Baha at lepto, huwag nang hayaang maulit ulit

by Info @Editorial | September 17, 2026

Hindi na bago ang baha. Taun-taon din ang leptospirosis. Kaya nakapagtataka kung bakit parang taun-taon ding nangangapa ang ilang local government unit (LGU) sa pagharap dito. 

Hindi sapat ang maglabas ng warning kapag baha na at saka lamang kikilos kapag dumarami na ang nagkakasakit. 

Alam na natin ang panganib. Ang kulang ay mas agresibo at tuloy-tuloy na aksyon bago pa mapuno ng pasyente ang mga ospital.

Hindi nadadaan sa poster, advisory at paminsang paglilinis ang leptospirosis. Kailangang sugpuin ang mga kondisyong nagpapalala sa panganib—tambak na basura, daga, maruming estero, baradong kanal at baha na matagal bago humupa. 

Dapat nasa mga komunidad ang mga health worker, mabilis ang konsultasyon sa mga health center at malinaw sa mga residente kung saan agad lalapit matapos malusong sa kontaminadong tubig.

Madaling sabihing huwag lumusong sa baha. Pero paano ang manggagawang kailangang pumasok? Ang estudyanteng kailangang umuwi? Ang pamilyang mismong bahay ang nilubog ng tubig? 

Kaya sa halip na magbilangan ng advisories, magbilangan tayo ng nalinis na kanal, nasuyod na estero, komunidad na naabot ng health teams at pasyenteng naagapan. 

BSKE postponement: Bonus term sa mga palpak

by Info @Editorial | September 16, 2026

Kung hindi na naman matutuloy ang Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE), isang simpleng tanong ang dapat sagutin: hanggang kailan pahihintulutan ang mga nakaupo na manatili sa puwesto nang hindi muling humaharap sa hatol ng botante?

Hindi maliit na bagay ang pagpapaliban ng eleksyon. Ang bawat postponement ay nangangahulugang pinahahaba ang panunungkulan ng mga opisyal—kasama ang mahusay, ngunit kasama rin ang palpak, pabaya, abusado at matagal nang gustong palitan ng kanilang mga nasasakupan.

Ang barangay ang pinakamalapit na mukha ng gobyerno sa ordinaryong Pilipino. Dito unang lumalapit ang mamamayan para sa tulong, seguridad, at iba pang pangunahing serbisyo. Kung hindi kuntento ang mga residente sa kanilang kapitan o mga kagawad, ang eleksyon ang pinakamalinaw nilang paraan upang sabihin: tama na, iba naman.

Kaya hindi maaaring tratuhin ang BSKE na parang appointment na puwedeng i-reschedule nang i-reschedule.

Kung muling ipagpapaliban ang BSKE, kailangang maipaliwanag nang malinaw sa publiko kung bakit mas mabigat ang mga dahilang iyon kaysa sa karapatan ng mamamayan na regular na pumili at maningil ng kanilang mga lokal na lider.

Hindi dapat bonus term ang postponement, lalo na sa mga palpak na opisyal.

Kung mahusay ang isang barangay official, hayaan siyang patunayan iyon sa balota. Kung sablay siya, hayaan ding magkaroon ng pagkakataon ang mamamayan na palitan siya.

Malalim na imbestigasyon sa natupok na barko

by Info @Editorial | September 12, 2026

May mga buhay na nawala at marami pa rin ang nawawala matapos masunog ang isang pampasaherong barko sa karagatan ng Coron, Palawan. Hindi sapat na tawagin lamang itong isang trahedya. Kailangang malaman kung bakit ito nangyari—at kung sino ang dapat managot.

Ang bawat barkong pinapayagang maglayag ay may obligasyong maging ligtas. Ang bawat ahensiyang nagbibigay ng permiso at nagsasagawa ng inspeksiyon ay may tungkuling tiyaking hindi magiging kabaong sa dagat ang isang sasakyang-dagat.

Kaya dapat maging mabilis ngunit masusi ang imbestigasyon. Saan nagsimula ang apoy? Gumagana ba ang fire suppression at safety equipment? Nasunod ba ang lahat ng regulasyon bago bumiyahe? Naging sapat at mabilis ba ang emergency response?

Hindi dapat mauwi ang insidenteng ito sa karaniwang siklo: trahedya, imbestigasyon, pangako—pagkatapos ay katahimikan.

May mga pamilyang naghihintay ng kanilang mga mahal sa buhay. May mga buhay na hindi na maibabalik. Ang pinakamababang maibibigay sa kanila ay katotohanan at pananagutan.

Nasunog ang barko. Huwag hayaang matupok kasama nito ang pananagutan.