Krisis sa pagkain, pinalalala ng digmaan at mahinang pamamahala

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | April 26, 2026

Tumitindi ang tag-gutom sa kasalukuyang panahon. Dulot ng walang katuturang mga digmaan na pinaiigting ng mga lider na nilalamon ng ambisyon at kasakiman sa kapangyarihan, unti-unting itinutulak ang mundo sa bingit ng pandaigdigang krisis. Kung magaganap ang ikatlong pandaigdigang digmaan, maaaring ito na ang magdulot ng malawakang pagkawasak.

Hindi na kailangan ng tradisyunal na sandata tulad ng eroplano, barko, o tangke. Mula sa mga base militar, sapat na ang pagpindot ng mga kontrol upang maglunsad ng mga missile na may dalang sandatang nukleyar. Kapag ito’y sabay-sabay na pinakawalan ng mga makapangyarihang bansa, maaaring hindi kayanin ng mundo ang pinsalang dulot nito. Ang magiging resulta: isang mundong wasak, madilim, at walang buhay.

Ngunit wala pa tayo sa ganitong yugto. Sa awa ng Diyos, may pagkakataon pa upang umiwas sa ganitong kapahamakan. Gayunman, hindi kailangang umabot sa pandaigdigang digmaan upang maranasan ang matinding krisis. Sa kasalukuyan pa lamang, ramdam na ang epekto ng mga digmaan sa iba’t ibang bahagi ng mundo, lalo na sa Gitnang Silangan. Tumataas ang presyo ng bilihin, humihina ang ekonomiya, at lalong nahihirapan ang mga mamamayan na matugunan ang kanilang pang-araw-araw na pangangailangan.

Dahil dito, inilunsad ng Diyosesis ng Cubao ang programang “Magtanim Para Makakain!” kalakip ang panawagang “Magsaka, hindi Ayuda!” Layunin nitong hikayatin ang mga mamamayan na maging masinop at produktibo sa pamamagitan ng urban farming. Sa pakikipagtulungan sa Kagawaran ng Agrikultura, isinusulong ang pagsasaka sa lungsod bilang solusyon sa kakulangan sa pagkain.

Mahalagang bahagi ng programang ito ang wastong pamamahala ng basura o waste management—kabilang ang pagko-kompost, pagre-recycle, at pag-iwas sa paggamit ng plastik. Sa pamamagitan nito, maaaring maging malinis, luntian, at masagana ang mga komunidad, mula sa mga subdibisyon hanggang sa mga maralitang lugar sa lungsod.

Ngayong Sabado, ika-25 ng Abril, magsasagawa ng martsa ang mga parokyano mula SNR E. Rodriguez Avenue patungo sa Simbahan ng Santo Niño de Violago, simula alas-7:00 ng umaga. Susundan ito ng mensahe mula kay Obispo Elias Ayuban at isang training workshop hinggil sa urban farming para sa mga kalahok.

Noong nakaraang Martes, gumawa ng mga papel na tagak ang mga bata bilang simbolo ng panawagan para sa kapayapaan. Sapagkat ang gutom ay isa ring anyo ng karahasan. Hindi maituturing na mahirap ang ating bansa—ang tunay na suliranin ay ang kakulangan at depektibong pamamahala. Kung maayos lamang ang paggamit ng yaman ng bayan, walang Pilipinong magugutom.

Sa kasalukuyan, maraming nawalan ng trabaho at hindi na alam kung saan kukuha ng makakain. Ang ganitong kalagayan ay nagdudulot ng desperasyon at pagkawala ng pag-asa. Kaya’t panahon na upang baguhin ang pananaw: mula sa pag-asa sa ayuda, tungo sa sariling pagsisikap at pagtutulungan ng komunidad.

Hindi na dapat umasa lamang sa mga pulitiko. Sa halip, paigtingin ang sariling kakayahan at makipag-ugnayan sa kapitbahay at komunidad upang sama-samang magtanim at magsumikap. Sa ganitong paraan, hindi lamang pagkain ang mapapalago, kundi pati ang tiwala sa Diyos, sa kapwa, at sa sarili.

