Sa anino ng sabwatan: Paratang ay malakas, ngunit ang patunay ay may bitak

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | February 23, 2026

• 

ISSUE #385

Sa pagitan ng dilim ng madaling-araw at ng katahimikang inaasahan sa oras na iyon, may mga sandaling ang karahasan ay bigla na lamang sumisingit, hindi para magbigay-liwanag, kundi para mag-iwan ng sugat na matagal bago maghilom. Sa ganitong mga pagkakataon, mabilis ang bulungan, mabilis ang tudlo, at minsan, mas mabilis pa ang hatol ng tao kesa hatol ng hukuman.

Ngunit sa harap ng batas, ang galit at hinala ay hindi maaaring maging kapalit ng ebidensya. Sapagkat, sa bawat akusasyong may bigat, nandu’n din ang isang prinsipyong hindi dapat mabasag: ang presumption of innocence, o ang pagpapatunay sa kasalanan nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Batay sa kasong People of the Philippines vs. Cabrera, et al., Criminal Case Nos. 2987 at 2988, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 42, Virac, Catanduanes, at sa panulat ni Honorable Presiding Judge Lelu Contreras, sinuri ng hukuman kung naitaguyod ba ng tagausig ang kasong Murder sa ilalim ng Article 248 ng Revised Penal Code (as amended) laban sa mga akusado.

Bilang pagbabahagi, ayon sa magkahiwalay na impormasyon na inihain, noong ika-30 ng Setyembre 2001, bandang 12:25 ng hatinggabi, sa Bayan ng Panganiban, Lalawigan ng Catanduanes, ang mga akusadong sina Alyas “Boy Araw,” Alyas “Dick,” at Alyas “Geng Geng,” na umano’y nagkakaisa ng layunin at magkakatulong ay sinasabing bigla at treacherously o pataksil na umatake sa mga biktimang sina “Pilo” at “Pards.”

Sa unang kaso (Crim. Case No. 2987), isinasaad na si Pilo ay inatake at sinaksak gamit ang matalim na patalim at/o binato, na nagdulot ng mga sugat na naging sanhi ng kanyang agarang pagkamatay. Sa ikalawang kaso (Crim. Case No. 2988), si Pards naman ay sinasabing sinaksak sa leeg gamit ang patalim, na naging sanhi rin ng kanyang pagkamatay.

Pagkaraang maisampa ang mga kaso, nanatiling at large ang mga akusado, at sa kabila ng mga warrant, na-archive ang mga kaso. Makalipas ang mahabang panahon, si “Dick” lamang ang naaresto, dahilan upang muling buhayin ang kaso laban sa kanya, habang sina “Boy Araw” at “Geng Geng” ay hindi pa rin nahaharap sa paglilitis.

Sa paglilitis, iniharap ng tagausig ang mga saksi, kabilang ang isang testigong kamag-anak ng biktima (na sa rekord ay nagbigay ng salaysay tungkol sa pangyayari), mga pulis/imbestigador, at isang doktor na nagbigay-linaw sa mga natuklasang sugat batay sa post-mortem findings at anatomical sketch.

Mahalaga sa teorya ng tagausig ang testimonya ng pangunahing saksi na nagsabing sa usapin ng biktimang si Pilo, may pahayag siyang nakita umano niya si “Dick” na nambato at tumama iyon sa likod ng ulo ng biktima; at sa usapin ng biktimang si Pards, nandu’n umano siya sa pangyayari at nakita siyang sugatan at tumatakbo palapit ito, ngunit tulad ng tinalakay ng hukuman, hindi niya nakita kung sino ang mismong umatake sa biktima.

Sa kabilang banda, si “Dick” ay ipinagtanggol ng Public Attorney’s Office, sa pamamagitan ni Atty. Merlin Abada. Matapos maisara ng tagausig ang presentasyon at pormal na maihain sa hukuman ang ebidensya, ang depensa ay naghain ng Motion for Leave to File Demurrer to Evidence—isang remedyo sa ilalim ng Rules of Court na ginagamit kapag, kahit tanggapin pa ang ebidensya ng tagausig sa pinakamabuting pagbasa nito, kulang pa rin ito upang maghatid ng hatol na pagkakasala.

