Senado, nagmumukha nang entablado ng kapangyarihan at pansariling interes

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | June 1, 2026

Sampung taon na ang lumipas mula nang mabasag ang marangal at maka-Diyos na himpapawid ng Pilipinas ng mga salitang bastos at salungat sa malalim na pananampalataya at paggalang ng mga Pilipino sa Maykapal. Hindi ito minsanang pambabastos at panlalait, kundi unti-unti at sunud-sunod na pangyayari.

Una, nang dumating si Papa Francisco sa kanyang kauna-unahang pagbisita sa Pilipinas, bumulaga ang isang hindi inaasahang maitim na pahayag laban sa Santo Papa:

“Sabi ko, bakit? Sabi, sarado ang daan. Sabi ko, sinong darating? Sabi, si Pope. Gusto kong tawagan. Pope, p***** ka. Umuwi ka na. Huwag ka nang bumisita rito.”

Pangalawa, hindi nagtagal ay muling umalingawngaw ang mga salitang tila lason mula sa Malacañang:

“Anong Diyos ’yan? Nagpapako sa krus. Your God is stupid.”

Pangatlo, sunud-sunod na pinaslang ang tatlong paring Katoliko. Si Fr. Marcelito “Tito” Paez ay pinatay ng mga nakamotorsiklo sa Nueva Ecija noong Disyembre 4, 2017. Si Fr. Mark Ventura naman ay pinaslang ng mga riding-in-tandem sa Cagayan noong Abril 28, 2018. Samantala, si Fr. Richmond Nilo ay binaril habang naghahanda para sa misa sa Zaragoza, Nueva Ecija noong Hunyo 10, 2018. Ang tatlong pari ay kilala sa pagtulong sa mga maralita at pagtataguyod ng karapatang pantao.

Dahil pangulo ang pinagmulan ng mga pahayag na ito at siya rin ang nagpapatupad o hindi nagpapatupad ng mga batas, nagpatuloy ang kultura ng kabastusan at pag-insulto sa relihiyon at sa mga pinuno nito. Kakaunti ang nagkaroon ng lakas ng loob upang tutulan, tuligsain, at manawagang itigil ang pangbabastos, pagpatay, at paglapastangan sa kultura at pananampalataya.

Hindi nagtagal, tila naging normal na sa marami ang pagmumura. Para bang karaniwang pagbati na lamang ang mga salitang dati’y itinuturing na bastos. Hindi na nakapagtataka kung matatanda ang nagmumura, ngunit nakababahala kapag pati mga bata ay gumagamit na rin ng gayong pananalita habang naglalaro o nag-uusap sa tahanan man o lansangan. Dahil dito, marami ang napapatanong: “Ano na ang nangyayari sa ating bansa?”

Sampung taon matapos mahalal ang isang pangulong kilala sa pagmumura, pambabastos sa relihiyon, at pag-atake sa mga pinuno nito, muling nabuhay sa Senado ang madilim na bahaging ito ng ating kasaysayan. Matapos ang umano’y kudeta sa liderato noong mga nakaraang linggo, nabuo ang bagong mayorya na sumusuporta sa pangulong nakakulong ngayon sa ICC sa Hague, Netherlands.

Pagkaraan lamang ng isang linggo, iginiit ng bagong mayorya na payagang bumoto ang mga senador kahit hindi personal na dumalo sa sesyon. May mga senador na nahaharap sa mga kasong may kaugnayan sa katiwalian, habang ang iba naman ay may nakaambang mga kaso. Dahil sa pagtutol sa mga pagbabagong itinuturing nilang arbitraryo, nag-walkout ang 11 senador mula sa minorya.

Habang marami ang nadidismaya sa mga nagaganap sa Senado, muli na naman tayong nagiging katatawanan sa entablado ng pandaigdigang pulitika.

Paano maibabalik ang dangal at mahalagang papel ng Senado? Kailan tayo magkakaroon ng mga senador na tunay na tapat sa taumbayan at hindi sa isang makapangyarihang pulitiko o grupo? Tulad ng paalala ni Obispo Teodoro Bacani: “Mga senador, hindi kayo tauhan ng bise presidente kundi tauhan ng taumbayan.”

Kailan tayo magkakaroon ng Senado na binubuo ng mga tunay na independiyenteng mambabatas? Malinaw na nahahati sa dalawang kampo ang Senado, at kapansin-pansin kung sino ang kumikilos nang malaya at kung sino ang hindi.

