Patuloy na suporta sa ARAL Program

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 3, 2026

Nitong nakaraang linggo, iniulat ng Department of Education (DepEd) ang resulta ng isang pag-aaral na sumuri sa resulta ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program.

Kung ating babalikan, layunin ng programang ito na maghatid ng libreng tutorial para sa mga mag-aaral nating nahuhuli pagdating sa pag-unawa ng kanilang mga aralin, kabilang ang mga nahihirapang bumasa.

Ayon sa impact evaluation na isinagawa ng nonprofit organization na Youth Impact, sa tulong ng World Bank at DepEd, maraming mag-aaral ang natulungan ng ARAL Program.

Lumabas sa pag-aaral na para sa School Year (SY) 2025–2026, bumaba ang bilang ng struggling readers o mga mag-aaral na nahihirapang bumasa ng 4.5 milyon sa 2.2 milyon mula 6.7 milyon.Ipinakita rin ng naturang pag-aaral na tumaas sa 5.8 milyon mula 3.3 milyon ang bilang ng mga mag-aaral na may grade-level reading readiness.

Ibig sabihin, katumbas na ng kanilang kakayahang bumasa ang susunod na baitang na kanilang tutungtungan. Nagtala rin ang naturang evaluation ng siyam na percentage points na pagbaba ng bilang ng mga mag-aaral na nahihirapang bumasa, katumbas ng 1.37 milyong karagdagang mag-aaral na nakaalis sa kategorya ng struggling reader.

Natuklasan din sa evaluation ang 4.8-percentage-point na pagtaas ng grade-level proficiency, kung saan 730,000 pang mag-aaral ang nakaabot sa grade-level reading proficiency.Bilang pangunahing may akda at sponsor ng ARAL Program Act (Republic Act No. 12028) na nagtatag sa programang ito, ikinagagalak ng inyong lingkod na nakakamit na natin ang ating layunin na matulungan ang mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong at matiyak na makakahabol sila sa pag-unawa ng kanilang mga aralin.

Sa ganitong paraan, napapatatag natin ang pundasyon ng ating mga mag-aaral. Kung magpapatuloy tayo sa pagtulong at pag-abot sa mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong, unti-unti rin nating masusugpo ang krisis sa edukasyon na hinaharap ng bansa.Inaasahan nating sa pagwawakas ng SY 2026-2027, makikita natin ang mas malawak na epekto ng ARAL Program.

Matatandaang sa ilalim ng 2026 national budget, P8.96 bilyon ang inilaan natin para sa pagpapatupad ng programang ito. Inaasahang 6.7 milyong mag-aaral sa reading at 8.08 milyon sa math ang matutulungan natin.

Saklaw din ng pondong ito ang pag-hire ng 440,000 na mga tutor. Kaya naman sa pagtalakay sa 2027 national budget, makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy nating susuportahan ang mas matatag na pagpapatupad ng ARAL Program. Kung tuloy-tuloy ang maayos nating pagpapatupad ng programang ito, matitiyak nating walang mag-aaral ang mapag-iiwanan pagdating sa kaalaman at kakayahan. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Batas para sa mas ligtas na paaralan, sumalang na sa plenaryo

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 1, 2026

Nitong nakaraang linggo, sumalang na sa plenaryo ng Senado ang isang panukalang batas na layong paigtingin ang seguridad sa mga paaralan at ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral.

Napapanahon ang panukalang batas na ito sa gitna ng patuloy na pagdami at paglala ng mga insidente ng karahasan sa mga paaralan. Ang ating mga paaralan ay dapat nagbibigay ng ligtas na espasyo sa mga mag-aaral, pati na rin sa ating mga guro, at mga kawani.

Nakakalungkot at nakakagalit ang mga trahedyang nabalitaan natin nitong mga nagdaang linggo, kabilang ang mga insidente ng pamamaril sa mga Lungsod ng Tacloban at Zamboanga.

Ngunit may maaari tayong gawin upang mapigilan natin ang ganitong mga insidente sa hinaharap. Hindi katanggap-tanggap at hindi natin hahayaang maulit pa ang ganitong klaseng mga trahedya sa ating mga paaralan.

Kaya naman nakikiisa ang inyong lingkod sa pagsulong ng Comprehensive School Safety Act (Senate Bill No. 1110) na magtatatag ng National Comprehensive School Safety Framework.

