Regular na pag-e-exercise, nagpapababa ng cancer risk

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | June 9, 2025

Dear Doc Erwin, 

Tagasubaybay ako ng Sabi ni Doc column at ng BULGAR newspaper. Dahil sa inyong column ay nagkakaroon ako ng kaalaman sa mga makabagong research tungkol sa ating kalusugan. Ang inyong payo ay kakaiba dahil ito ay base sa mga pag-aaral ng mga dalubhasa sa iba't ibang bansa.

Nais ko sanang isangguni sa inyo ang tungkol sa advice na ibinigay sa akin ng aking guro sa physical education. Ayon sa kanya ang pag-e-exercise ng regular ay makakatulong upang bumaba ang risk na magkaroon ng cancer.

Bagama't narinig ko na ito na sinabi ng mga doktor, nais ko sanang malaman kung may mga scientific studies na isinagawa kung ito ay totoo at upang alamin ang mga mekanismo kung paano napapababa ng regular na exercise ang cancer risk.

Maraming salamat at sana'y matugunan niyo ang aking mga katanungan. —  Elisa

---

Maraming salamat Elisa sa iyong pagliham at pagiging tagasubaybay ng Sabi ni Doc at BULGAR newspaper. 

Isa sa mga pangunahing layunin ng Sabi ni Doc column ay ipaalam sa ating mga mambabasa ng BULGAR newspaper ang mga pinakabagong research studies tungkol sa kalusugan sa paraan na ito ay madaling maintindihan dahil madalas ay mahirap maunawaan ang scientific literature dahil sa malalim na terminolohiya at statistics na ginagamit sa pag-a-analyze ng mga data na nakukuha sa mga clinical trials. Kahit ang mga doktor ay nag-aaral din kung paano iintindihin at pag-aralan ang mga research studies na nailalathala sa mga medical at scientific journals.

Tungkol naman sa iyong katanungan sa epekto ng regular na exercise sa risk na magkaroon ng cancer ay totoo ang nasabi ng iyong teacher na bumababa ang cancer risk kung regular na mag-e-exercise at marami na ang mga pag-aaral na nagpapatunay nito. 

Kahit na sa mga nagkaroon na ng cancer at matapos ang kanilang pagpapagamot ay bumaba ang risk na muling magkaroon ng cancer kung mag-e-exercise ng regular. Ito ang resulta ng isang Phase 3 randomized trial study na na-publish nito lamang June 1, 2025 sa tanyag na The New England Journal of Medicine. Pinangunahan ni Dr. Kerry Courneya ng Faculty of Kinesiology, Sport and Recreation, College of Health Sciences, University of Alberta sa bansang Canada at ni Dr. Janette Vardy ng Faculty of Medicine and Health ng University of Sydney ng bansang Australia ang pag-aaral na ito.

Sa nabanggit na research study ay pinag-aralan ang epekto ng regular na exercise sa loob ng tatlong taon ang mga dating nagkaroon ng cancer at dumaan sa gamutan na operasyon (surgery), chemotherapy o radiation. Maaaring makapamili ng uri ng exercise ang mga participants katulad ng brisk walking ng 45 to 60 minutes ng tatlo hanggang apat na beses sa isang linggo. Ang mga regular na nag-exercise ay bumaba ng 28% porsyento ang risk na magkaroon muli ng cancer. Mas lalo pang bumaba ng 37% porsyento ang risk na mamatay sa anumang sakit ang mga indibidwal na regular na nag-e-exercise.

May pag-aaral na rin kung saan sinuri ng mga scientists ang iba't ibang mekanismo (molecular mechanisms) kung paano nagpababa ng cancer risk ang regular exercise. Ayon sa research na ito ang exercise ay maraming mekanismo kung paano nito pini-prevent ang cancer. Halimbawa, tumutulong ang exercise mag-regulate ng mga hormones katulad ng estrogen na dahilan ng breast at endometrial cancer. 

Ang pag-e-exercise ay nakakatulong upang mapanatili ang tamang timbang. Ang obesity ay risk factor sa breast cancer, bowel at prostate cancer. Ayon sa World Cancer Research Fund ang mga overweight at ang mga obese ay may increased risk sa 13 iba't ibang uri ng cancer.

