Nagnanakaw ng kuryente, sampolan

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | August 23, 2026

Dahil sa isang naputol na linya o nakaw na kagamitan, maaaring maranasan ng isang komunidad ang abala, pagkawala ng serbisyo at dagdag na gastos. Kaya ang pagnanakaw sa mga pasilidad ng kuryente ay hindi dapat ituring na simpleng pagkuha ng materyales. Direktang tinatamaan nito ang mga pamilyang umaasa sa kuryente para sa kanilang trabaho, pag-aaral, negosyo at pang-araw-araw na buhay.

Mahalaga ang pinaigting na kampanya laban sa pagnanakaw at panghihimasok sa mga linya at pasilidad ng kuryente. Hindi lamang dapat nakatuon ang aksyon sa paghuli sa mga sangkot. Mas kailangan ang matibay na kaso upang matiyak na ang mga lumalabag ay mananagot sa ilalim ng Republic Act No. 7832 o Anti-Electricity and Electric Transmission Lines/Materials Pilferage Act of 1994.

Dito pumapasok ang kahalagahan ng maayos na koordinasyon ng mga awtoridad at mga electric distribution company. Sa pamamagitan ng mas mabilis na palitan ng impormasyon at magkasanib na operasyon, mas madaling matukoy ang mga lugar na maaaring puntiryahin ng mga nagnanakaw at maprotektahan ang mahahalagang imprastraktura.

Hindi rin dapat isipin na problema lamang ito ng mga malalaking kumpanya ng kuryente. Kapag napinsala ang isang linya o pasilidad, maaaring maapektuhan ang buong barangay. Maaari itong magdulot ng pagkawala ng kuryente, pagkaantala sa trabaho at klase, pagkasira ng negosyo at dagdag na panganib sa komunidad.

Kaya mahalaga ring maging mapagmatyag ang publiko. Ang anumang kahina-hinalang aktibidad sa paligid ng poste, linya at iba pang electrical facilities ay dapat agad ireport sa kinauukulang awtoridad o electric provider. Ang pakikilahok ng mga residente ay malaking tulong sa pagpigil sa krimeng direktang nakaaapekto sa kanilang sariling serbisyo.

Kasabay ng mahigpit na enforcement, dapat ding tiyakin na mabilis ang imbestigasyon at malinaw ang proseso ng pananagutan. Hindi sapat ang paulit-ulit na operasyon kung patuloy namang nakalulusot ang mga gumagawa ng krimen. Ang tunay na deterrent ay ang katiyakang may kaparusahan ang lumalabag.

Ang proteksiyon sa mga linya ng kuryente ay proteksiyon din sa kabuhayan at seguridad ng bawat Pilipino. Hindi dapat hayaang ang pansariling pakinabang ng iilan ay maging kapalit ng kaginhawaan at kaligtasan ng nakararami. Dapat palakasin ang pagpapatupad ng batas, pagtutulungan ng mga ahensya at pakikiisa ng komunidad upang mapanatiling ligtas ang kuryenteng inaasahan ng buong bayan.

Sa kamatayan ni Ninoy, isinilang ang milyong bayani

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | August 22, 2026

Time-out muna tayo kay Alex Eala. Gayunpaman, maraming-maraming salamat sa Kabayanihan, Alex! Pasok po, Ninoy!

Opo, apatnapu’t tatlong taon nang patay ang pambansang bayaning si Ninoy Aquino. Malinaw na malinaw pa sa atin ang mga pangyayari. Naghahanda na tayong umalis noon patungong Roma upang ipagpatuloy ang pag-aaral bilang pari. May ilang linggo pa bago ang nakatakdang paglipad natin sa mga unang araw ng Setyembre 1983.

Bago naganap ang pagpaslang kay Ninoy, naaalala pa natin ang bigat ng damdaming dala-dala natin. Hindi tayo gaanong masayang umalis upang mag-aral sa ibang bansa. Labing-isang taon na mula nang ideklara ang Martial Law. Sa panahong iyon, walang-sawa tayong nag-aral, nagsuri, nagdasal at kumilos laban sa katiwalian at mga kalabisan ng rehimeng Ferdinand E. Marcos Sr.

