Gamitin ang “First 1, 000 Days Law” ngayong panahon ng pandemya

Kuya Win Gatchalian / Win Tayong Lahat

Habang tayo ay nananatiling naka-quarantine, dapat siguruhin ng Department of Health (DOH) ang patuloy na pagpapatupad sa mga Local Government Units (LGUs) ng Republic Act 11148. Kilala rin ang naturang batas bilang “Kalusugan at Nutrisyon ng Mag-Nanay Act” o ang “First 1,000 Days Law” kung saan ang inyong lingkod ang isa sa mga may akda.

Layunin ng batas na paigtingin ang mga programa at intervention upang makatanggap ang mga bata ng sapat na nutrisyon sa unang isang libong araw ng kanilang buhay—mula sa sinapupunan hanggang sa kanilang ikalawang taong kaarawan.

Sa kabila ng krisis na dulot ng COVID-19, hindi maaaring tumigil ang mga programa sa ilalim ng “First 1,000 Days Law” upang hindi magdulot ng iba pang krisis pangkalusugan at maging sagabal sa pag-unlad ng ating bansa.

Kailangan ay patuloy nating tiyakin na may mga mabisa at ligtas na paraan ang ating mga komunidad upang magbigay-kalinga sa mga ina at kanilang mga sanggol na anak.

Maituturing ang unang isang libong araw na pinakamahalagang punto ng buhay ng mga bata dahil dito pinakamabilis ang kanilang brain growth mula sa kanilang kapanganakan. Kaya naman, nararapat na sila ay mabigyan ng sapat na nutrisyon upang tumalino at malabanan ang posibleng epekto ng kakulangan sa nutrisyon.

Ang kakulangan sa nutrisyon sa mga panahong ito ay naiuugnay sa ‘stunting’ kung saan ang bata ay hindi lumalaki ng ayon sa kanyang edad. Ilan sa mga epekto nito ay ang kakulangan ng sapat na kakayahang umunawa, makapag-aral nang mabuti at makapag-trabaho nang maayos.

Nauugnay din ang ‘stunting’ sa mataas na posibilidad ng pagkakaroon ng mga non-communicable diseases. Kapag tumanda na ang mga batang ito at nagkaroon sila ng labis na timbang ay nanganganib naman silang magkaroon ng nutrition-related chronic diseases.

Base sa ulat na The State of the World’s Children: Children, Food and Nutrition na inilabas ng United Nations Children’s Fund (UNICEF) noong 2019, isa sa tatlong kabataang Pinoy na limang taong gulang pababa ay tinaguriang ‘stunted’. Ayon din sa ulat na ito, isa sa 10 Pinoy na nagdadalaga o nagbibinata ang overweight.

Dahil ang mga barangay ang pangunahing nangangasiwa sa mga programang ito, bilang chairman ng Senate Committee on Basic Education, Arts, and Culture ay lubos nating hinihikayat ang mga LGUs na siguruhing naipagpapatuloy ng mga barangay health workers, barangay nutrition scholars at child development workers ang paghahatid ng mga kinakailangang serbisyo. Ngunit, nais din nating paalalahanan ang lahat na panatilihin pa rin ang social distancing habang ipinatutupad ang mga programang ito.

Bukod dito, dapat ding tulungan ng mga LGUs ang mga health workers upang madali silang makarating sa kanilang mga pupuntahan para makapagbigay ng serbisyo. Kailangan ding handa ang mga barangay na tulungan ang mga buntis na makarating sa mga healthcare facilities, lalo na kapag manganganak na ang mga ito.

Huwag natin hayaang magkaroon ng malnutrisyon ang mga sanggol. Hangad natin na maranasan ng bawat isa sa kanila ang angkop na nutrisyon upang kanilang makamit ang magandang pangangatawan at kalusugan mula pagkabata hanggang sa pag-aaral at maging sa kanilang pagtanda.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Graduation, stop dahil sa COVID-19

Kuya Win Gatchalian / Win Tayong Lahat

Ang Pilipinas ay nasa state of public health emergency dahil sa nakaaalarmang Coronavirus Disease o COVID-19. Dahil dito, inuudyukan natin ang Department of Education (DepEd) na suspendihin muna ang lahat ng graduation ceremonies, kabilang na rito ang preschool graduation rites at moving-up ceremonies. Dapat isama ring suspendihin ang graduation rites ng mga daycare center.

