Mabigat na parusa vs. profiteering sa Noche Buena

ni Leonida Sison @Boses | December 15, 2025

Nakakalungkot isipin na pati sa holiday season ay walang tigil sa taas presyo ang mga bilihin. Lagi na lang sa tuwing papalapit ang Pasko. 

Kaya naman ngayong Noche Buena season, muling nagbabala ang Department of Agriculture (DA) laban sa labis na pagtaas ng presyo ng mga pangunahing sangkap sa handaan, babala na may kasamang mabigat na parusa.

Ayon sa isang pahayag, iginiit ng DA na ang pagtaas ng presyo ng Noche Buena food items nang lampas 10 porsiyento ay maaaring maituring na profiteering. 

Kabilang dito ang mga karaniwang sangkap tulad ng baboy, manok, at gulay, mga pagkaing hindi nawawala sa hapag-kainan ng pamilyang Pinoy tuwing Disyembre 24.

Ang profiteering, ayon sa DA, ay may kaakibat na multa mula ₱5,000 hanggang ₱2 milyon. Hindi dapat gawing pagkakataon ang Pasko para pagkakitaan ang pangangailangan ng masa. Totoong tumataas ang demand tuwing papalapit ang Noche Buena, ngunit hindi ito dapat maging dahilan para abusuhin ang konsyumer.

Sa gitna ng isyung ito, muling nabanggit ang kontrobersyal na pahayag ng Department of Trade and Industry na posible raw ang Noche Buena para sa pamilyang may apat na miyembro sa halagang ₱500, isang pahayag na umani ng batikos mula sa netizens at sektor ng manggagawa. Para sa maraming Pinoy, ito ay tila hiwalay sa realidad ng araw-araw na pamumuhay.

Bilang tugon, sinabi ng isang opisyal ng DA na mas mura ng ₱10 hanggang ₱15 ang presyo ng Noche Buena ingredients sa mga Kadiwa store sa buong bansa. Sa kasalukuyan, may humigit-kumulang 740 Kadiwa outlets na gumagana, karamihan ay pop-up stores, habang mahigit 100 naman ang permanenteng establisimyento. Nanatili rin sa ₱150 kada kilo ang maximum Suggested Retail Price ng sibuyas.

Mahalaga ang mga hakbang na ito, ngunit hindi sapat kung walang mahigpit na pagbabantay at tuluy-tuloy na suplay. Ang Noche Buena ay tradisyon, isang gabi ng sama-samang pagkain matapos ang isang taon ng pagsusumikap.

Ang tunay na diwa ng Pasko ay hindi nasusukat sa dami ng handa, kundi sa pagiging patas at makatao ng sistema. Kung mapoprotektahan ang mamimili at mapipigilan ang kasakiman, mas magiging makahulugan ang selebrasyon para sa bawat pamilyang Pilipino.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Publiko, ‘wag pabiktima sa holiday scams

ni Leonida Sison @Boses | December 14, 2025

Hindi natin maiiwasan na sa bawat nalalapit na espesyal na araw, hindi lang saya at handaan ang dapat bantayan, dahil kasabay nito ang pag-usbong ng mga mapagsamantalang umaasang makalusot habang abala sa paghahanda ang lahat. 

Sa panahon ngayon, ang pinakamapanganib na scam ay hindi na kailangang magpadala ng link. Isang tawag lang, puwede ka nang manawakan.

Habang papalapit ang holiday season, muling nagpaalala ang National Privacy Commission (NPC) sa publiko laban sa ‘vishing’ o ‘voice phishing’, isang uri ng panlilinlang na gumagamit ng tawag sa telepono upang makuha ang sensitibong impormasyon ng biktima. 

Ayon kay NPC Deputy Commissioner Jose Belarmino III, kapansin-pansin ang pagdami ng mga kasong naiuulat sa kanilang tanggapan, lalo na tuwing abala ang mga tao sa paghahanda ng selebrasyon.

Iisa lamang ang estilo ng mga manloloko–madalas ay nagpapanggap silang empleyado ng bangko, opisina, o otoridad, at magbibigay ng kuwentong may halong takot, may naaksidente raw na kapamilya, may na-hack na account, o may problemang kailangang ayusin agad. Sa gitna ng takot, napipilitang maglabas ng impormasyon ang biktima nang hindi na nakakapag-isip.

Dito malinaw ang pagpapaalala ng NPC na huwag magpadala sa emosyon.

