Kuwaresma sa panahon ng korupsiyon at pagkamulat

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | February 21, 2026

“Kung gagawa ka ng mabuti, gawin mo ito nang lihim. Huwag mong tularan ang mga mapagpanggap na tumatayo sa templo upang makita ng iba na sila’y nagdarasal, o nagpapakita ng anyong nag-aayuno upang hangaan. Kung magdarasal ka, pumasok ka sa iyong silid at isara ang pinto. Kung maglilimos ka, huwag mo itong ipagsabi.” (Mateo 6:1–6, 16–18)

Ito ang buod ng Ebanghelyo noong nakaraang Miyerkules ng Abo—ang hudyat ng pagsisimula ng Kuwaresma, apatnapu’t araw ng paghahanda para sa Pasko ng Pagkabuhay ng Panginoon.

Gawin ang mabuti nang lihim. Mahirap ba ito?

Noong nagdaang taon, tila nag-iba ang ihip ng hangin nang sunud-sunod na ilantad ng ilang mamamayan ang kanilang marangyang pamumuhay. Nagsimula ito sa mag-asawang kontraktor na nagbigay ng panayam sa mga kilalang komentarista sa telebisyon. Ipinakita nila ang dambuhalang garahe na puno ng mamahaling “luxury cars.” Nang tanungin kung saan nagmula ang kanilang kayamanan, tahasan nilang sinabi: mula sa pagiging kontraktor ng mga proyektong ipinagkaloob sa kanila ng DPWH.

Kasunod nito, nagsulputan sa social media ang mga content ng tinaguriang “nepo babies” na ipinapakita ang kanilang mamahaling “signature bags,” ang pagkain sa mga eksklusibong restawran na umaabot sa daan-daang libo ang bayarin, at maging ang kuwintas na umano’y nagkakahalaga ng isang milyong dolyar na iniregalo sa asawa ng isang kilalang senador.

Ipinagmamalaki pa ang lahat ng ito, sa kabila ng mga tanong hinggil sa pinagmulan ng kanilang yaman. Ang lantad na pagyayabang na ito ang lalong nagpagalit sa taumbayan at naging mitsa ng muling pagdagsa ng mga nagpoprotesta sa lansangan.

Sa kanyang State of the Nation Address noong ika-28 ng Hulyo 2025, tahasang sinabi ng Pangulo:

“Huwag na po tayong magkunwari. Alam naman ng buong madla na nagkaka-racket sa mga proyekto—mga kickback, initiative, errata, SOP, for the boys. Kaya sa mga nakikipagsabwatan upang kunin ang pondo ng bayan at nakawin ang kinabukasan ng ating mga mamamayan, mahiya naman kayo sa inyong kapwa Pilipino!”

Mula Setyembre 21 hanggang Nobyembre 30, sunod-sunod ang malalaking rali. Iisa ang sigaw: “Ikulong ang mga kurakot!” Sa mga paaralan at lansangan, maririnig ang galit ng mamamayang unti-unting namumulat sa lalim ng korupsiyong sumisira sa bayan.

Ngunit kabaligtaran ito ng diwa ng Ebanghelyo ng Miyerkules ng Abo. Ang lahat ay nagsimula sa walang kahihiyang pagyayabang ng yaman at kapangyarihan. Sumiklab ang galit. Nangako ang Pangulo na may mananagot. Subalit lalo pang nadagdagan ang dalamhati sa sunod-sunod na trahedya sa Cebu—lindol, baha, at pagguho ng bundok ng basura na kumitil ng maraming buhay.

Hanggang ngayon, maingay pa rin ang paligid. Bagama’t may ilang nakulong, marami pa rin ang hindi napapanagot. Mabagal ang takbo ng hustisya. Sa gitna ng sigaw laban sa korupsiyon, nagsunod-sunod din ang paghahain ng impeachment complaint laban sa Bise Presidente. Dagdag ingay pa ang kanyang pahayag na tatakbo siya sa pagkapangulo sa 2028.

Lantarang pagnanakaw, pamumulitika, pagyayabang. Maingay. Mapagmataas. Walang konsensiya.

Samantala, unti-unting nabubuo ang moral na “Tayo ang People Power” sa Our Lady of Peace, EDSA Shrine. Tahimik na lumilikha ang ilang pintor ng larawan ng espiritu ng pagbabago sa nagdaang apatnapung taon. Makikita roon ang nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap—mga bayani at salarin, mabuti at masama.

Sa pinakadulo ng moral, naroon ang larawan ng isang babae: ang kanyang damit ay hugis ng kabundukan at kagubatan ng Sierra Madre, ang kanyang bisig ay nababalutan ng luntiang dahon, ang buhok ay hinahaplos ng hangin—tila pahingahan ng Haribon.

