Posisyon sa pagtulog, may epekto sa kalusugan

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 13, 2026

Dear Doc Erwin,

Maraming salamat sa inyong mga payong medikal sa column na ito, na karaniwan ay hindi natatalakay ng ibang mga eksperto o medical professionals. 

Nais ko lamang ibahagi ang aking katanungan tungkol sa pagtulog ng mister ko. Nadadatnan ko siyang natutulog nang nakatihaya at napansin ko na malakas ang kanyang paghilik. Bagaman napansin kong nababawasan ito kapag siya ay natutulog na nakadapa sa kanyang tiyan, hindi siya nagiging komportable dahil may kalakihan ang kanyang tiyan. 

Dahil din sa posisyon na ito, nagdudulot ito ng mapait na lasa at pangangasim sa lalamunan. Madalas din siyang nagigising dahil dito at may reklamo ng pananakit ng likuran. May maipapayo po ba kayo para mabawasan ang mga sintomas na ito sa pagtulog at mapabuti ang kanyang pangkalahatan na pakiramdam? – Ana

---

Maraming salamat, Ana sa iyong pagsulat at pagsubaybay sa Sabi ni Doc at sa pagbabasa ng BULGAR newspaper. 

Bilang kasagutan sa inyong katanungan, aming maipapayo na bigyang-pansin ang posisyon ng inyong mister habang natutulog. Bagama’t madalas na binibigyang-pansin ang dami at kalidad ng pagtulog, ang posisyon kung paano natutulog ang isang tao ay maaari ring magkaroon ng malaking epekto sa kalusugan. 

Ayon sa isang pag-aaral na nailathala sa Journal of Sleep Disorders and Therapy, ang posisyon sa pagtulog ay may mahalagang papel sa pangkalahatang kalusugan at kagalingan ng ating pangangatawan. Ang pag-unawa sa mga benepisyo at disadvantages ng iba’t ibang posisyon sa pagtulog ay makatutulong sa mga tao na gumawa ng tamang desisyon, at magpatibay ng mga estratehiya upang mapahusay ang kanilang postura sa pagtulog. 

Sa pamamagitan ng tamang pagpili ng unan, kutson, at mga teknik sa suporta, maaaring mapabuti ng mga tao ang kalidad ng kanilang pagtulog, mabawasan ang hindi komportableng pakiramdam, at maisulong ang mas magandang kalusugan. Dahil ang pagtulog ay isang mahalagang bahagi ng pang araw-araw na buhay ay ang pagbibigay-pansin sa posisyon sa pagtulog na isang mahalagang hakbang tungo sa pagkakaroon ng mahimbing at nakapagpapasiglang pagtulog. Bawat posisyon ay may natatanging implikasyon sa kalusugan at kaginhawaan.

Natalakay sa pag-aaral na nabanggit na ang pagtulog nang nakatihaya, na bagaman may mga maituturing na benepisyo sa pagtulog ay mas maaaring magdulot ng paghilik. Maaaring lumala ang paghilik sa posisyon na ito dahil bumabagsak ang dila pabalik at humaharang sa daanan ng hangin. Isa pang disadvantage ng posisyon na ito ay kapag walang tamang suporta, maaaring ma-strain ang ibabang bahagi ng likod na sumusuporta sa bigat ng katawan. 

Ang isa pang posisyon sa pagtulog na nakakasama sa iyong mister ay ang pagtulog nang nakadapa sa tiyan. Bagaman ang pinakaprominenteng naitutulong ng posisyon na ito ay ang pagpapanatiling bukas ng daanan ng hangin para mabawasan ang paghilik, ito ay nakakaipit ng mga lamang-loob tulad ng sikmura na magdudulot ng pag-akyat ng asido sa lalamunan. Ang posisyong ding ito ay maaaring magdulot ng ngalay sa leeg at ibabang bahagi ng likod, na nagreresulta sa pananakit at hindi komportableng pakiramdam. Ang matagal din na pressure sa kasu-kasuan at ugat ay maaaring magdulot ng pamamanhid at pakiramdam na parang tinutusok-tusok.

