Walking pneumonia

ni Bong Revilla @Anak ng Teteng | December 4, 2023

Kasalukuyang nakatutok ngayon ang Department of Health (DOH) hinggil sa ulat na mayroong pagtaas ng kaso ng mga pasyenteng dinadala sa Philippine General Hospital (PGH) dahil sa sakit na pneumonia.

Kasunod ito ng sunud-sunod na pagkalat ng nararanasan ng ating mga kababayan na bigla na lamang nagkaroon ng ubo, lagnat, sipon at pananakit ng kasu-kasuan na pangunahin pa ring dahilan ay ang hindi mapigil na pagkakahawa-hawa.

Hindi naman tayo dapat maalarma ngunit mabuting sa maagang panahon ay magkaroon tayo ng paghahanda lalo pa at paparating ang sunud-sunod na mga Christmas party na ayon sa DOH ang kumpulan ng maraming tao ay pangunahing sanhi ng pagkahawa.

Ayon sa kagawaran, hinihintay umano nila ang report ng PGH kung sanhi ito ng mycoplasma pneumoniae dahil hindi pa umano sapat ang kaalaman ng ating mga kababayan hinggil dito at wala pang nagpapa-test.

Tinawag ng DOH bilang ‘walking pneumonia’ ang naturang sakit dahil hindi umano aakalain ng isang tao na na-infect na at mayroon pala siyang pneumonia habang patuloy pa ring pumapasok sa trabaho ang tinamaan nito.

Ang isang infected ay wala halos nararamdaman, maliban sa ubo, sipon at lagnat, at kaya namang magtrabaho kung tutuusin ngunit, hindi niya alam na siya ay infected at maaari nang makahawa lalo na sa mga nakakasalamuha niya.

Karaniwang nakukumpirma kung infected ang isang indibidwal o mayroon nang mycoplasma pneumoniae ay sa pamamagitan ng X-ray ngunit dahil sa hindi pa ganoon kalawak ang impormasyon hinggil dito ay hindi ito masyadong napagtutuunan ng pansin.

Inamin ng ahensya na nagkakaroon na ng hindi pangkaraniwang pagtaas ng kaso ng pneumonia sa China at Netherlands dahil sa mycoplasma pneumoniae na bukod sa ubo, sipon at lagnat ay nakararanas na rin ng hirap sa paghinga at pananakit ng dibdib.

Kaugnay nito, hinihikayat ng DOH ang publiko, lalo na ang bulnerableng sektor, na patuloy na magsuot ng face mask habang hinihintay ng ahensya ang karagdagang impormasyon hinggil sa ‘walking pneumonia’.

Kasabay din nito ay nanawagan si DOH Undersecretary Eric Tayag na puwede nang pumila ngayon ang mga senior citizen para sa libreng bakuna laban sa influenza sa mga health center at kung wala pang bakuna ay manatiling nakasuot ng face mask.

Nauna rito, ibinunyag ng DOH ang pagtaas ng kaso ng mga sakit na kahalintulad ng influenza base sa kanilang monitoring. Sumirit din ang mga kaso ng respiratory illnesses dulot ng pathogen mycoplasma pneumoniae sa mga bata sa China.

Ipinaliwanag ni Tayag na ang mycoplasma pneumoniae ang nagiging sanhi ng tinatawag na ‘walking pneumonia’ dahil kapag isinalang umano sa X-ray ang isang tao na positibong infected na ay maaari pa rin itong makapaglakad at parang walang nararamdaman.

Sa ngayon, hindi pa maituturing na matindi ang sakit na ito dahil hinihintay pa umano ang mga karagdagang impormasyon at mga detalye mula sa mga bansang meron na nito gaya ng China.

Hindi pa rin umano maipaliwanag ng DOH kung bakit dumarami na ang mga naoospital na may mga ganitong sintomas at hindi rin umano malinaw kung dahil na ito sa mycoplasma pneumoniae o sa mga virus.

Nagbigay naman ng payo ang ahensya sa mga kababayan nating nakararanas ng kaparehong sintomas na sumailalim sa testing sa Research Institute for Tropical Medicine (RITM) at iba pang ospital na may kakayahang gumawa nito.

Aminado rin ang kagawaran na sa ngayon ay kakaunti lamang umano sa ating mga kababayan ang nakakaalam na may pagtaas ng daluyong ng kaso ng respiratory illness na ito kaya doble ang kanilang pagsisikap na palawakin ang kamalayan upang makapaghanda ang ating mga kababayan.