Kailan tayo magkakaroon ng Senado na ang mga kasapi ay nagsisilbi sa katotohanan at katarungan, at hindi sa mga pansariling interes? May ilan pang nagsasabing hindi sila pinagdududahan ng Diyos kahit kinukuwestiyon sila ng taumbayan.

Tinawag nating “Kengkoy Politics” ang kalagayan ng ating pulitika. Marami ang dismayado sa mga asal at pagganap ng ilang senador na tila mas nakatuon sa pagpapasikat kaysa sa paglilingkod. Paano tatayo nang matatag ang isang institusyon kung ang ilan sa mga bumubuo rito ay nahaharap sa mabibigat na usapin ng integridad at pananagutan?

Maaaring pahabain pa ang talaan ng mga problemang bumabalot sa Senado. Ngunit hindi lamang reklamo at batikos ang dapat manaig. Kailangang mag-usap, manalangin, hanapin ang katotohanan, at sundin ang kalooban ng Diyos para sa kabutihan at katarungan ng lahat.

Ito ang naging pasya ng 13 Ebanghelikong pastor at 13 paring Katoliko na nagpulong kamakailan. Bilang bahagi ng Kilusan ng Kingdom Keepers (KKK), nagkasundo silang maglabas ng pahayag at magsagawa ng mga pagkilos upang ipahayag ang kanilang matinding pagtutol sa mga anila’y kalabisan at pagtataksil na nagaganap sa Senado.

Hindi nila sinasabing hindi sila maaaring magkamali o hindi sila pinagdududahan ng Diyos. Batid nila ang kahalagahan ng kababaang-loob, panalangin, at sama-samang pagkilos kasama ng mga layko at mga taong kanilang pinaglilingkuran.

Sa halip na sumuko sa kadiliman ng kasinungalingan at kasakiman na sumisira sa mga institusyon ng bansa, hangarin nilang sundin at ipalaganap ang liwanag ng katotohanan at katarungan na hinahanap ng sambayanan.

Tao pa rin ang panalo sa panahon ng robot at AI

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | May 31, 2026

Noong isang araw nakita natin ang isang “online” balita na nanalo ang robot sa isang takbuhan sa Beijing. Lalampas na karaniwang balita lang ito na walang malalim na kabuluhan. Talaga? Simple? Walang malalim na kabuluhan? 

Mananakbo po tayo. Nagsimula tayong tumakbo noon pang 1970, 56 na taon na ang nakararaan. Maganda, mahirap, puno ng hamon ang pagtakbo. Alam ito ng lahat ng tumatakbo. Kailangan ang lubos na disiplina kung nais mong tumakbo ng malayo at mabilis. Iba pang usapan kung nais mong maging propesyonal na mananakbo, lumalahok sa mga paligsahan: sprint; middle distance; long distance; half-marathon; full-marathon; ultra-marathon. Kakaibang paghahanda ang kailangan. Hindi lang katawan kundi ang buong pagkatao ang kailangang hubugin para maging mahusay, matatag at tunay na mananakbo. Paghuhubog ng buong pagkatao: katawan, isip, puso, diwa at kaluluwa.

Ito ang kinakailangan nating gawin noong nagpasya tayong takbuhin ang buong Pilipinas mula Mindanao hanggang Visayas at Luzon noong 1995. Mahabang paghahanda ang kinailangan nating daanan sa ilalim ng kumpas ng pinakaunang Pinoy Ultra-Runner na si Cesar Guarin. Salamat kay Cesar na pinaliwanag, pinakita at ibinahagi sa kanyang mahabang karanasan ang agham, hiwaga, pati “espiritwalidad” ng pagtakbo. Hindi pala ganu’n lang ang pagtakbo. Matinding hamon ito para maabot at mabuo ang pagkataong handog sa lahat ng Diyos, ang kakaibang pagkatao ng tunay at mananakbong may pananagutan.

Tao ang mananakbo noon. Ngunit, meron nang robot na mananakbo na natatalo ang tao. Kailangan ba ng paghuhubog at ensayo ng robot upang maging tunay, matatag at may pananagutang mananakbo? Meron bang pagkakaiba ang robot at tao? Dapat malinaw po ang sagot sa tanong na ito. Ngunit merong tagong tanong na lubhang mapanganib. Ano ang mas mahusay magtrabaho, mas menos gastos, at baka hindi pa kailangang suwelduhan? Iba ang pangangailangan ng tao sa pangangailangan ng robot, ng makinang gawa sa mga “microchips,” oo makinang elektroniko. At ang pinakatanyag at gamit na gamit ngayon ay ang AI o “Artificial Intelligence.” Kailangan pa ba ang guro, propesor, lecturer, titser kung lahat ng tanong mo, lahat ng kailangan mong gawin na magagawa ay maiaasa mo na sa AI? 

