ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | April 13, 2026
ISSUE #390
Walang katumbas ang sakit na maaaring madama ng isang tao na nawalan ng kapamilya. Higit na sakit at pagtatangis pa marahil ang maramdaman kung hindi lamang isa ang mawawala, kundi dalawang miyembro ng kanyang pamilya.
Ganito ang naging kapalaran ni Jocelyn, isang ina at maybahay. Sa isang iglap, nawalay nang tuluyan sa kanya hindi lamang ang kanyang anak, kundi maging ang kanyang asawa. Isang malagim na insidente ang sumira sa kanilang payak na pamilya.
Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng nangyari sa mag-ama na sina Mario at Joremart, hango sa kaso na mayroong pamagat na People of the Philippines vs. Alejo Tagic y Delgado a.k.a. “Dongkoy” (CA-G.R. CR No. 02098-MIN, June 27, 2022), at alamin kung nakamit ni Jocelyn at ng kanyang namayapang mag-ama ang karampatang hustisya.
Isang malagim na insidente ang naganap sa isang bodega sa Cagayan de Oro City, alas-11:30 ng gabi, noong ika-13 ng Mayo 2012. Natagpuang duguan at wala nang buhay ang mag-amang Mario at Joremart. Ang inaresto kaugnay sa kanilang pagkakapaslang ay si alyas “Dongkoy.”
Batay sa Paratang para sa special complex crime na Robbery with Homicide na inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Cagayan de Oro City, nakipagsabwatan at nakipagtulungan si Dongkoy kina Dan Doe at Allan Doe, kapwa at large, nang mayroong layunin na makuha sa pamamagitan ng karahasan at labag sa kalooban ng may-ari, na manakaw at matangay ang anim na gulong ng trak na nagkakahalaga ng P72,000.00, gayundin ang isang steel vault na nagkakahalaga ng P10,000.00, mula sa isang warehouse na pagmamay-ari ng nagngangalang Benito. At sa okasyon ng nasabing pagnanakaw at para maisakatuparan ang layunin na makuha at matangay ang mga nabanggit na kagamitan, ang tatlo ay nagsabwatan at nagtulungan, nang mayroong kaliluhan, malinaw na paghahanda at paggamit ng higit na lakas, at mayroong intensyon na pumaslang, na pinaghahampas ang ulo ni Mario, security guard ng nasabing bodega, at ang 12-anyos na anak nito na si Joremart. Nakuha rin nina Dongkoy ang service firearm ni Mario. Hindi nakaligtas, bagkus kapwa sumakabilang-buhay sina Mario at Joremart.
Tumayo naman bilang saksi ng tagausig si Sergio, isa ring security guard ng nasabing warehouse.
Diumano, dumating siya sa lugar ng kanilang bodega bandang alas-11:00 ng gabi, noong ika-13 ng Mayo 2012. Tinatawag niya umano si Mario na naka-duty noong araw na iyon, subalit wala siyang natanggap na tugon. Napilitan na lamang diumano na tumalon ng bakod si Sergio upang makapasok. Tumambad diumano sa kanya ang duguan at wala nang buhay na katawan ni Joremart. Dali-dali umano siyang pumunta sa barangay upang humingi ng saklolo.
Kasama niya umano na bumalik sa bodega ang mga miyembro ng Barangay Peacekeeping Action Team na sina Reynaldo Jr. at Alpio Jr., kapwa nila nakita ang wala nang buhay na katawan nina Mario at Joremart, ilang metro lamang ang pagitan sa isa’t isa. Diumano, nakabalot ng kumot ang katawan ni Mario, duguan ang ulo at wala na ang service firearm.
Napagpasyahan nila na ipagbigay-alam na sa kapulisan ang kanilang natagpuan. Habang sila ay palabas na, mayroon diumanong isang itim na sasakyan ang papasok naman ng bodega.