Sa mabilis na pagdami ng bilang ng mga pasyenteng nagpositibo sa nasabing sakit, hindi na natin dapat hintayin pang magkaroon ng kumpirmadong kaso sa ating mga mag-aaral, magulang, guro at iba pang mga kawani sa paaralan.

Upang masiguro natin ang kanilang kaligtasan, mainam na ipagpaliban muna ang mga seremonya ng pagtatapos, pati na rin ang iba pang malalaking pagtitipon na may kaugnayan sa pagkumpleto ng mga requirement ng mga ga-graduate.

Dapat sundin ng DepEd ang mga rekomendasyon ng World Health Organization (WHO), lalo na ang pag-iwas sa mga pampublikong pagpupulong.

Kapag ganitong okasyon din kasi umuuwi sa bansa ang ilan nating overseas Filipino workers (OFWs) kung saan marami sa kanila ay magulang o kamag-anak ng mga magsisipagtapos.

Dahil sa daang-libong kaso ng COVID-19 sa buong mundo, mayroong tsansa na makompromiso ang kaligtasan at kalusugan ng mga mag-aaral, guro at school personnel na pupunta sa seremonya.

Sa mga panahong ito, inaasahan natin ang mas matinding paghahanda at pagkilos ng DepEd sa pag-monitor at pagtulong sa indibidwal na nagpapakita ng mga sintomas ng COVID-19, kabilang na ang paghahanda ng isolation at treatment facilities.

Bukod dito, hinihikayat din ng inyong lingkod ang buong pamahalaan na maging maagap at aktibo sa pagtukoy sa mga indibidwal na pinangangambahang may COVID-19.

Sa pag-akyat ng mga kaso ng COVID-19 sa bansa, dapat mas paigtingin na ng mga local government unit (LGU) ang kanilang mga hakbangin upang matukoy kung sino ang mga nanganganib na magpositibo sa sakit na ito at mabigyan sila ng angkop na tulong-medikal. Sa ganitong krisis, mahalaga ang pangunguna ng mga lokal na pamahalaan dahil mas alam ng mga ito ang mga pangangailangan ng kanilang mga nasasakupan.

Sila ang kailangang manguna sa pagsuri sa mga residenteng may lagnat, ubo at iba pang kumplikasyon sa pamamagitan ng pagbisita sa pinakamalapit na testing facility.

Dahil dito, tinatawagan natin ang atensiyon ng Department of Interior and Local Government (DILG) upang matiyak ang istriktong pagsunod ng mga LGU sa Memorandum Circular 2020-018 tungkol sa obligasyon ng mga gobernador, alkalde at punong barangay sa pagresponde sa krisis na ito.

Nakasaad sa naturang memorandum ang pagkakaroon ng Barangay Health Emergency Response Teams (BHERTs). Sa bawat BHERTs ay mayroong isang barangay executive officer, isang barangay tanod at dalawang health workers.

Nakadestino ang BHERTs na bisitahin ang mga tahanan ng mga residenteng nanggaling sa ibang bansa na na-expose sa COVID-19. Magpapatupad ito ng 14 araw na quarantine at observation period at kung may lumabas ngang sintomas ay dadalhin sila sa pagamutang inendorso ng DOH.

Sa pamamagitan ng komprehensibong pamamaraan ng gobyerno at pagtutulungan ng bawat isa, maayos nating matutugunan ang mga pangangailangan ng mamamayan kaugnay sa pagsubok na ito.

Manatili tayong tumutok sa balita at higit sa lahat, panatilihin ang kalinisan sa sarili, mga bata at kapaligiran upang maiwasan ang anumang uri ng sakit.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Pagbabalik ng GMRC subject sa iskul, pirma na lang ni P-DU30 ang kulang

Kuya Win Gatchalian / Win Tayong Lahat

Mula nang maimplementa ang K to 12 curriculum noong 2013, tinanggal na ang pagtuturo ng Good Manners and Right Conduct (GMRC) sa mga paaralan.

