100% smoke-at vape-free sa mga TNVS, dapat lang

ni Leonida Sison @Boses | November 16, 2025

Sa araw-araw na bigat ng trapiko, polusyon at stress sa kalsada, dapat sigurong ang mga pampublikong transportasyon ay maayos, maaliwalas at nakakahinga nang maluwag ang mga pasahero at hindi nagiging lugmok sa grabeng usok. 

Kaya tama lang na higpitan at gawing smoke-free at vape-free ang mga Transportation Network Vehicle Services (TNVS), at iba pang kahalintulad nito, na tunay na proteksyong matagal nang kailangan.

Ito marahil ang dahilan kaya inilunsad ng Department of Health (DOH), kasama ang MMDA, DOTr, LTFRB, at iba pang ahensya ang kanilang kampanyang 100% Smoke-Free at Vape-Free TNVS, kamakailan. 

Layunin nitong bawasan ang exposure ng mga pasahero, lalo ng mga kabataan sa nakalalasong usok at aerosol mula sa tobacco at vape products. 

Kasama sa inisyatiba ang paglalagay ng smoke-free at vape-free stickers sa mga TNVS vehicles, habag pagkilala rin sa mga naturang kumpanya nito na tapat na sumusunod sa tobacco control policies. 

Alinsunod ito sa Health Promotion Framework Strategy, National Tobacco Prevention and Control Strategy, at mga umiiral na batas gaya ng EO 26, RA 9211.

Base naman sa LTFRB Memorandum Circular 2019-063 ay iniuutos na maglagay ng ‘No Smoking and No Vaping’ signage sa lahat ng pampublikong sasakyan at terminal. Para sa sinumang lalabag may kaukulang parusa, kung saan pagmumultahin ng hanggang P15,000 at posibleng pagkansela ng Certificate of Public Convenience (CPC). 

Ayon sa DOH, tumataas pa rin ang paggamit ng heated tobacco at vape products, lalo na sa mga saradong espasyo tulad ng TNVS, at walang takas dito ang mga pasahero. Ang polusyon mula sa second-hand at third-hand smoke ay nananatiling tahimik subalit mapanganib na salarin sa ating kalusugan. 

Sinabi naman ni MMDA Chairman Don Artes na mahalaga ang pagprotekta sa publiko laban sa anumang uri ng polusyon. Gayundin, para kay DOH Regional Director Lester Tan, ang inisyatiba ay pagbibigay-karapatan sa bawat pasahero na makalanghap ng malinis na hangin, isang batayang kalayaang hindi na dapat ipinaglalaban pa sa modernong panahon. 

Maraming kumpanya ng mga TNVS ang nagpahayag na ng kanilang suporta at nangakong isasama ang regulasyon sa kanilang booking apps. 

Ang pagbabawal ng paninigarilyo at pagbe-vape sa loob ng public transport ay hindi lamang regulasyon, ito ay uri ng pagrespeto. Respetong dapat ibigay sa bawat pasahero at nakasakay dito na umaasa para sa maayos, malinis na biyahe at hindi dapat nalulunod sa usok o polusyon. 

Alalahanin natin na hindi pribilehiyo ang malinis na hangin, kundi ito’y higit na pangangailangan. Kaya sana gawing smoke-at vape-free ang mga pampublikong transportasyon. 

Gayundin, ang usok, vape man o sigarilyo ay hindi lamang basta bisyo, ito ay nagiging banta sa ating kalusugan. Isipin na lang natin na umiwas sa anumang panganib sa kalusugan at huwag nang dagdagan pa ang problema.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

PNP, full alert na sa seguridad at kaligtasan ng taumbayan sa 3 araw na rally

ni Leonida Sison @Boses | November 15, 2025

Sa panahong puno na ng tensyon at ingay ang lansangan, walang mas mahalaga kaysa sa paninigurong ligtas at payapa ang paggalaw ng mamamayan. 

Kaya habang naghahanda ang Iglesia ni Cristo (INC), United People’s Initiative (UPI), at iba pang grupo para sa kanilang tatlong araw na pagtitipon mula Nobyembre 16 hanggang 18, 2025, mas pinaigting ng estado ang papel nitong bantayan ang kapayapaan. 

Inihayag ng Philippine National Police (PNP) na nasa full alert status na ang National Capital Region Police Office (NCRPO). Ibig sabihin nito, walang bakasyon, walang leave, at lahat ng pulis ay handang magresponde anumang oras. 

Mula ngayong araw, Nobyembre 15, magsisimula ang paunang deployment, habang ang buong puwersa ay tuluyang ikakalat sa unang araw ng programa. Aabot sa 16,664 na mga pulis ang ipakakalat sa Metro Manila, mas mataas sa naunang bilang. Ito ay bilang paghahanda sa tinatayang 300,000 katao bawat araw sa People Power Monument at EDSA Shrine para sa UPI rally, at humigit-kumulang 100,000 naman sa Quirino Grandstand para sa INC gathering. Hindi lamang sentro ng lugar ang tututukan, ipupuwesto rin ang mga pulis sa Liwasang Bonifacio, US Embassy, Ayala Bridge, Senate, House of Representatives, Independent Commission for Infrastructure Grounds, at mga pangunahing kalsada ng Manila, Pasay, at Quezon City. 

