Krimen ang pagsasangla ng lupang hindi pagmamay-ari

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | March 17, 2026

Dear Chief Acosta,

Bukod sa kasong sibil, maaari bang makasuhan din ng kasong kriminal ang sinumang nagsangla ng isang lupa na kalaunan ay napag-alaman na hindi naman pala niya pagmamay-ari at wala ring pahintulot ng tunay na may-ari nito? — Bijun

---

Dear Bijun, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas at kaugnay na mga kaso. Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Article 316 ng Act Number 3815, o mas kilala sa tawag na “The Revised Penal Code," ang mga sumusunod:

“ART. 316. Other forms of swindling.—The penalty of arresto mayor in its minimum and medium periods and a fine of not less than the value of the damage caused and not more than three times such value, shall be imposed upon:

1. Any person who, pretending to be the owner of any real property, shall convey, sell, encumber or mortgage the same.

Hinggil sa nabanggit na batas, nilinaw ng Korte Suprema sa kasong SPS. DULAY VS. PEOPLE (G.R. No. 215132, September 13, 2021) sa panulat ni Honorable Associate Justice Ramon Paul L. Hernando, ang mga rekisito ng nasabing krimen:

“Moreover, the following essential elements of Article 316 of the RPC must be established: (1) that the thing be immovable, such as a parcel of land or a building; (2) that the offender who is not the owner of said property should represent that he is the owner thereof; (3) that the offender should have executed an act of ownership, e.g., selling, leasing, encumbering, or mortgaging the property; and (4) that the act be made to the prejudice of the owner or a third person.” 

Kaugnay sa nabanggit, bukod sa kasong sibil, maaari ring managot sa kasong kriminal ang sinumang magsasangla ng lupa na hindi niya pagmamay-ari o/at walang pahintulot ng may-ari nito. Ayon sa nasabing desisyon ng Korte Suprema, kailangang mapatunayan ang mga sumusunod na mahahalagang elemento ng Artikulo 316 ng Revised Penal Code: (1) na ang bagay ay hindi-naililipat (immovable), gaya ng isang parsela ng lupa o gusali; (2) na ang nagkasala, na hindi ang tunay na may-ari ng nasabing ari-arian, ay nagpanggap o nagpakilalang siya ang may-ari nito; (3) na ang nagkasala ay nagsagawa ng isang kilos ng pag-aari, gaya ng pagbebenta, pagpapaupa, paglalagay ng pasanin (encumbrance), o pagsasangla ng nasabing ari-arian; at (4) na ang nasabing kilos ay nagdulot ng pinsala o kapinsalaan sa tunay na may-ari o sa isang ikatlong tao.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Nutrisyon at edukasyon para sa mga batang ina sa buwan ng kababaihan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 17, 2026

Ipinagdiriwang natin tuwing buwan ng Marso ang buwan ng kababaihan. Bilang pakikiisa ng inyong lingkod sa pagdiriwang na ito, isinusulong natin ang tuloy tuloy na edukasyon at suportang pang-nutrisyon para sa mga batang ina. Mahalaga ang suporta sa mga batang ina dahil ang maagang pagbubuntis ay nagiging dahilan ng paghinto nila sa pag-aaral. 

Malinaw din sa mga pag-aaral na nakakapinsala sa kalusugan ng mga sanggol at mga batang ina ang maagang pagbubuntis. Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, tiniyak natin ang suporta para sa nutrisyon ng mga batang inang humaharap sa panganib pagdating sa kanilang kalusugan. Sa P25.6 bilyong inilaan para sa pagpapatupad ng School-Based Feeding Program, P369 milyon ang nakatakdang gamitin para suportahan ang hindi bababa sa 140,000 na mga batang ina. 

Sa taong ito rin ang unang pagkakataong naging bahagi ng School-Based Feeding Program ang mga batang inang may kakulangan sa nutrisyon. Mahalaga ang hakbang na ito dahil mahihikayat natin ang mga batang inang ito na manatili sa kanilang mga paaralan at magpatuloy sa kanilang pag-aaral. Kung matutugunan natin ang kanilang pangangailangan para sa nutrisyon, matutulungan din natin ang kanilang mga anak na maging malusog.

Kung hindi natin mabibigyan ng suporta ang mga batang inang ito, mataas ang panganib na magiging stunted o maliit para sa kanilang edad ang magiging mga anak nila. Malinaw sa maraming mga pag-aaral na nakakaapekto ang stunting sa kakayahan ng ating mga kabataang unawain ang kanilang mga aralin, maging mahusay na mga mag-aaral, at magkaroon ng maayos na hanapbuhay sa hinaharap. Ngunit nakakalungkot isipin na 26.7% o isa sa apat na batang Pilipinong wala pang limang taong gulang ang maituturing na stunted. 