Tinatawag ang programang ito na SimBakuran—isang konsepto na pinagsasama ang “Simbahan” at “Bakuran.” Ipinapaalala nito na ang bawat tahanan ay maaaring maging banal na espasyo. Kapag ang bakuran ay malinis, luntian, at produktibo, ito ay nagiging lugar ng buhay, pag-asa, at presensya ng Diyos.

Ang mga bata at ang giyera

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | April 25, 2026

May kapangyarihan ba ang mga bata sa harap ng malalakas at maaangas na tinig ng mga makapangyarihang nakatatanda? Nasaan sila sa mundong ginugulo ng mga pinunong hindi nag-aatubiling gumamit ng dahas upang igiit ang kanilang mithiin?

Sa mga lugar na hindi pa naaabot ng digmaan, patuloy ang masaya at malayang tinig ng mga batang naglalaro, nag-aaral, kumakain, at natutulog sa piling ng kanilang pamilya.

Ngunit iba ang kalagayan sa mga lugar na nilalamon ng giyera—lalo na sa Gitnang Silangan, kung saan patuloy ang karahasan na pinaiigting ng mga desisyon ng makapangyarihang lider.

Ilang tahanan, ospital, paaralan, kalsada, at tulay na ang nawasak? Ilang sibilyan ang napilitang lumikas at maging dayuhan sa sarili nilang bayan? Habang nagpapatuloy ang mga digmaan sa iba’t ibang panig ng mundo—sa Gitnang Silangan, Ukraine, at iba pang lugar sa Africa, Asia, at Amerika Latina—lalong tumitindi ang kaguluhan.

Napakataas ng kabayarang dulot ng giyera. Ngunit paano mababayaran ang mga buhay na nawala—lalo na ng mga matatanda at batang walang kakayahang tumakas? Libu-libong inosente na ang nasawi dahil sa mga digmaang pinalalala ng matitigas ang pusong pinuno.

Sa gitna ng lahat ng ito, nasaan ang mga bata? Nariyan sila—sa gitna ng panganib—naglalaro, nagtatawanan, at umaasa. Ginagawa ng kanilang mga magulang ang lahat upang mailayo sila sa kapahamakan, umaasang matatapos din ang karahasang ito.

Samantala, sa ating bansa, abala ang marami sa bangayan sa pulitika. Maingay ang social media sa magkabilang panig, na tila isang teleseryeng sinusubaybayan ng lahat. Sa gitna ng ganitong kaguluhan—lokal man o pandaigdig—paano natin haharapin ang bigat ng mga hamon?

Sa gitna ng ingay at ligalig, may isang simpleng pangyayari na nagbigay-liwanag. Isang liham ang dumating sa aming parokya, kalakip ang isang libong papel na tagak. Ito ay mula sa isang 13-anyos na batang lalaki na nagsabing na-inspire siya sa isang homiliya noong Simbang Gabi na may temang pag-asa.

Ibinahagi noon ang kuwento ni Sadako Sasaki—isang batang nakaligtas sa pambobomba sa Hiroshima ngunit kalaunan ay nagkasakit ng leukemia. Sa kabila nito, patuloy siyang gumawa ng mga papel na tagak, naniniwala na ang paggawa ng isang libo nito ay magbibigay ng katuparan sa kanyang hiling na gumaling. Bagama’t siya ay pumanaw, naging simbolo ang kanyang kuwento ng pag-asa at katatagan.

Ginawa rin ito ng batang parokyano—nangarap siyang maging kampeon sa chess sa kanyang paaralan. At nagkatotoo ang kanyang pangarap. Tinapos niya ang paggawa ng isang libong papel na tagak at inialay ito bilang pasasalamat.

Mula rito, nahikayat ang iba pang mga bata. Noong ika-21 ng Abril, mahigit limampung bata ang sama-samang gumawa ng isang libong papel na tagak bilang alay para sa kapayapaan ng mundo.

Simple ang kanilang ginawa, ngunit makapangyarihan ang mensahe. Isang libong papel na tagak—isang libong panalangin.

Sa mundong puno ng ingay, dahas, at kaguluhan, ang tinig ng mga bata—wagas, tapat, at puno ng pag-asa—ang maaaring maging pinakamakapangyarihan.

“Atin pong dinggin: itigil na ang giyera. Ibalik ang kapayapaan.”

