Higit na pagmamalasakit at pamumuno ang kailangan ng bayan

ani Judith Sto. Domingo @Asintado | April 10, 2026

Tila nabunutan tayo ng tinik nang ideklara ang dalawang linggong ceasefire sa pagitan ng US-Israel at Iran. Nawa ay tuluy-tuloy na ang pag-usad ng ating minimithing kapayapaan at kaayusan sa rehiyon ng Gitnang Silangan. 

Gayunpaman, inaasahang hindi naman kaagad bababa ang presyo ng langis sa merkado. Buwan ang bibilangin kung hindi taon para bumalik sa normal ang sitwasyon. 

Kung kaya't patuloy na nananaghoy sa dinaranas na bigat ng pasanin ang taumbayan, nananawagan ng kagyat na tulong at pag-alalay mula sa pamahalaan at iba't ibang sektor. 

Tumaas ang bilang ng mga walang trabaho, samantalang nagpapatupad ng mga paraan ang mga kumpanya para makaraos sa panahon ng kagipitan, gaya ng pagsasalitan sa pagpasok sa trabaho o pagbabawas ng bilang sa araw ng trabaho ang mga empleyado para hindi kailanganin ang retrenchment o pagbabawas sa bilang ng mga manggagawa, na isa sa pinakamalaking regular na gastos ng mga kumpanyang nababawasan ng kinikita at nadaragdagan ng gastusin sa gitna ng mga pangyayari. 

Hindi lamang ang sektor ng transportasyon, kundi lahat ng ordinaryong mamamayan ay nangangailangan ng tulong at pagmamalasakit. Panawagan natin ang ayuda, hindi lamang sa mahihirap, kundi maging sa middle class na nanganganib malugmok sa kumunoy ng kahirapan.

Unahing tulungan ang mga may kapansanan o persons with disabilities, mga solo parent, mga nawalan ng trabaho at mga walang regular na kinikita para mabuhay ang kanilang pag-asa at makaraos sa pang-araw-araw. 

Tila salat ang ginagawang aksyon ng pamahalaan at lipunan, na marami pa sanang magagawa. Higit na dapat maramdaman ang Pangulo, higit na dapat madinig, higit na dapat makita, higit na dapat magpaka-ama sa sambayanan. Sa panahon ng krisis, higit na pagmamalasakit, higit na pagmamahal, higit na pagsasakripisyo ang kailangan. 

Sa rami ng mga kawaning naglilingkod sa Palasyo at sa mga ahensiyang kailangang tumulong sa taumbayan, marami pang maaaring magawa kung lahat lamang ay mag-aanalisa at magmamalasakit para dumamay at kumilos sa halip na piliin ang kaginhawan ng kanilang work-from-home set-up. 

Ramdam ng taumbayan ang tunay na masisipag, ramdam rin ang mga may angking katamaran at pupungas-pungas. Ramdam rin ang nagpapapogi lamang sa harap ng camera gamit ang mabubulaklak na salita at panukala, ngunit kulang naman sa gawa. 

Hindi salita ang kailangan namin, mga halal at naglilingkod sa pamahalaan. Kailangan naming madama ang pagtagos ng inyong mga pangako, mandato at responsibilidad sa panahong ito. 

Huwag ninyo kaming ipakain at ipalapa sa mga buwitre ng pagdadahan-dahan, pagpapatumpik-tumpik, at paghihinay-hinay habang nahihirapan na ang madla habang kayo'y nakatangin o nakatanghod. 

Panahon itong hindi na muling maibabalik para magpatunay ng kakayahan ang liderato ng pamahalaan, ang bawat kalihim, ang bawat timon ng bawat sangay ng gobyerno. 

Gamitin ninyo ang inyong lakas hindi lamang para bumulwak ang tulong mula sa bawat sulok at tanggapan ng pamahalaan kundi para rin impluwensiyahan ang bawat may kakayanan sa lipunan na tumulong ayon sa kanilang buong makakaya nang walang pagtatangi. 

Ngayon na ang panahon, noon pa dapat sinigihan, noon pa dapat pinaigting, ang pagdamay nang tunay na nadarama ng mamamayan, nang sumasapat, nang nakapagpapagaan sa aming pasang kabigatan. 

Kaya't asintaduhin ang tunay at tapat na paglilingkod sa taumbayan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Gaano pa ang kakayaning tiisin ng mga Pilipino?

ani Judith Sto. Domingo @Asintado | March 27, 2026

Sa puntong ito, nakakaawa nang masyado ang mga Pilipino. 'Yun ngang wala pa sa rurok ang sigalot sa pagitan ng Israel-US at Iran ay hirap na hirap na  ang buhay ng ordinaryong taumbayan, mas lalo pa ngayong ramdam na ramdam na ang epekto nito na tila inunahan ang pasyon ng pagpapakasakit sa Mahal na Araw. 

Abang-aba na ang sitwasyon ng pinakamaliliit nating kababayan. Hindi kasukat ang nakikita nating ginagawa ng pamahalaan. Hindi rin natin nararamdaman ang buong bayang pagbabayanihan. Salat sa malalim na pandama at pagsasakripisyo. Hindi natin kailangan ang mga pagpapakita ng gilas sa telebisyon ng mga pulitikong nagmamarunong ngunit hindi naman tumutulong. 

Ang mga Pilipino ay parang mga hinahabol ng itak ng kamatayan na nagsisitakbuhan sa isang tahanan para may masilungan at mahingan ng tulong. Katok nang katok sa may-ari ng tahanan, ngunit hindi pinagbubuksan—dedma lang.

Higit pa ang kanilang inaasahan sa administrasyong Marcos Jr. at bawat ahensya nito. Higit pang igting at lalim ng pagiging walang puknat at walang   na pagdamay at pagmamalasakit na iginagawad sa itinuturing na tunay na pamilya. 