Ngunit, ngayon, sa wakas ay malapit nang maibalik ang pormal na pagtuturo nito. Isang hakbang na lamang ang ating hinihintay — ang pagpirma ni Pangulong Rodrigo Duterte — upang ito ay maging isa nang ganap na batas.

Sa bicameral conference na pinamunuan ng inyong lingkod sa hanay ng Senado, bilang chairman ng Senate Committee on Basic Education, Arts and Culture at sponsor ng Senate Bill No. 1224, napagkasunduan ng Senado at Kamara na papalitan ng GMRC at Values Education ang kasalukuyang paksa na Edukasyon sa Pagpapakatao (ESP).

Ituturo ang GMRC mula Grade 1 hanggang Grade 6 at isasama rin ang kindergarten sa mga aktibidad ng mga mag-aaral. Ang Values Education naman ay ituturo sa Grade 7 hanggang Grade 10. Kabilang din ang nasabing subject sa pag-aaral ng mga estudyante ng Grades 11 at 12.

Noon pa man, mahalaga na ang GMRC at Values Education sa paghubog natin ng mga susunod na henerasyon, ngunit, hindi nabigyan ng pansin ng mga awtoridad ang pagtuturo nito noong nakaraang mga taon.

Sa pagpasa ng naturang panukala, hindi lamang natin ibabalik ang mga subjects na ito kundi mapupunan din natin ang mga naging pagkukulang sa loob ng mahabang panahon dahil hindi na prayoridad ang GMRC at Values Education sa mga paaralan.

Ang kagandahan nito ay magsisilbi nang regular subjects ang GMRC at Values Education. Ibig sabihin, kahalintulad na nito ang alokasyon ng oras sa pagtuturo ng Math, Science, English at iba pang mga pangunahing paksa.

Sa ilalim ng kasalukuyang kurikulum, 30 minuto lamang kada araw ang inilalaan sa pagtuturo ng ESP habang dalawang oras kada linggo lamang ito itinuturo sa high school.

Mandato ng naturang panukala na magsagawa ng mga aktibidad na huhubog sa karakter ng mga mag-aaral — tulad ng dula-dulaan sa klase, pakikipagkapwa-tao, pagtutulungan ng mga magulang at guro at iba pang kahalintulad na magandang-asal.

Bukod dito, malulutas na rin ang suliranin sa ‘mismatch’ ng mga guro at kapasidad nilang magturo ng kanilang field of expertise. Lumalabas sa datos na 70 hanggang 90 porsiyento ng mga nagtuturo ng Values Education ay hindi sertipikadong magturo nito.

Kaya upang masigurong naituturo nang wasto at naaayon sa mga paksa, hangad ng panukalang-batas na hawakan ito ng mga gurong mayroong sertipikasyon, diploma at mga pormal na pagsasanay kaugnay sa Values Education.

Napakahalaga ng GMRC at Values Education sa buhay ng bawat bata. Sa kanilang murang pag-iisip, napakarami nilang nakikita sa kanilang paligid, lalo na sa social media na maaaring magdala sa kanila sa maling landas dahil sa kakulangan ng sapat na paggabay at paliwanag.

Ngunit, kung araw-araw na natuturuan ang mga bata sa paaralan ng GMRC at Values Education, bibitbitin nila ang mga ito sa pang-araw-araw nilang pamumuhay hanggang sa bahay.

Lubos tayong nagpapasalamat sa ating mga kapwa mambabatas sa pagkilala sa pananagutan ng estado sa paghubog ng mga susunod na henerasyon ng mamamayan, lalo na ang mga pangunahing may-akda na sina Senators Joel Villanueva, Panfilo “Ping” Lacson at Juan Miguel “Migz” Zubiri. Dahil sa tulong at pagkakaisa, naipasa natin ang isa sa mahahalagang polisiya para sa kapakanan ng kabataang mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com