Sa Magnifica Humanitas tinalakay ni Papa Leone XIV ang pag-unlad ng panlipunang doktrina ng Simbahan (Social teachings of the Church); ang responsableng paggamit ng teknolohiya; ang kultura ng kapangyarihan at ang pagbuo ng sibilisasyon sa pamamagitan ng pag-ibig at ang pagtatanggol sa pagkatao sa pamamagitan ng katotohanan, paggawa at kalayaan.

Mapapanood, mababasa at maririnig ang tinig ni Papa Leo XIV sa patuloy na pagpapaliwanag nito sa paninindigan ng Simbahan hinggil sa kapayapaan, katarungan, dangal ng tao at kalikasan sa gitna ng krisis ng giyera; pang-aabuso sa maliliit at mahihirap at sa hayagang paglalapastangan sa dangal at kabanalan ng kalikasan bilang larawan o mukha ng Diyos. Kung buhay pa si Papa Francisco, tiyak na matutuwa ito dahil sa maraming paraan makikitang ipinagpapatuloy ni Papa Leone XIV ang mga sinimulan ni Papa Francisco lalo na sa dalawang mahahalagang lihim nito, ang Laudato Si at Fratelli Tutti.

Maraming natuwa, nag-alala, nainis at nagtanong sa mga pahayag ni Papa Leone XIV hinggil sa laganap na paggamit ng teknolohiya sa lahat ng antas ng buhay. Nanganganib nang mapalitan ang puwersang makatao ng puwersang teknolohikal. Nang mapunta tayo sa Japan noong Enero 2024, ilang kainan ang napuntahan natin na merong mga “robot” na nagsisilbi. Natuwa’t nagulat tayo na merong lumalapit na robot sa aming lamesa para kumuha ng order o maghain ng order. Ngunit pinaliwanag ng kaibigan nating hapon na laganap na sa Japan ang “robotics” at napakabilis ng pag-unlad nito. Maraming industriyang nabawasan ng malaki ang manggagawang tao na napalitan na ng mga robot.

Nakikita’t nararamdaman na ang epekto nito sa maraming sangay ng buhay sa lipunan. Maraming positibong epekto ngunit marami ding nakababahalang epekto na kailangang lubos na pag-aralan at pag-usapan upang sa halip na makasama ay makabuti at maitaguyod ng teknolohiya ang likas na dangal ng tao. Salamat Papa Leone XIV. Salamat sa paalala na hindi mahihigitan ng makina at ng computer ang dangal at kadakilaan ng tao. Sama-samang pagbabantay, pag-aaral at responsableng pag-gamit ng teknolohiyang handog ng Diyos sa tao at mundo. Sa huli, makikita kung ano ang ibig sabihin ng paglikha sa tao bilang kawangis ng Diyos. Sa huli tao pa rin ang panalo dahil tao at hindi robot ang larawan o kawangis ng Diyos. Amen.

Pitong kaloob ng Espiritu Santo, paalala sa mga nasa kapangyarihan

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | May 24, 2026

Minsan lamang sa isang taon ipinagdiriwang ang Pista ng Pentekostes—ang paggunita sa pagbaba ng Espiritu Santo sa mga Apostoles at sa buong mundo. Lumaki tayo sa Santa Cruz, Maynila. Nang tayo’y isilang, tumira tayo sa bahay ng lola sa ama sa Dimasalang, sa likod ng dating San Lazaro Hippodrome na ngayo’y naging SM San Lazaro.

Tuwing Sabado o Linggo, dinadalaw ng ating mga magulang ang ating Lola Veray, ina ng ating ina, sa Daang Bakal, Santa Cruz, Maynila. Paminsan-minsan ay nagsisimba rin kami sa Simbahan ng Espiritu Santo sa Tayuman, katabi ng Catholic Trade Center.

Sa loob ng simbahan ay may napakagandang pinta o mosaic na nagpapakita ng pagbaba ng Espiritu Santo kina Maria at sa mga Apostoles. Makikita sa ibabaw ng altar ang puting kalapati at sa ilalim nito ang mga dilang apoy sa ibabaw ng ulo ng labindalawang apostoles kasama si Maria, Ina ni Hesus. Simple ngunit napakalinaw ng mensahe—sa pag-alis ni Hesus, tinupad niya ang kanyang pangakong hindi iiwanang nangungulila ang sangkatauhan, kundi ipadadala ang Espiritu Santo.