Kaya naman sa makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon, tiniyak nating hindi mapag-iiwanan ang mga batang ina. Higit nilang kailangan ng suporta upang hindi sila lubusang mapagkaitan ng pagkakataong magkaroon ng magandang kinabukasan.

Para naman sa mga batang inang hindi makapasok sa pormal na sistema ng edukasyon, nariyan ang Alternative Learning System (ALS) upang magbigay sa kanila ng pangalawang pagkakataon. Para sa mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mag-aaral, kabilang ang iba pang mga nagmula sa mga marginalized sectors, nagbibigay ang ALS ng oportunidad upang makapagtapos sila ng pag-aaral. 

Ilan lamang ito sa mga mahahalagang hakbang na maaari nating gawin upang suportahan ang mga batang ina. Sa kabila nito, patuloy din ang ating panawagan para sa pagsugpo ng maagang pagbubuntis. Kabilang dito ang pagpapatupad ng angkop na edukasyon para sa ating mga kabataan, pakikipagtulungan natin sa mga magulang, at maigting na pakikilahok ng ating mga komunidad.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

₱5K ayuda sa mga tsuper, dapat sabayan ng reporma sa presyo ng petrolyo

ni Leonida Sison @Boses | March 17, 2026

Maayos sanang maibigay ang tulong ng pamahalaan sa mga tsuper na araw-araw na lumalaban sa hirap ng buhay, lalo na ngayong hirap ng solusyunan ang malalang price hike ng fuel sa bansa. 

Sa gitna ng krisis sa petrolyo, malinaw na ang sektor ng transportasyon ang isa sa mga pinakaunang tinatamaan. 

Kaya naman malaking bagay para sa mga tsuper ang inanunsyong P5,000 cash assistance mula sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Ngunit para sa maraming Pinoy, ang tanong ay kung sapat ba itong tulong laban sa patuloy na pagtaas ng gastos sa pamamasada.

Simula Marso 17, magsisimula ang pamamahagi ng P5,000 na ayuda para sa mga public utility vehicle (PUV) drivers na labis na naapektuhan ng tumataas na presyo ng langis. 

Sa unang rollout ng programa, tinatayang 139,000 tricycle drivers sa Metro Manila ang makikinabang sa tulong pinansyal. Ang pondo ay kukunin mula sa Assistance to Individuals in Crisis Situation (AICS) program ng DSWD.

Ayon sa opisyal ng DSWD, itinuturing ng ahensya na nasa “economic distress” ang mga tsuper dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo ng gasolina na direktang kumakain sa kanilang kita. Magsisimula ang payout alas-6 ng umaga sa mga lugar na itinakda ng mga lokal na pamahalaan, at hahatiin sa umaga at hapon ang mga benepisyaryo upang hindi maapektuhan ang kanilang pamamasada.

Nilinaw din ng DSWD na ang mismong mga driver ang tatanggap ng tulong at hindi ang mga operator ng sasakyan. 

Layunin nitong matiyak na direktang makakarating sa mga tsuper ang ayuda. 

Matapos ang pamamahagi sa mga tricycle driver sa Metro Manila, plano ng pamahalaan na palawakin ang programa para sa jeepney, taxi, at transport network vehicle service (TNVS) drivers.

Sa ngayon, nakikipag-ugnayan na ang DSWD sa Department of Transportation at Land Transportation Franchising and Regulatory Board upang makuha ang beripikadong listahan ng mga karapat-dapat na tsuper. 

Ipinaliwanag din ng ahensya na hindi lamang ang pinakamahihirap ang maaaring makatanggap ng tulong mula sa AICS, dahil kahit ang nasa middle-income households ay maaaring mabigyan kung mapatunayang dumaranas ng krisis.

Sa kabilang banda, mahalagang isaalang-alang din ang mas malawak na solusyon sa problema ng tumataas na presyo ng langis. 

Ilan sa mga mambabatas ay nagpapaalala na kailangang timbangin ang mga hakbang tulad ng pagbabawas ng buwis sa petrolyo dahil maaari itong makaapekto sa kita ng pamahalaan na ginagamit sa mga serbisyong panlipunan.

Ang P5,000 ayuda ay isang pansamantalang ginhawa lamang sa mga tsuper na araw-araw na sumasagupa sa tumataas na gastos sa lansangan. 

Totoong makatutulong ito upang maibsan kahit kaunti ang kanilang pasanin, ngunit hindi nito tuluyang masasagot ang malalim na problema ng mahal na langis.

Kung tutuusin, ang tunay na hamon ay kung paano makabubuo ang pamahalaan ng pangmatagalang solusyon na hindi lamang panandaliang ayuda ang sagot, kundi isang sistemang kayang protektahan ang kabuhayan ng mga tsuper at ang bulsa ng ordinaryong mamamayan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com