Mulat na ang lahat sa katiwalian, mga kontraktor, DPWH officials at auditors, magkakakutsaba

ni Ka Ambo @Bistado | November 27, 2025

Inilunsad ng DPWH ang portal platform kontra kuno sa katiwalian.

Pero, malinaw na hindi ito sapat, bagkus ay mailalarawan lamang bilang propaganda.

----$$$--

IPINAKIKITA lamang dito ay ang proseso sa implementasyon pero hindi mismo sa proseso — bago mag-bidding.

Lihis ito at hindi nakabatay sa datos na lumalabas sa ongoing investigation sa flood control projects scam.

----$$$--

MULAT ang lahat sa katiwalian sa DPWH dahil ang mga kontraktor, DPWH officials at auditors ay magkakakutsaba — bago pa i-award ang proyekto.

May tinatawag na “pre-qualification” — at ito ay pormalidad lamang dahil natukoy na ang “contractor”.

----$$$--

ANG “award-winning contractor” ay dikta o rekomendado ng “mambabatas o ehekutibo sa itaas” — at sa kanila nagmumula ang SOP — na tinataya sa pinakamaliit na 3-8 percent sa project cost.

Matagal nang kalakaran ‘yan, at iyan mismo ang tinatawag na “under-the-table” na itinuring nang “moral” o kalakaran sa lahat ng subasta — serbisyo man o produkto.

----$$$--

DAHIL “mistulang lehitimo ang SOP” na naglalaro sa average na five percent — nagahaman ang mga kontraktor at mismo ang signatories at “pork barrel sponsors” — na palobohin ito.

Hindi ito nag-ugat sa administrasyong Marcos Jr. bagkus ay kakambal na ng burukrasya.

----$$$--

WALANG nangangahas na i-trap ang mga nagbibigay at tumatanggap nang suhol — dahil iyan na mismo ang kalakaran o nakamihasnan.

Walang ebidensya rito — dahil walang “marked money” na idinidiskarte.

Iyan mismo ang ugat ng corruption — across all departments and all levels of government.

-----$$$--

HINDI masasakop ng portal ang naturang iskema, kaya’t lalabas na propaganda lamang at “display-display” lang ang portal.

May ilang iskema kung saan — ang bidding ay mayroon nang “winner” na naidikta ng mambabatas na utak ng insertion.

-----$$$--

ANG pork barrel ay hindi isang klase ng pondo o budget, bagkus ito ay isang garapalang “modus operandi” sa paglalabas ng pondo sa gobyerno.

Nagtatanga-tangahan lang ang mga opisyal dahil ang pork barrel modus na ito ay nagaganap — sa lahat ng antas — national, provincial, municipal, city hanggang sa barangay.

----$$$--

ANG mga pondo na inilalaan sa mga “committee” na pinamumunuan ng mga lawmakers — senador, kongresista, bokal, konsehal at kagawad — ay tipikal na pork barrel modus.

Ang mga kontratista rito ay pinipili at idinidikta pero iniaayos ang dokumento “kuno” na may basbas ng auditor.

----$$$--

PAANO mareresolba ang corruption kung kakutsaba o ang “secret advise” ay nagmumula rin sa “auditor” — kung saan ituturo ang mga “legal requirements”.

Inuulit natin, hindi ito ngayon lamang nagaganap — bagkus ay “nai-master” o nai-“doctorate” na ito ng mga kawatan sa loob ng pamahalaan — sa matagal nang panahon.

-----$$$--

ANG mga mambabatas ay hindi gagawa ng batas na pipigil o magbibisto sa kanila sa “garapalang pork barrel system”.

Maging ang dati-rating tumatanggi sa “pork barrel kuno” na si Sen. Ping Lacson ay walang lakas ng loob na ibunyag ang kanyang mga kasamahan — na nagkakamal ng bilyun-bilyong pisong kulimbat.

----$$$--

NAPAKATAGAL nang senador nina Lacson at Senate President Tito Sotto — pero wala silang nagawa kundi kunsintihin dili kaya’y makipagkutsaba na lamang.

Sa ngayon, kung totoo ang mga datos — lumilitaw na ang “pork barrel system modus” ay ginamit sa isang “massive fund-raising drive” na hindi pa matukoy — kung ano ang motibo.

-----$$$--

IPAGDASAL nating maging seryoso ang mga imbestigador upang matungkab ang lahat ng datos.

Ang artificial intelligence partikular ang AGENTIC AI ay mas makakatulong kung ito ay pangangasiwaan o imamaniobra  ng “Composite Task Force” mula sa mga Constitutional bodies — COA, Civil Service Commission, Comelec at Ombudsman, at gawing observers ang pribadong sektor.

