Pagbabalik-sesyon ng Kongreso: Pagbangon ng ekonomiya

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 28, 2026

Kasunod ng State of the Nation Address ng Pangulo kahapon, nagbabalik-sesyon din ang dalawang kapulungan ng Kongreso upang talakayin ang mga mahahalagang panukalang batas na tutugon sa mga hamong kinakaharap ng bansa. 

Sa ating mga kababayan, nais kong ipaabot ang isang malinaw na mensahe: naririnig ng inyong Senado ang inyong mga hinaing at nauunawaan namin ang bigat na inyong dinadala sa inyong mga pang-araw-araw na buhay. Bilang Pangulo ng Senado, tinitiyak ko sa ating mga kababayan na malinaw ang aming prayoridad bilang mga mambabatas: mga panukalang batas na magbibigay solusyon sa inyong mga pangangailangan at magbubukas ng mas maraming oportunidad tungo sa mas magandang kinabukasan. 

Malinaw na hamon sa atin ang pagbangon ng ating ekonomiya. Iniulat kamakailan ng Development Budget Coordination Committee na bumaba ang tinataya nilang paglago ng ekonomiya para sa taong ito: mula lima hanggang anim na porsyento pababa sa 3.5 hanggang 4.5 porsyento. Kung babagal ang paglago ng ekonomiya, babagal din ang pagsugpo natin sa kahirapan at mababawasan ang bilang ng mga trabahong ating malilikha. Sa madaling salita, ang ating mga kababayan ang lubos na mahihirapan.

Kaya naman sa pagbabalik-sesyon ng Kongreso, tututukan natin ang pagbangon ng ating ekonomiya. Hindi sapat ang magagandang mga numero o istatistikang iuulat natin sa ating mga kababayan. Kailangang maramdaman nila ito sa presyo ng mga bilihin, sa mga trabahong nililikha, at sa pagkaing hinahain sa mesa ng bawat pamilya. 

Upang matugunan ang mga hamong ito, bibigyang-prayoridad ng inyong Senado ang limang mahahalagang paksa: mataas na presyo ng mga bilihin, mababang sahod na inuuwi ng mga manggagawa, mataas na singil sa kuryente, kakulangan sa imprastraktura at transportasyon, at kawalan ng kasiguruhan sa hanapbuhay ng ating mga kababayan. 

Isa sa mga pinakamahagalang hakbang na magagawa natin upang tugunan ang mga usaping ito ang napapanahong pagpasa sa 2027 national budget. Kung maipapasa natin ang national budget sa tamang oras, mapopondohan natin ang mga mahahalagang proyekto at programang tumutulong sa ating mga kababayang makatawid sa pang-araw-araw nilang pamumuhay. 

Kung magagastos naman ng ating pamahalaan nang tama ang inilaang pondo para sa mga mahahalagang proyekto, mabibigyang-sigla nito ang ating ekonomiya upang makalikha ng mas maraming trabaho at mga oportunidad para sa ating mga kababayan.

Matatandaan din natin na noong nakaraang taon, sinimulan natin ang mga reporma upang isulong ang transparency sa pagbuo ng national budget. Umaasa ang inyong lingkod na magpapatuloy ang mga repormang ito upang matiyak na mapupunta sa tama ang bawat sentimo ng buwis na binabayad ng ating mga kababayan. 

Sa ating mga kababayan, makakaasa kayo na magiging kaisa ninyo ang inyong Senado sa inyong pagsusumikap na mabigyan ang inyong mga pamilya ng mas magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Pondo sa edukasyon, hiling na mabigyang-linaw sa SONA

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 23, 2026

Sa susunod na Lunes, makikinig ang buong bansa sa State of the Nation Address (SONA) ng ating Pangulo. Mahalaga ang okasyong ito dahil ito ang pagkakataon nating makita at mapakinggan kung ano nga ba ang lagay ng ating bansa, at saan tayo patungo.

May ilan tayong mga hiling na mapakinggan sa talumpati ng Pangulo. Isa na rito ang estado ng paggamit sa makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon.

Mahalagang talakayin natin ito, hindi lamang dahil ang pondo para sa sektor ng edukasyon ang pinakamataas sa kasaysayan ng ating bansa, kundi dahil mahalagang magamit natin ito sa pagsugpo ng krisis sa edukasyon.

Noong nanungkulan ang inyong lingkod bilang Chairman ng Senate Committee on Finance, naglaan tayo ng P1.35 trilyon para sa sektor ng edukasyon ngayong taon, katumbas ng 4.4% ng Gross Domestic Product (GDP).

Sa kauna-unahang pagkakataon, nasunod natin ang rekomendasyon ng United Nations na ilaan ang katumbas ng apat hanggang anim na porsyento ng GDP para sa sektor ng edukasyon.

Bahagi ng naturang pondo ang makasaysayang P67.9 bilyong pondo para sa pagpapatayo ng hanggang 22,000 na mga silid-aralan. Kung ating babalikan ang datos noong Hulyo 2025, lumalabas na umabot na sa 147,000 ang kulang na mga silid-aralan sa ating bansa.