Bukod sa mga nabanggit na molecular mechanisms ng exercise laban sa cancer ay napapalakas din ng exercise ang ating immune system upang labanan ang cancer. Bumababa rin ang chronic inflammation, isang kilalang dahilan sa pagkakaroon ng cancer, sa ating katawan.

Napag-alaman din sa pag-aaral na nabanggit na naiimpluwensyahan ng exercise ang cancer cell metabolism kaya't maaari nitong pigilan ang paglaki ng cancer o pagkalat nito.

Mababasa ang mahalagang research study na ito sa scientific journal na Cancers (Basel), October 25, 2023 issue. Pinangunahan ni Dr. Maria Spanoudaki ng Department of Nutritional Sciences and Dietetics, School of Sciences ng International Hellenic University sa bansang Greece. Makikita niyo sa references ng study na ito ang maraming mga pag-aaral sa epekto ng exercise sa cancer risk. Ang lahat ng mga molecular mechanisms na nabanggit sa study na ito ay nagpapababa ng risk na magkaroon o magkaroon muli ng cancer.

Maraming salamat muli sa iyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa'y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Karapatan sa kopya ng sariling medical record

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 9, 2025

Dear Chief Acosta,

Na-admit ako sa isang pribadong ospital sa loob ng tatlong araw. Paglabas ko roon ay inaasahan kong makatatanggap ako ng kopya ng aking medical abstract, ngunit wala akong natanggap. Nang magtanong ako tungkol dito, sinabi nila sa akin na kailangan kong magpasa ng request at kinakailangan ding aprubahan ito ng doktor ko. Kailangan pa bang magpasa ng sinasabing request para sa sarili kong medical record? Hindi ba dapat awtomatikong ibigay nila ito sa isang pasyente? — Mark

---

Dear Mark,

Ang mga medical record, tulad ng medical abstract, ay itinuturing bilang isang sensitibong personal na impormasyon alinsunod sa Seksyon 3(l)(2) ng Republic Act (R.A.) No. 10173 o ang Data Privacy Act of 2012. Isinasaad din sa parehong batas na ang pagpoproseso, kasama ang pagbubunyag sa mga ito, ay may mga karampatang mahigpit na kondisyon na kailangang sundin. Dahil dito, maaari lamang itong maproseso batay sa mga pinahihintulutan ng batas at dapat ay may pagsang-ayon ang pasyente. Ang nasabing pagproseso ng impormasyon ay dapat na limitado sa partikular na layunin kung kaya ibinigay ang naturang pahintulot. Dagdag dito, ang Seksyon 16(C) ng parehong batas ay nagsasaad na ang isang data subject, kabilang ang isang pasyente sa kaso ng mga medical record, ay may karapatang makita ito:

“(c) Reasonable access to, upon demand, the following:

1. Contents of his or her personal information that were processed;

2. Sources from which personal information were obtained;

3. Names and addresses of recipients of the personal information;

4. Manner by which such data were processed;

5. Reasons for the disclosure of the personal information to recipients;

6. Information on automated processes where the data will or likely to be made as the sole basis for any decision significantly affecting or will affect the data subject;

7. Date when his or her personal information concerning the data subject were last accessed and modified; and

8. The designation, or name or identity and address of the personal information controller;”

Bagama’t ang isang pasyente ay maaaring makita ang kanyang sariling mga medical record, hindi ito nangangahulugan na siya ay awtomatikong bibigyan ng kopya nito. Tulad ng nakasaad sa itaas, kapag hinihiling ng pasyente o ng kanyang awtorisadong kinatawan, ay maaari niya itong ma-access. 

Kaugnay nito sa Hospital Health Information Management Manual 4th Edition na inilabas ng Kagawaran ng Kalusugan ay nakasaad na: 

“5. Release of Health Information

1. All information in the health record shall be treated as confidential and safeguarded against loss, destruction and unauthorized use.

2. Only authorized persons shall be given access to health records with personal and sensitive personal information.

3. Patients may not be allowed to access their health records to prevent misinterpretation of medical information, which may lead to complaint/litigation.

4. Release of information with clinical value shall be done with the consent of the physician in charge to prevent misinterpretation. x x x

5. The health record is the physical property of the health facility. However, patients have the right to the record since its content concerns their clinical information. As such, the release of information with clinical value shall be done only upon explicit, written consent/waiver from the patient.” 