Ayon sa impormasyong iyong binigay at sa pag-aaral na ating tinalakay, ang pinaka makakatulong na posisyon sa pagtulog ng iyong mister ay ang pagtulog nang nakatagilid. Ang posisyon na ito ay may iba’t-ibang uri. Una, fetal position o yung nakabaluktot sa isang tagiliran na nakataas ang tuhod papalapit sa dibdib. Pangalawa, log position o yung nakahiga sa tagiliran na nakalapat ang dalawang braso sa gilid. At pangatlo, na mas mairerekomenda natin na posiyon sa inyong mister, ay ang yearner position o yung nakahiga sa tagiliran na nakaunat ang mga braso pasulong.

Ang benepisyo ng pagtulog nang nakatagilid ay ang mga sumusunod. Una, pagbawas ng paghilik. Ang pagtulog nang nakatagilid ay nakatutulong upang manatiling bukas ang daanan ng hangin habang humihinga, kaya nababawasan ang paghilik. Pangalawa, pagkakaayos ng gulugod. Sa tamang suporta ng unan, nakatutulong ito sa maayos na pagkakahanay ng gulugod. 

Inirerekomenda ang pagtulog sa tagiliran sa mga buntis at may kalakihan ang tiyan dahil nakabubuti ito sa sirkulasyon ng dugo papunta sa puso at nababawasan ang pressure sa atay. Kung sa kaliwa nakaharap habang nakatagilid, mapapanatili nito ang natural na posisyon ng sikmura at mababawasan ang pag-akyat sa lalamunan ng asido sa tiyan na dulot na din ng pagkakaipit ng ating mga lamang-loob. Hindi mairerekomenda na masyadong nakataas ang tuhod papalapit sa dibdib dahil maaari itong makaipit din ng ating mga lamang-loob.

Ang mga disadvantage ng pagtulog nang nakatagilid ay ang mga sumusunod. Una, ang epekto nito sa “pressure points.” Ang matagal na pagtulog sa tagiliran ay maaaring magdulot ng pananakit sa balikat at balakang dahil sa patuloy na diin sa mga bahaging ito, na karaniwan nating tinatawag na pangangalay.

Pangalawa, maaari itong magdulot ng kulubot sa mukha at paglaylay ng dibdib. Ang patuloy na pagdiin ng mukha sa unan ay maaaring magresulta sa paglitaw ng kulubot, habang ang epekto ng gravity sa paglipas ng panahon ay maaaring makaapekto sa tisyu ng dibdib.

Tunay na ang pagtulog ay isang mahalagang aspeto ng kalusugan ng tao, na kinakailangan para sa pisikal na pagpapanumbalik, tamang paggana ng ating kognitibong proseso, at para na rin sa katatagang-emosyonal. Ang posisyon sa pagtulog ay maaaring makaapekto sa lahat mula sa pagkakaayos ng ating mga gulugod hanggang sa paggana ng paghinga, at maging sa pag-usbong ng ilang kondisyon sa kalusugan. 

Para sa inyong mister, maituturing na pinakamainam na posisyon sa kanyang pagtulog ay ang pagtulog ng nakatagilid sa kaliwa. Tulad ng nabanggit, mapapanatili nitong bukas ang daanan ng hangin na makakabawas ng kanyang paghilik, maayos ang pagkakahanay ng kanyang mga gulugod, at mapapanatili ang natural na posisyon ng sikmura para mabawasan ang pag-akyat sa lalamunan ng asido sa tiyan. ( Dr. Alexis Sulit, RN, MD, JD)

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Dagdag-suporta at insentibo para sa atletang Pilipino, lusot na sa Senado

ni Bong Go @Bisyo Magserbisyo | March 13, 2026

Sa Senado kamakailan, inaprubahan namin sa third and final reading ang SBN 1743 na layong mag-amyenda sa RA 10699 o ang National Athletes and Coaches Benefits and Incentives Act. Bilang principal sponsor at author ng panukala, prayoridad ko na palakasin pa ang suporta sa ating mga pambansang atleta at sa kanilang mga coach na patuloy na nagdadala ng karangalan sa Pilipinas.

