top of page
Search

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | May 2, 2025



Asintado ni Judith Sto. Domingo

Kailan ka huling umindak o sumayaw?Naitatanong natin ito dahil nitong Martes ang International Dance Day na pandaigdigang pagpapahalaga hindi lamang sa sayaw at iba’t ibang uri nito kundi sa kabutihang taglay nito para sa lahat. 


Itinatag ang espesyal na araw na ito ng International Dance Council at ng International Theatre Institute at sinimulang ipagdiwang noong 1982, kasabay sa anibersaryo ng kapanganakan ni Jean-Georges Noverre, ang kinikilalang ama at tagalikha ng klasiko o romantikong ballet.  


Dito sa Pilipinas ay may maagang kapistahang ginanap sa siyudad ng Makati mula nitong ika-23 hanggang ika-27 ng Abril: ang International Dance Day Festival. Sa bawat isa sa nabanggit na apat na araw ay may kani-kanyang pinagtuunang klase ng sayaw, mula sa mga katutubo’t tradisyunal na tipo pati ang ballet, hanggang sa street dance at kontemporaryong mga sayawan. Masigla’t animado ang piyestang iyon lalo pa’t kinatampukan ng mga mananayaw mula sa UK, Hong Kong, Amerika at mga taga-loob at labas ng Metro Manila.  


Isa sa pinakainklusibong bagay na magagawa ninuman ang pagsasayaw. Bata man o matanda ay makasasayaw ng alinman sa ‘di mabibilang na tipo ng sayaw sa kasaysayan ng mundo.


Ang pagsasayaw ay pagkilos na tila may sariling wikang ipinamamalas sa halip na binibigkas, at ito’y pamamaraan din ng pagpakita ng lumipas o kasalukuyang mga kaugalian. Ang konsepto ng sayaw ay sadyang malikhain at itinuturing na sining, kung kaya’t tayo’y may anim nang mga dalubhasang nahirang na bilang Pambansang Alagad ng Sining sa Sayaw.    


Daan-daan na, kundi man libu-libo, ang mga uri ng sayaw dala ng mga pagbabago sa buhay at kultura at pagkakaiba-iba ng mga lahi at lugar. Kung kaya’t, halimbawa, may mga “urban” na sayaw na sumasalamin sa modernong buhay, na ‘di hamak na napakatulin ng mga hakbang kung ihahambing sa sinaunang mga sayaw, na mabuti na lang ay patuloy na napapanatili ng propesyonal na mga koponan. Nakagagalak ding malaman na may tinatawag na para dance, na isang uri ng palakasang sayawan para sa mga naka-wheelchair.


Kahit ang panonood lamang ng mga sumasayaw, lalo na kung sila ay nag-ensayo nang sapat at suwabe ang koreograpiya, ay nakagaganda ng araw. Kaya rin naglipana ang maiikling video sa social media kung saan iba’t ibang ordinaryo o tanyag na mga tao ang makikitang kumekembot sa saliw ng anumang usong pampaindak na mga awitin. Ito rin ang dahilan kung kaya’t isa sa pinakaaabangang mga programa ng University Athletic Association of the Philippines (UAAP) ang taunang patimpalak nito sa cheerdancing.


Ngunit mas maganda’t matimbang kung tayo mismo ang sasayaw, kahit walang manonood o kamera sa ating harapan at hindi entablado ang ating kinatatayuan. Sapagkat maraming benepisyo sa pangangatawan ang dulot ng pagsayaw. 


Kabilang dito ang pagpapabuti ng ating kakayanang gumalaw at maging maliksi, ng kalusugan ng ating puso, ng ating koordinasyon at balanse sa kilos, at ng ating lakas at kalamnan. Nakatutulong din ang pagsayaw sa pagmimintina ng wastong timbang, at sa pagpapatibay ng ating mga buto. Dahil nangangailangan ng pag-iisip at pag-alala ng mga kilos ay nakapagpapatalas din ito ng ating isip sa larangan ng kognisyon at memorya. 


Sapagkat aktibidad na puno ng masiglang paggalaw, ang pagsayaw ay nagagawa ring makapabawas ng ating stress, makapagparikit ng ating kalooban, at makapagpatibay ng ating amor propio. Nagbibigay din ito sa atin ng pagkakataong makisalamuha sa kapwa at mapagtibay ang ating mga samahan.


Sa madaling salita, ang pagsayaw ay pampalimot ng problema, pampasaya ng diwa, pampagising ng katawan. Kaya rin patuloy, halimbawa, ang kasikatan ng Zumba bilang ehersisyo at palatuntunan sa ating mga barangay mahigit isang dekada na.


Bagaman marami ang bihasa sa pagsayaw, hindi natin kailangan maging eksperto sa pag-indak upang matamasa ang dalisay na halaga nito. Maraming punto sa ating araw ang mahahanapan ng pagkakataong sumayaw-sayaw ng kahit tahimik at marahan, sa hanapbuhay man o mga gawaing bahay gaya ng paghuhugas ng pinagkainan o pagwawalis.  