“Nandyan na ba?” Ang tanong diumano sa kanila ng drayber ng naturang sasakyan. Nang sabihin ni Sergio ang tungkol sa pamamaslang ay bigla umano itong tumalilis ng pag-alis.
Ayon sa isinagawang imbestigasyon, napag-alaman umano ng mga pulis na puwersahang pinasok ng salarin ang bodega. Gumamit diumano ito ng isang bakal na hagdan, dumaan sa kisame, nahantong ang lokasyon ng kaha de yero na naglalaman ng pera, tseke at mahahalagang dokumento, at puwersahan na binuksan. Ang anim na gulong ng trak naman ay inilabas diumano mula sa bodega at inilagay sa tabing kalsada na handa na upang madampot o maikarga.
Habang nag-iimbestiga ang mga pulis, napansin diumano ni Sergio na mayroong lalaki na nagtatago sa madamong bahagi na malapit sa bodega. Agad niya umano itong ipinagbigay-alam sa mga pulis na nagpalabas sa naturang lalaki mula sa pinagtataguan nito, at kinilala iyon na si Dongkoy.
Napansin diumano ng mga pulis na ang t-shirt na suot ni Dongkoy ay nababad sa tubig at isa lamang ang suot nitong tsinelas na kahugis ng bakas ng tsinelas na nakita malapit sa katawan ng mga biktima. Hindi nagtagal, inamin diumano ni Dongkoy na siya ang pumaslang sa mga biktima na siyang naging dahilan upang arestuhin si Dongkoy ng mga pulis. Kinumpiska rin mula sa kanya ang kanyang cellphone. Diumano, sa karagdagang pagsisiyasat ng mga pulis, napag-alaman na bago maaresto si Dongkoy ay mayroong siyang natanggap na text message. Anito: “Punta na ngayon,” mula sa isang nagngangalang “Dan”.
Nagkaroon lamang ng pagkakataon na makumpronta umano ni Jocelyn si Dongkoy nang madala na ang huli sa himpilan ng pulis.
Diumano, humingi ng tawad si Dongkoy sa naulilang ina at maybahay, at sinabi na hindi niya sinasadya na mapaslang ang anak nito.
Batay sa awtopsiya na isinagawa ni Dr. Caballes, matalas na bagay ang tumama sa ulo ng mga biktima na nagdulot ng matinding pinsala at sanhi ng kanilang pagkamatay.Kawalan ng kasalanan naman ang marubdob na naging pagsamo ni Dongkoy sa hukuman ng paglilitis. Mariin niyang iginiit na wala siyang kinalaman sa insidente ng pamamaslang.
Batay sa testimonya ni Dongkoy, dati siyang manggagawa sa nasabing warehouse. Napadaan lamang diumano siya roon noong ika-13 ng Mayo 2012 at nakausap si Mario sa loob ng 30 minutes. Hiniram din umano ng asawa at anak na babae ni Mario ang kanyang charger. Sinabi umano niya sa kanila na babalikan na lamang niya ang kanyang charger dahil bibisita pa siya sa kanyang kaibigan na nakatira malapit lamang sa bodega.
Bandang alas-12:00 ng madaling-araw, matapos siyang makipag-inuman sa kanyang kaibigan, diumano ay napagpasyahan na ni Dongkoy na umuwi. Dumaan muna raw siya sa bodega upang kunin ang kanyang charger. Tinatawag niya umano si Mario, ngunit hindi ito tumutugon. Kung kaya’t nagpasya na lamang siyang umalis. Dumating naman umano si Sergio na kasama ang mga taga-barangay. Tinanong diumano siya ng mga ito kung ano ang ginagawa niya roon at ipinaalam sa kanya ang nangyari kina Mario at Joremart. Pumasok diumano silang lahat sa loob ng bodega at doon ay nakita ni Dongkoy ang wala nang buhay na katawan ng mag-ama.