Matapos ang paglilitis at sa pagbusisi ng hukuman, malinaw na hindi lamang “ang sinabi” ng saksi ang tanong, kundi kung ang sinabi niya ay matibay, tugma, at hindi salungat sa mga pisikal na ebidensya gaya ng medico-legal findings, at higit sa lahat, kung ang kabuuan ng ebidensya ay umuugnay kay “Dick” sa dalawang pagpaslang nang may moral certainty.

Sa kaso ni Pards, mahalagang punto ang lumitaw: bagama’t nakita ng testigo si Pards na tumakbong sugatan, hawak ang bahagi ng kanyang leeg, hindi niya nakita kung sino ang sumaksak o umatake rito. Sa madaling sabi, may patunay na may biktima at may sugat, subalit sa tanong na “sino,” walang positibong pagkakakilanlan na nag-uugnay kay “Dick” sa mismong pananaksak o pagpatay kay Pards.

Ayon sa hukuman, sa kasong Murder, hindi sapat na may naganap na krimen; kailangan ding mapatunayan na ang akusado ang may gawa, hindi lang “posibleng may kinalaman.”

Sa kaso naman ni Pilo, umasa ang tagausig sa pahayag na nakita diumano si “Dick” na nambato. Ngunit dito pumasok ang mas mabigat na usapin, tugma ba ito sa sugat na iniulat ng medico-legal findings?

Batay sa mga tala o record ng kaso na lumitaw sa pagtatanong ni Public Attorney Abada at sa paliwanag ng doktor sa anatomical sketch at findings, lumabas ang kritikal na punto na ang sugat sa likod ng ulo ay incised wound (hiwa), na ayon sa doktor ay nagmumukhang gawa ng matalim na bagay, hindi tipikal na pinsalang inaasahan kung malaking bato ang tumama. Ang ganitong pagkakaiba ay hindi simpleng detalye, sapagkat kung ang “nakitang pagbato” ang pangunahing ugnay kay “Dick,” ngunit ang sugat na inuugnay rito ay hindi akma sa mekanismong sinasabi, pumapasok ang makatuwirang pagdududa kung totoo bang ganu’n ang nangyari, o kung tama ba ang pagkakakilala sa salarin.

Pinagtibay rin ng hukuman ang prinsipyo na ang conspiracy o pagsasabwatan ay hindi maaaring ibatay sa hinala o sa katotohanang “magkakasama” ang mga tao sa isang punto ng oras. Kailangang may malinaw na patunay ng pagkakaisa ng layunin at sabayang kilos tungo sa krimen. Sa mga puwang sa pagkakakilanlan ng salarin (lalo na sa kaso ni Pards) at sa inconsistency ng mekanismo ng pinsala (sa kaso ni Pilo), hindi nabuo ang antas ng katiyakang hinihingi upang ipataw ang pinakamabigat na hatol.

Sa kabuuan, nakita ng hukuman na ang ebidensya ay hindi umabot sa moral certainty. At kapag ang patunay ay kulang, ang batas ang nagsasalita — hindi maaaring tumuloy sa hatol na pagkakasala.

Dahil sa kakulangan ng ebidensyang mag-uugnay kay “Dick” sa pagpaslang kay Pards, at dahil sa mga salungat na detalye sa mahalagang bahagi ng salaysay kaugnay ng mga sugat ni Pilo, pinagbigyan ang demurrer at pinawalang-sala si “Dick” dahil sa kabiguang patunayan ng tagausig ang pagkakasala nito nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Sa huli, ang daing ay hindi iisa ang pinanggagalingan. May daing ang lipunang naghahanap ng panagot, may daing ang pamilyang naulila, dahil ang katarungan ay tila nananatiling nakabitin habang ang dalawa pang akusadong sina “Boy Araw” at “Geng Geng,” ay nananatiling at large o hindi pa nadadakip.