Ayon sa paghahambing ng DOH, ang kaibahan umano ng ‘walking pneumonia’ kumpara sa COVID-19 ay nahawa na muna ang isang indibidwal bago mag-umpisa ‘yung ubo, lagnat at iba pa.

Hindi tulad sa mycoplasma pneumoniae na minsan ay umaabot sa tatlong linggo ang nararanasang ubo, at may mga kaso umanong hindi naman grabe ang pag-ubo kaya binabalewala — ngunit kapag sa loob umano ng tatlong linggo ay nakararanas pa rin ng pag-ubo ay posibleng tuberculosis na ito o dili kaya ay meron nang ‘walking pneumonia’.

Sabagay, nakatutok naman dito ang DOH at dahil sa pinaigting nilang monitoring ay wala pa namang pagsirit na nagaganap sa bansa at sakali umanong lumala ang sitwasyon, tinitiyak nila ang kanilang kahandaan.

Pero sa ating mga kababayan, lalo na ‘yung mga pilosopo na pinagmamalasakitan na eh ay may kakaiba pang opinyon -- mas makabubuting mag-ingat para hindi na tayo mahawa upang hindi na lumungkot pa at makasabay sa masaya nating Pasko!

Anak Ng Teteng!

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa ANAK NG TETENG! ni BONG REVILLA sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa anak­ng­teteng.bulgar@ gmail.com

3 steps para mabuking ang pekeng pera

ni Bong Revilla @Anak ng Teteng | December 1, 2023

Nagbabala ang pamunuan ng Philippine National Police (PNP) sa publiko na mag-ingat sa pekeng pera dahil naglipana na naman sa mga pamilihan ngayong panahon ng Kapaskuhan.

Ayon sa PNP, maging ang pagtaas ng krimen tulad ng snatching, holdup, budol-budol, online scam at iba pang klase ng panggagantso ay karaniwang tumataas ang insidente sa tuwing papalapit na ang Pasko at Bagong Taon.

Ngunit, higit na dapat umanong maging alerto sa pagtanggap ng pera dahil mas madali umanong manlito ng kapwa gamit ang pekeng pera lalo pa kung sa mga siksikang pamilihan o sa mga tindahang maraming namimili isasagawa ang krimen.

Dahil dito, naglabas ng panuntunan ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) kung paano ang tamang paraan para madetermina kung peke ang pera o hindi at ito ay ang three-step inspection method na tinawag nilang FEEL, LOOK and TILT.

Kailangang kapain umano at damhing mabuti ang hawak na perang papel para mapatunayang tunay at dapat ay haguring mabuti ang security paper na kakaiba kumpara sa ibang papel dahil gawa ito sa abaca fiber at medyo eksaherado ang pagkakinis.

Dahil sa embossed prints ng ating pera ay agad na mararamdaman sa pagkapa o paghagod sa mga letra na bahagyang nakaangat at meron ding tactile marks — ito ang dalawang pares ng guhit sa kabilang bahagi ng pera upang kahit ang bulag ay matiyak kung peke ang pera o hindi.

Titigan ang watermarks -- dapat makita ang aparisyon ng mukha ng portrait na nasa pera, kapag inilagay ang pera sa ibabaw ng ilaw ay may makikitang imahe sa kanang bahagi ng mukha.

Mayroon ding security fiber na mga linyang parang buhok sa nipis na makikita sa likod at harap ng pera na kulay pula at asul at higit sa lahat ay ang asymmetric serial number na mula sa kaliwa ay may isa o dalawang letra sa una at palaki nang palaki ang numero patungong kanan na anim o pitong numero lamang.

Ang see-through mark ay makikita naman sa ibaba ng kanang bahagi ng pera kung saan matatagpuan ang pinutol na Babaylan script at kapag itinapat ito sa ilaw ay makikita nang buo ang naputol na bahagi at ang ibig sabihin ng script ay PILIPINO.

Ipagpatuloy ang pagtingin sa perang papel sa pamamagitan ng pagtagilid upang makita ang ibang anggulo at dito ay mapapansin natin ang napakaraming pagkakaiba sa pekeng pera.

May security thread din para sa mas maliit na halaga tulad ng P20 at P50, ito ‘yung vertical line na tumawid sa lapad ng pera at makikita ang linyang ito kapag sinilip na nakakontra sa liwanag.

Para sa mas malaking halaga tulad ng P100, P200, P500, at P1,000 ang linya ay lumilitaw na may metallic dashes at naaaninag ang halaga ng pera at text na ‘BSP’.

