Multa at kulong sa pagsasagawa ng dentistry nang walang lisensya

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | August 13, 2026

Dear Chief Acosta,

May pinsan ako na nagbukas ng klinika para sa kanilang bahay. Matagal na siyang nagsasagawa ng dentistry. Sa katunayan, ginagamit niya ang titulong D.M.D. sa kanyang pangalan. Dahil dito, naniwala kami na siya ay isang rehistradong dentista. 

Noong nakaraang buwan ay nalaman namin na hindi pala siya nakapasa sa board exam para sa dentistry. Hindi rin pala niya natapos ang kursong dentistry. Ngayon ay nag-aalala kami para sa kanya. Mapaparusahan ba siya sa ilalim ng batas? Maraming salamat po.

— Lyka Gesmundo

---

Dear Lyka Gesmundo,

Kinikilala ng batas ang mahalagang papel ng mga dental professional at layunin nitong tiyakin ang kanilang kakayahan, integridad, at mataas na pamantayan sa serbisyo. Kaya naman, ayon sa Sections 13, at 33 (a) at (h) ng Republic Act (R.A.) No. 9484 o ang “The Philippine Dental Act of 2007”:

“Sec. 13. Examination Required. - All applicants for registration for the practice of Dentistry, Dental Hygiene and Dental Technology shall be required to undergo a licensure examination to be given by the Board in such places and dates as the Commission may designate subject to the compliance with the requirements prescribed by the Commission in accordance with Republic Act No. 8981.

“Sec. 33. Penal Provision. - The following, shall be punished by a fine of not less than Two hundred thousand pesos (P200,000.00) nor more than Five hundred thousand pesos (P500,000.00) or to suffer imprisonment for a period of not less than two years and one day nor more than five years, or both, in the discretion of the court:

a. Any person who shall practice dentistry, dental hygiene or dental technology in the Philippines as defined in this Act, without a certificate of registration and professional identification card and special permit issued in accordance with the provisions of this Act, or has been declared exempt;

(h) Any person who shall assume, use or advertise as a bachelor of dental surgery, doctor of dental surgery, master of dental surgery, licentiate of dental surgery, doctor of dental medicine, or dental surgeon, or append to his name the letters D.D.S., B.D.S., L.D.S., or D.M.D. without having been conferred such title or degree in a legally constituted school, college or university, duly recognized and authorized to confer the same or other degrees;” (Emphasis supplied) 

Ayon sa nabanggit na batas, ang lahat ng nais magpraktis ng dentistry ay kailangang kumuha at makapasa sa licensure examination.

Ang sinumang magsasagawa ng dentistry nang walang sertipiko ng rehistrasyon, o gagamit ng titulong D.D.S., B.D.S., L.D.S., o D.M.D. nang hindi nakatapos at napagkalooban ng naturang degree mula sa isang kinikilalang paaralan, kolehiyo, o unibersidad, ay maaaring maparusahan ng multa na hindi bababa sa P200,000 at hindi hihigit sa P500,000, o pagkakakulong nang hindi bababa sa dalawang taon at isang araw at hindi hihigit sa limang taon, o parehong parusa ayon sa pagpapasya ng hukuman.

Upang sagutin ang iyong katanungan, maaaring managot ang iyong pinsan dahil nagsagawa siya ng dentistry nang walang lisensya at sertipiko ng rehistrasyon, at gumamit ng titulong D.M.D. kahit hindi niya natapos ang kinakailangang kurso at degree.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala. 

Mabilis na pag-hire ng mga eksperto para sa inclusive education

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | August 13, 2026

Inanunsyo kamakailan ng Department of Education (DepEd) na inaprubahan na ng Department of Budget and Management (DBM) ang paglikha ng 133 na mga posisyon upang patatagin ang suporta para sa mga learners with disabilities o mga mag-aaral na may kapansanan. Kabilang sa mga posisyong ito ang Senior Education Program Specialists, Education Program Specialist II, Physical Therapist II, at Occupational Therapist II.

Ang paglikha ng mga posisyong ito ay naaayon sa pagpapatupad ng “Instituting a Policy of Inclusion and Services for Learners with Disabilities in Support of Inclusive Education Act (Republic Act No. 11650),” isang batas na layong maghatid ng mga mahahalagang programa at serbisyo para sa mga learners with disabilities. Bilang isa sa mga nagsulong ng batas na ito bilang sponsor at may akda, ikinagagalak natin ang paglikha ng mga posisyong ito, lalo na’t ang ating mga learners with disabilities ang makikinabang dito.