Ang unang depensa laban sa vishing ay ang pagiging kalmado at mapanuri. Walang lehitimong institusyon ang hihingi ng one-time password, detalye ng bangko, o personal na impormasyon sa pamamagitan ng tawag. 

Kung may alinlangan, ihinto ang usapan at beripikahin ang sinasabi gamit ang opisyal na linya o tanggapan.

Hindi lang ang publiko ang dapat maghanda para rito. Pinayuhan din ng NPC ang mga personal information controllers, tulad ng mga kumpanya at establisimyento, na maging maingat sa pangongolekta ng personal contact details. Kung hindi kailangan, huwag kunin. Sa panahong laganap ang data breaches at scam, ang sobrang datos ay nagiging panlaban ng mga kriminal.

Ang babalang ito ay mahalaga–lalo na kung may bonus, magpapadala, o transaksyon man ‘yan, mas nagiging target ito ng mga kawatan.

Hindi kahinaan ang magduda, ito ay katalinuhan. Habang pinaghahandaan natin ang nalalapit na kapaskuhan, mas mahalaga ding maging maingat at magkaroon ng kamalayan sa mga taong mapagsamantala.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Pahirap na VAT sa kuryente, tanggalin na dapat

ni Leonida Sison @Boses | December 12, 2025

Matagal nang dapat ibinaba ang singil sa kuryente, dahil sa ating bansa, halos bawat tahanan ay may kuwento ng pagsisikap ng dahil sa taas ng power cost. 

Kaya ang pag-usad ng panukalang alisin ang Value Added Tax (VAT) sa electricity ay hindi lang magandang balita, kundi matagal nang nararapat. Panahon na upang unahin ang mamamayan at ang industriya, hindi ang patong na nagpapabigat sa buhay ng mamamayan.

Suportado ng pinakamalalaking business organizations at labor groups ang panukala. Naglabas ng magkasanib na pahayag ang Philippine Chamber of Commerce and Industry (PCCI), Employers Confederation of the Philippines (ECOP), Philippine Exporters Confederation (PHILEXPORT), at Trade Union Congress of the Philippines (TUCP) upang himukin ang Kongreso na aprubahan kaagad ang House Bill 6740. 

Ang naturang panukala, na inakda ni TUCP Partylist Representative Raymond Mendoza, ay naglalayong alisin ang VAT sa electricity upang mapagaan ang gastusin ng bawat tahanan at mapalakas ang industriya.

Ayon kay Mendoza, dekada ng nagiging mabigat ang singil sa kuryente, bigat na hindi lang pumapatay sa budget ng bawat pamilya kundi sumasakal din sa competitiveness ng negosyo. Kapag mataas ang power cost, nababawasan ang productivity, lumiliit ang oportunidad, at nagiging malayo ang ating bansa sa paningin ng mga investors. Kung kaya’t ang pagbabawas ng buwis ay maituturing na hakbang na magbubukas ng pinto para sa mas mabilis na pag-usad ng ekonomiya.

Ang panukalang ito ay hindi lang usapin ng singil sa kuryente, kundi ng dignidad. Dahil sa isang bansa kung saan ang kuryente ay halos kasing halaga ng pagkain, ang VAT removal ay act of relief at strategic move na magpapalakas sa manufacturing, export, at MSMEs.

Ang VAT removal ay hindi simpleng pagbawas lamang, isa itong pamumuhunan sa taumbayan. Ang murang power supply ay nagbibigay-laya sa pamilya, at nagbibigay-bilis sa industriya. At sa panahon na kailangan nating umasenso sa progreso, ang pagbabawas ng patong ay malinaw na direksyong makatao.

Kung nais ng bansa ng matatag na ekonomiya, dapat isulong ang polisiya na nagpapaluwag, hindi nagpapahirap. 

Ang House Bill 6740 ay hakbang na magpapagaan sa buhay ng nakararami, magpapalakas sa negosyo, at maglalapit sa bansa sa patas na kompetisyon sa ekonomiya. 

Ang VAT sa kuryente ay pabigat na hindi na tugma sa panahon ngayon, dahil sa sabay-sabay na pagtaas ng mga bilihin. 

Oras na para bawasan ang pasanin at ipadama ang benepisyo sa bawat Pinoy, gawing abot-kamay ang mga pangunahing pangangailangan ng taumbayan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com