Panukalang Batas: 4Ps High School graduates magiging kwalipikado agad sa Tertiary Education Subsidy

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 5, 2026

Sa huli at ikatlong ulat ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II), lumabas na tanging isa (1.23%) sa kada 100 mag-aaral na nagtapos sa ilalim ng Pantawid Pamilya Program (4Ps) noong 2024 ang naging benepisyaryo ng Tertiary Education Subsidy (TES). 

Kung ating babalikan, ang TES ay nagsisilbing tulong pinansyal sa mga mag-aaral upang matustusan ang kanilang mga pangangailangang pang-edukasyon. Ngunit lumalabas na karamihan sa mga mag-aaral na higit na nangangailangan ng TES ay hindi nakakatanggap nito. Nakakabahala ito dahil kung hindi nila matutustusan ang kanilang edukasyon, maaari silang matigil sa pag-aaral.

Nitong nakaraang linggo, sumalang na sa plenaryo ng Senado ang isang panukalang batas na layong matugunan ang hamong ito: ang Senate Bill No. 1894. Layon ng panukalang batas na ito na amyendahan ang Republic Act No. 10931 o ang Universal Access to Quality Tertiary Education Act, ang batas na nagbibigay ng libreng kolehiyo sa ating mga mag-aaral. Sa ilalim ng naturang panukala, awtomatikong magiging kwalipikado sa TES ang mga high school graduates mula sa mga pamilyang nasa ilalim ng 4Ps.

Sinisikap ng panukalang batas na mabigyan ng pagkakataong makapagtapos ang mga mag-aaral mula sa pinakanangangailangang pamilya. Sa sandaling makapagtapos ng Senior High School ang mga mag-aaral mula sa pamilyang benepisyaryo ng 4Ps at makapasok sa isang kolehiyong kinikilala ng Commission on Higher Education (CHED) o institusyong rehistrado sa Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), makakatanggap sila ng automatic eligibility para sa TES. 

Mahalaga ang hakbang na ito, lalo’t lumabas din sa pag-aaral ng Philippine Institute for Development Studies (PIDS) na mas mababa ng 70% ang panganib na tumigil sa pag-aaral at mag-drop out ang mga benepisyaryo ng kolehiyo at TES kung ihahambing sa mga walang natatanggap na tulong pinansyal. 

Sa ilalim ng naturang panukala, magiging mandato rin sa Unified Student Financial Assistance System for Tertiary Education (UniFAST) Board, katuwang ang CHED, TESDA, Department of Education (DepEd), at Department of Social Welfare and Development (DSWD) na magtatag ng isang mahigpit na sistema para sa monitoring at validation. Gagamit tayo ng isang unified learner reference code upang maayos na ma-track ang mga estudyante mula sa Senior High School hanggang kolehiyo. Maiiwasan nito ang mga “duplicate beneficiaries” at matitiyak nating nakakarating ang bawat piso sa bawat mag-aaral na nangangailangan ng tulong.

Habang pinatitibay natin ang libreng kolehiyo, patuloy nating titiyaking maabot ng TES ang mga mag-aaral na karapat-dapat tulungan. Hangad natin na sa pagpasa ng SB 1894, matitiyak natin ang patuloy na edukasyon para sa mga mag-aaral na bahagi ng 4Ps. Patuloy nating isusulong ang mga reporma tungo sa isang inklusibong sistemang pang-edukasyon na magiging tuntungan ng bawat batang Pilipino para sa katuparan ng kanilang mga pangarap.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Suporta at proteksyon para sa mga barangay health worker, isinusulong

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 3, 2026

Pagdating sa kalusugan, nagsisilbing unang takbuhan ng ating mga kababayan ang mga Barangay Health Workers (BHW). Tumatayo sila bilang ating “first line of defense” o frontliners na nagbibigay ng bakuna, nagsasagawa ng screening para sa blood pressure, diabetes, malnutrisyon, at iba pa. Katuwang din sila sa pagtuturo ng basic hygiene at sanitation sa lokal na komunidad.

Bilang pagkilala sa mahalaga nilang papel sa ating mga komunidad, isinusulong ng inyong lingkod ang Magna Carta of Barangay Health Workers dahil nararapat lamang na mabigyan sila ng tamang benepisyo at proteksyon para sa kanilang serbisyo sa ating mga komunidad.

Layon ng Senate Bill No. 1905 o ang Magna Carta of Barangay Health Workers na bigyan ng kaukulang benepisyo ang ating mga medical frontliners. Sa datos ng Department of Health (DOH) noong 2025, umabot sa 277, 767 ang bilang ng mga BHW sa bansa. Subalit, 72% lamang sa kanila ang accredited at rehistrado.

Lumabas din sa isang survey ng National BHW Confederation na umaabot sa 89% ng mga BHW ang nakakaranas ng kakulangan sa kita para matustusan ang pangangailangan ng kanilang pamilya. Bukod sa mababang sahod, iniulat din ng karamihan sa kanila ang pangambang hindi sila ligtas sa lugar ng kanilang trabaho.

Nakapaloob sa Magna Carta ang pagbibigay ng honorarium na hindi bababa sa P3,000 kada buwan, pati na rin ang transportation, subsistence, at hazard allowance sa ating mga BHWs. Tinitiyak din nito na hindi sila mawawalan ng proteksyon sa oras ng pangangailangan dahil kasama dito ang GSIS insurance coverage at libreng serbisyong legal para sa mga usaping may kaugnayan sa kanilang tungkulin bilang BHW.