Masarap gumalaw-galaw sa pamamagitan ng pagsasayaw nang kahit mag-isa. Ngunit iba pa rin at mas masaya kung may bukod-tanging kapareha o kaya’y kabilang sa isang grupo.


Kaya rin naman sunud-sunod na ang napapanood nating TV ad ng mga pulitikong kumakandidato gamit ang istratehiya ng pagsasayaw, habang inilalahad ang kanilang mga nagawa o naipasang batas. 


Kung susumahin, ang buhay ay isang malaking sayaw. Kung paano ka iindayog sa bawat pagkakataon ay siyang magdadala sa’yo sa landas ng tagumpay o kapariwaraan na pinipili ng iyong bawat paghakbang.


Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.


 
 

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | Apr. 30, 2025



Asintado ni Judith Sto. Domingo

Nakadudurog ng damdamin ang isang masaya sanang okasyon nang Lapu-Lapu festival sa Vancouver, Canada kung saan nagtipun-tipon ang ating mga kababayan na nauwi sa trahedya nang araruhin ang lugar ng itim na Audi sports utility vehicle o SUV na minamaneho ng isang lalaki. Ikinasawi ito ng 11 Pilipino, kabilang ang isang limang taong gulang na bata at isang 65 taong gulang na matanda. 


Naiulat na diumano'y may diperensiya sa pag-iisip o wala sa katinuan ang nanagasang 30 taong gulang na lalaki na kinasuhan na rin ng murder. Nakaririmarim na pangyayari na kaagad kumitil ng buhay ng mga walang kamalay-malay o wala ni hibla ng hinalang mga biktima. 


Marami ang nagpahatid ng pakikiramay na mga lider ng iba't ibang bansa, kaya't lalong inaasahan ng tanan na hindi magpapatumpik-tumpik at ibubuhos ng administrasyong Marcos Jr. ang pagdamay sa mga pamilya ng bawat Pilipinong nasawi. 


Gayundin, nananawagan tayo kay Foreign Affairs Secretary Enrique Manalo na mapauwi na ang bangkay ng ating kababayang senior citizen na si Nenita Platon Gonzales, na binawian ng buhay sa Chengdu City No. 2 People's Hospital sa China noon pang Pebrero 24, mahigit dalawang buwan na ang nakararaan. 


Nagtungo sa China si Nenita o kilala bilang “Nita” noong Pebrero 21 kasama ang kanyang mga ka-opisina para sa isa sanang maikling bakasyon. Ngunit noong Pebrero 23, pasado alas-9 ng gabi matapos ang pamamasyal at pagbalik sa tinutuluyang akomodasyon, nakaramdam ng biglang pamamanhid ng katawan si Nita at hindi siya makatayo, kung kaya't isinugod siya ng kanyang mga ka-opisina sa nabanggit na pagamutan sa China kung saan siya sumailalim sa brain surgery. Matapos ang matagumpay na surgery ay pumanaw rin siya noong Pebrero 24. 


Sa ikalawang pagkakataon nitong Lunes ay nagtungo ang pamilya ni Nita sa Department of Foreign Affairs (DFA) para humingi ng update. Ang embahada ng China ay kusang nagbibigay ng update sa pamilya ni Nita, bagay na inaasahan nating gagawin rin bilang nararapat ng DFA sapagka’t kababayan natin ang nasawi. 


Kailan kaya maiuuwi ang mga labi ni Nenita Platon Gonzales, Mr. Secretary?

Samantala, kung may pinupuna at tinitira man tayo sa espasyong ito, aba'y hindi rin dapat kalimutang tapikin sa balikat ang mga gumagawa ng marapat. 


Ang pagtapik na iyan ay nais nating ibigay kay Transportation Secretary Vince Dizon, na nararamdaman nating nagbubuhos ng kanyang buong makakaya para ayusin ang bulok na sistema sa mga kasuluk-sulukan ng kanyang hurisdiksyon. Kaagad siyang umaaksiyon sa hamon, at kung may kailangang sibakin dahil sa kapalpakan ay kanya itong ginagawa ng walang pangingimi. Humahaba na ang listahan ng kanyang mga positibong nagawa, na ating nasusubaybayan. Patunay lamang na kapag gustong pagaanin ang buhay ng ating mga kababayan ay maraming paraan at walang pagdadahilan. 


Hindi na rin sana kinailangang maging tug of war ang pagpapatupad ng modernisasyon ng public utility jeepneys o PUJs, sapagkat kung noong una pa man ay hindi na pinayagang maiparehistro at maipamasada ang mga bulok na dyip na kung makapagbuga ng usok ay mala-pusit, ay hindi na darating sa puntong masalimuot at marumi pati ang ating hanging nilalanghap. 