Naging aktibong bahagi tayo ng oposisyon sa pagsusulong ng mapayapang pagbabago na hahantong sa EDSA People Power Revolution makalipas ang tatlong taon. “Bakit ko kailangang lisanin ang bansa sa panahong kailangang-kailangan ng lahat na kumilos para lumaya mula sa marahas at gahamang administrasyon?” Ganito ang damdaming naghahari sa ating isip, puso at diwa noon.

At nangyari pa ang pagpaslang kay Ninoy.

Buhay na buhay sa atin ang mga pangyayari noong umaga ng Agosto 21, 1983. Kung ang pagdedeklara ng Martial Law noong Setyembre 21, 1972 ay nagdulot ng kakaibang katahimikang balot ng takot, ang pagpaslang kay Ninoy ay nagpaalab naman ng matapang at nagkakaisang galit sa dibdib ng sambayanan.

Naging mitsa ang kanyang pagkamatay sa panibagong damdamin at kamalayan ng mga Pilipino. Nawala ang isang Ninoy, ngunit tila isinilang ang milyon-milyong Ninoy sa araw na iyon. Yumakap ang tapang at kaliwanagan sa mga mamamayang dati’y nababalot ng takot.

Kitang-kita ito sa mahabang pila ng mga nakiramay sa kanyang burol sa Santo Domingo Church. Milyon-milyon din ang nakasaksi sa telebisyon sa prusisyon ng kanyang libing mula Santo Domingo sa Quezon City hanggang Manila Memorial Park sa Parañaque. Nakasama tayo sa prusisyon mula Santo Domingo hanggang Makati bago kinailangang bumalik sa Parish of the Holy Sacrifice sa UP Diliman upang ipagpatuloy ang paghahanda sa nalalapit nating pag-alis patungong Roma.

Nailibing si Ninoy. Natapos ang kanyang dakilang misyon para sa Diyos at bayan. Ngunit hindi na tahimik, hindi na takot at hindi na watak-watak ang mga Pilipino.

Totoo ang sinabi sa Ebanghelyo: “Maliban mahulog sa lupa at mamatay ang binhi, hindi ito mabubuhay.” (Juan 12:24)

Umuwi si Ninoy na mulat sa banta sa kanyang buhay. Hindi niya pinakinggan ang mga payo ng mga kaibigan at kamag-anak na nagmamalasakit sa kanya. Pinakinggan niya ang mas mataas at makapangyarihang tinig ng Lumikha na humirang sa kanya upang maglingkod at ialay ang kanyang buhay para sa bansa at mga kababayan.

Kakaibang baha ang namalas natin noong mga araw na iyon. Bumaha ng luha, tapang, sigla at pagmamahal sa bayan ang mga mamamayang matagal na tinakot, ginamit at pinagsamantalahan.

Ganitong luha, katapangan at pagmamahal ang kailangan natin ngayon—hindi ang baha mula sa pagnanakaw ng bilyun-bilyong salapi ng mga traydor at tiwaling opisyal ng pamahalaan.

Hindi rin natin kailangan ang nakalulungkot na karahasang kumitil sa buhay ng mga batang mag-aaral sa Tacloban at Zamboanga noong Hunyo at Agosto ng taong ito. Tinatawag ng ilan na nihilistic violent extremism o NVE ang ganitong uri ng karahasang kumakalat sa iba’t ibang panig ng mundo. Sa halip na bumuhay, pumapatay ito at nag-uudyok sa mga magkakababayan na magpatayan.

Sinimulan ito ni Ferdinand Marcos noong 1972 at pinalala ni Duterte noong 2016. Buhay na buhay pa rin ang diwa ng karahasang pumapatay sa mga mamamayan—mula sa matatanda hanggang sa mga batang dapat ay likas na musmos at inosente.

Nasa gitna na rin tayo ng impeachment ni Bise Presidente Sara Duterte. Napakalaking oras at pondo na ang ginugol sa mga nagdaang araw. Kitang-kita kung paano maaaring paglaruan ang kapangyarihan at salapi ng mga opisyal na pinagkatiwalaan ng taumbayan.