-----$$$--

MABILIS na nagbabago ang panahon, dapat bigyan ng mahalagang papel ang hanay ng mga kabataan — estudyante na nag-aaral sa senior high school at kolehiyo — upang sila ang humawak ng portal kontra corruption.

Hindi na nating mapagkakatiwalaan ang mga “matatanda” na masasabi na nating mga “AI ILLITERATE”!

---$$$--

PAANO makakagawa ng epektibong batas ang mga mambabatas tungkol sa isang modernong teknolohiya na sila ay aktuwal na mangmang o “illiterate”.

Sige, magpaliwanag kayo!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

May ‘bumubuo’ ng civil-military junta, sinu-sino?

ni Ka Ambo @Bistado | November 22, 2025

Aktuwal nang ibinunyag ni Sen. Ping Lacson na dinedma niya ang alok na mapasama siya sa isang “civil-military junta”.

Hindi isyu rito kung sasali o hindi sasali si Lacson sa junta, bagkus ay isang kumpirmasyon ito na “may bumubuo ng civil-military junta”.

-----$$$--

MASELAN ang expose, kasi bakit ‘nakatakas’ sa ISAFP ang naturang highly confidential information?

May itinatago ba ang AFP?

Nasaan ang transparency?

------$$$--

OBLIGADO ngayon si Lacson na ibunyag kung sino at sinu-sino ang nag-alok sa kanya na makasali sa junta.

Sa totoo lang, sintomas na rin ng ‘pag-uulyanin’ ang estilo ni Lacson, dahil hindi niya “sinasadya” — nabubunyag ang highly confidential information.

-----$$$--

SINTOMAS ito ng paghina ng “cognitive” dahil hindi niya nakontrol ang sarili at ibinunyag ang lihim na usapan.

Tama lang ang ulat na hindi na dapat kumandidato pa si Lacson at kanyang tandem na si Senate President Tito Sotto sa mga susunod na eleksyon.

-----$$$--

NAUNA rito, inabsuwelto ni Lacson si PBBM sa isyu ng P100 bilyong budget insertion — nalimutan niya na hindi niya trabaho ang humatol o magdesisyon, bagkus — limitado lamang ang Blue Ribbon Committee sa pagkalap ng datos — “IN AID OF LEGISLATION”.

Masyadong premature ang “hatol” ni Lacson dahil nagsisimula pa lamang makakalap ng mga datos — at hindi pa nagbibigay ng testimonya ang ilang testigo.

-----$$$--

NAWAGLIT sa isip ni Lacson na hindi niya sinasadya — naikumpirma rin niya ang pagiging “guilty” ng executive branch ng gobyerno bilang main proponent ng P100 bilyong insertion.

Dahil hindi na makakaiwas pa si Lacson makaraang ituro niya sina ex-Executive Secretary Lucas Bersamin at Budget Secretary Amenah Pangandaman bilang mga posibleng “nagmaniobra” sa iskema.

Paano ngayon ‘yan?

-----$$$--

MALINAW ngayon na ang P100 bilyong insertion scam ay natukoy sa tanggapan ng Punong Ehekutibo — na ikinakatawan nina Bersamin at Pangandaman — kapwa alter-ego ni PBBM!

Indirectly, hindi maiiwasang maidawit dito ang mismong Chief Executive — dahil sa command responsibility!

Pero, hindi napapansin ng marami, inililigtas lamang ni Lacson bilang “mastermind” ang Kongreso — mga senador at kongresista.

-----$$$--

MALINAW na hindi patas ang kaliwat’t kanang imbestigasyon — dahil ang mga nag-iimbestiga ay nagmula sa “institusyong iniimbestigahan” mismo — ehekutibo at lehislatura.

Maging ang ICI ay nilikha gamit ang executive order — gayung ang isinasangkot ay mismong lumikha ng “executive order”.

Paano natin ipapaliwanag ‘yan sa mga kabataan, sa hukuman at sa mga eksperto sa batas?

----$$$--

ANG pagsisiyasat sa multi-bilyong pisong insertion ay ginagampanan dapat ng isang “COMPOSITE TASK FORCE” na bubuuin ng mga kinatawan ng constitutional bodies — gaya ng Civil Service Commission, Commission on Audit, Commission on Elections at Ombudsman — wala silang pananagutan sa Chief Executive, bagkus ay tanging sa KONSTITUSYON LAMANG!

Para maging patas at malinis — bigyan ng puwang bilang observers ang religious group, business sector, kabataan at maging ang “media community”.