Ilang araw na nating pinagmamasdan ang unti-unting pagbuo ng mural. Sa katahimikan, may panalangin. May pag-asa. May paniniwalang may pagbabagong darating.

Hindi sa ingay. Hindi sa yabang. Hindi sa rangya at karahasan.

Kundi sa lihim. Sa tahimik. Sa totoo at malinis.

Doon Siya kumikilos—tahimik, malalim, at tiyak—sa mga pusong kumikilala at umaasa sa Kanya.

Walang iba. Higit sa lahat, Siya.

GomBurZa noon, ngayon at bukas

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | February 15, 2026

Anumang pangyayari ay may kahapon, ngayon, at bukas. Kaya ganito ang naging tema ng pagdiriwang ng ika-40 Taong Anibersaryo ng EDSA People Power Revolution: People Power Noon, Ngayon, Bukas!

Kadalasan, “EDSA Uno” ang tawag natin sa mga naganap mula Pebrero 22 hanggang 25, 1986. Dahil dito, napapako ang pag-unawa sa isang tiyak na lugar at panahon sa kasaysayan. Ito ang karaniwang suliranin sa pagtuturo at pag-aaral ng kasaysayan—labis na pagbibigay-diin sa mga petsa, lugar, at tauhan, habang nakakaligtaan ang mas malalim na konteksto: ano ang kalagayan ng lipunan at ano ang umiiral na kapaligiran nang maganap ang mapayapang People Power Revolution?

Saksi tayo sa mga panahong iyon. Sampung taong gulang ako noong 1965, taon ng halalan at umuugong ang pangalan ni Ferdinand E. Marcos. Madalas kong marinig ang pag-uusap ng aking ama at ng kanyang mga kapatid: mahusay, matalino, at kahanga-hanga raw magsalita si Marcos—tila walang binabasa ngunit tuluy-tuloy kung magsalita. Paulit-ulit silang hinihikayat ng aking ama na iboto siya. At marami nga ang nabighani sa kanyang talino at karisma.

Mula 1965 hanggang sa pagtatapos ng kanyang unang termino noong 1969, mataas ang paghanga ng marami sa pangulo. Ngunit unti-unting nagbago ang ihip ng hangin sa kanyang ikalawang termino. Lumaganap ang balita tungkol sa mga “Blue Ladies,” mga magagarbong biyahe at pamimili sa ibang bansa, at mga mararangyang pagtitipon sa Malacañang. Unti-unti ring nabuo ang reputasyon ng ilang malalapit sa pangulo bilang mga “cronies,” habang nababalitaang lumalaki ang yaman ng mag-asawa.

Pagsapit ng unang bahagi ng dekada ’70, lumitaw ang mas mabibigat na suliranin, kabilang ang lumalalang banta ng komunismo at ang mga pag-atake na iniuugnay sa New People’s Army. Noong Agosto 21, 1971, sumabog ang bomba sa isang rali ng Liberal Party sa Plaza Miranda—may mga namatay at maraming sugatan. Agad itong ibinintang sa mga komunista. Mabilis na naghigpit ang pamahalaan. Dumami ang presensya ng pulis at militar. Naging mabigat ang atmospera—tila laging may bantang nakabitin sa hangin.

At noong Setyembre 21, 1972, binasa ni Francisco “Kit” Tatad ang Proclamation 1081 na naglalagay sa buong bansa sa ilalim ng Batas Militar.

Kasisimula pa lamang namin noon sa kolehiyo. Nabawasan nang malaki ang mga karapatang pantao. May curfew. Hindi maaaring magpulong nang walang pahintulot. Bawal ang mga polyeto at babasahing itinuturing na “rebolusyonaryo.” Sa ganitong kalagayan isinilang noong 1977 ang samahang GomBurZa. Simple ang layunin: ipakita ang malinaw na ugnayan ng pananampalataya sa Diyos at pagmamahal sa Inang Bayan. Ang aming paninindigan: “Kristiyano Ako, Kaya Makabayan.”

Kamakailan ay binisita namin ang mga artist na gumagawa ng mural sa gilid ng EDSA Shrine. Ipinapakita sa kanilang obra ang papel ng simbahan, lalo na ng kaparian. Sa itaas, sa dulong kaliwang bahagi ng canvas, makikita ang larawan ng paring ginagarote—paalala ng sakripisyo. Sa ibaba nito, inilagay ang itim na garote bilang sagisag ng patuloy na pagdaloy ng kasaysayan—mula noon, patungo sa ngayon, at hanggang sa bukas.

Sa iba’t ibang panahon, nanatiling masigasig ang pakikisangkot ng ilang bahagi ng kaparian sa mga usaping panlipunan. May mga grupong tulad ng Clergy for the Moral Choice at Clergy for Good Governance na nagpapahayag ng kanilang paninindigan sa mga isyung pambansa.