Tila nangungulila ngayon ang mundo at maging ang ating bansa sa kasalukuyang kalagayan. May digmaan sa Iran, Gaza, Ukraine at sa iba’t ibang bahagi ng mundo. Halos lahat ng bansa ay may kinahaharap na krisis. Ramdam ng lahat na iisa lamang ang mundong ginagalawan nang sumiklab ang tensyon na pinangunahan nina Trump at Netanyahu laban sa Iran. Humigpit ang suplay ng langis mula sa Gitnang Silangan kaya biglang tumaas ang presyo nito sa buong mundo.

Kasabay nito ang pagtaas ng presyo ng gasolina at krudo. Umaalma ang marami ngunit tila walang magawa. Paano mamamasada ang mga taxi, dyip, Grab, Angkas, tricycle at mga delivery truck na kailangang maghatid ng mga pangunahing pangangailangan?

Tumaas ang halaga ng dolyar at muling bumagsak ang piso. Maraming trabaho ang natigil at muling umasa ang marami sa ayuda mula sa gobyerno. Samantala, lalo namang tumitindi ang pagyayabang ng mga bansang nagdidigmaan na nagbabantang “uubusin” at “dudurugin” ang kanilang mga kalaban. Ngunit sa huli, wala ring ganap na nagwagi. Sa ngayon ay nagmamatyagan lamang ang magkabilang panig habang umiiral ang pansamantalang tigil-putukan.

Dagdag pa rito ang kaguluhang nagaganap sa ating bansa. Mistulang mumurahing teleserye ang napapanood araw-araw sa Senado. Maraming senador ang tila umaarte ngunit kapansin-pansin ang mababang antas ng kanilang pagpapakita sa publiko. Dahil dito, bumabagsak ang kredibilidad ng Senado. Sunod-sunod ang batikos, panunuligsa at pagkadismaya ng mamamayan sa mga taong nais tawaging “kagalang-galang” ngunit tila nawawalan na ng kahihiyan at malasakit sa taumbayang bumoto at nagpapasahod sa kanila.

Nang bumaba ang Espiritu Santo kina Maria at sa mga Apostoles, ipinagkaloob sa kanila ang Pitong Kaloob: Karunungan, Pagkaunawa, Kaalaman, Mabuting Payo, Katatagan, Kabanalan at Banal na Pagkatakot sa Diyos. Ngunit kung susuriing mabuti, tila may isang mahalagang birtud na nakapaloob sa lahat ng ito—ang kababaang-loob, na kabaliktaran ng kayabangan. Ang kababaang-loob ay itinuturing na ina ng lahat ng mabubuting asal, samantalang ang kayabangan naman ang ugat ng maraming kasamaan.

Kung hihilingin nating manaig ang Espiritu Santo sa puso ng ating mga senador, at kung magiging bukas sila sa pagtanggap sa Kanyang mga kaloob, marahil ay mababawasan ang kayabangang makikita sa marami sa kanila. Maaaring higit na mayabang ang mayorya dahil hawak nila ang kapangyarihan, ngunit hindi rin nangangahulugang ligtas dito ang minorya.

Parehong panig ay maaaring magmalaki at mag-isip na sila lamang ang tama. Kaya malinaw na ang lahat—mayorya man o minorya—ay nangangailangan ng kababaang-loob upang tunay nilang matanggap ang pitong kaloob ng Espiritu Santo.

Marami na ang nagsalita at marami pa ang magsasalita sa mga susunod na araw, ngunit walang sinuman ang makapagsasabing hindi kailangan ng Senado, at ng buong bayan, ang paggabay ng Espiritu Santo. Kailangang-kailangan ito ng mayorya, ng minorya at ng bawat mamamayan.

Mga senador, mga kawani ng pamahalaan at lahat ng mamamayan, dasalin natin ang Panalangin sa Espiritu Santo:

“Halina, Espiritu Santo, punuin Mo ang puso ng Iyong mga tapat at sindihan sa kanila ang apoy ng Iyong pag-ibig.

Ipadala Mo ang Iyong Espiritu at sila ay malilikha. At mababago Mo ang mukha ng lupa.

O Diyos, na nagturo sa puso ng Iyong mga tapat sa pamamagitan ng liwanag ng Espiritu Santo, ipagkaloob Mo na sa tulong ng gayunding Espiritu ay matutuhan naming ibigin ang mabuti at laging magalak sa Kanyang pag-aliw. Alang-alang kay Kristo na aming Panginoon. Amen.”