ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | March 8, 2026
ISSUE #386
Ang kuwento na aming ibabahagi sa araw na ito ay hango sa kasong kriminal na merong pamagat na People of the Philippines vs. Conrado Lapinig y Daluran alyas “Dodong” and Ricky Balo y Calderon (Crim. Case No. 1748, December 24, 2008), ay tungkol sa hindi inaasahang pagpanaw ng biktima na si Ruben, na pinaslang sa kalaliman ng gabi.
Sa mga kuwentong tulad nito, mapapaisip tayo na sadyang panandalian lamang ang ating hiram na buhay. Kung kailan magwawakas ang oras natin sa mundong ito ay hindi natin malalaman hanggang sa kaharapin na natin sa mata ang napipinto nating kamatayan.
Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng kasong ito, sa panulat ni Hon. Bernadette Paredes-Encinareal, Judge, Branch 12, Regional Trial Court of Oroquieta City, at alamin kung ang mga inakusahan sa pamamaslang kay Ruben ay tuluyang napatawan ng parusang pagkabilanggo.
Batay sa paratang para sa kasong Murder na inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Oroquieta City, Misamis Occidental, nagtulungan at nagsabwatan diumano sina Dodong at Ricky, na may intensiyon na pumaslang. Sa pamamagitan ng kaliluhan at paggamit ng higit na lakas, sinalakay at pinagsasaksak nila ang biktimang si Ruben gamit ang isang matalim na sandata. Ang mga malulubhang sugat na tinamo ni Ruben sa kaliwang bahagi ng likod ng kanyang katawan ang naging sanhi ng kanyang pagpanaw.
Naganap ang malagim na insidente alas-11:30 ng gabi, noong ika-27 ng Setyembre 2006 sa isang barangay sa Jimenez, Misamis Occidental. Sa tulong at representasyon ng noo’y Manananggol Pambayan na si D.B. Apao Jr. ng PAO-Oroquieta District Office, mariing itinanggi nina Dodong at Ricky ang anumang kinalaman sa sinapit ni Ruben.
Matapos magsagawa ng mga paglilinaw na katanungan, naghain ng mosyon ang piskal na may hawak sa nasabing kaso upang ibasura ang reklamo laban kay Ricky, na ipinagkaloob ng hukuman ng paglilitis.
Matapos ang pre-trial, tumuloy ang paglilitis laban kay Dodong.Batay sa testimonya ni Angelita, ang naulilang maybahay ni Ruben, binawian ng buhay si Ruben, noong ika-28 ng Setyembre 2006, matapos na masaksak ito noong gabi ng ika-27 ng Setyembre 2006, sa terrace ng kanilang bahay.
Natutulog na umano siya at ginising lamang umano siya nina Eugene at isang nagngangalang Bendita upang ipaalam na nasaksak si Ruben. Agad umano niyang pinuntahan ang kanyang asawa na noon ay sugatan, at humingi umano ng tulong si Ruben at sinabi na si Dodong ang sumaksak sa kanya.Tinanong muli ni Angelita si Ruben ukol sa naganap na pananaksak at sinabi umano nito na si Dodong ang salarin.
Hanggang sa maisugod sa pagamutan si Ruben, sinasabi umano nito kay Angelita na si Dodong ang sumaksak sa kanya.
Ayon din kay Angelita, maliwanag sa kanilang terrace at naroon ang mga kaibigan ng kanyang asawa na sina Rere, Rodel, Eugene, Cocoy, Marlon, at Evangelisto. May ilang beses din umano, habang sila ay nasa pagamutan, na tinanong ni Ruben si Angelita kung ano ang kasalanan niya upang siya ay saksakin ni Dodong.
Diumano, ang huling pagkakataon na nakita ni Angelita si Dodong ay noong umaga bago maganap ang pananaksak kay Ruben. Hindi niya umano nakita si Dodong bago siya matulog o noong mismong naganap ang pananaksak.
Ang bahay umano ni Dodong ay may tatlong bloke mula sa tapat ng kanilang bahay sa may hangganan ng kalsada. Wala umano siyang nalalaman na gusot sa pagitan nina Ruben at Dodong, maging sa pagitan ng iba pang mga kaibigan ni Ruben na naroon noong gabing iyon.