Sa pagpapatupad pa lamang ng mga kasalukuyang batas ay marami nang maaasintadong iayos. At ‘wag kayong padaplis lamang. Sibakin ang walang silbi at ang mapagpahirap sa ating mga kababayan!


Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.


 
 

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | Apr. 25, 2025



Asintado ni Judith Sto. Domingo

Limang araw mula ngayon o sa darating na Abril 30 ay “Woman Suffrage Day”, batay sa Presidential Proclamation No. 2346 na nilagdaan at inaprubahan ng yumaong Pangulong Ferdinand Edralin Marcos noong ika-29 ng Marso 1984. Noong ika-30 ng Abril 1937, isang plebisito ang ginanap kung saan 447,725 kababaihang Pilipino ang sumang-ayon na bigyan sila ng karapatang bumoto, katulad ng mga kalalakihang Pilipino.


Mahaba ang nilakbay na landas bago tuluyang nabigyan ng karapatang bumoto o right of suffrage ang kababaihang Pilipino. Noong 1907, si Congressman Filemon Sotto ng Cebu ay naghain sa Philippine Assembly ng isang panukalang batas na nagbibigay karapatan sa kababaihang Pilipino na bumoto. Sinundan ito ng ganoon ding panukalang batas na inihain ni Assemblyman Melecio Severino ng Negros Occidental noong 1912, Assemblyman Mariano Cuenco ng Cebu noong 1916 at Assemblyman Tomas Luna ng Bulacan noong 1918. Subalit hindi naaprubahan ang alinman sa mga panukalang batas ng ito.


Noong 1928, naghain sina Senador Manuel L. Quezon, Camilo Osias, Emiliano Tria Tirona at Jose P. Laurel ng isang panukalang batas, Senate Bill No. 218 na ganoon din ang layunin: bigyan ng karapatang bumoto ang kababaihang Pilipino.


Sa isang Memorandum na iniharap ni Senador Laurel bilang miyembro ng Senate Committee on Elections and Privileges, sinabi niya na ang mga lalaki at babae ay katuwang hindi lamang sa pagbuo ng pamilya kundi maging ng paghinang ng demokrasya, at anumang pag-angat sa estado ng kababaihan ay pagbuti ng kalagayan ng buong bayan. 


Katulad ng mga naunang kaparehas na panukalang batas, hindi rin ito napagtibay.

Noong Disyembre 17, 1933, inaprubahan ng noon ay Amerikanong gobernador-heneral ng Pilipinas, Frank Murphy, ang Act No. 4112 na nagbibigay-karapatan sa mga kababaihang Pilipino na bumoto. Ngunit ang batas na ito ay nawalan ng bisa nang maaprubahan ang orihinal na 1935 Konstitusyon ng Pilipinas. Sa pangalawang talata ng Artikulo V ng nasabing Konstitusyon, itinakda na igagawad ng Pambansang Asembliya (National Assembly) ang karapatang bumoto sa kababaihang Pilipino kung sa isang plebisito na gaganapin sa loob ng dalawang taon matapos pagtibayin ang 1935


Konstitusyon ay hindi kukulangin sa 300,000 babaeng Pilipino na may kaukulang kuwalipikasyon ang boboto ng pagpayag sa pagbibigay ng ganoong karapatan.

Noong ika-30 ng Setyembre 1936, pinagtibay ang Commonwealth Act No. 34 kung saan itinakda ang pagdaraos ng isang plebisito sa Abril 30, 1937. Sa kanyang talumpati sa Malacañang, ipinahayag ni Pangulong Manuel Quezon, “Nararapat at kinakailangang gawaran ng karapatang bumoto ang kababaihang Pilipino.” 


Sa plebisitong ginanap noong Abril 30, 1937, may 447,725 na mga Pilipina ang sumang-ayon na bigyan sila ng karapatang bumoto. Ito ay higit pa sa kinakailangang 300,000 na itinakda sa ilalim ng Artikulo V ng 1935 Konstitusyon.


Sa pagbibigay ng karapatang bumoto sa mga kababaihang Pilipino, nagkaroon rin sila ng pagkakataong maihalal o maitalaga sa mga matataas na tungkulin sa pamahalaan ng Pilipinas. Sa Senado, si Senadora Geronima Pecson, ang unang babaeng senador, na sinundan nina Tecla San Andres-Ziga na siya ring kauna-unahang babaeng naging bar topnotcher, at ni Maria Kalaw-Katigbak na siyang may pinakamatagal na panunungkulan bilang senador.Sa Korte Suprema, si Cecilia Munoz-Palma ang kaunanahang babaeng Mahistrado, na sinundan nina Ameurfina Melencio-Herrera, Irene Cortes at Carolina Griño-Aquino. 


Tunay ngang karapat-dapat nating alalahanin at bigyan ng pagpupugay ang lahat ng nagsulong na mabigyan ang ating mga kababaihang Pilipino ng karapatang bumoto.



Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.


 
 
RECOMMENDED
bottom of page