-----$$$--

WALANG pasusulingan ang imbestigasyon — dahil aakusahang pamumulitika at “whitewash” ang imbestigasyon — dahil sa kaduda-dudang komposisyon ng mga imbestigador.

Sabagay, may sapat pang panahon — para maitama ito ng Malacañang — sa lalong madaling panahon, bago makaranas ng “credibility crisis” ang imbestigasyon.

-----$$$--

TANGGAPIN sana si PBBM ang mapait na katotohanang ito, bago mahuli ang lahat!

Kailangang “malinis” ang pangalan ni PBBM ng grupong walang bahid-pagdududa!

Nauunawaan kaya niya ito?

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Sumasalimuot ang kaso dahil nahahaluan ng pulitika at personal

ni Ka Ambo @Bistado | November 22, 2025

Nagkakaproblema at sumasalimuot ang imbestigasyon sa talamak na katiwalian sa gobyerno dahil sa pagbanggit ng mga personalidad.

Ibig sabihin, isa-isantabi muna ang “character” o mga pangalan ng nasasangkot sa multi-bilyong pisong corruption upang makita nang maayos ang larawan o perspektibo ng sitwasyon.

----$$$--

NAGIGING pulitika at personal ang mga impormasyon at argumento kapag hinaluan ng personalidad.

Ibig sabihin, obhektibo at teknikal dapat ang mga pagtaya, opinyon o impormasyon na inilalabas.

-----$$$--

KAPAG walang personalidad na inililitaw, maiiwasan na akusahang “pulitika” o “personal” ang imbestigasyon o pagsisiyasat.

Halimbawa, magkasundo muna sa mga impormasyon kinakatigan ng bawat panig.

Ito ay upang mabilis na matukoy kung ano ang naganap, aktuwal na nagaganap — at magiging resulta sa hinaharap.

----$$$--

GANITO ang mas maayos na diskarte kaugnay ng masalimuot na katiwalian.

Una, nagkakaisa ang lahat ng panig — na may “aktuwal na pandarambong, technical man o hindi isang technical malversation na naganap, nagaganap at magaganap pa”.

Ikalawa, nagkakaisa ang lahat na sangkot ang ilang opisyal o kawani o tauhan ng DPWH (nagkakaisa rin na hindi 100 percent ng personnel ng DPWH ay sangkot para ingatan ang reputasyon ng department).

-----$$$--

IKATLO, dawit sa katiwalian ang Kongreso — Senado at Kamara ng mga Representante (hindi lahat ng senador at hindi rin lahat ng kongresista).

Walang debate r’yan!

-----$$$--

IKAAPAT, sangkot din at kakutsaba ang ilang personnel — high ranking at rank-and-file — ng Department of Budget and Management (DBM).

Ikalima, dawit din ang opisina ng Office of the President na ikinakatawan ng opisina ng Executive Secretary (hindi rin lahat ng personnel).

----$$$--

IKAANIM, sangkot ang ilang pribadong kontraktor.

Ikapito, involved din ang staff at opisyal ng Commission on Audit (COA) — partikular ang ilang resident auditor.

-----$$$--

IKAWALO, sangkot din ang ilang pribadong tao — gaya ng mga bodyguards, security o personal assistant o maging mga tsuper.

Ikasiyam, dawit din ang ilang staff ng mga bangko sa “pagtanggap at paglalabas” ng hindi ordinaryong bulto ng salapi.

-----$$$-

PANSAMPU, alamin ang mismong iskema o modus operandi — at tukuyin kung ang “kutsabahan” ay naganap din bago ang Marcos Jr. administration.

Sa 10 diskarte na tinukoy natin — nang walang binabanggit na “aktuwal na pangalan” — matutukoy natin nang mas malinaw at mabilis — ang ugat, iskema at solusyon ng problema.

-----$$$--

MAS makikita ang perspektibo ng talamak na corruption kapag wala munang tinutukoy na mga “pangalan” — markahan na lamang ito ng Mr. A, Ms. B o Madame X.

Ano ang gagawin sa mga “personalidad na aktuwal na sangkot” sa katiwaliang ito?Iyan na mismo ang “trabaho at responsibilidad ng Ombudsman, hukuman, NBI at ibang ahensya: Kilalanin at kasuhan ang mga personalidad — batay sa ebidensya at testimonya na makakalap.

----$$$--

Nagkakagulo at sumasalimuot ang kaso — dahil nahahaluan ng pulitika at personal.

Malinaw na hindi kasama rito ang “isyu ng paggamit ng droga” — malayong-malayo iyan sa kaso ng katiwalian.

Kumbaga, “ibang usapan ‘yan”!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.