Upang lalo pang mapabilis ang pagpapatayo ng mga silid-aralan, nakasaad din sa isang special provision sa 2026 national budget na pinahihintulutan natin ang Department of Education na pumasok sa kasunduan sa mga local government units (LGUs) at sa pribadong sektor.

Binigyang-diin natin na kung sabay-sabay magpapatayo ang mga LGUs at mga pribadong organisasyon, mas marami pa tayong maipapatayong mga silid-aralan. Bahagi rin ng pondo ng edukasyon para sa taong ito ang P9 bilyong inilaan para sa pagpapatupad ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program.

Sa ilalim ng naturang programa, magkakaroon ng mga tutorial sessions upang suportahan ang mga mag-aaral na nahihirapan sa kanilang mga aralin. Inaasahang magagamit natin ang pondo ng ARAL Program para sa pag-hire ng 440,000 na mga tutors na susuporta sa humigit-kumulang 6.7 milyong mga mag-aaral.

Mahalaga ang pagpapatupad ng ARAL Program dahil layunin nitong iangat ang kakayahan ng mga mag-aaral nating napag-iiwanan. Kung ating babalikan ang naging resulta ng 2022 Programme for International Student Assessment, lumalabas na 16% lamang ng mga mag-aaral na 15 taong gulang ang may minimum proficiency sa mathematics, 23% naman sa science, at 24% sa reading.

Sa madaling salita, malaking porsyento ng ating mga mag-aaral ang hindi lubos na natututo. Ilang lamang ito sa mga programang pang-edukasyon na pinaglaanan natin ng malalaking pondo para sa taong ito.

Bagama’t mahalagang hakbang ang paglalaan ng pondo, mahalagang tiyakin nating magagamit ito nang wasto upang matulungan ang ating mga guro at mga mag-aaral. Sa darating na Lunes, sabay-sabay nating abangan at pakinggan kung ano na ang narating natin gamit ang makasaysayang pondong inilaan natin upang sugpuin ang krisis sa edukasyon ng ating bansa. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

P12.3B para sa libreng kolehiyo, oks na

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 21, 2026

Ikinagalak ng inyong lingkod ang balitang nakatakdang bayaran ng administrasyon ang naging kakulangan sa pondo ng libreng kolehiyo mula 2022 hanggang 2025. Kasunod ito ng paglabas ng Joint Memorandum No. 2026-01 ng Commission on Higher Education at ng Department of Budget and Management, kung saan nakasaad ang mga pamantayan para mapunan ang naturang kakulangan sa pondo.

Kung ating babalikan ang naging mga talakayan sa 2026 national budget, matatandaang P12.3 bilyon ang lumalabas na naging kakulangan sa pondong kinakailangan para maipatupad ang libreng kolehiyo sa mga naturang taon.

Noong nanungkulan ang inyong lingkod bilang Chairman ng Senate Committee on Finance, binigyang-diin natin ang posibleng pinsala sa ating mga State Universities at Colleges (SUCs) kung mananatiling kulang ang pondo para sa libreng kolehiyo.

Isa na rito ang epekto sa kalidad ng edukasyon. Halimbawa, maaapektuhan ang kanilang kakayahang tustusan ang mga dagdag na mga pasilidad, mga silid-aralan, mga laboratoryo, pati na rin ang pag-hire ng mga bagong guro — mga bagay na makakatulong sana sa mga SUC na tumanggap ng mas marami pang mga mag-aaral at maiangat ang kalidad ng hinahatid nilang edukasyon.

Kaya naman noong binuo natin ang 2026 national budget, tiniyak nating mababayaran ang P12.3 bilyong naging kakulangan sa pondo ng libreng kolehiyo ng mga nagdaang taon.

Sa isang special provision sa national budget, pinahihintulutan natin ang paggamit ng P7.821 bilyon mula sa hindi nagagamit na balanse ng Free Higher Education Development Fund ng CHED. Naglaan din ang 2026 national budget ng P4.486 bilyon upang makumpleto ang halagang kailangan para mapunan ang kulang na pondo sa libreng kolehiyo nitong mga nakaraang taon.

Naglaan din tayo ng karagdagang pondo para sa mga SUCs upang mapalawak nila ang kanilang kapasidad. Matatandaang batay sa pagsusuring ginawa ng ating tanggapan, lumalabas na hindi bababa sa 168,493 na mga kwalipikadong mag-aaral ang hindi nakapag-enroll dahil sa kakulangan ng slots sa mga SUCs.

Lumabas din kasi na marami sa ating mga SUCs ang puno na o lumagpas na sa kapasidad ang dami ng kanilang mga mag-aaral. Upang madagdagan ito, naglaan ang Senado ng P6.3 bilyong pondo para sa mga SUCs.

Sa naturang pondo, P5.2 bilyon dito ang isinulong ng ating tanggapan upang matulungan ang ating mga SUCs na makapagpatayo ng mga dagdag na pasilidad. Sa ganitong paraan, matitiyak nating hindi na mapagkakaitan ng pagkakataong makinabang sa libreng kolehiyo ang mga kwalipikadong mag-aaral. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com