top of page
Search

Mabilisang pagpapatayo ng mga silid-aralan, aprubado na

  • BULGAR
  • 3 days ago

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 29, 2026



Win Tayong Lahat ni Win Gatchalian


Inaprubahan ngayong linggo sa Senado ang Classroom-Building Acceleration Program (CAP) Act, isang panukalang batas na layong pabilisin ang pagpapatayo ng mga silid-aralan sa buong bansa. Bilang co-author ng naturang panukala, nais kong bigyang-diin kung gaano kahalaga ang panukalang ito upang matugunan ang kakulangan natin sa mga silid-aralan.


Batay sa datos ng Department of Education (DepEd), lumalabas na umabot na sa 147,000 ang kakulangan natin sa mga silid-aralan nitong Hulyo 2025. Malinaw sa maraming mga pag-aaral ang pinsalang dulot ng kakulangan ng mga silid-aralan. Isa na rito ang pagkakaroon ng malaking klase na minsan ay umaabot sa mahigit 200 na mga mag-aaral kada silid-aralan, ayon sa huling ulat ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II). Nagpapatupad din ng dalawa hanggang tatlong shift sa bawat silid-aralan o kaya naman ay napipilitan ang mga mag-aaral at guro na gumamit ng mga makeshift spaces o pansamantalang mga silid-aralan.


Dahil dito, naaapektuhan ang kakayahan ng mga mag-aaral na matuto nang husto. Batay sa naging resulta ng 2025 Southeast Asia Primary Learning Metrics (SEA-PLM), lumalabas na mas mababa ang marka sa mathematics at reading ng mga mag-aaral na bahagi ng malalaking klase. Ayon din sa World Bank, mas matindi rin ang pinsalang inaabot ng mga itinuturing na disadvantaged o mga low-performing na mga mag-aaral. Sa pag-aaral ng Philippine Institute for Development Studies, lumalabas na mas apektado ng kakulangan ng mga silid-aralan ang mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Grade 3, mga mag-aaral na may kapansanan, at sa mga paaralang matatagpuan sa mga low-income communities.


Nakakabahala rin na naging mabagal tayo sa pagpapatayo ng mga silid-aralan sa mga nagdaang taon. Noong 2025, lumabas ang balitang 22 lamang sa 1,700 na target na mga silid-aralan ang naipatayo ng Department of Public Works and Highways (DPWH). Kung hindi natin tutugunan ang mga hamong ito, patuloy na mapipinsala ang kakayahan ng ating mga mag-aaral na matuto. Patuloy ding lalaki ang kakulangan natin sa mga silid-aralan at maaaring umabot ito sa 219,000 sa 2028, kung hindi tayo kikilos.


Kaya naman napakahalaga ng panukalang batas na ating inaprubahan dahil pahihintulutan na natin ang iba’t ibang mga paraan upang makapagpatayo ng mga silid-aralan. Kung dati ay DPWH lamang ang nakakapagpatayo ng mga silid-aralan, pahihintulutan natin sa ilalim ng CAP Act ang mga kasunduan sa pagitan ng Department of Education (DepEd) at mga local government units (LGUs), pati na rin ang mga katuwang sa pribadong sektor. Sa ganitong paraan, mapaparami natin ang ating mga katuwang na sabay-sabay magpapatayo ng mga silid-aralan hanggang sa mapunan natin ang kabuuan ng pangangailangan natin sa mga silid-aralan.


Ngunit bago pa maisabatas ang panukalang ito, pinahihintulutan na ng 2026 national budget ang pakikipagtulungan ng DepEd sa mga LGUs at mga katuwang sa pribadong sektor sa pagpapatayo ng mga karagdagang silid-aralan. Sa taong ito, naglaan tayo ng P65 bilyon para sa pagpapatayo ng 24,000 na mga bagong silid-aralan. Patuloy nating babantayan ang paggamit ng pondong ito at titiyakin nating magiging epektibo ang paggamit nito para makapakinabanan ng ating mga guro at mag-aaral.


May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

 
 

Makasaysayang reporma sa edukasyon, pormal nang sinimulan

  • BULGAR
  • 5 days ago

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 27, 2026



Win Tayong Lahat ni Win Gatchalian


Ngayong araw ay pormal nang inilunsad ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II) sa Senado ang kanilang ikatlong ulat sa estado ng edukasyon sa bansa. Matatandaang nabuo ang Komisyon sa ilalim ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II) Act (Republic Act No. 11899) noong 2022 upang repasuhin ang estado ng sektor ng edukasyon. Maliban sa pagrepaso sa kalagayan ng sektor ng edukasyon, mandato rin ng EDCOM ang magmungkahi ng mga reporma upang iangat ang kalidad ng edukasyon sa bansa. 


Pinamagatang ‘Turning Point’ ang panghuling ulat ng Komisyon na nagsisilbing buod ng lahat ng mga pag-aaral na kanilang ginawa sa nagdaang tatlong taon. Nilalaman din ng ulat na ito ang National Education at Workforce Development Plan, isang roadmap na magsisilbing gabay sa susunod na dekada upang matugunan ang krisis sa edukasyon at iangat ang kakayahan ng ating mga mamamayan tungo sa pambansang kaunlaran. 


Dahil dito, inaasahan nating magiging makasaysayan ang taong 2026 pagdating sa mga reporma sa edukasyon. Kasabay nito, nilaan din natin para sa taong ito ang pinakamataas na pondo para sa sektor ng edukasyon sa ating kasaysayan. Para sa taong ito, umabot sa P1.35 trilyon ang pondo para sa sektor ng edukasyon, katumbas ng 4.4% ng Gross Domestic Product (GDP). Kaya naman mahalagang tiyakin nating magagamit nang tama ang pondong ito upang lubos na matulungan ang ating mga mag-aaral.


