top of page
WINNER - TITO-KIKO SA 2028, ISINUSULONG-IG _reallysharoncuneta.jpg
Search

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 10, 2026



Sabi ni Doc Virgin Coconut Oil


Dear Doc Erwin, 


Magandang araw, Doc. Ako po si Ethan, isang mag-aaral sa kolehiyo at masugid na tagasubaybay ng inyong “Sabi ni Doc” na column sa BULGAR newspaper. Tulad po ninyo, pangarap ko rin na maging isang doktor balang araw. Maraming salamat sa inyong mahahalagang payo at kaalaman na patuloy na gumagabay at tumutulong sa amin upang mas mapangalagaan ang aming kalusugan.


Nais ko sanang itanong kung ang Ginkgo biloba ay talagang nakatutulong bilang pampatalas ng memorya, lalo na para sa mga estudyanteng tulad ko. Totoo po ba na nakapagpapabuti ito ng memorya at konsentrasyon sa pag-aaral? At higit sa lahat, ligtas po ba itong gamitin ng mga kabataang nag-aaral na nagnanais pang mapahusay ang kanilang pagkatuto? — Ethan



Lubos na pasasalamat, Ethan, sa iyong liham at sa patuloy mong pagsubaybay sa ‘Sabi ni Doc’ at sa pagbabasa ng dyaryong BULGAR.


Ang Ginkgo biloba ay isang halamang gamot na kilala bilang “smart drug” dahil pinaniniwalaang nakatutulong sa pagpapabuti ng memorya, konsentrasyon, at daloy ng dugo sa utak. Ito rin ay kilala bilang maidenhair tree at nag-iisang uri ng halaman sa pamilyang Ginkgophyta at order na Ginkgoales. Ayon sa mga pag-aaral na inilathala sa journal na Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine noong 2016, ang halamang ito ay may neuroprotective effect, o kakayahang protektahan ang utak laban sa pagkasira ng mga nerve cells. 


Ipinapakita rin ng ilang mga pananaliksik na maaari itong makatulong sa mga taong may Alzheimer’s disease at Dementia, dahil sa kakayahan nitong kumilos bilang antioxidant at tumulong sa pagpigil sa mga prosesong may kaugnayan sa mga sakit na nabanggit.


Ipinakita rin sa mga pag-aaral na ang katas mula sa mga dahon ng Ginkgo biloba ay maaaring makatulong sa pagbabawas ng pagbuo ng amyloid-β fibrils, na may kaugnayan sa pagkasira ng mga cells sa utak. Maaari din nitong mapababa ang apoptosis o pagkamatay ng mga cells at mapahina ang aktibidad ng caspase-3, isangenzyme na may kinalaman sa cell death. 


Dahil dito, ipinapalagay na may anti-amyloidogenic property ang halamang ito na tumutulong pigilan ang pagbuo ng amyloid fibrils sa utak. Mayroon din itong mga compound na kabilang sa terpenoids, tulad ng bilobalide at ginkgolide, na pinaniniwalaang may papel sa pagpapabuti ng memorya. Ayon sa ilang pag-aaral, ang mga compound na ito ay maaaring makatulong na pigilan ang epekto ng amyloid peptide sa long-term potentiation (LTP), isang mahalagang proseso sa utak na may kinalaman sa pagkatuto at pag-alala.


Sa isang pag-aaral na inilathala sa International Journal of Research and Review noong Hunyo 2025, sinuri ang epekto ng Ginkgo biloba sa mga estudyanteng may edad 11 hanggang 16 na taon na may mababang academic performance. Isinagawa ito bilang randomized single-blind placebo-controlled study gamit ang Academic Performance Rating Scale (APRS) bilang panukat. Layunin ng pag-aaral na malaman kung makakatulong ang Ginkgo biloba sa pagpapabuti ng kakayahan sa pag-aaral ng mga estudyante. 


Lumabas sa resulta na maaaring makatulong ito sa pagpapabuti ng academic skills ng mga kalahok. Gayunpaman, binigyang-diin ng mga mananaliksik na kailangan pa ng mas malalaking pag-aaral upang makumpirma ang bisa nito dahil maliit lamang ang bilang ng mga kalahok sa naturang pag-aaral.


