Ang panganib ng oversharing sa social media tuwing holiday season

ni Leonida Sison @Boses | December 30, 2025

Pinag-iispan ngayon ng maraming Pinoy ang bawat galaw nila online, lalo na tuwing sasapit ang holiday season. 

Dahil ngayong uso na ang pagpo-post ng travel photos at countdown sa bakasyon, nagpaalala ang Philippine National Police (PNP) na ang simpleng paglalagay ng plano sa social media ay maaaring maging bukas na imbitasyon sa mga kriminal.

Ayon sa isang opisyal ng PNP, ang pagpo-post ng detalye ng bakasyon ay malinaw na palatandaan na walang tao sa bahay. 

Sa mata ng masasamang loob, ito ay pagkakataon para sila ay makapangloob. Kaya’t kahit pa sinisikap ng PNP na protektahan ang mamamayan, hindi raw magiging ganap ang seguridad kung walang kooperasyon mula sa taumbayan.

Ang paalala ay simple ngunit ito ay para sa kaligtasan ng lahat. Hindi kailangang ipaalam sa buong mundo kung kailan aalis, gaano katagal mawawala, at kung saan pupunta. Ang social media ay hindi lang platform para magpasikat, kundi minsan ay nagiging hakbang din ng krimen. 

Sa panahong mas mahalaga ang seguridad ng pamilya kaysa sa likes at shares, nararapat lamang na maghinay-hinay sa pagbabahagi.

Dagdag pa ni Nartatez, mas pinaigting ang ugnayan ng PNP sa mga lokal na pamahalaan, lalo na sa antas ng barangay, upang mapigilan ang mga krimeng puwedeng maiwasan. 

Ipinangako rin ng PNP ang heightened alertness at tuluy-tuloy na anti-crime operations sa buong bansa upang masiguro ang mapayapa at ligtas na bakasyon.

Kaugnay nito, inanunsiyo rin ang suspensiyon ng trabaho sa mga tanggapan ng gobyerno simula kahapon, Disyembre 29 hanggang Enero 2, 2026. Itinakda naman bilang non-working holidays ang Disyembre 30, 31 at Enero 1. 

Sa mga petsang ito, inaasahang mas maraming bahay ang maiiwang walang tao, kaya’t mas mahalaga ang pagbabantay at disiplina.

Bilang dagdag na hakbang, mahigit 100,000 pulis ang ide-deploy ng PNP sa buong bansa ngayong holiday season—malaking pagtaas mula sa 60,000 noong nakaraang taon. Ipinapakita nito ang seryosong paghahanda ng kapulisan, ngunit malinaw rin na hindi sapat ang presensiya ng pulis kung pabaya ang mamamayan.

Ang kaligtasan ay hindi lamang responsibilidad ng estado kundi ng bawat indibidwal.

Ang pagiging maingat sa social media ay maliit na sakripisyo kapalit ng katahimikan ng isip at kaligtasan ng pamilya. Ang tunay na diwa ng bakasyon ay hindi ang pagyayabang ng travel goals, kundi ang pagbabalik sa tahanang ligtas at buo.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Panagutin ang mga ilegal na nagbebenta ng paputok

ni Leonida Sison @Boses | December 29, 2025

Nakakabahala ang patuloy na pag-usbong ng mga ilegal na pabrika ng paputok sa bansa, na muling nagbunga ng trahedya matapos ang pagsabog sa isang lugar na ikinasawi ng dalawang katao.

Sa halip na saya at selebrasyon, dugo at abo ang iniwan ng insidenteng ito, malinaw na paalala na ang kapabayaan at ilegal na operasyon ay may katumbas na buhay. Ayon sa Philippine National Police (PNP), ang pabrika ng paputok ay walang kaukulang permit. Ibig sabihin, matagal na itong gumagana sa ilalim ng batas.

Para sa isang opisyal ng PNP, hindi na bago ang ganitong insidente. Taun-taon, may nasasaktan at namamatay dahil sa ilegal na paputok, ngunit tila paulit-ulit pa ring binabalewala ang panganib.

Kadalasan, ang mga nagtatrabaho sa ganitong pabrika ay mga kapitbahay, kamag-anak, o kakilala, mga taong napipilitang pumasok sa delikadong hanapbuhay dahil sa kakulangan ng disenteng kabuhayan. Ngunit ang kahirapan ay hindi kailanman dapat maging basehan para isugal ang buhay ng iba, lalo na ng buong komunidad.