Kasama rin sa operasyon ang intelligence units, logistics teams, emergency responders, at maging seaborne patrols para sa higit pang proteksyon. 

Ayon kay PNP Chief Lt. Gen. Jose Melencio Nartatez Jr., handang-handa ang pulisya dahil malawak ang pagkilos at maraming lugar ang dapat bantayan. 

Para sa kanila, malinaw na dapat panatilihin ang kaayusan at tiyaking walang kababayang mapapahamak. 

Sa panig naman ng Armed Forces of the Philippines (AFP), nananatiling positibo si AFP Chief Gen. Romeo Brawner Jr. na magiging mapayapa ang mga pagtitipon. Gayunman, nagbabala siya tungkol sa posibleng infiltrators, mga elementong maaaring manamantala sa malaking bilang ng taong dadalo. Hiling niya sa mga organizers na bantayan ang kanilang hanay habang tiniyak ng AFP na handa silang umalalay sa anumang emergency. 

Sa rami ng inaasahang lalahok, malinaw na magiging malaking pagsubok ang tatlong araw na protesta at religious gatherings. Subalit, kung may sapat na paghahanda, respeto, at koordinasyon, maaabot ang mithiin ng lahat para sa ligtas, tahimik, at maayos na pampublikong espasyo kung saan malayang naipapahayag ang paniniwala at saloobin, nang walang takot at kaguluhan. 

Ang seguridad ang pinakamahalagang unahin sa oras ng mga pagtitipon pero disiplina at malasakit ang dapat manaig. 

Kung magkasabay na kikilos ang dalawang ito, ang anumang rally, gaya ng inaasahang libu-libong dadalo sa mga susunod na araw ay magiging patunay na gumagana pa rin ang demokrasya, at kaakibat nito ang kapayapaan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Mga nakauwing Pinoy na biktima ng scam hubs abroad, tulungang agad makabangon

ni Leonida Sison @Boses | November 14, 2025

Nakauwi na rin sa wakas sa lupang sinilangan ang 346 na overseas Filipino workers (OFWs) na naging biktima ng human trafficking at sapilitang pinagtatrabaho sa mga online scam hubs sa Myanmar — isang pagbabalik ito na simbolo ng pag-asa, katarungan, at panibagong simula. Pinangunahan ng Department of Migrant Workers (DMW) at Department of Foreign Affairs (DFA) ang repatriation, ang pinakamalaking batch ng mga nailigtas mula Myanmar.

Ayon kay DMW Secretary Hans Leo Cacdac, dumating sila sa NAIA Terminal 1 sakay ng chartered flight mula Bangkok, Thailand, bilang tugon sa direktiba ni Pangulong Ferdinand Marcos, Jr. na pauwiin ang lahat ng biktima ng human trafficking sa Myanmar at kalapit na bansa. 

Sinabi ni Cacdac, nasa maayos na kalagayan ang lahat ng repatriates. Ang mga OFWs na ito ay sasailalim sa psychosocial counseling, medical checkup, at bibigyan ng transportation at accommodation assistance. Dagdag pa rito, makatatanggap din sila ng tulong pinansyal, reintegration programs, at training vouchers mula sa Department of Labor and Employment (DOLE), Overseas Workers Welfare Administration (OWWA), Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) at Department of Social Welfare and Development (DSWD) upang makapagsimula muli ng marangal na kabuhayan. 

Kabilang sa mga nakauwing safe na OFWs ay ang 127 na pormal na kinilalang biktima ng trafficking at 219 mula sa Mae Sot Immigration Facility sa Thailand. 

Kasalukuyang isinasagawa ng National Bureau of Investigation (NBI), Philippine National Police (PNP) at Inter-Agency Council Against Trafficking (IACAT) ang imbestigasyon upang matukoy ang mga recruiter at kasabwat sa operasyon ng illegal recruitment at human trafficking. 

Paliwanag naman ni OWWA Administrator Patricia Yvonne Caunan, karamihan sa mga biktima ay naengganyo sa pamamagitan ng pekeng social media job ads na nangangakong mataas ang sahod bilang “chat support” o “online staff.” Sa halip, napilitan silang magtrabaho sa cyber-scam compounds na naging marahas at naabuso. Ilan pa sa kanila ay ipinupuslit sa mga backdoor routes sa Palawan at Tawi-Tawi upang makaiwas sa immigration checks. 

Patuloy namang nakikipag-ugnayan ang ating gobyerno sa Thailand at Myanmar para mapanagot ang mga sindikato at masagip ang natitira pang biktima. 

Ngunit higit sa lahat, panawagan ito sa mga Pinoy na nangangarap magtrabaho abroad na mag-ingat, mag-verify, at dumaan sa tamang proseso. Dahil sa panahon ngayon, hindi lahat ng oportunidad sa socmed ay tunay, ang ilan ay pain lang ng mga mapanlinlang na recruiter. 

Sana sa pagkakataong ito sila ay magkaroon na ng magandang buhay sa loob ng bansa, at maka-recover sa mga nangyari sa kanila. 

Sa kinauukulan, tuluy-tuloy sana ang pagsagip sa ating mga kababayan na patuloy na nakakaranas ng pang-aapi sa ibang bansa, at agarang maabutan ng tulong para makauwi ng ligtas sa kanilang pamilya at makapagsimula ng bagong buhay.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com