Panahon na para wasakin ang ugat ng karahasan sa mga kabataan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 7, 2026

Tuwing buwan ng Hulyo, ipinagdiriwang natin ang National Schools Safety Month. Sa kasalukuyan, mas napapanahon ang mensahe ng pagdiriwang na ito, bagama’t nakakalungkot at nakakabahala ang paglala ng mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan.

Nitong nakaraang linggo, nagsagawa ang Senate Committee on Women, Children, Family Relations and Gender Equality ng isang pagdinig, kung saan tinalakay kung paano naiimpluwensyahan ng social media at smartphone ang ating mga kabataang gumawa ng karahasan.

Isa sa mga paksang natalakay sa naturang pagdinig ang nihilistic violent extremism (NVE) na iniuugnay sa lumalalang karahasan ngayon sa mga paaralan sa buong bansa. Ginagamit ng mga nasa likod ng NVE ang social media at gaming apps upang targetin ang mga kabataan.

Gamit ang social media at online games, kinukuha ng mga kawatan ang tiwala ng mga menor-de-edad, isinasailalim sila sa online grooming, at minamanipula upang gumawa ng mga mararahas na gawain. Isa sa mga insidenteng pinaghihinalaang may kaugnayan sa NVE ay ang napigilang tangka ng pitong mag-aaral sa Laguna na magsagawa ng pag-atake sa kanilang paaralan.

Batay sa mga ulat, lumalabas na naimpluwensyahan ang mga mag-aaral sa mobile game na Roblox. Kung babalikan naman natin ang naging insidente ng pamamaril sa San Jose National High School sa Lungsod ng Tacloban, lumalabas sa mga ulat ang malaking impluwensya ng sandbox game na GoreBox sa isa sa mga suspek. 

Sa nakaraang pagdinig din ay sinabi ng Department of Justice (DOJ) na sa kasalukuyan, hindi sapat ang legal framework ng bansa upang sugpuin ang NVE. Kaya naman para sa inyong lingkod, kailangan nating bumuo ng isang partikular na batas laban sa NVE, sa online grooming ng mga bata, at sa brainwashing na nagtutulak sa kanila na gumawa ng mga mararahas na gawain. Handang makipagtulungan ang inyong lingkod, gayundin ang Senado, sa DOJ, pati na rin sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan at sektor ng ating lipunan, upang matugunan natin ang banta ng NVE. 

Hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon, lalo na’t kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral ang nakasalalay. Kung ipagpapaliban natin ang pagkilos, maaaring marami pa sa ating mga mag-aaral ang malagay sa panganib.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Oras na para ipatupad ang mahigpit na cellphone ban sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 2, 2026

Inanunsyo kamakailan ng bayan ng Dumanjug, Cebu na simula Hunyo 29, ipapatupad na nila ang isang total cellphone ban sa mga paaralan. Sa ilalim ng kanilang polisiya, ibabalik lamang ang mga kukumpiskahing cellphone sa pagtatapos ng school year. 

Ayon sa mga ulat, ipapatupad ang polisiyang ito upang hikayatin ang mga mag-aaral na magbasa, mag-aral, at makipag-usap sa kanilang mga mag-aaral. 

Matatandaang naghain din ang inyong lingkod ng isang panukalang batas upang ipagbawal ang paggamit ng mga smartphones o mobile phones, kabilang ang iba pang electronic devices sa oras ng klase sa mga pampubliko at pribadong paaralan. Maliban sa pagpapatupad ng social media ban para sa mga menor-de-edad, isa ito sa mga isinusulong nating polisiya upang itaguyod ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral, lalo na sa gitna ng dumaraming insidente ng karahasan sa mga paaralan sa ating bansa. 

Sariwa pa sa ating mga alaala ang naging insidente ng pamamaril sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang nasawi, samantalang 15 naman ang tinamaan ng baril. Nabalitaan din natin kamakailan ang pagsuspinde ng face-to-face classes sa isang pampublikong paaralan sa Batangas dahil sa banta ng pamamaril. Matatandaan din natin na noong nakaraang Pebrero, napigilan ng mga otoridad ang pag-atake sa isang paaralan sa Laguna, kung saan pitong mag-aaral ang nasangkot at umano'y na-recruit ng mga foreign handlers sa pamamagitan ng online game na Roblox.

Kaya naman patuloy nating isinusulong ang Electronic Gadget-Free Schools Act (Senate Bill No. 627), na naglalayong ipagbawal sa mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Senior High School ang paggamit ng smartphones at iba pang electronic gadgets sa loob ng paaralan.

Ngunit may mga exemption ang panukalang batas para sa mga gamit na pang-edukasyon, tulad ng classroom presentations at iba pang learning activities na pinangungunahan ng guro. Pinapayagan din ang paggamit ng mobile devices at iba pang electronic gadgets para sa mga mag-aaral na may partikular na kondisyon sa kalusugan, gayundin sa panahon ng mga emergency o iba pang sitwasyong may banta o panganib.

Ilan lamang ito sa mga hakbang na isinusulong natin para sa kapakanan ng mga mag-aaral. Patuloy ang ating pakikipagtulungan sa iba’t ibang mga sektor upang tiyaking ligtas ang ating mga paaralan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

P2B pondo para sa school counselors, habang kontra-karahasan sa paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 30, 2026

Nitong mga nakaraang araw, sunud-sunod ang mga insidente ng karahasan sa mga paaralan na nabalitaan natin. Isa na rito ang insidente ng pamamaril sa isang pampublikong paaralan sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang nasawi, samantalang umabot naman sa 20 ang naitalang sugatan.

Sa gitna ng mga lumalalang insidente ng karahasan sa paaralan, lalong nabibigyang-diin ang kahalagahan ng pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program na itinatag alinsunod sa mandato ng Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act (Republic Act No. 12080) na isinulong ng inyong lingkod bilang sponsor at may akda ng naturang batas. Layunin ng naturang programa na itaguyod ang kalusugan ng pag-iisip at kapakanan ng ating mga mag-aaral.

Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, P2 bilyon ang inilaan para sa pagkuha ng 10,000 School Counselor Associates I. Kung babalikan natin ang Republic Act No. 12080, nilikha ang naturang posisyon upang matugunan ang kasalukuyang kakulangan ng guidance counselors sa ating mga pampublikong paaralan at tumulong sa pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program. 

Para maging kwalipikado bilang School Counselor Associates, kailangan ang isang kandidato ay mayroong Bachelor's Degree in Guidance and Counseling o Psychology, o anumang Bachelor's Degree na hindi bababa sa 18 units sa alinman sa dalawang larangang ito. Maaari ring maging kwalipikado ang mga nagtapos sa related degree programs kung nakatapos sila ng hindi bababa sa 18 units ng Behavioral Science, kabilang ang 200 oras ng supervised practicum o internship sa guidance and counseling, lalo na sa mga paaralan o komunidad. 

Sa paglalaan natin ng pondo para sa pagkuha ng mga School Counselor Associate, nais nating tiyaking mahuhubog ang mabuting asal ng mga mag-aaral at ang kanilang kalagayang pangkaisipan at emosyonal. 

Kaya hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon sa pagkuha ng mga propesyonal na ito, lalo na’t ang kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral ang nakasalalay dito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com