Ngunit may daing din ang isang taong nadawit at hinarap ang bigat ng paratang sa loob ng ilang taon, na sa ilalim ng ating sistemang kriminal, hindi maaaring ikulong ang kalayaan sa puwang ng haka-haka. Sapagkat, kung ang ebidensya ay may bitak, ang batas mismo ang nag-uutos ng pagpapalaya, habang ang paghahanap ng ganap na hustisya para sa mga biktima ay patuloy na naghihintay sa pagharap ng mga nananatiling nagtatago.

Dahil sa kakulangan ng ebidensya… Suspek sa pagpatay sa 17-anyos na dalagita, absuwelto

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | February 15, 2026

• 

ISSUE #384

Ang bawat magulang ay nangangarap ng maayos na kalagayan at magandang kinabukasan para sa kanilang mga anak. Kahit ang mga ito ay malalaki na, patuloy pa rin ang panalangin ng bawat magulang na hindi kailanman mapahamak ang kanilang mga anak.

Kaya’t ang pinakamasakit na maaaring maranasan ng isang magulang ay ang tuluyang pagkawala ng kanilang anak. Isipin pa lamang na hindi na nila ito mayayakap at mahahagkan, napakahirap nang tanggapin. Higit pang masakit kung ang buhay ng anak ay kinitil nang walang sapat o lehitimong dahilan.

Ganito marahil ang sakit na naranasan nina Pedro at ng kanyang asawang si Anita nang paslangin ang kanilang anak na si Marie. 

Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng kanilang kuwento na hango sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. Cornelio Mariano y Hipolito (G.R. No. 270476, August 13, 2025), sa panulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Samuel H. Gaerlan.

Batay sa paratang na inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Pata, Tuao, Cagayan para sa krimeng murder, sinalakay at pinagsasaksak ni Alyas “Curning,” nang merong intensyon na paslangin, pagtataksil at abusuhin nang higit na lakas ang 17-anyos na biktima na si Marie. 

Gamit ang isang matalim na bagay, pinagsasaksak si Marie sa iba’t ibang bahagi ng katawan at ang natamo niyang mga sugat ang naging sanhi ng kanyang pagpanaw. Naganap ang nasabing krimen noong ika-21 ng Hunyo 2009, sa isang barangay sa Sto. Niño, Cagayan.

Sina Pedro, Barangay Kagawad Orlando, Barangay Captain Jaime, Florentino, at Dr. Simeon ang tumayo bilang mga saksi para sa tagausig.

Batay sa kabuuan ng kanilang pinagsama-samang testimonya, si “Curning” ay pinsan ni Anita na nakitira sa kanilang bahay sa Sto. Niño, Cagayan ng apat na buwan. 

Noong umaga ng ika-21 ng Hunyo 2009, nasa nasabing bahay sina Pedro, Anita, kanilang mga anak na sina Jordan, Jane at Marie, at Curning. 

Bandang alas-11:00 ng umaga umalis si Marie patungo sa Tuguegarao City, kung saan siya’y nag-aaral. Sa tabing ilog diumano siya pumunta para sumakay ng bangka na magdadala sa kanya sa Tuguegarao City. Diumano, makalipas ang sampung minuto ay umalis na rin si “Curning,” suot ang itim na t-shirt na merong marka at corduroy na pantalon.

Kinabukasan, nakatanggap diumano si Me-an, kaibigan ni Marie, ng mensahe mula sa boardmate ni Marie na hindi dumating sa Tuguegarao City si Marie at agad naman itong pinaalam ni Me-an sa pamilya ni Marie. Kaya agad na nagtungo sina Pedro at Anita sa Tuguegarao City upang hanapin si Marie. Nu’ng hindi nila mahanap ang kinaroroonan ng kanilang anak, ipinatala na nila sa himpilan ng pulis bilang nawawala si Marie.