Si Ricky umano ang pinaghinalaan ni Angelita na may kinalaman sa pananaksak dahil may gusot diumano sa pagitan ng dalawa. Sinabi rin umano sa kanya ng guwardiya ni Alkalde Quimbo na nakita nito sina Dodong at Ricky bandang alas-9:00 ng gabi, noong ika-27 ng Setyembre 2006 na lasing na dumating sa bahay ng naturang alkalde.
Si Dr. Recamadas ang sumuri kay Ruben noong isugod ito sa pagamutan. Ayon sa kanyang testimonya, nasa stretcher na umano sa emergency room ang biktima at mababa na ang blood pressure nito, ngunit meron pa itong malay at nakakausap pa.Diumano, ang sugat na tinamo ni Ruben ay maaaring nakaapekto sa kanyang baga.
Pumanaw si Ruben bandang alas-7:00 ng umaga, noong ika-28 ng Setyembre 2006. Ang sanhi ng kanyang kamatayan ay “Cardiorespiratory arrest secondary to puncture wound in the left subscapular area with massive hemorrhage to the thoracic cavity.
”Para naman sa depensa, iginiit ni Dodong ang kanyang kawalan ng kasalanan.
Kilala umano niya si Ruben, sapagkat kapwa sila operator ng lagarian ng isang nagngangalang Jojo. Marami umano siyang kamag-anak sa kanilang lugar na may kaparehong apelyido, kabilang na ang isa pang kilala bilang Dodong ng Naga. Wala umano silang hindi pagkakaintindihan o gusot ni Ruben.
Diumano, nasa bahay ni Alkalde Quimbo si Dodong at nag-aalaga ng mga baboy bandang alas-6:00 ng gabi, noong ika-27 ng Setyembre 2006. At nang siya’y umuwi sa kanilang bahay, hindi na umano siya dumaan sa bahay ni Ruben at nagpahinga na lamang.
Mula umano sa bahay ng Alkalde ay madadaanan niya ang bahay ng ama ng Alkalde, kung saan sa likod matatagpuan ang lagarian at ang bahay ni Ruben, may 70 metro ang layo. 500 metro naman diumano ang pagitan ng kanyang bahay at ang bahay ni Ruben.
Diumano, ginising siya ng mga pulis alas-11:30 ng gabing iyon at tinanong siya kung kilala niya si Ruben at kung alam niya kung ano ang nangyari. Tumugon siya na hindi niya umano alam. Ang huling pagkakataon na nakita niya umano si Ruben ay noong umaga pa ng ika-26 ng Setyembre 2006. Boluntaryo umanong sumama si Dodong sa bulwagan ng munisipyo, kung saan siya ay tinanong ukol sa sinapit ni Ruben. Mariin niya umanong muling sinagot na wala siyang alam. Hindi na umano siya pinauwi at sumunod ay ikinulong na siya.
Mabusisi na inaral ng hukuman ng paglilitis kung matatanggap bilang katibayan laban sa akusadong si Dodong ang mga naging huling deklarasyon o dying declaration ni Ruben, kung saan itinuro diumano nito si Dodong bilang may-akda ng pananaksak sa kanya.
Sa pagdedesisyon sa kaso na ito, binigyang-diin ng hukuman ng paglilitis ang panuntunan na ipinahayag ng ating Korte Suprema sa kasong Maturillaas vs. People (487 SCRA 273) kaugnay sa pagtataguyod ng mga mahahalagang sirkumstansya upang sumapat bilang katibayan ang isang dying declaration, at ito ay ang mga sumusunod: (1) ang deklarasyon ay tumutukoy sa sanhi at mga pangyayari na bumubuo sa kamatayan ng nagdeklara; (2) ito ay sinabi ng nagdeklara nang merong kamalayan sa napipinto niyang kamatayan; (3) ito ay malaya at boluntrayo niyang sinabi, walang pamimilit o mungkahi nang hindi wastong impluwensya; (4) ito ay iniaalok sa isang kasong kriminal na kung saan ang paksa ng pagsisiyasat ay ang pagkamatay ng nagdeklara; at (5) ang nagdeklara ay merong kakayahan na tumayo bilang saksi, kung siya man ay maipatatawag pa upang magbigay ng kanyang testimonya. Hindi man tahasan ang pahayag ng nagdeklara ukol sa kamalayan ng napipinto niyang kamatayan, ang kalubhaan ng tinamo niyang sugat at ang katotohanan na ang kamatayan ay mangyayari ilang sandali na lamang ay mga salik na maaaring isaalang-alang na upang sumapat bilang katibayan ang huling deklarasyon nang merong buong kamalayan ang nagdeklara na maaari na siyang bawian ng buhay.