Ang itaas na kanang bahagi ng pera ay makikita rin ang maliit na bersyon ng portrait at kapag sinipat naman sa 45-degree angle ay maaaninag naman ang halaga sa ibabaw ng naturang portrait.

Ang kulay ng lumang P1,000 ay nagbabago mula berde patungong asul kung sisipatin sa magkakaibang anggulo at may imahe pa ng kabibe sa South Sea pearl at may color-shifting effect sa kaliwang bahagi ng perang papel.

Narito naman ang security features ng bagong P1,000 polymer banknote na mas mabuting hangga’t maaga ay matutunan natin ang orihinal bagama’t ang bagong papel na perang ito ay may kahirapan talagang gayahin.

Dapat na pakiramdaman ang smooth surface na tuluy-tuloy ang hipo sa kabuuan ng mismong pera hanggang sa bahagi ng transparent area; may makikitang maliliit na transparent clear window na hugis sampaguita at sa loob nito ay makakapa ang embossed text na ‘BSP’.

May dalawang identical serial numbers na binubuo ng dalawang prefix letters at 7 asymmetric digits o lumalaki ang sukat ng numero; mayroon ding limang embossed dots kahanay ng REPUBLIKA NG Pilipnas na sadyang inilagay upang madaling makapa ng mga matatanda at hindi nakakakita.

Ang Philippine Eagle portraits, REPUBLIKA NG PILIPINAS, signature at SANLIBONG PISO na nakasulat sa harap; maging ang Philippine map, South Sea Pearl, Tubbataha Reefs Natural Park, T’nalak weave design at pagkakasulat ng halaga sa likod na bahagi ay nakaangat at maaligasgas salatin.

Mayroon ding 5-mm vertical band sa magkabilang bahagi ng bagong pera at titigang mabuti ang hologram at makikita ang isa pang vertical clear window na may multiple security features kabilang na ang dynamic waves, sagisag ng Pilipinas at mirrored denomination, BSP logo at 3D denomination na may epekto ng striking rainbow.

Higit sa lahat damang-dama kung kakapain ang transparent embossed outline ng stylized flying eagle na ilan lang sa mga pangunahing dapat tandaan at kung wala ang mga binanggit nating pagkakaiba ay tiyak na peke ang hawak ninyong akala ay bagong P1,000.

Sana, nakatulong ang mga tip na ito kung paano madedetermina kung peke o hindi ang pera para hindi tayo mabiktima ng mga manloloko.

Anak Ng Teteng!

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa ANAK NG TETENG! ni BONG REVILLA sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa anak­ng­teteng.bulgar@ gmail.com

Blackmail online na bagong scam, ‘wag magpapabiktima, call agad sa 1326

ni Bong Revilla @Anak ng Teteng | November 29, 2023

Palala na nang palala ang sitwasyon ng online scam sa bansa at tila hindi makasabay ang ating mga cybercrime operatives sa krimeng nagaganap na kinasasangkutan ng mga sindikatong naglipana sa kabila ng umiiral na ang SIM registration.

Kaugnay nito ay pinag-iingat ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), attached agency ng Department of Information and Communications Technology (DICT), ang publiko at pinapayuhang magdoble-ingat habang nagki-Christmas shopping.

Hindi na bago ang pagtaas ng krimen tuwing sasapit ang panahon ng Kapaskuhan, lalo na ang iba’t ibang uri ng nakawan at panlalamang sa kapwa ngunit mas lumawak na ang panggagantso dahil talamak na rin ito online.

Ayon sa CICC, nakapagtala ang Pilipinas ng 35.9% shopping scam rate na lumalabas na may pinakamataas na shopping scam rate sa hanay ng 11 Asian countries.

Base ito sa ulat na inilabas ng 2023 Asia Scam Report at ng 1st Anti-Scam Asia Summit in Taipei na inilathala ng GASA at Gogolook na ibinase sa datos na nakolekta mula sa 20,000 respondents mula sa 11 bansa sa Asia na kinabibilangan ng Philippines, Taiwan, Thailand, Japan, Korea, Malaysia , Hong Kong, Singapore, Vietnam , China at Indonesia.

Sinasamantala ng mga scammer ang mataas na volume ng online shopping dahil sa Christmas season at sinasamantala rin ang kahinaan, kasabikang mamili ng hindi umaalis ng bahay lalo pa at karamihan ay tumanggap ng bonus.

Ipinaalala pa ng CICC na ang shopping scam ay isa sa siyam na ‘mainstream’ scam ‘scenarios at techniques’, na bukod pa rito ay laganap ang iba pang uri ng scam tulad ng identity theft, investment scams, government/bank scams, job scams, lottery scams, family/relatives scams, bill payment scams, at charity scams.