Noong ikaapat na araw ng kanilang paghahanap, nakatanggap diumano si Pedro ng mensahe na natagpuan ang katawan ni Marie sa matalahib na bahagi ng kanilang ilog.

Matapos na masuri ni Dr. Simeon ang labi ni Marie noong ika-25 ng Hunyo 2009, idineklara na ang sanhi ng kanyang pagkamatay ay pneumothorax secondary to multiple penetrating wounds.

Batay sa testimonya ni Florentino, natutulog siya noong gabi ng ika-21 ng Hunyo 2009 sa kanyang bahay sa Sto. Niño, Cagayan nang gisingin siya ni “Curning” upang manghiram ng damit. Diumano, salawal lamang ang suot ni “Curning”. Sapagkat sila umano ay magkamag-anak, pinahiram niya ito ng damit. Noong gabing iyon din, napansin diumano ni Pedro na berde na ang suot na damit ni “Curning,” iba sa suot nito noong umaga.

Diumano, hindi na bumalik si “Curning” sa bahay nina Pedro noong lamay ni Marie at nakitira na lamang sa kapitbahay. Noong gabi ng lamay, napansin diumano ni Kag. Orlando ang pagkabalisa ni “Curning” at ang mga gasgas nito sa bisig.

Noon namang ika-26 ng Hunyo 2009, humingi umano ng tulong kay Kap. Jaime ang kapatid ni “Curning” upang dalhin ang huli sa himpilan ng pulis dahil isa umano itong suspek sa pagkakapaslang kay Marie. Habang nakasakay silang tatlo sa kuliglig ni Kap. Jaime, humingi umano ng kapatawaran si “Curning” sa nagawa nito. Diumano, matapos na kusang sumuko, agad itong ipiniit sa himpilan.

Noong ika-1 ng Hulyo 2009 nang iulat diumano kay Kag. Orlando na merong natagpuang mga damit sa taniman ng mais sa kanilang barangay. Ipinaalam niya ito kay Kap. Jaime, na ipinag-utos ang pagkuha sa mga nasabing damit, kabilang na ang isang itim na t-shirt na diumano ay nakita na ni Kag. Orlando na dating isinuot ng suspek na si “Curning”. Isinilid ang mga nakalap na damit sa isang plastic bag na isinumite ni Kap. Jaime sa himpilan ng pulis.

Kawalan ng kasalanan ang naging pagsamo ni “Curning” sa hukuman ng paglilitis. Tanging siya lamang ang tumayo bilang testigo para sa depensa.

Diumano, dumalo siya sa kasal ng kanyang pamangkin noong ika-20 ng Hunyo 2009. Ginanap ang kasal may 200 metro lamang ang layo sa bahay nina Pedro. 

Bandang-11:00 ng gabing iyon, nagpunta umano siya sa bahay ng isang nagngangalang “Randy” at doon na nagpalipas ng gabi. Nagising diumano siya bandang ala-6:00 ng umaga at kasama na nagkape si Randy at ang ina nito. Bandang alas-10:00 ng umagang iyon, habang papunta siya sa bahay ng kanyang tiyuhin, nakita umano siya ni Pedro at inimbitahan sa kanilang bahay para kumain. Kabilang diumano si Marie sa mga nakasama niya na kumain noong umagang iyon, at alas-10:30 ng umaga ay tumuloy na umano siya sa pagpunta sa bahay ng kanyang tiyuhin upang magluto ng pagkain.

Noong hapon ng araw na iyon, nagpakain umano siya ng mga baboy at nag-alaga ng mga kalabaw, at noong gabi ring iyon, inaya umano siya ni Pedro na mag-inuman. Nang matapos sila ay nagpaalam diumano siya kay Pedro na makikitulog sa silong ng bahay nito, at pinayagan naman diumano siya ni Pedro.

Kinaumagahan, pinasama umano siya ng mag-asawang Pedro at Anita na pumunta sa Buguey, Cagayan upang hanapin si Marie. Ika-23 ng Hunyo 2009, inutusan umano siya ni Pedro na maglagay ng mga pataba sa mga pananim nito habang si Pedro ay nasa Tuguegarao City.

