TES, mas malawak na tulong para sa mga estudyante

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 8, 2026

Nitong nakaraang linggo, nilagdaan na ng Pangulo ang isang batas na layong patatagin ang programa ng ating bansa para sa libreng kolehiyo. Inamyendahan ng naturang batas ang Universal Access to Quality Tertiary Education (Republic Act No. 10931) o ang Free Higher Education Law upang tiyaking matutulungan ng libreng kolehiyo ang mas marami pang mga mag-aaral na nangangailangan.

Bilang isa sa mga may-akda at nagsulong ng Republic Act No. 10931, at isa rin sa mga nagsulong na amyendahan ito, ikinagagalak natin ang pagkakalagda sa bagong batas.

Dahil sa pagpapatatag natin sa libreng kolehiyo, hindi lamang tuloy-tuloy na edukasyon ang titiyakin natin. Sisiguraduhin din nating makakatapos ang mga mag-aaral na ating tinutulungan.

Sa ilalim ng bagong batas, bibigyang prayoridad bilang mga  benepisyaryo ng Tertiary Education Subsidy (TES) ang mga mag-aaral mula sa 4Ps na naka-enroll sa kolehiyo o pamantasang kinikilala ng Commission on Higher Education (CHED) o sa technical-vocational institutions na rehistrado sa Technical Education and Skills Development Authority (TESDA).

Kailangan ding kabilang ang kanilang mga pamilya sa pinakabagong listahan ng 4Ps households.Kung ating babalikan, ang TES ay tulong pinansyal na ibinibigay sa mga kwalipikadong mag-aaral upang matulungan silang tustusan ang iba’t ibang pangangailangang pang-edukasyon. Kabilang dito ang matrikula para sa mga mag-aaral ng pribadong paaralan. Maaari ring gamitin ang TES upang tustusan ang mga kagamitan para sa pag-aaral kagaya ng mga computer, mga aklat, at iba pa.

Pinalalawak din ng batas ang mga pinahihintulutang paggamit ng TES, kabilang ang karagdagang allowances para sa internships at related learning experiences.

Magbibigay na rin ito ng dagdag na tulong para sa mga mag-aaral na nangangailangan upang matugunan nila ang mga hadlang sa kanilang edukasyon.

Sa pagpapatatag natin ng libreng kolehiyo sa ganitong paraan, matitiyak nating makakarating ang tulong sa mga mag-aaral na higit na nangangailangan, matutulungan natin sila sa pagpapatuloy ng kanilang edukasyon, at mapipigilan natin ang posibilidad ng kanilang pag-drop out. At ngayong tinatalakay na natin ang 2027 national budget, titiyakin natin na ang pondo para sa libreng kolehiyo, kabilang ang TES, ay naaayon sa mandato ng bagong batas. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Patuloy na suporta sa ARAL Program

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 3, 2026

Nitong nakaraang linggo, iniulat ng Department of Education (DepEd) ang resulta ng isang pag-aaral na sumuri sa resulta ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program.

Kung ating babalikan, layunin ng programang ito na maghatid ng libreng tutorial para sa mga mag-aaral nating nahuhuli pagdating sa pag-unawa ng kanilang mga aralin, kabilang ang mga nahihirapang bumasa.

Ayon sa impact evaluation na isinagawa ng nonprofit organization na Youth Impact, sa tulong ng World Bank at DepEd, maraming mag-aaral ang natulungan ng ARAL Program.

Lumabas sa pag-aaral na para sa School Year (SY) 2025–2026, bumaba ang bilang ng struggling readers o mga mag-aaral na nahihirapang bumasa ng 4.5 milyon sa 2.2 milyon mula 6.7 milyon.Ipinakita rin ng naturang pag-aaral na tumaas sa 5.8 milyon mula 3.3 milyon ang bilang ng mga mag-aaral na may grade-level reading readiness.

Ibig sabihin, katumbas na ng kanilang kakayahang bumasa ang susunod na baitang na kanilang tutungtungan. Nagtala rin ang naturang evaluation ng siyam na percentage points na pagbaba ng bilang ng mga mag-aaral na nahihirapang bumasa, katumbas ng 1.37 milyong karagdagang mag-aaral na nakaalis sa kategorya ng struggling reader.