Sa aking paliwanag ng boto sa plenaryo noong March 9, nagpasalamat ako sa aking mga kasamahan sa Senado sa pagsuporta sa panukalang batas na magpapalawak sa mga insentibo para sa mga atleta. Para sa akin, mahalaga na masigurong may sapat na pagkilala at suporta sa mga atletang nagsusumikap para sa bansa.

Isa sa mahahalagang bahagi ng panukalang ito ang pagbibigay ng pantay na pagkilala sa ating mga para-athletes. Ipinaliwanag ko sa aking manifestation na layunin ng panukala na tiyakin na ang mga atletang may kapansanan ay mabibigyan din ng patas at makatarungang insentibo para sa kanilang mga tagumpay.

Hindi naman nila kasalanan kung sila ay ipinanganak na may kapansanan. Ngunit ang karangalang dinadala nila para sa ating bansa ay kapareho rin ng sa iba pang pambansang atleta. Kaya dapat lamang na mabigyan sila ng pantay na insentibo at pagkilala. Sa ganitong paraan, mas mapapalakas natin ang inklusibidad at pagkakapantay-pantay sa sektor ng sports sa bansa.

Napapanahon din ang hakbang na ito dahil kamakailan lamang ay pinagtibay ng Korte Suprema ang utos na ang PAGCOR at ang Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) ay dapat na mag-remit ng bahagi ng kanilang kita para sa pondo ng Philippine Sports Commission. Ngayon na pinal na ang desisyon ng Korte Suprema, umaasa tayo na magkakaroon na ng sapat na pondo para suportahan ang mga programa para sa ating mga manlalaro.

Isa pang mahalagang bahagi ng panukalang batas ay ang pag-alis ng buwis sa mga insentibo, bonus, at gantimpala na ibinibigay sa mga pambansang atleta at kanilang mga coach, lalo na kapag sila ay nanalo sa mga international sports competition.

Ipinaliwanag ko rin sa plenaryo na sa kasalukuyang sistema, ang mga gantimpala mula sa pribadong indibidwal o kumpanya ay napapatawan pa ng donor's tax na 6%. Bukod pa rito, hindi rin ganap na naibabawas sa taxable income ng donor ang halaga ng kanilang ibinigay na tulong.

Dahil dito, nagiging pabigat ang sistema ng buwis at nagiging hadlang sa mas malawak na suporta mula sa pribadong sektor. Kung aalisin ang mga ganitong buwis, mas mahihikayat ang mga pribadong indibidwal at kumpanya na magbigay ng karagdagang insentibo sa ating mga atleta.

Mahalaga ang pagtutulungan ng iba't ibang sektor upang patuloy na umangat ang antas ng sports sa bansa. Kapag nagsanib-puwersa ang pamahalaan at ang pribadong sektor, mas nabibigyan ng pagkakataon ang ating mga atleta na maabot ang kanilang buong potensyal at patuloy na magdala ng karangalan sa Pilipinas.

Samantala, nitong March 10, nakiisa tayo sa 1st Philippine Councilors League (PCL) Romblon Chapter Convention 2026 na ginanap sa Diamond Hotel Manila kung saan nakasama ko ang mga konsehal mula sa lalawigan ng Romblon. Dumalo rin ako sa 2026 Philippine Councilors’ League (PCL) National Congress and First Quarterly Continuing Local Legislative Education Program (CLLEP) na ginanap sa Pasay City noong March 5, kung saan nakasama ko ang libu-libong konsehal mula sa iba’t ibang panig ng bansa. 

