. Masigla’t animado ang piyestang iyon lalo pa’t kinatampukan ng mga mananayaw mula sa UK, Hong Kong, Amerika at mga taga-loob at labas ng Metro Manila.  

Isa sa pinakainklusibong bagay na magagawa ninuman ang pagsasayaw. Bata man o matanda ay makasasayaw ng alinman sa ‘di mabibilang na tipo ng sayaw sa kasaysayan ng mundo.

Ang pagsasayaw ay pagkilos na tila may sariling wikang ipinamamalas sa halip na binibigkas, at ito’y pamamaraan din ng pagpakita ng lumipas o kasalukuyang mga kaugalian. Ang konsepto ng sayaw ay sadyang malikhain at itinuturing na sining, kung kaya’t tayo’y may anim nang mga dalubhasang nahirang na bilang Pambansang Alagad ng Sining sa Sayaw.    

Daan-daan na, kundi man libu-libo, ang mga uri ng sayaw dala ng mga pagbabago sa buhay at kultura at pagkakaiba-iba ng mga lahi at lugar. Kung kaya’t, halimbawa, may mga “urban” na sayaw na sumasalamin sa modernong buhay, na ‘di hamak na napakatulin ng mga hakbang kung ihahambing sa sinaunang mga sayaw, na mabuti na lang ay patuloy na napapanatili ng propesyonal na mga koponan. Nakagagalak ding malaman na may tinatawag na para dance, na isang uri ng palakasang sayawan para sa mga naka-wheelchair.

Kahit ang panonood lamang ng mga sumasayaw, lalo na kung sila ay nag-ensayo nang sapat at suwabe ang koreograpiya, ay nakagaganda ng araw. Kaya rin naglipana ang maiikling video sa social media kung saan iba’t ibang ordinaryo o tanyag na mga tao ang makikitang kumekembot sa saliw ng anumang usong pampaindak na mga awitin. Ito rin ang dahilan kung kaya’t isa sa pinakaaabangang mga programa ng University Athletic Association of the Philippines (UAAP) ang taunang patimpalak nito sa cheerdancing.

Ngunit mas maganda’t matimbang kung tayo mismo ang sasayaw, kahit walang manonood o kamera sa ating harapan at hindi entablado ang ating kinatatayuan. Sapagkat maraming benepisyo sa pangangatawan ang dulot ng pagsayaw. 

Kabilang dito ang pagpapabuti ng ating kakayanang gumalaw at maging maliksi, ng kalusugan ng ating puso, ng ating koordinasyon at balanse sa kilos, at ng ating lakas at kalamnan. Nakatutulong din ang pagsayaw sa pagmimintina ng wastong timbang, at sa pagpapatibay ng ating mga buto. Dahil nangangailangan ng pag-iisip at pag-alala ng mga kilos ay nakapagpapatalas din ito ng ating isip sa larangan ng kognisyon at memorya. 

Sapagkat aktibidad na puno ng masiglang paggalaw, ang pagsayaw ay nagagawa ring makapabawas ng ating stress, makapagparikit ng ating kalooban, at makapagpatibay ng ating amor propio. Nagbibigay din ito sa atin ng pagkakataong makisalamuha sa kapwa at mapagtibay ang ating mga samahan.

Sa madaling salita, ang pagsayaw ay pampalimot ng problema, pampasaya ng diwa, pampagising ng katawan. Kaya rin patuloy, halimbawa, ang kasikatan ng Zumba bilang ehersisyo at palatuntunan sa ating mga barangay mahigit isang dekada na.

Bagaman marami ang bihasa sa pagsayaw, hindi natin kailangan maging eksperto sa pag-indak upang matamasa ang dalisay na halaga nito. Maraming punto sa ating araw ang mahahanapan ng pagkakataong sumayaw-sayaw ng kahit tahimik at marahan, sa hanapbuhay man o mga gawaing bahay gaya ng paghuhugas ng pinagkainan o pagwawalis.  

Masarap gumalaw-galaw sa pamamagitan ng pagsasayaw nang kahit mag-isa. Ngunit iba pa rin at mas masaya kung may bukod-tanging kapareha o kaya’y kabilang sa isang grupo.

Kaya rin naman sunud-sunod na ang napapanood nating TV ad ng mga pulitikong kumakandidato gamit ang istratehiya ng pagsasayaw, habang inilalahad ang kanilang mga nagawa o naipasang batas. 