Natuklasan din sa evaluation ang 4.8-percentage-point na pagtaas ng grade-level proficiency, kung saan 730,000 pang mag-aaral ang nakaabot sa grade-level reading proficiency.Bilang pangunahing may akda at sponsor ng ARAL Program Act (Republic Act No. 12028) na nagtatag sa programang ito, ikinagagalak ng inyong lingkod na nakakamit na natin ang ating layunin na matulungan ang mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong at matiyak na makakahabol sila sa pag-unawa ng kanilang mga aralin.

Sa ganitong paraan, napapatatag natin ang pundasyon ng ating mga mag-aaral. Kung magpapatuloy tayo sa pagtulong at pag-abot sa mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong, unti-unti rin nating masusugpo ang krisis sa edukasyon na hinaharap ng bansa.Inaasahan nating sa pagwawakas ng SY 2026-2027, makikita natin ang mas malawak na epekto ng ARAL Program.

Matatandaang sa ilalim ng 2026 national budget, P8.96 bilyon ang inilaan natin para sa pagpapatupad ng programang ito. Inaasahang 6.7 milyong mag-aaral sa reading at 8.08 milyon sa math ang matutulungan natin.

Saklaw din ng pondong ito ang pag-hire ng 440,000 na mga tutor. Kaya naman sa pagtalakay sa 2027 national budget, makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy nating susuportahan ang mas matatag na pagpapatupad ng ARAL Program. Kung tuloy-tuloy ang maayos nating pagpapatupad ng programang ito, matitiyak nating walang mag-aaral ang mapag-iiwanan pagdating sa kaalaman at kakayahan. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Batas para sa mas ligtas na paaralan, sumalang na sa plenaryo

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 1, 2026

Nitong nakaraang linggo, sumalang na sa plenaryo ng Senado ang isang panukalang batas na layong paigtingin ang seguridad sa mga paaralan at ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral.

Napapanahon ang panukalang batas na ito sa gitna ng patuloy na pagdami at paglala ng mga insidente ng karahasan sa mga paaralan. Ang ating mga paaralan ay dapat nagbibigay ng ligtas na espasyo sa mga mag-aaral, pati na rin sa ating mga guro, at mga kawani.

Nakakalungkot at nakakagalit ang mga trahedyang nabalitaan natin nitong mga nagdaang linggo, kabilang ang mga insidente ng pamamaril sa mga Lungsod ng Tacloban at Zamboanga.

Ngunit may maaari tayong gawin upang mapigilan natin ang ganitong mga insidente sa hinaharap. Hindi katanggap-tanggap at hindi natin hahayaang maulit pa ang ganitong klaseng mga trahedya sa ating mga paaralan.

Kaya naman nakikiisa ang inyong lingkod sa pagsulong ng Comprehensive School Safety Act (Senate Bill No. 1110) na magtatatag ng National Comprehensive School Safety Framework.

Sa ilalim ng panukalang batas, pangungunahan ng Department of Education (DepEd) ang pagbuo sa framework na ito. Makakatuwang ng kagawaran ang iba’t ibang ahensya ng gobyerno, kabilang ang local government units sa pagbuo, pagpapanatili, at pag-update ng nasabing framework. Itatakda ng framework ang mga pamantayan para sa pag-iwas, pagtugon, at pagbangon mula sa mga banta at insidenteng may kaugnayan sa school safety.

Bibigyan naman ang mga paaralan ng mandato na gumawa ng School Safety Plan batay sa gagawing framework. Magiging mandato rin sa mga paaralan ang paghahanda at pag-update ng School Safety Handbook na naglalaman ng mga polisiya, pamamaraan, emergency information, at learner support services.

Isasama rin sa School Safety Handbook ang School Code of Conduct upang malinaw na tukuyin ang mga hindi katanggap-tanggap na gawain, gayundin ang kaukulang hakbang para sa pagdidisiplina, pati na ang restorative interventions.

Huwag na nating hintaying malagay pa sa panganib ang buhay ng iba pang mga mag-aaral. Kailangang gawin natin ang lahat ng hakbang upang tiyaking ligtas na espasyo ang ating mga paaralan, kabilang ang pagpasa ng mga batas na magtataguyod sa kaligtasan ng ating mga mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com