Sa mga pagkakataong ito, aking kinilala ang mahalagang papel ng mga konsehal sa pagpapatibay ng mabuting pamamahala sa lokal na pamahalaan at sa patuloy na paghahatid ng mga programang makatutulong sa kapakanan ng ating mga kababayan. Para sa akin, ang ating mga councilors ay “superstars in their own right” dahil sila ang mga lider na nasa unahan ng paglilingkod sa inyong nasasakupan.

Noong March 6 naman, dumalo ako sa 77th Philippine Airlines Inter-Club Golf Tournament Fellowship Night sa Davao City. Nagpapasalamat ako kay PAL President Richard Nuttall, PAL Executive Vice President and Chief Operating Officer Atty. Carlos Fernandez, at sa iba pang opisyal ng PAL sa pag-organisa ng naturang kaganapan.

Noong March 7, personal din naming pinuntahan at binisita ang 89 na pamilyang naapektuhan ng kamakailang sunog sa Barangay Magtuod, Buhangin, Davao City.

Tumulong din ang ating team sa iba't ibang kababayang nangangailangan habang inaasistehan ang mga biktima ng sunog sa General Trias City, Cavite; Jaro, Iloilo City; Abuyog, Leyte; Orani, Bataan; Intramuros, Manila; at Pasay City.

Dumalo rin ang aking team sa turnover ng Oroquieta City Super Health Center sa Misamis Occidental.

Nagbigay rin ang team ng karagdagang tulong sa mga biktima ng Tropical Storm Basyang sa Dapa, San Benito, at General Luna sa Siargao Island, Surigao del Norte. Daang-daang mahihirap na kababayan mula sa Nasugbu, Batangas ang nabigyan din ng tulong.

Bukod dito, tumanggap din ng karagdagang tulong mula sa aming team ang mga tech-voc scholars mula sa Sto. Tomas, Batangas; Teresa, Rizal; Kapatagan at Bacolod, Lanao del Norte; at Norala, South Cotabato sa kanilang graduation noong nakaraang linggo.

Bilang Mr. Malasakit, umaasa at nananalangin ako para sa kapayapaan at kapakanan ng lahat ng mga Pilipino saanman sila naroroon sa mundo. Patuloy akong magsisilbi nang may buong katapatan at determinasyon dahil bisyo ko ang magserbisyo at naniniwala ako na ang serbisyo sa tao ay serbisyo din sa Diyos.

---

Kung mayroon kayong nais idulog o ipaabot sa inyong abang lingkod, maaari kayong sumulat sa BISYO MAGSERBISYO ni Bong Go, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa bisyo.magserbisyoo@gmail.com.

Paalala lamang na sana ay isama ninyo sa inyong mga liham ang inyong contact number upang mas madali namin kayong mapaglingkuran.

Mga paalala sa gitna ng US-Israel vs. Iran conflict

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | March 13, 2026

Hayaan ninyong simulan ko ang kolum na ito sa isang matimyas na pagbati sa ating masugid na tagatangkilik na si Atty. Jose "Pepe" Oliveros, tubong Batangas. Nababasa ko ang inyong liham sa email, Atty. Pepe, at nagpapasalamat ako na kayo at ang inyong pamilya ay nasa mabuting kalagayan. 

Itong si Atty. Pepe ay isa sa ating mapagmalasakit na kababayan na nagpapahayag ng kanyang saloobin sa mga pangyayari sa lipunan para makapag-ambag sa ikabubuti ng bayan. Pagsaludo, Atty!

Gayundin naman, isang wagas na pagbati sa ating matagal nang kaibigang si Atty. Angelo (Jojo) Buenviaje. Ipinabatid niya sa atin kamakailan na ilang beses niyang nasundan ang ating espasyo, bagay na hindi ko inasahang kanya pang mapaglalaanan ng panahon sa rami ng kanyang pinagkakaabalahan. 