Noong ika-25 ng Hunyo 2009 nang malaman diumano ni “Curning” ang malagim na sinapit ni Marie. Tumulong pa umano siya na ayusin ang lamay ni Marie. Kung kaya’t nagulat umano siya na siya ang pinaghihinalaan na pumaslang kay Marie.

Noong ika-26 ng Hunyo 2009 nang maimbitahan diumano si “Curning,” sa pamamagitan ng kanyang kapatid, na pumunta sa himpilan ng pulis. Pagdating du’n, agad umano siyang ikinulong. Diumano, ipinaalam na lamang sa kanya ang bintang na pamamaslang noong ika-3 ng Hulyo 2009.

Nagbaba ng hatol ang RTC noong ika-24 ng Nobyembre 2020 na guilty beyond reasonable doubt si “Curning” para sa krimen na murder. Hindi pinaniwalaan ang kanyang pagtanggi at pagdadahilan. Bagkus, binigyan ng timbang ng RTC ang mga circumstantial evidence na inihain ng tagausig. Napagtibay rin umano ng tagausig ang sirkumstansya na pang-aabuso nang higit na lakas dahil sa mas matandang edad ng akusado at ang pagkakaroon nito ng matalim na sandata noong panahon ng insidente.

Subalit hindi siya sang-ayon sa naturang paghahatol, kaya naghain si “Curning” ng kanyang apela sa Court of Appeals (CA), Manila. Iginiit ng depensa na hindi naitaguyod ng circumstantial evidence ng tagausig ang pagkakasala ni “Curning” nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Sinang-ayunan ng CA ang desisyon ng RTC. Nabasura ang apela ni Curning. Kung kaya’t naghain siya ng apela sa Kataas-taasang Hukuman. Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan K.S. Araojo, muling iginiit ng depensa na hindi napatunayan ang pagkakasala ni “Curning” nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Matapos ang mabusising pag-aaral sa kaso ni “Curning,” ipinagkaloob ng Kataas-taasang Hukuman ang kanyang legal na dalangin.

Binigyang-linaw ng Kataas-taasang Hukuman na ang kasalanan ng isang akusado ay maaaring mapatunayan hindi lamang sa pamamagitan ng direkta na ebidensya, bagkus maging sa pamamagitan ng circumstantial evidence. Gayunpaman, upang sumapat ang circumstantial evidence laban sa isang akusado, kinakailangan na mapagtibay ang mga ito, alinsunod sa Section 4, Rule 133 ng Rules of Court. Partikular, dapat ay merong higit sa isang sirkumstansya, dapat ay napatunayan ang mga impormasyon kung saan nagmula ang mga naturang sirkumstansya, at ang kombinasyon ng mga ito ay nagpapakita ng pagkakasala ng akusado nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Ang mga hinuha ay hindi maaaring ibatay sa iba pang mga hinuha.

Sa kaso laban kay “Curning,” hindi nakumbinsi ang Kataas-taasang Hukuman na ang lahat ng mga sirkumstansya na ipinrisinta ng tagausig ay bumuo ng walang-patid na mga pangyayari na nagbigay ng makatarungan na konklusyon na si “Curning” ang may-akda sa pamamaslang kay Marie. Para sa Kataas-taasang Hukuman, sa halip na moral na katiyakan, nagdulot ng pagdududa ang mga circumstantial evidence na pinagbatayan ng desisyon ng RTC at CA kaugnay sa pagkakasala ni “Curning”.

Una, walang nakitang katibayan ang Kataas-taasang Hukuman na si “Curning” ang may-ari ng narekober na itim na t-shirt at wala ring indikasyon na ito ay sangkot sa anumang paraan, sa anumang krimen, lalong hindi sa krimen na murder.  Hindi rin umano naipaliwanag kung ano ang mga marka sa sinasabing t-shirt, walang testimonya na nagsasabi na duguan ito, at wala ring patunay na may DNA ito ni “Curning”. 