Naghuhumiyaw na ang panawagang suspindihin ang pagpapataw ng excise tax sa langis. At matapos mapirmahan sa wakas ang batas na ito habang isinusulat natin ang kolum na ito ay hiyaw din ng ating mga kababayang gamitin na ang kapangyarihang ito para maibsan ang kanilang kalbaryo.

Kaya naman kung gustong kayanin. Ubra kung gusto. Walang imposible kung may pusong nadarama ang pagdurugo ng taumbayan. 

Hanggang kailan pa pagtitiisin ang napakakawawa nang mga kaaba-abang Pilipino? Hanggang kailan pa sila paduduguin? Marami pa kayong maaaring magawa, Pangulong Marcos Jr., napakarami pa. 

At ang mga 50 kataong pinakamayayaman sa Pilipinas, mananahimik lamang ba kayo at hindi dadamay sa amin sa panahong ito? Marami kayong puwedeng ibuhos na itulong, napakarami. At ito ang inyong panahon. Bigating mga pangalan. Sana ang bigat ng inyong pangalan ay patunayan niyo ang halaga sa puso ng pinakaabang Pilipino sa panahong ito.

Hindi dapat ganito.

Hindi dapat hayaang lalong magdusa ang taumbayan. 

At iyan ay kung gusto at kung hindi ganid. 

Ang bait  kasi ng mga Pilipino. Todo-tiis, lampas-langit. Samantalang ang manhid at ganid na may magagawa naman para ibsan ang pasakit ng bayan, sinasamantala ang kabaitang iyan.

Kung hanggang saan at hanggang kailan matitiis ng bawat Pilipino ang kaabahang dinaranas ay hindi natin alam ang kahahantungan. 

Kaya't asintaduhin ang kanilang kapakanan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

‘Think before you click’ para iwas-scam

ani Judith Sto. Domingo @Asintado | March 20, 2026

Pagkagising natin noong Miyerkules, isang email alert ang bumulaga sa atin na nagpapahayag na may bagong log-in noong umagang iyon sa ating Facebook account. Tinatanong tayo sa email kung tayo nga ba ang nag-log in o hindi. Paano naman tayo makaka-log in sa gitna ng ating pagkakahimbing?  

Sa rami ng mga ganitong sitwasyon na ating hinaharap ay hindi na agad tayo basta gumagawa ng anumang hakbang o pagkilos nang wala munang pag-iimbestiga o pagmumuni-muni. Dahil sa mga tulad ng pagkakataong ito nahuhulog sa bitag ng mga scammer ang mga inosente't walang muwang nating mga kababayan, na agad-agad tutugon sa ipinagagawa ng email hanggang sa manakaw na ang mga hinahalukipkip na personal na detalye. 

Ang mga nagpapadala ng email na ito ay tila lehitimo sa unang tingin, kung kaya't marami ang nakapagsusuko rito ng mga inililihim na impormasyong pansarili lamang sana. Marami na tayong kwento na nadinig mula sa mga kaibigan, na na-lock out sa sarili nilang mga account. Kaya't ating pinapaalalahanan ang ating mga tagatangkilik na huwag magpanic sa mga ganitong sitwasyon, kundi mag-isip-isip muna para hindi mautakan ng mga mapanlinlang na nakaabang sa kapaligiran. 

Kapag nakatanggap ng email na nagsasabing ang inyong account kung saan man ay nakompromiso, maghunos-dili muna at mag-imbestiga. Pumunta sa pangalan ng sender, at baka doon pa lamang ay matanto nang ito'y huwad at hayok na naghahanap ng mabibitag. Sa kabilang dako, maraming pagkakataon namang ito ay tila lehitimo, ngunit kahit pa sa inyong palagay ay lehitimo nga, huwag pa ring basta sumunod sa kadahilanang maaaring magamit ang lehitimong account ng mga modernong scammer. 

Huwag na huwag magbubukas ng link na ipinadadala sa inyo, sapagkat ang link na ito ang maaaring maging pinakamabilis na kasangkapan para kayo ay tuhugin sa landas ng kapahamakang hindi na malilimutan o sa isang iglap ay ikapanlulupaypay. 

Lalong magduda kapag kayo ay pinagmamadaling umaksyon ng nagpadala ng email, kung saan nakakabit din ang link. Bagkus ay maghinay-hinay para makapag-isip-isip nang hindi nauunahan ng pangambang kadalasan ay nagpapadilim sa kakayanang mag-analisa. 

Kung hindi nakatitiyak sa gagawin ay kumunsulta sa mga kasama sa tahanan, lalo na ang mga kabataang sanay sa teknolohiya. Makatutulong sila para kayo ay mahimasmasan. 

Alalahanin lagi: ang disgrasya ay bunga kadalasan ng isang mabilis at maling pagdedesisyon o kawalan ng kakayanang mag-isip ng husto. Dinggin ang panawagan ng karunungang laging naghihintay ng pansin, sa bawat sandali. 

Panawagan sa Department of Information and Communications Technology, sa Cybercrime Investigation and Coordinating Center, sa PNP Anti-Cybercrime Group, sa National Bureau of Investigation Cybercrime Division, sa Bangko Sentral ng Pilipinas, mga ahensya at pribadong sektor na dapat sumugpo o makatutulong sugpuin ang peligrong ito, na umaksyon at ipaalam sa atin ang kani-kanilang ginagawa para mapaigting ang pagprotekta sa ating mga kawawang kababayan. 

Hindi naman dapat tayo-tayo rin lamang ang nagpoprotekta sa kanilang mga sarili, kundi nahaharang dapat ng mga dapat humarang sa mga scam ang pasakit ng walang patumanggang panloloko sa mamamayan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.