Ang karaniwang ligtas na dose ng Ginkgo biloba capsule para sa adult ay 120–240 mg bawat araw na hinahati sa dalawa o tatlong pag-inom. Gayunpaman, mas mainam pa ring kumonsulta sa inyong doktor bago uminom ng Ginkgo biloba lalo na kung may iniinom na gamot o may kasalukuyang sakit.


Sa kabila ng mga positibong resulta, kulang pa rin ang sapat na ebidensya tungkol sa kaligtasan at bisa ng Ginkgo biloba sa mga bata at kabataan. Karamihan samga clinical studies ay isinagawa sa mga adult, lalo na samga may problema sa memorya. Dahil dito, hindi itokaraniwang nirerekomenda bilang memory enhancer samga kabataan maliban kung may payo at gabay ng doktor. 

 

Maaari rin itong magdulot ng ilang side effects tuladng sakit ng ulo, pagkahilo, pananakit ng tiyan, pagduduwal, allergic reactions, at palpitations o mabilis natibok ng puso. Bukod dito, maaari nitong pabagalin ang pamumuo ng dugo, kaya may panganib ng pagdurugo lalo na kung iniinom kasama ng mga blood thinners tulad ng Aspirin at Warfarin. Dapat ding mag-ingat ang mga taongmay bleeding disorders, may epilepsy, o may planongsumailalim sa operasyon.


Para sa mga kabataang nais mapabuti ang memorya at konsentrasyon sa pag-aaral, mas ligtas at mas epektibo pa rin ang mga natural na paraan tulad ng sapat na tulog, balanseng pagkain, regular na ehersisyo, at maayos na study habits. Ang mga simpleng gawaing ito ay may malaking papel sa pagpapanatili ng malusog na utak at mas mahusay na pagkatuto. (Dr. Eunice Anne G. Garcia, RPH, MD, CCS)


Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

 
 

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 9, 2026



Sabi ni Doc Virgin Coconut Oil


Dear Doc Erwin, 

 

Maraming salamat sa patuloy ninyong pagsulat sa mga makabagong pag-aaral tungkol sa kalusugan. Dahil sa inyong column sa BULGAR newspaper, nadadagdagan ang aming kaalaman upang mapanatili ang aming kalusugan at makaiwas sa sakit.


Ako ay isang office worker at sa aming opisina ay napapanahon at marami ang nahahawa ng ubo, sipon, at lagnat. Napapansin kong umiinom ang katrabaho ko ng virgin coconut oil tuwing umaga at bihira lamang siyang dapuan ng flu, kung magkasakit man ay mild lang ang kanyang mga sintomas at mabilis siyang gumagaling. Nais kong itanong kung ito ba ay dahil sa pag-inom niya ng virgin coconut oil at kung makakatulong din ba ito upang mapalakas ang aking resistensya? — Ariel



Maraming salamat, Ariel sa iyong liham sa BULGAR newspaper at sa pagsubaybay sa “Sabi ni Doc” column.


Ang Virgin Coconut Oil (VCO) ay purong langis mula sa niyog na hindi dumaan sa proseso ng pagrarapina. Ito ay mayaman sa medium-chain fatty acids (MCFAs) at short-chain fatty acids (SCFAs) na mas madaling tunawin ng katawan upang magamit bilang energy source, sa halip na iimbak bilang taba. Ang VCO ay kinikilala sa maraming benepisyo nito sa kalusugan, kabilang ang anti-inflammatory, analgesic, antipyretic, antioxidant, anti-stress, at antimicrobial effects.


Noong kasagsagan ng COVID-19 pandemic, nagsagawa ang mga eksperto mula sa Philippine General Hospital at University of the Philippines Manila ng isang randomized controlled trial, na nailathala sa Acta Medica Philippina noong Mayo 2024, ukol sa benepisyo ng VCO bilang karagdagang lunas sa COVID-19. Ang antiviral properties nito ay nakakatulong sa pamamagitan ng pagpigil sa pagpaparami ng virus at pag-iwas sa pagkapit nito sa ating mga selula. 


Mayroon din itong immunomodulatory effects na nagpapalakas sa ating resistensya laban sa mga viral infection gaya ng trangkaso, human immunodeficiency virus (HIV), herpes simplex virus (HSV), at papillomavirus (HPV).