Ikalawa, nakita man si “Curning” na nakasalawal lamang noong siya ay nanghiram ng damit, hindi umano ito maaaring magbunga ng pagpapalagay na siya ay sangkot sa pamamaslang. Para sa Kataas-taasang Hukuman, madaming maaari na ibang mga paliwanag sa ikinilos ni “Curning” noong gabi ng Ika-21 ng Hunyo 2009. Wala ring ibinigay na paliwanag ang prosekusyon ukol sa pantalon ni “Curning”.

Ikatlo, hindi maituturing na pag-amin sa anumang krimen ang sinasabi na paghingi ng kapatawaran si “Curning”. Ang kanyang naging pahayag ay hindi malinaw at maaaring may ibang kahulugan.

At ikaapat, walang isinumite na katibayan ukol sa ginamit na sandata sa pamamaslang kay Marie; hindi rin ito nakita o narekober ng mga pulis. Kung kaya’t hindi umano maaaring isapantaha na ang sinasabing sandata ay pagmamay-ari ni “Curning”.

Pagpapaalala ng Kataas-taasang Hukuman, ang paghahatol sa akusado bilang may-sala ay maaari lamang ibatay sa tibay ng ebidensya ng nag-uusig, hindi sa mga haka-haka o espekulasyon. Sa kaso laban kay “Curning,” pumukaw man ng hinala ay hindi sumapat ang mga circumstantial evidence ng tagausig upang mapanatili ang isang paghahatol para sa krimen na murder.

Sapagkat nakitaan ng Kataas-taasang Hukuman ng makatuwirang pagdududa kung sangkot nga ba si “Curning” sa pamamaslang kay Marie, kanilang minarapat na baliktarin at isantabi ang naunang mga hatol sa kanya at siya ay ipinawalang-sala sa krimen na murder.

Maaaring labis-labis ang paghihinagpis nina Pedro at Anita, kabilang na ang ibang miyembro ng kanilang pamilya, sa marahas na sinapit ni Marie. Walang magulang ang magnanais na iwan ng kanilang anak, lalo na sa isang malagim na pamamaraan. Nawa ay dumating pa rin ang panahon at pagkakataon na matukoy ang tunay na sangkot sa pamamaslang kay Marie at mapagbayaran niya ang kanyang pagkakasala. Hindi kami mawawalan ng pag-asa na darating ang araw na makakamit ng pamilya nina Pedro at Anita, maging ng kaluluwa ni Marie, ang inaasam na hustisya.

Kasong double murder naisantabi dahil sa pagdududa

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | Feb. 7, 2026

• 

ISSUE #383

Sa isang hapon sa liblib na bahagi ng Brgy. Daraga, Placer, Masbate, hindi lamang katahimikan ng kanayunan ang nabasag, kundi ang patuloy na paghahanap ng pamayanan sa katiyakan ng hustisya. 

Noong Hulyo 5, 2020, dalawang lalaki, na sa ulat ng pulisya ay kalauna’y kikilalanin at itatago sa mga pangalang “Brice” at “Enry,” ang nasawi sa sunud-sunod na putok ng baril. 

Sa loob ng ilang minuto, ang lugar ay naging tagpuan ng takot, hinala, at paratang na hahantong sa kasong double murder na susubukin ang hangganan ng ebidensyang kriminal.

Sa kasong People of the Philippines v. Naraja (Criminal Case No. 3571-21), ika-8 ng Mayo 2025, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 49, Cataingan, Masbate, sinuri ng hukuman kung napatunayan ba ng tagausig, nang lampas sa makatuwirang pagdududa, ang pananagutan ng akusado sa krimeng Double Murder.

Ayon sa impormasyon, bandang alas-5:10 ng hapon noong Hulyo 5, 2020, sa Brgy. Daraga, Placer, Masbate, ang akusadong itago na lamang natin sa pangalang alyas “Pogi,” kasama ang isang kasabwat na si alyas “Pekas,” na nananatiling at large, at umano’y nagsabwatan nang may malinaw na intensyong pumatay at pinaputukan sina Brice at Enry gamit ang mga baril. Dahil sa mga tama ng bala sa iba’t ibang bahagi ng kanilang katawan, agad na nasawi ang mga biktima. 