Maganda ang naging direktiba ng PNP na magsagawa ng masusing imbestigasyon upang matukoy at papanagutin ang mga nasa likod ng ilegal na operasyon. Mahalaga ring paalala ang babala sa mga patuloy na gumagawa at nagbebenta ng ilegal na paputok na may kaakibat na parusa ang kanilang ginagawa. 

Hindi sapat ang paalala lamang, kailangan ng tuluy-tuloy na aksyon, inspeksyon, at pagpapatupad ng batas. Gayunpaman, hindi lang ito trabaho ng pulisya. Malaki ang papel ng komunidad. Kapag may kahina-hinalang aktibidad sa paligid—amoy kemikal, kakaibang tunog, o lihim na operasyon, dapat itong iulat sa mga otoridad. Ang pananahimik ay nagiging kasabwat ng panganib.

Ang trahedyang nangyari ay hindi dapat baliwalain. Ito ay kwento ng mga pamilyang nawalan, mga kapitbahay na nalagay sa alanganin, at ng sistemang paulit-ulit na nahuhuli bago kumilos.

Kung nais nating maging ligtas ang bawat tahanan, kailangan ng matinding disiplina, malasakit, at tapang na tumindig laban sa ilegal na gawain. Ang kaligtasan ng taumbayan ay nagsisimula sa pagsunod sa batas at sa pakikialam kapag may mali ng nangyayari.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Guro, estudyante at piling indibidwal, pinarangalan dahil sa kontribusyon sa edukasyon

ni Leonida Sison @Boses | December 28, 2025

Sa lahat ng problema na ating kinaharap at nalagpasan, gaya ng tuluy-tuloy na taas presyo, mababang pasahod, at mabagal na serbisyo. May mga kuwento pa ring nagpapaalala na may mga Pinoy pa rin na hindi sumusuko. 

Hindi sila trending, hindi viral, at hindi rin madalas bukambibig ng karamihan. Ngunit araw-araw, tahimik nilang pinapasan ang kinabukasan ng bayan sa loob ng silid-aralan at komunidad. 

Ito ang diwa ng DepEd Heroes Awards na pinangunahan ng Department of Education (DepEd) kamakailan.

Hindi lang parangal ang iginawad, kundi pagkilala sa mga ordinaryong mamamayan na gumagawa ng ekstraordinaryong sakripisyo para sa edukasyon. 

Pitong guro, anim na mag-aaral, at tatlong pribadong indibidwal ang pinarangalan dahil sa kanilang dedikasyon na nagdulot ng positibong epekto sa mga pampublikong paaralan at komunidad sa buong bansa. 

Ayon sa isang kalihim ng DepEd, ang kanilang mga gawain ay may “ripple effect” na patuloy na umaabot sa mas maraming buhay, lampas pa sa loob ng paaralan.

May mga gurong kailangang bumiyahe ng ilang oras sa maputik at bahaing daan para lamang makapasok sa klase. May mga hindi iniinda ang karamdaman at patuloy na nagtuturo kahit sumasailalim sa gamutan. May mga kabataang nagpakita ng tapang sa gitna ng lindol at bagyo upang iligtas ang kanilang mga kaklase. At may mga magulang at pribadong indibidwal na boluntaryong tumulong, mula sa storytelling programs hanggang sa libreng serbisyong legal para makakuha ng lupa at makapagtayo ng silid-aralan ang mga pampublikong paaralan.

Ang mga kuwentong ito ay talaga namang maganda pakinggan. 

Ito ang repleksyon ng araw-araw na pakikibaka ng karaniwang Pilipino, na may mga guro na hindi sumusuko kahit kulang ang kagamitan, mga estudyanteng inuuna ang kapwa kaysa sarili, at ang mamamayang handang magbahagi ng oras at kakayahan para sa mas malaking layunin. Sa gitna ng kakulangan ng sistema, ang malasakit ang nagsisilbing tulay upang magpatuloy sa pagkatuto at para sa magandang kinabukasan.

Ang DepEd Heroes Awards ay hindi lang selebrasyon ng tagumpay, kundi paalala ng responsibilidad. Responsibilidad ng pamahalaan na suportahan ang mga ganitong bayani, at responsibilidad din ng lipunan na pahalagahan ang edukasyon bilang pundasyon ng pagbabago. Kung may pag-asang mananatiling matatag ang bansa, ito ay dahil sa mga taong patuloy na nagtuturo, nag-aaruga, at naglilingkod ng buong-buo.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com