Kaya naman hinihimok natin ang DepEd na bilisan ang proseso upang agarang mapunan ang mga nasabing posisyon. Ang mga ekspertong ito ay magiging bahagi ng mga multidisciplinary team o ang grupo ng health and allied health professionals na maghahatid ng mahahalagang serbisyo para sa ating mga learners with disabilities, kabilang ang paglikha ng mga individualized education plans (IEPs) para sa bawat mag-aaral na may kapansanan. Layunin ng mga IEPs na gabayan ang pagtukoy at paghahatid ng mga serbisyong kinakailangan ng ating mga learners with disabilities upang tiyaking matututo sila at makakalahok sa ating sistema ng edukasyon at mga komunidad.

Bagama’t malaki pa ang ating mga pangangailangan para sa mga eksperto, mahalagang unti-unti nating dagdagan ang kanilang bilang hanggang sa tuluyan nating matugunan ang pangangailangan ng ating mga learners with disabilities.

Kung ating babalikan ang batas, nakasaad doon ang tinatawag na progressive realization of inclusive education upang unti-unting makamit ang layunin ng batas. Mandato ng batas ang pagkakaroon ng multi-year roadmap na magtatakda ng mga target tulad ng paglikha ng mga Inclusive Learning Resource Centers of Learners with Disabilities (ILRCs), paglikha ng mga plantilla positions, at iba pa.

Patuloy naman nating babantayan ang pagpapatupad ng batas upang matiyak na nakakamit natin ang mga layunin nito. Handang makipagtulungan ang inyong lingkod at ang inyong Senado upang itaguyod ang kapakanan ng ating mga mag-aaral na may kapansanan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Publiko, ‘wag magpaloko sa pekeng medical assistance

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | August 13, 2026

Maging maingat, dahil sa panahon ngayon, pati pangakong tulong medikal ay ginagawang pain ng mga manloloko para makuha ang personal na impormasyon ng mga ordinaryong Pilipino.

Nagbabala ang Department of Health (DOH) laban sa kumakalat na pekeng links, websites at social media pages na nangangako ng P30,000 medical assistance. Ayon sa ahensya, bahagi ito ng misinformation at maaaring gamitin upang makuha ang sensitibong impormasyon ng mga biktima.

Para sa isang pamilyang kapos sa pera at nangangailangan ng pambili ng gamot o pambayad sa ospital, madaling paniwalaan ang ganitong alok. Kapag may nakitang pangakong malaking halaga ng ayuda, natural lamang na umasa ang isang taong desperadong makahanap ng paraan para matugunan ang gastusin sa pagpapagamot.

Dito nagiging mapanganib ang ganitong scam.

Pinaalalahanan ng DOH ang publiko na huwag basta mag-click, magsagot o mag-share ng kahina-hinalang links, lalo na kung humihingi ang mga ito ng personal na impormasyon, bank details at iba pang sensitibong datos.

Hindi kailangang makipagsapalaran para makakuha ng lehitimong medical assistance. Ayon sa DOH, maaaring lumapit sa mga DOH hospital at accredited health facilities. Maaari ring mag-apply online sa pamamagitan ng electronic Medical Assistance for Indigent Patients o eMAIFIP service sa eGovPH Super App.

Mahalaga ring tandaan na ang tunay na programa at anunsyo ng DOH ay inilalabas lamang sa opisyal nitong Facebook page at iba pang verified social media platforms.

Sa panahon ng mabilisang pagkalat ng impormasyon online, hindi sapat na marunong tayong gumamit ng cellphone. Kailangan din nating matutong kumilatis. Isang maling pag-click lamang ay maaaring mauwi sa pagkawala ng personal na datos o pera na matagal pinaghirapan.

Mas masakit kung ang nabiktima ay isang taong naghahanap lamang ng tulong para sa may sakit na kapamilya.

Kaya ang pagiging mapanuri ay hindi simpleng pag-iingat sa sarili. Ito rin ay paraan ng pagprotekta sa pamilya at kapwa. Bago maniwala, mag-verify. Bago magbigay ng impormasyon, siguraduhing lehitimo ang pinanggalingan.

Ang tulong medikal ay dapat napupunta sa nangangailangan, hindi nagiging bitag para sa mga taong umaasa. Sa gitna ng pagdami ng online scams, ang tunay na ayuda ay dapat madaling mahanap, malinaw ang proseso at higit sa lahat, hindi ginagamit upang lokohin ang taumbayan.