Ang krimen ay sinasabing pinatitingkad ng mga kuwalipikadong sirkumstansya ng treachery at evident premeditation, kaya’t isinampa ang kasong double murder laban sa mga akusado.

Si “Pogi” ay naaresto makalipas ang halos tatlong taon mula nang naganap ang insidente at sa kanyang arraignment ay mariing tumanggi sa paratang at nag-plead ng not guilty, dahilan upang magsimula ang paglilitis.

Sa panig ng tagausig, iniharap bilang mga saksi sina PSSG Landas, Elmo, at Dr. Blanco.

Isinalaysay ni PSSG Landas, isang intelligence operative ng pulisya, na matapos ang insidente ay nagsagawa sila ng imbestigasyon batay sa impormasyong natanggap nila mula sa isang confidential informant. 

Ayon sa impormasyong ito, may mga motorsiklong nakitang dumaan sa lugar bago ang pamamaril, at isa umano sa mga sakay ay kinilalang si “Pogi,” kasama si “Pekas”. 

Dagdag pa, lumitaw sa imbestigasyon na ang mga biktima ay kilalang tagasuporta ng isang opisyal ng barangay na hayagang tumutol sa presensya ng isang armadong grupo sa lugar, dahilan upang umusbong ang hinalang politikal ang motibo ng krimen.

Ang sentro ng kaso ng tagausig ay ang testimonya ni Elmo, na nagsabing siya ang nakasaksi mismo sa pamamaril. 

Ayon sa kanyang salaysay, sinusundan nila ng kanyang kasama ang mga biktima nang biglang harangin ng isang motorsiklo. Ipinahayag niyang tinutukan ng baril ang mga biktima, pinababa ang mga ito, at matapos ang maikling palitan ay pinaputukan sila. Iginiit niyang nakita niya si “Pekas” na bumaril kay Enry, at si “Pogi” naman ang bumaril kay Brice habang ito ay nasa lupa na.

Samantala, pinatunayan ni Dr. Blanco, ang nagsagawa ng post-mortem examination, na ang mga biktima ay nagtamo ng maraming tama ng bala sa mahahalagang bahagi ng katawan gaya ng dibdib at baga. 

Ayon sa kanya, ang mga sugat ay agarang nakamamatay at batay sa posisyon ng mga tama, malamang na ang mga biktima ay binaril mula sa likuran.

Sa panig ng depensa, mariing itinanggi ni “Pogi” ang lahat ng paratang laban sa kanya. 

Ayon sa kanyang salaysay, noong oras ng insidente ay nasa kanilang bahay siya sa Brgy. Malatawan, kasama ang kanyang asawa at mga anak. Bagama’t inamin niyang kilala niya ang mga biktima at pamilyar siya sa lugar ng pinangyarihan, iginiit niyang wala siyang anumang kinalaman sa pamamaril at nalaman lamang niya ang insidente nang mabalitaan ang kasong isinampa laban sa kanya.

Sa buong paglilitis, si “Pogi” ay tinulungan at kinatawan ng Manananggol Pambayan na si  Atty. Marlon T. Cañares, na masusing sumuri sa ebidensya ng tagausig at mariing iginiit ang presumption of innocence na itinatadhana ng Saligang Batas.

Matapos ang paglilitis, ibinaba ng hukuman ang desisyon. Dito, binalikan ng hukuman ang Article 248 ng Revised Penal Code (RPC), na nagsasaad na ang murder ay nagaganap kapag ang isang tao ay pinatay at ang pagpatay ay sinamahan ng alinman sa mga kuwalipikadong sirkumstansya, gaya ng treachery o evident premeditation. 

