Bawal ang pagsusunog ng basura kahit sa sariling lote

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | November 26, 2025

Dear Chief Acosta,

Palagi akong may nakikitang nagsusunog ng basura sa sariling lote, at nais ko sanang maliwanagan kung labag pa rin ba ito sa batas. Maraming salamat. -- Lowell

---

Dear Lowell,

Noong taong 2000 ay bumuo ang ating pamahalaan ng mga patakaran sa wastong pagtrato at pagtatapon ng ating basura. Layunin nito na matiyak na ang mga Pilipino ay magkakaroon ng kapaligirang ligtas at walang banta sa kalusugan. 

Ang Republic Act No. 9003 (R.A. No. 9003), o mas kilala bilang Ecological Solid Waste Management Act, ay nagtatakda ng mga pamamaraan sa pagreresiklo ng mga gamit upang mabawasan ang ating mga basura, pati na rin sa mga angkop na paraan ng pagtatapon nito. Kabilang din dito ang pagbabawal sa ilang gawain para sa kalusugan ng mga mamamayang Pilipino. Batay sa Talata 3, Seksyon 48 ng nasabing batas:

“SECTION 48. Prohibited Acts. — The following acts are prohibited:

(1)  Littering, throwing, dumping of waste matters in public places, such as roads, sidewalks, canals, esteros or parks, and establishment, or causing or permitting the same;

(2)  Undertaking activities or operating, collecting or transporting equipment in violation of sanitation operation and other requirements or permits set forth in or established pursuant to this Act;

(3)   The open burning of solid waste;

(4)  Causing or permitting the collection of non-segregated or unsorted waste;

(5)   Squatting in open dumps and landfills;

(6)  Open dumping, burying of biodegradable or non-biodegradable materials in flood-prone areas;

(7) Unauthorized removal of recyclable material intended for collection by authorized persons;

(8)  The mixing of source-separated recyclable material with other solid waste in any vehicle, box, container or receptacle used in solid waste collection or disposal;

(9) Establishment or operation of open dumps as enjoined in this Act, or closure of said dumps in violation of Sec. 37;

(10)  The manufacture, distribution or use of non-environmentally acceptable packaging materials;

(11)  Importation of consumer products packaged in non-environmentally acceptable materials;

(12) Importation of toxic wastes misrepresented as “recyclable” or “with recyclable content”;

(13) Transport and dumping in bulk of collected domestic, industrial, commercial and institutional wastes in areas other than centers or facilities prescribed under this Act;

(14) Site preparation, construction, expansion or operation of waste management facilities without an Environmental Compliance Certificate required pursuant to Presidential Decree No. 1586 and this Act and not conforming with the land use plan of the LGU;

(15) The construction of any establishment within two hundred (200) meters from open dumps or controlled dumps, or sanitary landfills; and

(16) The construction or operation of landfills or any waste disposal facility on any aquifer, groundwater reservoir or watershed area and or any portions thereof.”

Upang sagutin ang iyong katanungan, maaaring mapatawan ng parusa ang sinumang mapatutunayang nagsagawa ng open burning o hayagang pagsusunog ng solid waste o basura. Hindi nagbibigay ng pagkakaiba ang batas kung ang pagsusunog ay ginawa sa loob o labas ng pag-aari ng isang tao sapagkat ang pinarurusahan ay ang gawain ng pagsusunog ng basura at walang kinalaman sa kung saan ito ginawa. 

Dagdag pa rito, ayon sa Seksyon 49(b) ng parehong batas, ang sinumang tao na hayagang nagsusunog ng basura ay maaaring patawan ng multa at/o pagkakakulong kapag napatunayang nagkasala. Ayon dito:

“SECTION 49. Fines and Penalties.

b)  Any person who violates Sec. 48, pars. (2) and (3), shall, upon conviction, be punished with a fine of not less than Three hundred pesos (P300.00) but not more than One thousand pesos (P1,000.00) or imprisonment of not less than one (1) day to not more than fifteen (15) days, or both;”

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Pagtaas ng benepisyo para sa military veterans at dependents

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | November 25, 2025

Dear Chief Acosta,

Nakatutuwa na may benepisyo na natatanggap ang ilan nating mga beterano na nag-alay ng serbisyo sa sandatahang lakas ng Pilipinas. Maaari bang malaman kung may bago bang batas patungkol sa halaga ng disability pension na maaaring matanggap ng mga nasabing beterano? Salamat. -- Ricky Jr.

