Nutrisyon at edukasyon para sa mga batang ina sa buwan ng kababaihan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 17, 2026

Ipinagdiriwang natin tuwing buwan ng Marso ang buwan ng kababaihan. Bilang pakikiisa ng inyong lingkod sa pagdiriwang na ito, isinusulong natin ang tuloy tuloy na edukasyon at suportang pang-nutrisyon para sa mga batang ina. Mahalaga ang suporta sa mga batang ina dahil ang maagang pagbubuntis ay nagiging dahilan ng paghinto nila sa pag-aaral. 

Malinaw din sa mga pag-aaral na nakakapinsala sa kalusugan ng mga sanggol at mga batang ina ang maagang pagbubuntis. Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, tiniyak natin ang suporta para sa nutrisyon ng mga batang inang humaharap sa panganib pagdating sa kanilang kalusugan. Sa P25.6 bilyong inilaan para sa pagpapatupad ng School-Based Feeding Program, P369 milyon ang nakatakdang gamitin para suportahan ang hindi bababa sa 140,000 na mga batang ina. 

Sa taong ito rin ang unang pagkakataong naging bahagi ng School-Based Feeding Program ang mga batang inang may kakulangan sa nutrisyon. Mahalaga ang hakbang na ito dahil mahihikayat natin ang mga batang inang ito na manatili sa kanilang mga paaralan at magpatuloy sa kanilang pag-aaral. Kung matutugunan natin ang kanilang pangangailangan para sa nutrisyon, matutulungan din natin ang kanilang mga anak na maging malusog.

Kung hindi natin mabibigyan ng suporta ang mga batang inang ito, mataas ang panganib na magiging stunted o maliit para sa kanilang edad ang magiging mga anak nila. Malinaw sa maraming mga pag-aaral na nakakaapekto ang stunting sa kakayahan ng ating mga kabataang unawain ang kanilang mga aralin, maging mahusay na mga mag-aaral, at magkaroon ng maayos na hanapbuhay sa hinaharap. Ngunit nakakalungkot isipin na 26.7% o isa sa apat na batang Pilipinong wala pang limang taong gulang ang maituturing na stunted. 

Kaya naman sa makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon, tiniyak nating hindi mapag-iiwanan ang mga batang ina. Higit nilang kailangan ng suporta upang hindi sila lubusang mapagkaitan ng pagkakataong magkaroon ng magandang kinabukasan.

Para naman sa mga batang inang hindi makapasok sa pormal na sistema ng edukasyon, nariyan ang Alternative Learning System (ALS) upang magbigay sa kanila ng pangalawang pagkakataon. Para sa mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mag-aaral, kabilang ang iba pang mga nagmula sa mga marginalized sectors, nagbibigay ang ALS ng oportunidad upang makapagtapos sila ng pag-aaral. 

Ilan lamang ito sa mga mahahalagang hakbang na maaari nating gawin upang suportahan ang mga batang ina. Sa kabila nito, patuloy din ang ating panawagan para sa pagsugpo ng maagang pagbubuntis. Kabilang dito ang pagpapatupad ng angkop na edukasyon para sa ating mga kabataan, pakikipagtulungan natin sa mga magulang, at maigting na pakikilahok ng ating mga komunidad.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

LGU’s at DepEd, kakambal sa pagtugon sa kakulangan para sa edukasyon

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 12, 2026

Noong nakaraang linggo, nagsagawa ang Senate Committee on Finance ng isang pagdinig, kung saan tinalakay natin kung paano gagastusin ng sektor ng edukasyon ang makasaysayang pondong inilaan para sa kanila.

Matatandaang para sa taong ito, naglaan tayo ng P1.3 trilyong pondo para sa sektor ng edukasyon na katumbas ng 4.4% ng Gross Domestic Product (GDP). Ito na ang pinakamataas na pondong inilaan natin para sa sektor, at ang unang pagkakataon na nasunod natin ang rekomendasyon ng UNESCO na maglaan ng apat hanggang anim na porsyento ng GDP para sa edukasyon.

Sa ginawa nating pagdinig, binigyang-diin natin ang mahalagang papel ng ating mga local government units (LGUs) upang mapabilis ang pagpapatupad ng mga programa para sa edukasyon. Isa sa mga programang ito ang pagpapatayo ng mga silid-aralan.

Matatandaang sa ilalim ng 2026 national budget, naglaan tayo ng P67.9 bilyon na layong gamitin para sa 24,000 na mga bagong silid-aralan. Maliban sa paglalaan ng mataas na halaga, tiniyak din nating matutulungan natin ang Department of Education (DepEd) na mapabilis ang pagpapatayo ng mga bagong silid-aralan.

Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, nakasaad sa isang special provision na maaaring pumasok ang DepEd sa memorandum of agreement kasama ang iba’t ibang mga ahensya ng gobyerno, kabilang ang mga LGU. Maaari ring magkaroon ng kasunduan sa pagitan ng DepEd at ng mga katuwang sa mga civil society organizations at non-governmental organizations.