Layon din ng panukalang batas na ito ang professionalization ng mga BHW. Sa pagtutulungan ng DOH at ng iba pang ahensya ng gobyerno tulad ng Department of Education, Commission on Higher Education, Technical Education and Skills Development Authority, Civil Service Commission, at iba pang mga ahensya ng pamahalaan, mabibigyan ang mga BHW ng pagkakataon na palalimin ang kanilang edukasyon at pagsasanay para sa kanilang career advancement. Mabibigyan din ng scholarship ang isang anak ng aktibong BHW.

Hindi lamang kinikilala ng panukalang ito ang kanilang mahalagang papel bilang health care workers dahil gagawin ding opisyal ang kanilang tungkulin na may maayos na sistema ng recruitment at retention. Mabibigyan ng Civil Service eligibility ang mga BHW na nakapagsilbi na ng limang taon.

Sa kabila ng bigat at kahalagahan ng tungkulin ng mga BHW, kasalukuyang nananatiling kulang ang suporta at proteksyong natatanggap nila mula sa pamahalaan. Kaya naman, layon nating itama ang mga kakulangang ito sa pagsasabatas ng Magna Carta of Barangay Health Workers upang mabigyan sila ng sapat na suportang pinansyal at seguridad sa trabaho. Nararapat lamang na ang mga taong nag-aalaga sa ating kalusugan ay naaalagaan din.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Dagdag-pondo sa MSRS, hakbang kontra kakulangan ng mga doktor

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | February 26, 2026

Inilaan natin sa 2026 National Budget ang pinakamalaking pondo sa kasaysayan para sa Medical Scholarship and Return Service (MSRS) Program, isang mahalagang hakbang upang tugunan ang lumalalang krisis sa kakulangan ng mga doktor at iba pang health professionals sa bansa. 

Makakatanggap ang MSRS ng P1.1 bilyon ngayong taon. Ito ang kauna-unahang pagkakataon na lumagpas sa P1 bilyon ang pondo ng programa. Susuportahan nito ang 1,000 bagong medical scholars. Patuloy din nitong tutustusan ang 2,869 na kasalukuyang scholars na nagsasanay upang maging mga doktor sa ilalim ng Doktor Para sa Bayan Act (Republic Act No. 115089).

Binibigyang-diin ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II) sa kanilang Workforce Development Plan ang matinding pangangailangan para sa dagdag na medical scholars. Ayon sa kanilang ulat, mayroon lamang 21.2 healthcare workers sa bawat 10,000 na tao sa Pilipinas. Malayo ito sa 44.5 na rekomendasyon ng World Health Organization (WHO).

Sa kasalukuyan, nangangailangan ang bansa ng tinatayang 15,000 karagdagang doktor upang matugunan ang pangangailangang medikal ng populasyon. Nakababahala rin ang datos na namamatay ang anim sa bawat sampung Pilipino nang hindi man lang nakakakita ng doktor. Hindi na nagbago ang nakapanlulumong datos na ito mula pa noong 1991.

Bukod dito, nasa ulat din ng EDCOM II na hindi nakakaabot sa workforce ang humigit-kumulang 56% ng mga mag-aaral na nasa healthcare field dahil sa paghinto sa pag-aaral o pagbagsak sa licensure examinations.  Dito natin nakikita na matibay na solusyon ang MSRS program upang matiyak na makakapagtapos at makakapagsilbi sa bansa ang mga kwalipikadong mag-aaral, lalo na iyong mga nangangailangan ngunit nagpakita ng kahusayan sa pag-aaral. 

Sa ilalim ng batas, obligadong magbigay ng hindi bababa sa isang taon ng “return service” sa public health system ang mga scholar sa mga state universities and colleges (SUCs) o partner private institutions para sa bawat taon ng scholarship na kanilang natanggap.

Layon din ng pondong ito na palawakin ang mga medikal na programa sa mga rehiyon. Iniulat kasi ng EDCOM II na nananatiling walang pampublikong unibersidad na nag-aalok ng kursong medisina sa dalawang rehiyon – sa Region 10 at sa Cordillera Administrative Region. Nagsisilbing hakbang ang pondo para ngayong 2026 upang makamit natin ang target ng National Education Plan na magkaroon ng SUC na may medical program sa lahat ng rehiyon sa bansa.

Bukod sa mismong scholarships, naglaan din tayo ng P440 milyong seed fund para sa pagpapatayo ng mga medical schools sa ilalim ng mga SUCs. Susuportahan ng pondong ito ang mga pamantasan upang makapagtatag sila ng dekalidad na programa sa medisina, partikular na sa mga rehiyong nangangailangan pa nito.

Hindi lamang simpleng tulong pinansyal ang hatid ng medical scholarship program. Mahalaga ito upang hubugin ang susunod na henerasyon ng mga doktor sa bansa. Kung ipagpapatuloy natin ang pagsuporta sa programang ito,  matutugunan natin ang kakulangan sa mga manggagamot at masisiguro natin ang sapat na serbisyong medikal para sa bawat Pilipino.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com