P2.9B pondo para sa mental health ng mag-aaral, kasado na

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 15, 2026

Upang suportahan ang pagpapatupad ng Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act (Republic Act No. 12080), naglaan ang 2026 national budget ng P2.9 bilyon para sa pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program.

Kinikilala natin ang bigat at agarang pangangailangan na tugunan ang mga suliranin sa mental health ng mga kabataan. Kaya bahagi ng makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon ang pagtaguyod sa mental health at kapakanan ng ating mga mag-aaral.

Bilang may akda ng Republic Act No. 12080, ikinagagalak natin ang suporta para maitaguyod ang mental health, kaligtasan, at kapakanan ng ating mga mag-aaral. Kung babalikan natin ang naturang batas, nakasaad doon ang mandato na itatag ang School-Based Mental Health Program at ang paghahatid ng School-Based Mental Health Services. 

Ipapatupad ang School-Based Mental Health Program sa lahat ng mga pampubliko at pribadong mga paaralan saklaw ang lahat ng mga mag-aaral, kabilang ang mga out-of-school children in special cases. Magiging bahagi ng School-Based Mental Health Program ang paghahatid ng mga sumusunod na serbisyo: screening, evaluation, assessment, at monitoring; mental health first aid; crisis response at referral system; mental health awareness at literacy; emotional, developmental, at mga preventive programs; at iba pa.  

Gagamitin din ang P2.9 bilyong pondo para magtatag ng Learner Wellness Division. Nakasaad sa implementing rules and regulations ng batas na mandato ang paglikha ng tanggapang ito upang magtakda ng mga target kada taon upang maipatupad ang Republic Act No. 12080, kabilang ang pagpapatayo ng mga school mental health offices at care centers, pati na rin ang pagpuno sa mga kinakailangang plantilla positions sa pagpapatupad ng mga programa at serbisyo para sa ating mga mag-aaral. 

Upang matiyak nating magkakaroon ang ating mga paaralan ng mga propesyonal para sa pagpapatupad ng programa, may pondo ring inilaan upang magkaroon ng 10,000 school counselor associates sa mga pampublikong paaralan. 

Kabilang sa mga kwalipikasyon ng school counselor associate ang mga sumusunod: ang pagkakaroon ng Bachelor’s Degree in Guidance and Counseling; anumang Bachelor’s Degree na may 18 units ng courses sa Guidance and Counseling o Psychology; at anumang kaugnay na Bachelor’s Degree na may minimum na 18 units ng Behavioral Science subjects at may 200 oras ng supervised practicum o internship experience sa guidance and counseling, lalo na sa mga paaralan at mga komunidad. 

Patuloy nating babantayan ang paggastos sa iba’t ibang mga programa ng pamahalaan ngayong 2026, kabilang ang makasaysayang pondong inilaan natin sa sektor ng edukasyon. Titiyakin nating magagamit nang maayos at wasto ang buwis na binabayad ng ating mga kababayan lalo na kung ang layunin natin ay itaguyod ang kapakanan ng ating mga mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

ARAL Program, sagot sa academic recovery crisis

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 13, 2026

Kamakailan ay iniulat ng Department of Education ang kanilang Middle of School Year Assessments, kung saan ipinakita ang positibong epekto ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program.

Ayon sa ulat ng ahensya, lumabas na umangat ng humigit-kumulang limang puntos ang kahandaang bumasa o reading readiness ng mga mag-aaral mula Grade 3 hanggang Grade 6. Samantala, umabot naman sa anim hanggang siyam na puntos ang inangat sa performance ng mga mag-aaral sa Grade 7 hanggang Grade 10. Lumabas din sa ulat ng DepEd na 3.42 milyong mag-aaral mula Grade 3 hanggang Grade 6, at 1.72 milyong mag-aaral mula Grade 7 hanggang 10 ang malapit nang makamit ang grade-level reading proficiency.

Bilang may akda at sponsor ng ‘Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program Act, ikinatutuwa kong nakakamit natin ang ating layunin upang matulungan ang mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong. Ating balikan kung ano nga ba ang ARAL Program Act. 

Layunin ng batas na ito na matulungan ang ating mga mag-aaral na nahihirapang umunawa sa kanilang mga aralin, lalo na pagdating sa Reading, Mathematics at Science. Sa ilalim ng programang ito, magtatalaga tayo ng mga tutors na magbibigay suporta sa ating mga mag-aaral upang iangat ang kanilang critical at analytical thinking skills. 