Matagal nang pumanaw sina Gomez, Burgos, at Zamora. Ngunit nananatiling buhay ang kanilang diwa sa mga mulat at nakikibahaging lingkod ng simbahan.

GomBurZa noon. GomBurZa rin ngayon.

Isang luntiang Araw ng Puso para sa lahat

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | February 14, 2026

Ika-14 ng Pebrero — Araw ng mga Puso! Kaninong puso? Karaniwang sagot: “Puso ng mahal ko!” Asawa, kasintahan, magulang, anak, o matalik na kaibigan. May ilan ding nagsasabing Diyos, Kuya Jes (na nauso noong dekada ’80), Mama Mary, o kaya, ngayong ika-800 anibersaryo ng pagpanaw ni San Francisco ng Assisi, para sa Pamilyang Pransiskano—si San Francisco.

Ngunit ayon sa Diyosesis ng Cubao, maaari ring sabihing: “Si Inang Kalikasan ang Best Friend ko.”

Ito ang diwa ng pagtitipon ng Justice, Peace, Integrity of Creation and Urban Poor (JPIC-UP) Ministry ng Diyosesis ng Cubao ngayong Araw ng mga Puso. Layunin naming palalimin ang kahulugan ng Valentine’s Day—hindi lamang pag-ibig sa kapwa kundi pag-ibig din sa kalikasan. Panahon nang sabihin: “Inang Kalikasan, mahal na mahal kita.”

Kaya nitong Pebrero 14, alas-7 ng umaga, nagsagawa ng LakaRun sa Kalikasan sa paligid ng Katedral ng Cubao sa Lantana Street. Dumalo ang mga kinatawan mula sa 49 na parokya. Kakaiba ang prusisyon-martsa: iisang kulay ang suot ng lahat—luntian. May nakadikit o nakasabit na mga sariwang dahon sa kanilang damit bilang sagisag ng buhay at pakikiisa sa kalikasan.

Matapos ang LakaRun, nagtungo ang lahat sa Obispado de Cubao para sa banal na misa na pinangunahan ni Padre Bont Topino ng St. John Paul II Parish.

Nagkaroon din ng mga pagbabahagi upang magbigay-linaw sa kalagayan ng kalikasan at sa pananagutan ng bawat isa. Kabilang sa mga tagapagsalita si Dr. Neria Andin, dating mula sa Forest Management Bureau ng DENR, na tumulong sa programang

“Greening the Sacraments” ng Parish of the Holy Sacrifice sa UP Diliman. May dalawa ring environmental champions—isa mula sa Sydney, Australia at isa mula sa Quezon City—na kapwa bahagi ng pandaigdigang Laudato Si’ Movement na nabuo matapos ilabas ni Papa Francisco ang kanyang liham pastoral na Laudato Si’.

“Dahon-Dahon, Dahan-Dahan, A-Ahon.” Hindi ito pa-cute na slogan kundi isang napapanahong panawagan.

Dahon-Dahon. Tingnan ang kalikasan hindi lamang sa malalaki nitong anyo—bundok, gubat, dagat—kundi pati sa maliliit na bahagi: dahon, damo, bulaklak, kulisap, bulate, lupa, bato. Walang bahagi ng kalikasan na napakalaki para hindi pag-aralan, at walang napakaliit para balewalain. Magkakaugnay ang lahat—nakikita man o hindi. Tulad ng awit ni Joey Ayala, “Magkakaugnay ang lahat.”

Dahan-Dahan. Magsimula sa maliliit ngunit mahalagang hakbang. Una, mag-aral at unawain ang ugnayan natin sa kalikasan. Matagal na natin itong itinuring na “bagay” lamang—walang dangal at halaga. Dahil dito, naging madali ang pagsira rito. Ikalawa, kilalanin ang epekto ng ganitong pananaw sa lumalalang krisis sa kapaligiran. Ikatlo, maglatag ng kongkretong mga hakbang para sa pangangalaga at pagbabalik-dangal sa kalikasan.

A-Ahon. Palubog na ang mundo—tumataas ang tubig-dagat at nanganganib ang maraming isla at teritoryo. Kakaunti pa rin ang seryosong pagkilos. Kailangang magbago—mula sa malalaking korporasyon at makapangyarihang bansa hanggang sa bawat mamamayan. Pagbabago ng pananaw, pamumuhay, at pakikipag-ugnayan ang susi upang umahon at maibalik ang sigla at dangal ng ating daigdig.

Sa Araw ng mga Puso, nawa’y palawakin natin ang saklaw ng ating pag-ibig—hanggang sa Inang Kalikasan. Sapagkat kapag minahal natin siya, minamahal din natin ang ating sarili at ang susunod na henerasyon.