Sa ilalim ng panukalang batas, pangungunahan ng Department of Education (DepEd) ang pagbuo sa framework na ito. Makakatuwang ng kagawaran ang iba’t ibang ahensya ng gobyerno, kabilang ang local government units sa pagbuo, pagpapanatili, at pag-update ng nasabing framework. Itatakda ng framework ang mga pamantayan para sa pag-iwas, pagtugon, at pagbangon mula sa mga banta at insidenteng may kaugnayan sa school safety.

Bibigyan naman ang mga paaralan ng mandato na gumawa ng School Safety Plan batay sa gagawing framework. Magiging mandato rin sa mga paaralan ang paghahanda at pag-update ng School Safety Handbook na naglalaman ng mga polisiya, pamamaraan, emergency information, at learner support services.

Isasama rin sa School Safety Handbook ang School Code of Conduct upang malinaw na tukuyin ang mga hindi katanggap-tanggap na gawain, gayundin ang kaukulang hakbang para sa pagdidisiplina, pati na ang restorative interventions.

Huwag na nating hintaying malagay pa sa panganib ang buhay ng iba pang mga mag-aaral. Kailangang gawin natin ang lahat ng hakbang upang tiyaking ligtas na espasyo ang ating mga paaralan, kabilang ang pagpasa ng mga batas na magtataguyod sa kaligtasan ng ating mga mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Pagsugpo sa mga groomers na tina-target ang mga kabataan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | August 27, 2026

Nitong nakaraang Martes, lumabas ang ulat mula sa National Bureau of Investigation (NBI) tungkol sa isang grupo ng mga ‘groomers’ na tinatarget ang mga menor-de-edad at inuudyok silang gumawa ng karahasan.

Ayon sa NBI, nagsasagawa ang naturang grupo ng ‘initiation’ kung saan hinihikayat nila ang kanilang mga kasapi na gumawa ng karahasan at iba pang mga gawaing ilegal. Karamihan sa mga kasapi ng grupong ito ay mga Pilipino, bagama’t meron ding mga dayuhang miyembro, ayon din sa NBI.

Matatandaang nakapasok ang NBI sa isang group chat ng grupong ito, kung saan may humigit-kumulang 1,000 na mga kasaping tinatarget ang mga kabataang 12 hanggang 19 taong gulang. Ngunit nawala din ang naturang group chat matapos itong pasukin ng NBI. Ayon sa ahensya, makikipagpulong ito sa Meta, ang kumpanyang nasa likod ng Facebook, upang humingi ng tulong sa gagawing imbestigasyon.

Kasalukuyan ding sinusuri ng NBI kung may kinalaman ba ang grupong ito sa naganap na pamamaril sa Ateneo de Zamboanga University at sa ibang mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan. Bagama’t patuloy itong iniimbestigahan ng NBI, malinaw at hindi na natin maikakaila ang panganib at pinsalang dulot ng social media access sa mga menor-de-edad.

Kung ating babalikan, una na ring nagbabala ang Philippine Pediatric Society (PPS) at ang Philippine Society for Developmental and Behavioral Pediatrics (PSDBP) tungkol sa pinsalang dulot ng paggamit ng mga menor-de-edad ng social media lalo na kung hindi ito nababantayan ng mga magulang o guardians.

Maraming aspeto ang hamong ito at kailangan natin ng iba’t ibang mga solusyon. Una, kailangang tiyakin nating masusugpo nang tuluyan ang grupong ito ng mga groomers at mapapanagot natin sila.

Upang tugunan ang panganib na dulot ng social media sa ating mga kabataan, tinatalakay na ngayon sa Senado ang panukalang magpatupad ng social media ban para sa mga kabataang wala pang 16 taong gulang. Sa ilalim ng panukalang batas na ito, bibigyan natin ng mandato ang mga social media platforms na magpatupad ng mga hakbang upang tiyaking hindi sila magagamit ng mga users na wala sa tamang edad.

Patuloy din nating susuportahan ang pagpapatatag at epektibong pagpapatupad ng mga programang magtataguyod sa kaligtasan at kapakanan ng ating mga kabataan. Isa na rito ang School-Based Mental Health Program na may mandatong magpatupad sa bawat paaralan. 

Nariyan din ang Parent Effectiveness Service Program upang mapatatag natin ang kakayahan ng mga magulang sa paggabay sa kanilang mga anak.

Handang makipagtulungan ang inyong Senado sa iba’t ibang sektor, lalo na sa ating mga komunidad upang masugpo ang karahasan sa ating mga paaralan at maitaguyod ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com