Bahagi ng makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon ngayong taon ang buong suporta para sa pagpapatupad ng ARAL Program. Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, naglaan tayo ng P8.96 bilyon upang palawakin pa ang pagpapatupad ng ARAL Program at mapaigting natin ang learning recovery. 

Sa pamamagitan ng pondong ilalaan natin sa taong ito para sa pagpapatupad ng ARAL Program, 440,000 na mga tutors ang itatalaga natin sa ating mga pampublikong paaralan. Layunin nating tiyakin na magkakaroon ang bawat paaralan ng tutor upang maabot ang mga mag-aaral nating higit na nangangailangan ng tulong. Inaasahang 6.7 milyong mag-aaral ang tutulungan natin para sa School Year 2026-2027.

Titiyakin natin ang epektibong paggastos sa mga pondong inilaan natin para sa iba't ibang programa sa edukasyon. Kung magagamit natin nang tama ang makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor, malayo ang ating mararating upang tuluyan nating masugpo ang krisis na kinakaharap natin sa edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Ngayong 2026, tuloy ang suporta para sa alternative learning system

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | January 8, 2026

Mas pinabilis na pagpapatayo ng mas maraming mga silid-aralan, mas pinalawak na School-Based Feeding Program, at kumpletong mga aklat para sa ating mga mag-aaral. Ilan lamang ito sa mga pagsisikapan nating makamit gamit ang makasaysayang P1.3 trilyong pondong inilaan natin para sektor ng edukasyon ngayong 2026. Maliban sa mga malinaw na prayoridad na ito, tiniyak din nating magpapatuloy ang suporta sa mga mag-aaral natin sa Alternative Learning System (ALS).

Kung ating babalikan, binibigyan ng ALS ng pangalawang pagkakataon sa edukasyon ang mga mag-aaral nating hindi nakapagtapos ng kanilang pag-aaral. Sa ilalim ng Alternative Learning System Act (Republic Act No. 11510) na iniakda at isinulong ng inyong lingkod, pinatatag at ginawa nating institutionalized ang ALS upang palawakin ang mga oportunidad para sa tuloy-tuloy na pag-aaral ng mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mga mag-aaral, kabilang ang mga indigenous peoples.

Ang mga out-of-school children in special cases ay mga kabataang nasa tamang gulang para pumasok sa paaralan ngunit hindi makapag-aral dahil sa iba’t ibang mga hadlang sa kanilang patuloy na edukasyon. Kabilang sa mga maituturing na out-of-school children in special cases ang mga learners with disabilities o mag-aaral na may kapansanan, indigenous peoples, children in conflict with the law, mga mag-aaral na nasa gitna ng sakuna, at iba pang mga mag-aaral mula sa mga marginalized sectors. Layunin ng ALS na mabigyan ang mga mag-aaral na ito ng basic at functional literacy at mabigyan ng pagkakataon na matapos nila ang basic education.

Isa rin sa mga mandato ng batas ang pagpapatayo ng hindi bababa sa isang ALS Community Learning Center (CLC) sa bawat lungsod at munisipalidad. Bilang pagtupad sa mandatong ito, naglaan ang 2026 budget ng P56 milyon para sa pagpapatayo ng mga ALS CLC. Bibigyang prayoridad natin ang mga lugar kung saan maraming mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mga mag-aaral na hindi nakapagtapos o kaya naman ay walang functional literacy.

May P4.9 bilyon ding nakalaan para sa flexible learning options upang suportahan ang pagpapatupad ng ALS, ng alternative delivery modes o ibang paraan ng pagtuturo, at ang mga inisyatibo ng Department of Education para sa Education in Emergencies o edukasyon sa gitna ng mga sakuna.

Para sa taong 2026, layon nating umabot sa 639,872 ang bilang ng mga mag-aaral na naka-enroll sa ALS. Bagama’t may nakalaang pondo para sa ALS at sa mga mag-aaral nito, mahalagang tiyakin din natin na magagastos ang mga ito nang maayos at ayon sa batas. Makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy nating tututukan ang pagpapatupad ng 2026 budget upang matiyak na bawat sentimo ng buwis na kanilang ibinabayad ay pakikinabangan din nila.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com