Kung sabay-sabay na kikilos ang mga LGUs, mas marami tayong maipapatayong mga silid-aralan at mapupunan natin ang kakulangan sa mga pasilidad na ating kinakaharap. Kung ating babalikan, umabot na sa 147,000 ang kulang nating mga silid-aralan noong Hulyo 2025.

Isa rin sa mga programa kung saan malaki ang papel na gagampanan ng ating mga LGUs ay ang School-Based Feeding Program, kung saan naglaan tayo ng P25.6 bilyon upang suportahan ang mga mag-aaral na humaharap sa kakulangan sa nutrisyon. Magiging saklaw ng programa lahat ng mga mag-aaral mula Kindergarten at Grade 1. Patuloy ding susuportahan ng programa ang mga wasted, severely wasted, stunted, at severely stunted na mga mag-aaral mula Grade 2 hanggang Grade 6.

Ilan lamang ito sa mga mahahalagang programa kung saan mahalagang papel ang gagampanan ng ating mga LGUs. Ang pag-angat sa kalidad ng edukasyon at paghahatid nito sa bawat mag-aaral ay tungkulin ng bawat komunidad. Kaya naman patuloy na makikipagtulungan ang inyong lingkod sa ating mga katuwang sa gobyerno at pribadong sektor, upang tiyaking walang mag-aaral na Pilipino ang mapag-iiwanan pagdating sa dekalidad at abot-kayang edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Kumpletong aklat para sa bawat mag-aaral sa 2026

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 10, 2026

Sa loob ng mahabang panahon, hindi nakatanggap ang ating mga mag-aaral ng kumpletong mga aklat na may mahalagang papel sa kanilang pagkatuto. Ngayong taon, naglaan tayo ng sapat na pondo upang matiyak na bawat mag-aaral ay magkakaroon ng kumpletong mga aklat.

Sa ilalim ng 2026 national budget, P19.5 bilyong pondo ang inilaan natin para makumpleto ang mga textbook na kinakailangan ng ating mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Grade 12.

May ilang mga pag-aaral na ang kakulangan ng mga aklat sa ating mga mag-aaral ay nagpakita ng pinsala sa kanila.

Ayon sa 2024 Southeast Asia Primary Learning Metrics, 42% ng mga mag-aaral sa Grade 5 ang nagbabahaginan ng mga aklat. Kung ihahambing sa datos noong 2019, lumalabas na halos kalahati ng mga mag-aaral ang nawalan o kinulang ng mga aklat noong 2024.

Kung susuriin pa natin ang datos ng 2024 SEA-PLM, lumalabas na 23% ng mga mag-aaral ang gumagamit ng aklat kasama ang isa pang mag-aaral, samantalang 19% ang gumagamit ng aklat kasama ang dalawa o higit pang mag-aaral. Lumabas din sa SEA-PLM na para sa mga mag-aaral na Pilipino, ang pagkakaroon ng mga aklat ay maiuugnay sa mas mataas na marka sa reading at mathematics.

Sa 2022 Programme for International Student Assessment (PISA) naman, lumabas na 55% ng ating mga 15-taong gulang na mga mag-aaral ay pumapasok sa mga paaralan, kung saan iniulat ng punong-guro ang kakulangan sa mga educational materials, kabilang ang mga textbook, information and communications technology (ICT) equipment, library o laboratory materials.

Samantala, 49% naman ang mga nasa paaralan kung saan iniulat ng mga punong-guro nila ang kakulangan o mababang kalidad ng mga educational materials.Noong 2024, iniulat din ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II) ang mga hamong may kaugnayan sa kakulangan ng mga textbooks.

Lumabas sa pag-aaral ng Komisyon na mula 2014 hanggang 2023 ay 27 textbooks lamang ang nabili ng Department of Education (DepEd).

Ayon pa sa Komisyon, mga mag-aaral sa Grade 5 at 6 lamang ang nagkaroon ng kumpletong mga textbooks.Pinuna rin ng EDCOM II na nitong mga nagdaang taon, hindi lubos na nagamit ng DepEd ang pondong inilaan para sa pagbili ng mga textbooks.

Matatandaang iniulat ng Komisyon na sa P12.65 bilyong inilaang pambili ng textbooks mula 2018 hanggang 2022, 951.9 milyon o pitong porsyento lamang ang na-disburse. Kamakailan ay sinimulan na ng DepEd ang mga reporma pagdating sa pagbili ng mga textbooks.

Kung dati ay umabot lamang sa 27 na mga titles ng aklat ang nabili ng DepEd, umabot na ito sa 105 noong 2025. Ngayong taon na naglaan na tayo ng pondo para tiyaking bawat mag-aaral ay may aklat, mahalagang matiyak ng DepEd ang pagpapatuloy ng mga repormang maghahatid ng kumpletong mga textbook sa ating mga mag-aaral.

Patuloy naman nating babantayan kung paano ginagastos ng pamahalaan ang 2026 national budget, lalo na ang makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com