Ayon sa matagal nang itinatag na jurisprudence, upang magtagumpay ang isang kaso ng murder, kinakailangang patunayan ng tagausig ang mga sumusunod: (1) na may napatay; (2) na ang akusado ang pumatay; at (3) na ang pagpatay ay sinamahan ng alinman sa mga sirkumstansyang nakasaad sa Article 248 ng RPC (People v. Casemiro, G.R. No. 231122, 16 January 2019, sa panulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Mariano C. Del Castillo).

Hindi ikinaila ng hukuman na napatunayan ang unang elemento—ang pagkamatay nina Brice at Enry. Gayunman, ang masusing pagsusuri ay nakatuon sa ikalawang elemento: kung si “Pogi” nga ba ang may kagagawan ng krimen.

Sa masusing pagtalakay, binigyang-diin ng hukuman na ang kaso ng tagausig ay halos lubos na nakasalalay sa pagkakakilanlan ng akusado ng nag-iisang saksi, si Elmo. Dahil dito, kinakailangang ang kanyang salaysay ay hindi lamang malinaw kundi kaayon din ng karaniwang karanasan at asal ng tao.

Isinalin at binigyang-diin ng hukuman na kung totoo ngang nandu’n si Elmo at ang kanyang kasama sa oras ng pamamaril, hindi makatuwiran, ayon sa lohika at karanasan ng tao, na basta na lamang sila balewalain ng mga salarin at hayaang makaalis, gayung sila ay malinaw na posibleng mga saksi. 

Dagdag pa rito, ang ulat sa police blotter na isinampa matapos ang insidente ay hindi agad binanggit ang mga pangalan ng mga salarin, isang pangyayaring taliwas sa likas na kilos ng isang taong tunay na nakasaksi sa isang mabigat na krimen.

Ipinaliwanag din ng hukuman na ang kredibilidad ng ebidensya ay hindi lamang sinusukat sa kung sino ang nagbigay nito, kundi kung ang nilalaman nito ay kapani-paniwala batay sa karaniwang karanasan ng sangkatauhan. 

Sa kasong ito, ang mga puwang at hindi pagkakatugma sa salaysay ng nag-iisang saksi ay nagdulot ng makatuwirang pagdududa sa isipan ng hukuman.

Binigyang-diin pa na bagama’t ang alibi ay karaniwang itinuturing na mahinang depensa, ang kahinaang ito ay hindi maaaring magsilbing pamalit sa tungkulin ng tagausig na patunayan ang pagkakasala ng akusado nang may moral na katiyakan. Ang tagausig ay dapat umasa sa lakas ng sarili nitong ebidensya, hindi sa inaakalang kahinaan ng depensa.

Sa huli, nabigo ang tagausig na mapawi ang presumption of innocence na pinanghahawakan ng akusado. Dahil sa kabiguang patunayan ang pagkakasala ni “Pogi” nang lampas sa makatuwirang pagdududa, siya ay pinawalang-sala. 

Ang kaso laban kay “Pekas” ay iniutos na i-archive, at isang Alias Warrant of Arrest ang

inilabas para sa kanyang pagkakadakip.

Sa katahimikan ng hatol, nananatili ang bigat ng dalawang buhay na nawala. Ngunit sa mata ng batas, ang hustisya ay hindi maaaring itindig sa hinala, galit, o salaysay na hindi tumatag sa pagsubok ng katuwiran. Ang hinala, gaano man kabigat ay hindi kailanman kapalit ng patunay.

Sa sistemang pangkatarungang kriminal, hindi sapat na may namatay, kailangang matiyak, nang may moral na katiyakan, kung sino ang may pananagutan. Kapag ang ebidensya ay nabalot ng pagdududa, ang batas ay walang ibang landas kundi ang pairalin ang kalayaan. Sapagkat sa huli, ang katarungan ay hindi nasusukat sa dami ng paratang, kundi sa tibay ng patunay. Malinaw na ang tibay ng patunay ay mahalagang pundasyon ng katarungan – katarungan na siyang idinadaing ng mga nasa hukay at kanilang pinakahihintay.