Kung buhay si Ninoy ngayon, alam natin ang kanyang sasabihin at gagawin. Walang takot niyang sasabihin sa anak ng diktador at sa lahat ng pinagkatiwalaang maglingkod:

“Maling takutin, linlangin, patulugin at tuluyang patayin ang diwang handang maglingkod, magtanggol at lumaban para sa bansa at mamamayan.”

At sa kanyang mga kababayan:

“Gising, mga kababayan! Umiyak, managhoy, magmartsa at sumigaw kayo! Hayaan ninyong linisin at imulat ng luha ang inyong mga mata; buksan at palayain ang inyong puso, isip at diwa.

Tayo ang Senado. Tayo ang mga Korte. Tayo ang Malacañang. Tayo ang Sandiganbayan at Ombudsman.

Gising, mga kababayan. Muling ninanakaw ang ating kalayaan ng mga taong pinagkatiwalaan natin. Panahon nang muling panagutin at ikulong ang mga taksil at tiwali.

Paalala ni Ninoy noon hanggang ngayon: Hindi isa o iilan ang bayani. Dumadaloy sa dugo at diwa ng bawat mamamayan ang hinding-hinding mamamatay—ang liwanag, tapang at lakas ng KABAYANIHAN!”

Pananagutan sa pag-iwan ng sanggol sa isang institusyon

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | August 22, 2026

Dear Chief Acosta,

May kapitbahay ako na menor-de-edad na nanganak noong nakaraang linggo. Dahil siya ay nag-aaral pa, wala siyang sapat na kakayahan upang alagaan at palakihin nang maayos ang kanyang anak. Kaya iniisip niyang ipaubaya o ipagkatiwala ang kanyang anak sa isang institusyon na kayang magbigay ng tamang pangangalaga. Magkakaroon ba siya ng pananagutang kriminal dahil dito? Nais ko lamang pong maliwanagan. Maraming salamat po. — Ferdi Laguitao

---

Dear Ferdi Laguitao,

Tungkulin ng Estado na protektahan ang kapakanan ng mga bata, lalo na ang mga nangangailangan ng espesyal na pangangalaga, sa pamamagitan ng pagtiyak sa kanilang pagkakakilanlan at pinagmulan. Kaya naman naisabatas ang Republic Act (R.A.) No. 11767 o ang “Foundling Recognition and Protection Act.” Ayon sa Seksyon 5 ng Implementing Rules and Regulations (IRR) ng batas na ito:

“Section 5. Safe Haven. - Notwithstanding Articles 276 and 277 of the Revised Penal Code and Republic Act No. 7610, any parent who relinquishes/entrusts an infant thirty (30) days old and younger to the following persons or entities shall be exempted from criminal liability:

(a) A licensed child-caring agency;

(b) A licensed child-placing agency;

(c) A church: Provided, That, for purposes of these rules, a church and other places known/recognized shall be defined as a place devoted to religious worship held with regularity;

(d) Department of Health (DOH)-accredited health facilities, including hospitals, infirmaries, city health offices, birthing homes, rural health units, lying-in clinics and barangay health stations;

(e) A Local Social Welfare and Development Office (LSWDO); and

(f) DSWD managed residential care facilities and LGU managed residential care facilities.

Provided, that such relinquish/entrustment did not result in gross negligence or death of the infant.”

Ayon sa nabanggit na batas, ang magulang na magbibigay o magtitiwala ng pangangalaga sa kanyang sanggol na 30 araw ang gulang pababa sa isang lisensyadong child-caring agency, child-placing agency, simbahan, pasilidad pangkalusugan na kinikilala ng DOH tulad ng mga ospital at birthing homes, local social welfare and development office, o mga residential care facility na pinamamahalaan ng Department of Social Welfare and Development (DSWD) o lokal na gobyerno, ay hindi mananagot sa kasong kriminal na pag-abandona ng menor-de-edad sa ilalim ng Articles 276 at 277 ng Revised Penal Code of the Philippines at sa ilalim ng Republic Act (R.A.)  No. 7610.

Batay sa nabanggit na IRR, maaaring hindi magkakaroon ng pananagutang kriminal ang iyong kapitbahay kung ipapaubaya o ipagkakatiwala niya ang kanyang sanggol sa mga nabanggit na institusyon bago pa ito lumampas sa edad na 30 araw.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.