Para sa RTC, hindi naitaguyod ng tagausig na ang huling deklarasyon ni Ruben ay tumukoy sa sanhi at mga pangyayari na bumubuo sa kanyang kamatayan.
Pagpapaalala ng hukuman ng paglilitis na kinakailangan na ang dying declaration ay buo o ganap sa sarili nito, alinsunod sa doctrine of completeness na ipinahayag sa klasiko na akda ni Prof. Wigmore, na ang pahayag na iniaalok bilang ebidensya ay hindi dapat bahagi lamang ng kabuuan ng ipinahayag ng nagdeklara; bagkus, ito ay dapat kumpleto ng lahat ng detalye ng ninais niyang ipahayag.
Naging kapuna-puna sa hukuman ng paglilitis na magkakasang-ayon ang nasa testimonya ni Angelita na sinabi umano ni Ruben na si Dodong ang sumaksak sa kanya at ang pagtatanong nito kung bakit siya sinalakay ni Dodong.
Gayunpaman, walang ibang saksi na nagpatunay o sumuporta sa testimonya ni Angelita. Wala rin umanong nabanggit ang biktima kaugnay sa sanhi at mga pangyayari kung bakit siya sinaksak, maging ang posible na motibo ng pananalakay sa kanya. Ito ay sa kabila ng pagkakaroon ni Ruben ng halos pitong oras – mula alas-12:30 ng hatinggabi hanggang sa siya ay bawian ng buhay bandang alas-7:00 ng umaga noong ika-28 ng Setyembre 2006 upang isalaysay ang naging gulo o sigalot sa pagitan niya at ng taong sumaksak sa kanya, maging ang motibo kaugnay nito. Sa loob ng mga oras na iyon ay meron pang malay at nakapagsasalita pa si Ruben, ayon na rin sa doktor na sumuri sa kanya.
Subalit walang ipinrisinta ang tagausig ukol sa mga impormasyon na iyon. Ang butas o kakulangan na ito ang naging dahilan upang masabi ng hukuman ng paglilitis na hindi buo o ganap ang huling deklarasyon ni Ruben upang tanggapin bilang katibayan laban kay Dodong.
Kung kaya’t minarapat ng hukuman ng paglilitis na igawad kay Dodong ang hatol ng pagpapawalang-sala. Ang desisyon na ito ng RTC Oroquieta City, na nilagdaan noong ika-24 ng Disyembre 2008, ay hindi na inapela o kinuwestyon pa.
Sa mundong ito na walang tiyak maliban sa kamatayan, kinakailangan talaga nating pahalagahan ang bawat oras, minuto, at segundo na ipinahiram lamang sa atin.
Lahat ng bagay ay panandalian, maging ang ating mga mahal sa buhay. Bukas o sa makalawa ay maaari na hindi na natin sila mayakap at mahagkan.
Nakalulungkot na hindi nakamit ng kaluluwa ni Ruben ang hustisya kaugnay sa malagim niyang sinapit. Hindi naipagbayad at naibilanggo ang salarin sa kanyang pagkamatay.
Nawa ay hindi na maulit pa ang ganitong uri ng kabiguan ng hustisya para sa mga biktima. Dalangin namin na ang bawat biktima ng krimen, lalo na ang mga pinaslang ay makamit ang katarungan upang ang kanilang kaluluwa ay makamtan ang katahimikan, at ang pagdaing nila mula sa hukay ay tuluyang matuldukan.