Kalaunan, dumating diumano ang mga pulis at siya ay inaresto sa kadahilanang siya ang pinaghihinalaan na pumaslang sa mga biktima.
Dagdag pa ni Dongkoy, pinagbubugbog diumano siya ng mga pulis sa himpilan at pilit na pinapaamin sa pamamaslang sa mag-amang biktima.
Tumayo bilang saksi para sa depensa ang isang nagngangalang Ludelyn. Diumano, nakita ni Ludelyn si Dongkoy sa bahay ng kanyang kapitbahay alas-11:45 ng gabi, noong ika-13 ng Mayo 2012. Kung kaya’t ikinagulat niya umano na si Dongkoy ang pinagbibintangan na pumaslang kina Mario at Joremart.
Matapos ang ilang taong paglilitis, nagbaba ng Desisyon ang RTC na hinahatulan na may sala si Dongkoy para sa two (2) counts ng Homicide. Pinawalang-sala naman siya para sa krimen na Robbery sapagkat hindi umano naitaguyod ng tagausig ang mga elemento ng naturang krimen.
Hindi tanggap ang kinahinatnan ng kanyang kaso, agad na naghain si Dongkoy ng apela sa Court of Appeals (CA) Cagayan de Oro City. Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan L.E. Fabre ng PAO-Regional Special and Appealed Cases Unit (RSACU)-Mindanao, iginiit ng depensa na iisa lamang ang sirkumstansya na nag-uugnay kay Dongkoy sa malagim na insidente – ang kanyang presensya sa lugar ng pinangyarihan nito. Hindi umano sapat ang nasabing sirkumstansya sa pamantayan na hinihingi ng ating batas kaugnay sa pagpiprisinta ng circumstantial evidence. Kung kaya’t hindi naging sapat ang kabuuang ebidensya ng tagausig upang maabot ang konklusyon na si Dongkoy nga ang pumaslang sa mga biktima.
Sa pagdedesisyon sa kaso na ito, ipinaalala ng Hukuman ng mga Apela na sa paghahatol ng may sala, dalawang bagay ang kinakailangang maitaguyod nang lagpas sa makatuwirang pagdududa: una, na naganap ang krimen; at ikalawa, ang pagkakakilanlan ng salarin sa krimen.
Matapos ang masinsinang pag-aaral sa kaso laban kay Dongkoy, sumang-ayon ang Hukuman ng mga Apela sa Depensa na nabigo ang tagausig na patunayan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa ang krimen at ang pagkakakilanlan ng salarin.
Binigyang-diin ng CA ang kahalagahan ng pagpapatunay sa mga sumusunod na elemento ng krimen na Robbery with Homicide: (1) mayroong pagkuha ng personal na gamit na naisakatuparan sa pamamagitan ng karahasan o pananakot sa isang tao; (2) ang personal na gamit na kinuha ay pagmamay-ari ng ibang tao; (3) ang pagkuha ay nailalarawan nang mayroong layunin na makamit o animus lucrandi; at (4) sa okasyon o bunsod ng pagnanakaw ay naganap ang krimen na homicide.
Naging kapuna-puna sa Hukuman ng mga Apela na, sa kasong ito, walang saksi sa krimen. Wala ring katibayan na sumusuporta sa konklusyon na pagnanakaw ang pangunahing motibo ng inakusahan at na naisakatuparan niya ito. Kung mayroon man napatunayan ang testimonya ng mga pulis, ito ay na mayroong pagnanakaw o pagtatangka ng pagnanakaw. Subalit, hindi umano naitaguyod nang higit pa sa makatuwirang pagdududa na si Dongkoy ang salarin sa naturang krimen, gayundin sa pamamaslang sa mga biktima.