---

Dear Ricky Jr.,

Matatagpuan ang kasagutan sa iyong katanungan sa Seksyon 1 ng Republic Act No. 11958 (R.A. No. 11958), “An Act Rationalizing the Disability Pension of Veterans, Amending for the Purpose Republic Act No. 6948, Entitled, “An Act Standardizing and Upgrading the Benefits for Military Veterans and their Dependents”, na nagsaad na:

“Section 1. Section 5 of Republic Act No. 6948, as amended, is hereby further amended to read as follows:

“Section 5. Pension Rates. -- A veteran who is disabled owing to sickness, disease, wounds or injuries sustained in line of duty shall be given a monthly disability pension in accordance with the rates prescribed hereunder:

(a) If and while the disability is rated anywhere from ten to thirty per centum (10%-30%), the monthly pension shall be Four thousand five hundred pesos (P4,500.00);

(b) If and while the disability is rated anywhere from thirty-one to forty per centum (31%-40%), the monthly pension shall be Five thousand three hundred pesos (P5,300);

(c) If and while the disability is rated anywhere from forty-one to fifty per centum (41%-50%), the monthly pension shall be Six thousand one hundred pesos (P6,100.00);

(d) If and while the disability is rated anywhere from fifty-one to sixty per centum (51%-60%), the monthly pension shall be Six thousand nine hundred pesos (P6,900.00);

(e) If and while the disability is rated anywhere from sixty-one to seventy per centum (61%-70%), the monthly pension shall be Seven thousand seven hundred pesos (P7,700);

(f) If and while the disability is rated anywhere from seventy-one to eighty per centum (71%-80%), the monthly pension shall be Eight thousand five hundred pesos (P8,500.00);

(g) If and while the disability is rated anywhere from eighty-one to ninety per centum (81%-90%), the monthly pension shall be Nine thousand three hundred pesos (P9,300.00);

(h) if and while the disability is rated anywhere from ninety-one to one hundred per centum (91%-100%), the monthly pension shall be Ten thousand pesos (P10,000.00); plus One thousand pesos (P1,000.00) for the spouse and each unmarried minor children: Provided, That a veteran, upon reaching the age of seventy (70) and not receiving disability pension under this Act, is deemed disabled and shall be entitled to a monthly pension of One thousand seven hundred pesos (P1,700.00) only: Provided, further, That the entitlement to the disability pension authorized herein shall be prospective and limited to eligible living veterans only.”

Bilang kasagutan sa iyong katanungan, malinaw na nakasaad sa nabanggit na probisyon ng batas ang angkop na kalkulasyon at halaga ng disability pension na maaaring matanggap ng ating mga beterano. Ito ay mas mataas kumpara sa inamyendahang Seksyon 5 ng Republic Act No. 6948, o mas kilala sa tawag na “An Act Standardizing and Upgrading the Benefits for Military Veterans and their Dependents”. Ito ay base na rin sa polisiya ng ating pamahalaan na tumulong sa pagpapaunlad ng sosyo-ekonomikong seguridad at pangkalahatang kagalingan ng mga beterano ng bansa bilang pagkilala sa kanilang mga serbisyong makabayan sa panahon ng digmaan at kapayapaan.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Bawal ang diskriminasyon sa PWD sa pampublikong transportasyon

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | November 24, 2025

Dear Chief Acosta, 

Isa akong Person with Disability (PWD) dahil sa nangyaring aksidente sa akin. Hindi na ako nakakapaglakad at gumagamit ako ng wheelchair. Gayunpaman, patuloy akong naghahanapbuhay. Ngunit kamakailan ay nakaranas ako ng diskriminasyon noong pumara ako ng pampasaherong jeep. Sabi sa akin ay kung hindi ako magbabayad ng mas mahal ay hindi nila ako isasakay dahil na rin sa wheelchair ko. Gusto ko lang malaman kung tama ba ito?

-- Estelita

---

Dear Estelita,

Upang maingatan ang karapatan ng mga tinatawag na “Persons with Disability,” minarapat ng ating mga mambabatas na maipasa ang “Magna Carta for Disabled Persons” o ang Republic Act No. 7277 (R. A. No. 7277). Ayon sa nasabing batas, tungkulin ng Estado na pangalagaan ang karapatan ng ating mga PWD, upang sila ay makapamuhay ng marangal at maayos sa ating bansa. 

Kinikilala rin ng Estado ang ating mga PWD bilang mahalagang kawani ng ating mga manggagawa o tinatawag na labor force. Kaya naman ipinagbabawal din ang pagdidiskrimina sa kanila sa anumang lugar, oras, o paraan. 

Sang-ayon sa Section 34, Chapter 2 ng R.A. No. 7277, bawal ang diskriminasyon sa ating mga PWD sa anumang pampublikong transportasyon: 

“SEC. 34. Public Transportation. -- It shall be considered discrimination for the franchisees or operators and personnel of sea, land, and air transportation facilities to charge higher fare or to refuse to convey a passenger, his orthopedic devices, personal effects, and merchandise by reason of his disability.”

Maliwanag ang nakasaad sa nasabing probisyon ng batas na ipinagbabawal ang anumang uri ng diskriminasyon para sa ating mga PWD, sa anumang uri ng pampublikong transportasyon. Ipinagbabawal ng batas ang pagsingil ng mas mataas na bayad o pamasahe sa kanila, at lalong higit na ipinagbabawal na sila, pati na ang kanilang mga gamit na may kaugnayan sa kanilang kapansanan, ay pagkaitan ng serbisyong pangtransportasyon.

Sa iyong sitwasyon, maaaring hindi tama ang inasal sa iyo ng drayber ng pampasaherong jeep, sapagkat ikaw ay siningil niya ng mas mataas na pamasahe dahil sa iyong wheelchair. Ang kanyang ginawa ay maaaring pumasok o maklasipika bilang isang uri ng diskriminasyon na ipinagbabawal sa ilalim ng Magna Carta for Persons with Disability. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.