Saklaw ng pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon ang mga programang tutugon sa mga rekomendasyon ng EDCOM. Kung babalikan natin ang ulat ng Komisyon, binigyang-diin nito ang kahalagahan ng early childhood care and development (ECCD) na magpapatatag sa pundasyon ng mga kabataang wala pang limang taong gulang. 


Sa ilalim ng 2026 national budget, binibigyan natin ng prayoridad ang ECCD. Naglaan tayo, halimbawa, ng P2.56 bilyon mula sa Local Government Support Fund upang gawing child development centers ang mga daycare centers ng fourth at fifth class municipalities. Mahalaga ito upang maabot natin ang mas marami pang mga kabataang wala pang limang taong gulang at gawin silang bahagi ng sistema ng ECCD. Maaari ding gamitin ang naturang pondo para sa pagha-hire ng mga child development workers.

Binigyang-diin din ng EDCOM ang pagpapatatag sa kakayahan ng mga kabataan.


Pinuna ng Komisyon na sa pagwawakas ng School Year 2024-2025, 48.76% o halos kalahati ng mga mag-aaral sa Grade 1 hanggang 3 ang hindi pa nakakapagbasa nang ayon sa kanilang grade level. Pito sa sampung mag-aaral naman ang walang sapat na proficiency o kakayahan pagdating sa mathematics.


Kaya naman binigyan natin ng prayoridad ang learning recovery at mga libreng tutorial para sa ating mga mag-aaral. Naglaan tayo ng P8.96 bilyon para sa pagpapatupad ng Academic Recovery at Accessible Learning (ARAL) Program sa hiring ng 440,000 tutors at masuportahan ang 6.7 milyong mag-aaral.


May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

 
 

DepEd, ‘wag nang ipagliban ang reporma sa GASTPE

  • BULGAR
  • Jan 22

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 22, 2026



Win Tayong Lahat ni Win Gatchalian


Sa nagdaang pagdinig ng Senate Committee on Basic Education, muli nating hinimok ang Department of Education (DepEd) na huwag nang ipagpaliban ang paglalabas ng bagong guidelines sa pagpapatupad ng Government Assistance to Students and Teachers in Private Education (GASTPE), kabilang ang Senior High School Voucher Program (SHS-VP).


Kung ating babalikan, ang SHS-VP ay isa sa mga programa sa ilalim ng GASTPE, kung saan nakakatanggap ang mga kuwalipikadong mag-aaral ng tulong pinansyal sa pamamagitan ng isang voucher. Ginagamit ng mga benepisyaryo ng SHS-VP ang kanilang voucher upang makapag-aral sila sa mga pribadong paaralan. Sa ganitong paraan, mababawasan natin ang “congestion” o ang siksikan sa mga pampublikong paaralan dahil sa dumaraming bilang ng mga mag-aaral.


Nabibigyan din ng pagkakataon ang mga nangangailangang magulang na makapili ng mga paaralan kung saan maaaring makatanggap ng dekalidad na edukasyon ang kanilang mga anak.


Noong 19th Congress, pinangunahan ng inyong lingkod ang pagrepaso sa GASTPE, kung saan pinuna natin na meron palang mga benepisyaryong ‘ghost students.’ Ito ang mga estudyanteng nasa listahan na nakatatanggap ng voucher assistance ngunit hindi naman pisikal na pumapasok o kaya ay hindi naka-enroll sa mga paaralang nakikilahok sa SHS-VP.  


Pinuna rin natin na ang bilyun-bilyong pisong nilalaan sa SHS-VP ay napupunta sa mga mag-aaral na maituturing na non-poor. Noong sinuri ng aking tanggapan ang datos mula sa 2024 Annual Poverty Indicators Survey, lumabas na 67% ng mga benepisyaryo ng SHS-VP noong School Year 2024-2025 ay maituturing na non-poor o hindi naman talaga galing sa mga mahirap na pamilya. Lumabas din sa aming pagsusuri na hindi bababa sa P12.3 bilyon ang napunta sa mga non-poor na mga benepisyaryo noong SY 2024-2025. 


Dati nang nagmungkahi ang Senate Committee on Basic Education ng mga reporma sa GASTPE. Kabilang dito ang pagbibigay ng mga prayoridad sa mga nangangailangang mag-aaral at ang pagdisenyo ng programa upang mabawasan ang siksikan sa mga pampublikong paaralan. Halos dalawang taon na ang lumipas ngunit wala pang lumalabas na bagong guidelines ng DepEd upang matugunan ang mga leakage, ang mga ghost students, at ang nagpapatuloy na siksikan sa mga pampublikong paaralan. 


Ang pagkakaroon ng malinaw na sistema ay proteksyon para sa kapakanan ng mga estudyanteng tunay na nangangailangan ng tulong mula sa gobyerno. Kaya naman muli nating hinihimok ang DepEd na ilabas na ang mga bagong pamantayan dahil tapos na ang panahon para sa pangako. Panahon na para sa agarang aksyon. 


Matatandaan ding malaki at makasaysayan ang inilaan nating pondo para sa edukasyon ngayong taon. Kaya patuloy nating babantayan ang mga reporma sa edukasyon upang masiguro nating napapakinabangan ng mga mag-aaral ang buwis na binabayad ng taumbayan.


May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

 
 
RECOMMENDED
bottom of page