Panawagan sa mas malakas na proteksyon para sa public school teachers

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | April 30, 2026

Sa gitna ng inaasahan nating pagdiriwang ng Labor Day o Araw ng Paggawa, binibigyang pugay natin ang mga guro na may pinakamahalagang papel sa paghubog ng kinabukasan ng ating mga kabataan. Sa kabila ng mga hamong kinakaharap ng ating sektor ng edukasyon, patuloy na nagsisikap ang ating mga guro upang magabayan ang ating mga mag-aaral tungo sa isang magandang kinabukasan. 

Ngunit hindi sapat na pasalamatan natin ang ating mga guro para sa hindi matatawarang serbisyo nila sa ating mga kabataan, pati na rin sa buong bansa. Mahalagang tiyakin din nating itinataguyod natin ang kanilang kapakanan. Kaya naman patuloy nating isinusulong ang Revised Magna Carta of Public School Teachers (Senate Bill No. 363) upang madagdagan ang benepisyo ng mga guro, mabigyan sila ng proteksyon, at maitaguyod ang kanilang kapakanan at karapatan. 

Layon ng panukalang batas na ito na ma-amyendahan ang Magna Carta for Public School Teachers (Republic Act No. 4670) na unang naisabatas halos anim na dekada na ang nakalipas. Sa loob ng 59 taong lumipas, may mga probisyon ang naturang batas na hindi ganap na naipatupad. Marami na ring nagbago sa mga hamong kinakaharap natin, kaya naman napapanahon nang amyendahan ang Magna Carta upang tiyaking akma ito sa kasalukuyang pangangailangan ng ating mga guro.

Ilan sa mga isinusulong natin sa ilalim ng Revised Magna Carta for Public School Teachers ang mga sumusunod: proteksyon sa security of tenure ng mga guro, pagbabawal sa pagpapagawa ng mga non-teaching tasks o mga gawaing walang kinalaman sa pagtuturo, at proteksyon mula sa out-of-pocket expenses. 

Isinusulong din ng panukalang batas ang mas maayos na mga working conditions para sa ating mga guro. Hindi na rin natin pahihintulutan ang understaffing at overloading o pagpataw ng labis na gawain. Dagdag pa rito, pagsisikapan nating hindi sobra ang bilang ng mga mag-aaral kada silid-aralan upang mas matutukan ng ating mga guro ang ating mga mag-aaral.

Nakasaad din sa ating panukala na layunin nating isabatas ang pagbibigay ng calamity leave, longevity pay, at iba pang mga benepisyo. Itatakda rin natin ang mga kondisyon sa pagbibigay ng special hardship allowance.

Ilan lamang ito sa mga probisyong nakalagay sa ating panukala. Makakaasa ang ating mga guro na patuloy natin itong isusulong upang maitaguyod natin ang kanilang kapakanan

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Social Media Safety Act para sa kapakanan ng kabataan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | April 28, 2026

Inihain na ng inyong lingkod nitong nakaraang linggo ang ating panukalang batas na magbabawal sa mga batang wala pang 16 taong gulang na magparehistro, gumamit, at magpanatili ng mga account sa kahit anong social media platform.

Sa paghain natin ng panukalang batas na ito na pinamagatang Social Media Safety for Children Act (Senate Bill No. 2066), sinusunod natin ang halimbawa ng iba’t ibang bansa na una nang nagbawal sa kanilang mga menor de edad na gumamit ng social media.

Ang bansang Australia ang unang nagpatupad ng ganitong klaseng paghihigpit noong ipasa nila ang Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age Act 2024) na naging epektibo noong Disyembre 2025.

Kung titignan naman natin ang halimbawa ng mga karatig-bansa natin sa Timog Silangang Asya, nauna na ang Indonesia na magpatupad ng parehong regulasyon na nagbabawal sa mga menor-de-edad na wala pang 16 taong gulang na gumamit ng social media.

Upang matiyak na maipapatupad natin ang panukalang ito, magiging mandato sa mga social media platform providers na magkaroon ng mga sistema para tiyakin ang edad at pagkakakilanlan ng mga gumagamit sa kanilang mga social media platforms.

Magiging mandato rin sa kanila ang magsagawa ng mga regular audit upang ma-deactivate ang mga accounts na pagmamay-ari ng mga users na wala sa wastong gulang.

Maliban dito, magiging tungkulin din ng mga social media platform providers na magpatupad ng mga reporting at response mechanisms para sa underage access, at iba pa.