Si Atty. Jojo, para sa akin, ay ang pinakamahusay at pinakabeteranong naging chief of staff o legislative chief at kasalukuyan pa ring naglilingkod sa Senado. 

Naging chief of staff siya ng inyong lingkod sa ilalim ng tatlong datihang senador ng bansa. Kung galing, husay, at kalidad ng trabaho ang ilalagay sa apoy ng pagsubok at pagkilatis, ginto ang bigat at antas ng kanyang kabuuang obra. Salamat, Atty. Jojo, hindi lamang sa iyong pagtangkilik, kundi maging sa iyong hindi matatawarang ambag sa buhay ng iyong mga nakadaupang-palad, kabilang na ako roon. 

Samantala naman, kasalukuyang punumpuno ng pag-aalala ang milyun-milyon nating mga kababayan sa gitna ng nagaganap na kaguluhan sa pagitan ng Iran, Israel at Estados Unidos. At ito ay sa dahilang apektado ang presyo ng langis sa bansa, na namalas na nga natin ang pagsirit.

Sa puntong ito, nais nating ipaalala sa ating mga kababayang maghunos-dili at huwag padaig sa takot o panic, na magpapalala hindi lamang sa sitwasyon, kundi maging sa inyong kalusugan. 

Balikan nating ang naging paggalaw ng merkado sa panahon ng tatlong mabibigat na bakbakan: ang Gulf War noong 1990, ang Iraq War noong 2003, at ang kasalukuyan ding Russia-Ukraine War. 

Mapagtatanto nating ang presyo ng langis ay tumaas ng hanggang halos 75 porsiyento mula nang pumutok ang tensiyon hanggang sa pinakarurok nito. Ngunit ilang buwan lamang na hindi pa inabot ng lima ay narating na ang sinasabing rurok. Matapos nito ay bumaba nang muli ang presyo ng langis. Kaya't bagaman tila nakapagdudulot ng pag-aalala ang mga kasalukuyang kaganapan, ipinapaalala nating ating balikan ang kasaysayan na naglalatag ng maikling panahon lamang ng hindi maipintang presyuhan ng langis. 

Nakatutulong rin ang mga madaling unawaing paliwanag ng kasalukuyang Kalihim ng Enerhiya na si Sharon Garin, na ilang beses nating napanood sa telebisyon at narinig sa mga himpilin para mahimasmasan, mapagpaliwanagan, at maipabatid kung ano’ng aasahan sa pamahalaan ng ating mga balisang kababayan. 

Kung inaasinta natin ang paghahayag sa kapalpakan ng pamahalaan, kailangan rin nating kilalanin ang ginagawa nitong tama. Kaya nga't noon pa natin sinasang-ayunan at sinusuportahan ang pagkakaroon at paggamit ng enerhiyang nukleyar sa bansa, para hindi na tayo laging nakaasa sa pag-angkat ng langis na ang presyo ay bihag ng iba't ibang kaguluhan gaya ng ating sama-samang nararanasan.

Sa kabilang banda, nais naman nating makita na mas bukas ang mga sangay ng pamahalaan na nilalapitan ng ordinaryong mamamayan, sa halip na apat na araw lamang bukas. Sa panahong ito, hindi nga sapat ang limang araw lamang. May mga sangay ng pamahalaang bukas kahit Sabado sa mga mall, katulad ng PAG-IBIG, na isa sa ating binibigyan ng pagkilala bilang episyenteng sangay ng gobyerno. 

Saan ka makakahanap ng tulad ng PAG-IBIG na ang laki ng dibidendong ibinabalik sa miyembro, at may pa-ID pang ang daming katuwang na ahensyang may diskuwento. Galing tayo kamakailan sa PAG-IBIG office sa SM Aura sa BGC, Taguig City at saksi tayo sa kahusayan ng kanilang pagsisilbi sa atin. 

Kilalanin ang dapat markahan ang kahusayan, at asintaduhin naman ang kahinaan at kabulukan ng mga mapagpahirap na sangay ng pamahalaan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.