Batid ng Hukuman ng mga Apela na maaaring mapatunayan ang pagkakasala ng isang akusado sa pamamagitan ng circumstantial evidence. Gayunman, mahalaga na mapatunayan ang mga sumusunod na kondisyon: una, mayroong higit sa isang sirkumstansya na ipinrisinta; ikalawa, napatunayan ang mga impormasyon kung saan nagmula ang mga sinasabing sirkumstansya; at ikatlo, ang kombinasyon ng mga sirkumstansya ay nagpapakita ng pagkakasala ng akusado nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.
Ipinaalala ng CA na dapat ang mga sirkumstansya ay nagpapakita ng pagkakaayon sa pagkakasala ng taong inaakusahan at hindi naaayon sa kaniyang kawalan ng kasalanan. Mahalaga rin na maitaguyod ng mga sirkumstansya ang kawalan ng posibilidad na ibang tao ang gumawa ng krimen.
Sa muling pag-aaral sa kaso laban kay Dongkoy, hindi nakumbinsi ang CA na siya ang may-akda sa pamamaslang kina Mario at Joremart. Hindi umano maisantabi ng Hukuman ng mga Apela ang posibilidad na maaaring ibang tao ang salarin sa krimen.
Ipinaliwanag din ng CA na ang pinakanakakahimok na ebidensya na maaari sanang gamitin laban kay Dongkoy ay ang kanya umanong extra-judicial confession sa mga pulis at kay Jocelyn. Gayunman, hindi maaaring tanggapin ng Hukuman ng mga Apela bilang ebidensya ang mga naturang pag-amin sapagkat ito ay ipinahayag ni Dongkoy noong siya ay sumailalim na sa custodial investigation nang walang tulong ng abogado na napili niya o itinalaga para sa kanya.
Bagaman hindi isinasantabi ng Hukuman ng mga Apela na maaaring si Dongkoy ang salarin sa krimen, hindi rin umano nila maaaring isantabi ang posibilidad na hindi siya ang totoong salarin. Bagaman mahina umano ang depensa ng pagtanggi o denial, hindi umano sapat ang naturang kahinaan upang hatulan ang isang tao na inaakusahan ng krimen.
Ipinaalala ng Hukuman ng mga Apela na, sa mga kasong kriminal, walang pasanin ang taong inaakusahan na patunayan ang kanyang kawalan ng kasalanan. Bagkus, ang mayroong pasanin ay ang nag-uusig na patunayan na naganap ang krimen at ang pagkakakilanlan ng salarin.
Sapagkat mayroong nabuo na makatuwirang pagdududa sa isipan ng Hukuman ng mga Apela ukol sa pagkakasala ni Dongkoy, kanilang minarapat na baliktarin at isantabi ang naunang desisyon ng RTC at ipawalang-sala si Dongkoy. Ang nasabing Desisyon ay ipinroklama ng CA noong ika-27 ng Hunyo 2022.
Ang lahat ng bagay sa mundong ito ay pansamantala lamang. Walang tiyak na mananatili nang walang kawakasan, lalo na ang buhay ng bawat isa sa atin, ito ay sadya na mayroong hangganan. Kung gaano ito kaiksi o katagal, walang sinuman sa atin ang nakakaalam tungkol dito.
Gayunman, walang sinuman ang dapat makaranas na manakawan ng buhay – sariling buhay, ng mahal sa buhay o ibang buhay man. Anuman ang dahilan, kahirapan, pagkagipit, o matinding pangangailangan, ang mga ito ay hindi kailanman magiging sapat na pangangatuwiran. Pakatandaan na tanging ang Poong Maykapal lamang, na nagpahiram sa ating buhay, ang mayroong karapatan na magtakda ng magiging hangganan nito.
Nawa ay matigil na ang mga walang saysay na pamamaslang, o anumang uri ng krimen na nagdudulot ng pagdaing sa hukay. Nawa ay matukoy pa rin kung sino ang totoong salarin sa pagkakapaslang sa mag-amang Mario at Joremart upang makamtan na nila, at ng kanilang naulila, ang ganap na hustisya.