Ipatitiyak din natin sa mga social media platform providers na hindi nila hihikayatin ang labis na paggamit ng mga social media accounts at bibigyan nila ng limitasyon ang mga auto-play features, nakakaadik na mga notifications, at mga algorithmic na mga recommendations sa mga users na wala pa sa tamang edad.

Kung sakaling maging batas ang panukalang ito, maaaring magmulta ng isa hanggang sampung milyong piso ang mga lalabag dito.

Para sa inyong lingkod, malinaw ang dahilan kung bakit natin inihain ang panukalang batas na ito: Panahon na upang protektahan ang ating mga kabataan mula sa pinsalang dulot ng social media. Hindi na natin maaaring hintaying lumala pa ang problema bago tayo kumilos. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Rekomendasyon ng PROTECT Committee: Dagdag-tulong pinansyal tuwing tumataas ang presyo ng bilihin

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | April 23, 2026

Isa sa mga epekto ng krisis sa Middle East ang pagtaas ng presyo ng mga produktong petrolyo na may epekto din sa presyo ng mga pangunahing bilihin.

Nitong nakaraang Marso, umabot sa 4.1% ang naitalang inflation sa ating bansa, mas mataas sa 2.4% na naitala noong Pebrero.

Batay sa pagsusuri ng Senate Economic Planning Office, tinatayang aabot sa hanggang P1,151 ang mawawala sa purchasing power ng mga itinuturing na poor households.

Nakakabahala ito dahil tuwing tumataas ang presyo ng bilihin, ang mga pamilyang may mas mababang kita ay napipilitang gumawa ng mga hakbang tulad ng pagbabawas ng budget sa pagkain, pagpapaliban ng edukasyon ng mga anak, o pagtitipid sa mga pangangailangang pangkalusugan.

Patuloy na binabantayan ng Proactive Response and Oversight for Timely and Effective Crisis Strategy (PROTECT) Committee ang sitwasyon sa Gitnang Silangan, at patuloy din nating isinusulong ang mga polisiyang magtataguyod sa kapakanan ng ating mga kababayang nangangailangan, kabilang ang mga sektor na nakaranas ng pinakamatinding pinsala.

Sa preliminary report ng PROTECT Committee, isa sa mga iminungkahi nating hakbang ay ang pagsasabatas o pagiging institusyonado ng “automatic inflation-triggered funding,” kung saan agad madadagdagan ang tulong pinansyal na ating ipapamahagi sa ilalim ng mga social assistance programs tuwing aabot sa kritikal na antas ang presyo ng mga bilihin, pamasahe, at utilities tulad ng kuryente at tubig.

Sa ilalim ng ating panukala, agad makakatanggap ng top-up o karagdagang cash assistance ang kasalukuyang mga benepisyaryo ng mga social assistance programs—-kagaya ng mga nasa ilalim ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps). Maaaring ibigay ang dagdag tulong pinansyal sa loob ng panahong itatakda ng batas. Halimbawa, maaaring itakda na ipapamahagi ang dagdag tulong na ito sa loob ng tatlong buwan.

Ngunit ipapamahagi lamang ang dagdang-tulong kung mangyari ang mga sitwasyong ito: lumampas sa 4% ang headline inflation; lumagpas sa 5% ang food inflation o pagtaas ng presyo ng pagkain; mabilis na pagtaas ng presyo ng krudo na nagtutulak, halimbawa, sa pangkalahatang inflation nang hindi bababa sa one percentage point sa loob ng isang buwan; o kaya naman ay tumaas ng P10 kada litro sa loob ng isang buwan ang presyo ng krudo.

Mahalaga ang pagiging insitusyonado ng ganitong mga polisiya, lalo na’t hindi natin maaaring sayangin ang panahon upang tulungan ang ating mga kababayan sa gitna ng isang krisis. Kung may mekanismo tayo upang agad na makakapagpamahagi ng dagdag tulong sa mga kababayan nating nangangailangan sa gitna ng isang krisis, hindi na natin kakailanganin maghintay pa ng bagong programa o bagong pag-apruba. Mabilis makakarating ang tulong sa ating mga kababayan.

Gayunpaman, patuloy nating tutukan ang krisis sa Gitnang Silangan at ang mga epekto nito sa ating mga kababayan. Patuloy nating isusulong ang mga programa at mga polisiya upang maitawid ang ating mga kababayan sa krisis na ito at tulungan silang makabangon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com