Marami sa ating mga kababayan ang sinasamantala ng mga scammers dahil sa mabilis magtiwala sa mga magagandang pananalita at mga ‘false promises’ kahit pa ang mga ito ay ‘too good to be true.’

Base sa ulat ng Asia Scam Report ay nasa 24.8 porsyento ng biktimang Pinoy ay napakabilis tumugon sa demand ng mga scammers at nasa 21.1 porsyento naman na naging biktima ay nagduda na muna ngunit mas pinili pa ring magbakasakali at ituloy ang transaksyon sa kabila ng banta ng kapahamakan.

Malaking problema rin ang iba pang kahinaan ng ating mga kababayan, tulad ng madaling maengganyo sa insentibo, tiwala sa kaibigan at miyembro ng pamilya.

Kasabay nito ay inalerto naman ng Manila International Airport Authority (MIAA) ang publiko gayundin ang mga airline operator laban sa mga pekeng online account na nagsasabing ibinebenta ang nawala o naiwanang mga bagahe sa Ninoy Aquino International Airport (NAIA).

Inilabas ng ahensya ang babala upang abisuhan ang publiko na huwag papatol sa bagong pakulo ng mga online scammer tulad ng lumabas umano kamakailan sa isang Facebook post.

Makikita sa isang FB post ang babalang ito ng MIAA na naka-link sa ‘Ninoy Aquino announcement’.

Ganito ang nakaanunsyo -- “Ninoy Aquino International Airport Start of sales in 2023! From now on, we will clear out the airport warehouse and sell luggage that has gone unchecked for 6 months. Ninoy Aquino Airport can dispose of these suitcases, organize a charity event and distribute the forgotten luggage for only P556.54 per suitcase! Click here for more information.”

Nakakaengganyo dahil may kasama pang litrato ang naturang post kung saan ipinakita ang napakaraming mga bagahe at ang signpost na “NAIA… Lost Baggage” kasama ang presyo na nagkakahalaga ng P556.54.

Ayon sa paliwanag ng MIAA, may protocol umanong sinusunod ang mga airline operator para sa ‘safekeeping and disposal’ ng mga nawala o naiwanang bagahe at ang pagbebenta ng mga items online ay hindi pinahihintulutan.

Wala tayong magagawa sa ngayon kundi ang paalalahan na lamang ang ating mga kababayan na magdoble-ingat at huwag maging easy target ng mga scammers online dahil sa ngayon ay tila pinaglalaruan lamang nila ang batas.

Ngayon heto at may ibinigay na numero ang CICC na ‘1326’ na maaaring tawagan ng publiko o sinuman na maging biktima ng shopping at iba pang cyber-related scams.

Pinakabago ang blackmail online — ito ‘yung tatakutin kang magpadala ng kahit P5,000 hanggang P10,000 gamit ang mga lumang files kung dati kang nangutang sa mga lending online at kapag hindi ka natakot ay sisiraan ka nila sa social media.

Karaniwang gumagawa nito ay mga dating empleyado o tinanggal na empleyado ng sindikato na nakuha lahat ng files ng mga dating customers at ito ang isa-isa nilang tinatakot kaya marami ngayon ang naka-post online na scammer na biktima ng blackmail online.

Kaya huwag na huwag mangungutang online dahil karamihan ay magaganda ang mga advertisement online ngunit karaniwang sindikato ang mga ito na halos umaabot ng 100% ang tubo o higit pa at hindi sila nagbabayad ng buwis.

Mura, pananakot, panghihiya at idadamay pa ang lahat ng mga kaibigan online sakaling pumalya ang isang nangutang sa paghuhulog at palalabasin nilang scammer at manunuba ang pobre nating kababayan na kaya nangutang dahil kumapit na sa patalim tapos ay nasadlak pa sa kahihiyan.

Higit sa lahat, matapos pagkakitaan ng mga nagpapautang ay pagkakakitaan naman ng sindikato online na binibili naman ang mga files ng mga dating customer sa ilang mas tiwali pang empleyado para gamitin sa blackmail online.

Sana lang ay gawing personal na ang SIM card registration dahil sa rami ng nakapagpalusot sa online registration ay tuluy-tuloy pa rin ang scam at dumami pa lalo ngayong Kapaskuhan, kaya dapat doble-ingat!

Anak Ng Teteng!

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa ANAK NG TETENG! ni BONG REVILLA sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa anak­ng­teteng.bulgar@ gmail.com