Batay sa nabanggit, ang mga pasilidad ng kalusugan katulad ng ospital ay may mga privacy protocol o mga pamamaraan na sinusunod sa bawat pagkakataon na ang medical record ay ipoproseso. Ang pag-apruba ng iyong doktor bago ibigay ang iyong hinihinging kopya ng medical record ay kinakailangan upang maiwasan ang ano mang hindi tamang pagbasa o paggamit nito. Ang mga pamamaraang ito ay dapat sundin ng lahat, kabilang ang mismong pasyente, upang matiyak na ang mahigpit na kinakailangan para sa pagproseso ng sensitibong personal na impormasyon sang-ayon sa Data Privacy Law at iba pang nauugnay na mga alituntunin at regulasyon na nilalayong mapangalagaan ang pagiging kompidensiyal ng mga medical record ng bawat pasyente. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Vitamin D3 supplement, makakatulong na mapabagal ang pagtanda at ma-delay ang pagkakaroon ng age-related diseases

ni Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | June 2, 2025

Dear Doc Erwin, 

Masugid akong tagasubaybay ng Sabi ni Doc column at ng BULGAR newspaper.

Regular akong umiinom ng mga health supplements upang manatiling malusog ang aking pangangatawan at pag- iisip. Nais ko sanang malaman kung anong vitamin supplement ang maaaring makatulong upang humaba ang buhay. 

Ayon sa aking nabasang magazine ay mahalaga ang Vitamin D3 sa ating kalusugan at maaaring makatulong makaiwas sa maraming sakit. Makakatulong kaya ang Vitamin D3 upang humaba ang ating buhay? May research studies na o kaya na nagpapatunay nito?

Maraming salamat at sana'y matugunan niyo ang aking mga katanungan. — Eduardo

---

Maraming salamat Eduardo sa iyong pagliham at pagiging tagasubaybay ng Sabi ni Doc at BULGAR newspaper. Maraming salamat din sa’yong katanungan dahil pagkakataon ito na maipahayag ang pinakabagong research study tungkol sa epekto ng pag-inom ng Vitamin D3 supplement sa paghaba ng buhay natin.

Nito lamang May 21, 2025 ay inilathala sa The American Journal of Clinical Nutrition, isang tanyag na scientific journal, ang resulta ng isang randomized controlled trial kung saan pinag-aralan ang epekto ng Vitamin D3 at ng Omega-3 supplementation sa haba ng telomere. 

Ang telomere ay mga specialized chromatin structures na nasa dulo ng ating mga chromosomes na nagpoprotekta sa integrity at stability nito. Naniniwala ang mga scientists na ang pag-iksi ng telomere habang tayo ay tumatanda ang dahilan ng chromosomal instability na nagiging rason ng iba't ibang uri ng chronic diseases, katulad ng cancer at mga cardiovascular diseases.

Naniniwala rin ang mga scientists na ang pag-iksi ng telomeres ang dahilan ng premature aging at mga age-related diseases kaya't kung mapipigilan o mapapabagal ang pag-iksi ng telomere ay pinaniniwalaan na magpapahaba ng buhay at madi-delay ang pagkakaroon ng mga age-related diseases.

Sa research na ito ay sinuri ng mga scientists mula sa Medical College of Georgia ng Augusta University sa bansang Amerika ang epekto ng Vitamin D3 at ng Omega-3 supplement sa haba ng telomere mula sa umpisa ng pag-inom ng supplement, hanggang sa dalawang taon at apat na taon na umiinom ng supplements na nabanggit. 

Ayon sa analysis ng data, nakita ng mga researchers sa pangunguna ni Dr. Haidong Zhu, na nabawasan ang pag-iksi ng telomere sa mga study participants na umiinom ng Vitamin D3 supplement. Patuloy naman na umiksi ang telomeres ng mga uminom ng Omega-3 supplement.

Ang daily dose ng Vitamin D3 supplement na ininom ng 1,031 study participants na kasama sa research na ito ay 2,000 IU per day. Nasa edad mula 50 years old pataas ang mga lumahok sa pag-aaral na ito.

Dahil sa pagbagal ng pag-iksi ng telomeres sa mga uminom ng Vitamin D3, naniniwala ang mga researchers na makakatulong ang Vitamin D3 supplementation upang mapabagal ang biological aging at ang pagkakaroon ng age-related diseases.

Maraming salamat muli sa iyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa'y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com