Kung susumahin, ang buhay ay isang malaking sayaw. Kung paano ka iindayog sa bawat pagkakataon ay siyang magdadala sa’yo sa landas ng tagumpay o kapariwaraan na pinipili ng iyong bawat paghakbang.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Labi ni Nenita Gonzales mula China, maiuwi na sana sa ‘Pinas

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | Apr. 30, 2025

Nakadudurog ng damdamin ang isang masaya sanang okasyon nang Lapu-Lapu festival sa Vancouver, Canada kung saan nagtipun-tipon ang ating mga kababayan na nauwi sa trahedya nang araruhin ang lugar ng itim na Audi sports utility vehicle o SUV na minamaneho ng isang lalaki. Ikinasawi ito ng 11 Pilipino, kabilang ang isang limang taong gulang na bata at isang 65 taong gulang na matanda. 

Naiulat na diumano'y may diperensiya sa pag-iisip o wala sa katinuan ang nanagasang 30 taong gulang na lalaki na kinasuhan na rin ng murder. Nakaririmarim na pangyayari na kaagad kumitil ng buhay ng mga walang kamalay-malay o wala ni hibla ng hinalang mga biktima. 

Marami ang nagpahatid ng pakikiramay na mga lider ng iba't ibang bansa, kaya't lalong inaasahan ng tanan na hindi magpapatumpik-tumpik at ibubuhos ng administrasyong Marcos Jr. ang pagdamay sa mga pamilya ng bawat Pilipinong nasawi. 

Gayundin, nananawagan tayo kay Foreign Affairs Secretary Enrique Manalo na mapauwi na ang bangkay ng ating kababayang senior citizen na si Nenita Platon Gonzales, na binawian ng buhay sa Chengdu City No. 2 People's Hospital sa China noon pang Pebrero 24, mahigit dalawang buwan na ang nakararaan. 

Nagtungo sa China si Nenita o kilala bilang “Nita” noong Pebrero 21 kasama ang kanyang mga ka-opisina para sa isa sanang maikling bakasyon. Ngunit noong Pebrero 23, pasado alas-9 ng gabi matapos ang pamamasyal at pagbalik sa tinutuluyang akomodasyon, nakaramdam ng biglang pamamanhid ng katawan si Nita at hindi siya makatayo, kung kaya't isinugod siya ng kanyang mga ka-opisina sa nabanggit na pagamutan sa China kung saan siya sumailalim sa brain surgery. Matapos ang matagumpay na surgery ay pumanaw rin siya noong Pebrero 24. 

Sa ikalawang pagkakataon nitong Lunes ay nagtungo ang pamilya ni Nita sa Department of Foreign Affairs (DFA) para humingi ng update. Ang embahada ng China ay kusang nagbibigay ng update sa pamilya ni Nita, bagay na inaasahan nating gagawin rin bilang nararapat ng DFA sapagka’t kababayan natin ang nasawi. 

Kailan kaya maiuuwi ang mga labi ni Nenita Platon Gonzales, Mr. Secretary?

Samantala, kung may pinupuna at tinitira man tayo sa espasyong ito, aba'y hindi rin dapat kalimutang tapikin sa balikat ang mga gumagawa ng marapat. 

Ang pagtapik na iyan ay nais nating ibigay kay Transportation Secretary Vince Dizon, na nararamdaman nating nagbubuhos ng kanyang buong makakaya para ayusin ang bulok na sistema sa mga kasuluk-sulukan ng kanyang hurisdiksyon. Kaagad siyang umaaksiyon sa hamon, at kung may kailangang sibakin dahil sa kapalpakan ay kanya itong ginagawa ng walang pangingimi. Humahaba na ang listahan ng kanyang mga positibong nagawa, na ating nasusubaybayan. Patunay lamang na kapag gustong pagaanin ang buhay ng ating mga kababayan ay maraming paraan at walang pagdadahilan. 

Hindi na rin sana kinailangang maging tug of war ang pagpapatupad ng modernisasyon ng public utility jeepneys o PUJs, sapagkat kung noong una pa man ay hindi na pinayagang maiparehistro at maipamasada ang mga bulok na dyip na kung makapagbuga ng usok ay mala-pusit, ay hindi na darating sa puntong masalimuot at marumi pati ang ating hanging nilalanghap. 

Sa pagpapatupad pa lamang ng mga kasalukuyang batas ay marami nang maaasintadong iayos. At ‘wag kayong padaplis lamang. Sibakin ang walang silbi at ang mapagpahirap sa ating mga kababayan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.