Kuwento ni Sadako Sasaki, naging simbolo ng pandaigdigang panawagan sa kapayapaan

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | April 19, 2026

Dalawang linggong “ceasefire” o tigil-putukan ang ibinigay ni Pangulong Donald Trump ng Estados Unidos sa Iran noong ika-7 ng Abril. Sa loob ng panahong ito, nagkaroon ng ilang pag-uusap na maaaring humantong sa mas pangmatagalang kasunduan. Isang unang dayalogo ang isinagawa sa pamamagitan ng Pakistan na tumagal ng halos 24 oras, ngunit hindi nagkaroon ng pagkakasundo.

May mga ulat na may panibagong pagtatangkang pag-uusap muli sa parehong tagapamagitan, at inaantabayanan pa kung kailan ito matutuloy at kung magkakaroon ng mas malinaw na resulta.

Iisa ang hangarin ng marami sa mga pormal na usapan sa pagitan ng Iran at Estados Unidos: kapayapaan. Habang nagpapatuloy pa ang mga tensyon sa Ukraine at Gaza na nagdulot ng malawakang pagdurusa sa mga inosenteng sibilyan, nagbubukas naman ang panibagong alitan na may potensyal na mas lumawak ang saklaw.

Bagama’t wala pang kumpirmadong ulat ng bilang ng mga nasawi sa magkabilang panig, ramdam na ang epekto nito sa pandaigdigang ekonomiya. Sa Pilipinas, sa nakalipas na mga linggo, tumaas ang presyo ng gasolina, krudo, at iba pang bilihin.

Maraming tsuper ng bus, taxi, jeep, Grab at Angkas ang napilitang huminto sa pamamasada dahil hindi na sapat ang kita sa gitna ng mataas na gastusin sa operasyon. Dahil dito, nagkulang ang pampublikong transportasyon, na nagdulot ng mas matinding siksikan at hirapan sa pagbiyahe ng mga commuter araw-araw.

Noong Enero 2024, binisita namin ang Hiroshima sa Japan at ang Peace Memorial Park, kung saan naroon ang istatwa ng batang si Sadako Sasaki, isang biktima ng epekto ng bomba atomika noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Isinilang siya noong Agosto 6, 1945—ang araw na ibinagsak ang bomba. Bagama’t tila normal ang kanyang paglaki sa mga unang taon, makalipas ang sampung taon ay nagpakita siya ng sintomas ng leukemia, isang sakit na dulot ng radiation. Noong 1955, kinailangan siyang ma-ospital at tuluyang humina.

Isang araw, binigyan siya ng mga “origami” na papel na tagak. Ayon sa paniniwalang Hapones, ang tagak ay simbolo ng mahabang buhay, at kapag nakagawa ang isang tao ng isang libong paper cranes habang may matibay na pananalig, maaaring matupad ang kanyang kahilingan. Dahil dito, nagsimulang gumawa si Sadako ng mga paper crane, tinulungan ng mga tao sa ospital sa pagbibigay ng papel. Sa kabila ng kanyang karamdaman, nagpatuloy siya hanggang sa makumpleto niya ang isang libong papel na tagak noong Agosto. Namatay siya noong Oktubre 25, 1955.

Ang kanyang kuwento ay mabilis na kumalat, at naging inspirasyon upang magpatayo ng isang memorial para sa kanya sa Hiroshima Peace Memorial Park, sa pamamagitan ng inisyatiba ng mga kabataan. Nagkaroon ng kampanya sa mga paaralan upang makalikom ng pondo, na matagumpay na naisakatuparan.

Sa kasalukuyan, makikita roon ang istatwa ni Sadako bilang simbolo ng kapayapaan at pag-asa.

Mula rito, naisip ng ilang kabataan sa aming parokya na gumawa rin ng isang libong paper cranes bilang simbolo ng panawagan para sa kapayapaan. Plano nilang ialay ito kay Papa Leo XIV bilang suporta sa kanyang panawagan para sa kapayapaan.

Magsisimula ito sa mga paaralan at sityo ng parokya, at kung makumpleto, inaasahan nilang mahihikayat din ang iba—hindi lamang sa paggawa ng paper cranes, kundi sa paniniwala at pagkilos tungo sa tunay at pangmatagalang kapayapaan sa buong mundo.