Bukod sa resistensya, ipinakita rin sa isang systematic review at meta-analysis na inilathala sa Diabetology & Metabolic Syndrome journal noong Disyembre 2025 ni Zhang, et. al., na ang VCO ay may magandang epekto sa cardiovascular health. Nakakatulong ito sa pagpapababa ng triglycerides at pagpapataas ng high-density lipoprotein (HDL) o ang “good cholesterol.” Mahalaga ito dahil ang mataas na triglycerides at mababang HDL—na sinasamahan pa ng bisyo gaya ng paninigarilyo, diabetes, altapresyon, at kakulangan sa ehersisyo—ay mga pangunahing risk factors sa sakit sa puso.


Kung ang pag-inom ng VCO ay isasabay sa tamang nutrisyon, regular na ehersisyo, at pag-iwas sa masamang bisyo, malaki ang maitutulong nito upang maiwasan ang pagkahawa sa mga uso na sakit gaya ng trangkaso, at mapangalagaan ang iyong puso laban sa stroke o coronary artery disease.

Paalala lamang na ang pag-inom ng VCO ay maaaring magdulot ng pananakit ng tiyan, pagtatae, o pagsusuka sa ilang tao. Mainam na kumonsulta muna sa inyong doktor bago ito gawing regular na bahagi ng inyong routine upang matiyak ang tamang dosage para sa inyong katawan. (Dr. Sarrah Serrano)



Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

 
 

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 6, 2026



Sabi ni Doc supplement



Dear Doc Erwin, 


Maraming salamat sa patuloy ninyong pagsusulat sa mga makabagong pag-aaral tungkol sa kalusugan. Dahil sa inyong column, nadadagdagan ang aming kaalaman upang mapanatili ang aming kalusugan at makaiwas sa sakit.


Ako ay middle age na empleyado, may asawa at mga anak. Ilang taon na ang nakalipas mula nang ma-diagnose ako na may diabetes. Umiinom ako ng mga gamot na inireseta ng aking doktor. Isa sa mga gamot na inireseta sa akin ay ang Chromium picolinate. Ano ba ang Chromium picolinate? At ano ang epekto nito sa aking katawan? Nakakatulong ba ito para bumaba ang aking blood sugar level? — Napoleon



Maraming salamat, Napoleon sa iyong pagsulat at pagsubaybay sa Sabi ni Doc at sa pagbabasa ng BULGAR newspaper.


Ang Chromium ay isang trace mineral na nakatutulong na ma-regulate ang blood sugar level sa pamamagitan ng pagpapataas ng insulin sensitivity. Dahil dito, mas nagiging efficient ang pagpasok ng glucose sa mga cells at  paggamit nito ng ating katawan.


Ayon sa isang systematic review at meta analysis ng mga randomized controlled trials na isinagawa noong taong 2020, napapababa ng Chromium supplementation ang fasting blood glucose, insulin level, gayundin ang hemoglobin A1c ng mga indibidwal na may insulin resistance at Type 2 diabetes. Nalathala ang research na ito sa Pharmacological Research journal, Volume 161, noong November 2020.


Sa isang scientific review tungkol sa role ng Chromium sa insulin resistance, nakita ng mga scientists sa ilang mga pag-aaral na ang pag-inom ng Chromium supplement ng mga overweight na indibidwal ay nagpapaigting ng metabolic action ng insulin at nakatutulong na mapababa ang risk na magkaroon ng cardiovascular disease. Ayon din sa scientific review na ito, ang pag-inom ng 200 hanggang 1,000 microgram na Chromium picolinate araw-araw ay nakatutulong na makontrol ang blood sugar level. Ayon pa sa mga researchers, ang Chromium picolinate ay safe at pinakamabisa na uri ng Chromium. Ang scientific review na ito ay nailathala sa Diabetes Education journal noong 2004.


Tandaan lamang na ang pag inom ng Chromium picolinate ay maaaring makaranas ng side effect katulad ng sakit ng ulo at tiyan, insomnia at mood changes. Kumonsulta sa inyong doktor kung makaranas ng mga nabanggit.


Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

 
 
RECOMMENDED
bottom of page