National Safe Kids Week, paalala sa pagprotekta sa kabataan laban sa bullying

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 18, 2026

Tuwing ikatlong linggo ng Hunyo ay ipinagdiriwang natin ang National Safe Kids Week. Sa ating pakikiisa sa mahalagang pagdiriwang na ito, patuloy nating isinusulong ang mga panukala at mga programa upang itaguyod ang kapakanan at kaligtasan ng ating mga kabataan, sa loob man o labas ng kanilang mga paaralan.

Isa sa mga mahalagang kailangan nating tugunan ang nagpapatuloy na suliranin pagdating sa bullying. Kamakailan ay lumabas ang isang ulat kung saan pitong mag-aaral sa Grade 5 mula sa isang pribadong paaralan sa Lungsod ng General Trias ang nasugatan matapos saksakin umano ng isang mag-aaral sa Grade 8. Sampu hanggang 11 taong gulang ang mga biktima, samantalang 14 taong gulang naman ang sinasabing mag-aaral na nanaksak sa kanila.

Kung ating babalikan, ang Pilipinas ang tinaguriang ‘bullying capital of the world.’ Batay sa mga resulta ng 2022 Programme for International Student Assessment (PISA), isa sa tatlong mag-aaral na 15 taong gulang ang nakakaranas ng pambu-bully sa loob ng isang linggo. Ngunit hindi na lamang mga pangkaraniwang insidente ng bullying ang ating nasasaksihan. Nakikita na rin natin ang mga lumalalang insidente ng karahasan at kailangan natin itong sugpuin.

Kaya naman inaasahan natin ang mas maigting na pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program ngayong School Year 2026-2027. Sa ilalim ng 2026 national budget, naglaan tayo ng P2.974 bilyon para sa pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program at paglikha ng Learner Wellness Division. Alinsunod ito sa mandato ng Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act (Republic Act No. 12080) na akda at isinulong ng inyong lingkod.

Mandato rin ng batas ang pagkakaroon ng mga School Counselor Associates na may tungkuling tumulong sa pagpapatupad ng naturang programang pang-mental health sa ating mga paaralan. Sa ilalim din ng 2026 national budget, meron ding dalawang bilyong pisong inilaan para sa pagha-hire ng School Counselor Associates.

Bilang pagtaguyod naman sa kapakanan ng ating mga kabataan, patuloy nating isinusulong na ipagbawal sa mga menor de edad na wala pang 16 taong gulang ang paggamit ng social media. Nakasaad ito sa panukalang batas na Social Media Safety for Children Act (Senate Bill No. 2066) na inihain ng inyong lingkod.

Makakaasa ang ating mga kababayang patuloy na isusulong ng inyong lingkod ang mga programa at polisiya para itaguyod ang kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Mas maraming oportunidad sa mga mag-aaral sa ilalim ng Adopt-A-School Bill

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 16, 2026

Sa gitna ng pagbubukas ng School Year 2026–2027, patuloy na isinusulong ng inyong lingkod ang mas aktibong pakikilahok ng pribadong sektor sa pampublikong edukasyon, isang mahalagang hakbang upang matugunan natin ang nagpapatuloy na mga hamon sa sistema ng edukasyon sa bansa.

Maliban sa ating mga komunidad, ang pribadong sektor ang isa sa mga pinakamahalaga nating katuwang pagdating sa edukasyon. Naniniwala ang inyong lingkod na kung magtutulungan ang pamahalaan at pribadong sektor, mas mabilis nating maibibigay sa bawat bata ang oportunidad na makatanggap ng dekalidad na edukasyon. 

Nakasaad ang ating mungkahi sa Adopt-A-School Act of 2025 (Senate Bill No. 54), isang panukalang batas na layong amyendahan ang Adopt-A-School Act of 1998 (Republic Act No. 8525). Sa ilalim ng ating panukalang batas, ang mga pribadong organisasyon o indibidwal na may mabuting katayuan, dayuhan man o lokal, ay maaaring tumulong sa mga paaralang naghahatid ng early childhood education, basic education, technical-vocational education and training (TVET), higher education, at Alternative Learning System.

Layon ng panukalang batas na tulungan ang mga local government units (LGU) na nakararanas ng matinding kakulangan, hindi sapat na budget, iyong may maraming mahihirap ngunit mga high performing na mga mag-aaral, lalung-lalo na ang mga 4th at 5th class LGUs. Maaaring tumulong ang pribadong sektor sa pagsasanay ng mga guro, pagtatayo ng mga pasilidad sa paaralan, pag-upgrade ng instructional materials, at iba pa.

Kabilang sa mga insentibo para sa mga indibidwal at organisasyon na lalahok sa programa ang karagdagang 50% na deduction o bawas sa mga nagastos, karagdagang 20% na bawas o deduction para sa pagkuha ng mga senior high school graduates, ‘naming rights’, at mga exemption sa import duties at tax sa mga donasyon. 

Sa pamamagitan ng mga insentibong ito, mahihikayat natin ang pribadong sektor na maging mas aktibong katuwang ng ating mga pampublikong paaralan sa paghahatid ng dekalidad na edukasyon, kabilang ang mga oportunidad sa ating mga mag-aaral, lalo na ang ating mga senior high school graduates.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Isang buwang suweldo ng mga senador, iaalay para sa mga biktima ng lindol sa Mindanao

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 11, 2026

Sa mga kababayan nating naapektuhan ng lindol na may lakas na 7.8 magnitude sa iba’t ibang bahagi ng Mindanao, nais kong tiyakin sa inyo na hindi kayo pababayaan ng inyong Senado. Nakikiisa ang inyong lingkod sa mga pagsisikap na itaguyod ang kapakanan ng mga apektadong pamilya at muling ibangon ang ating mga komunidad na napinsala ng naturang pagyanig. 

Inanunsyo kamakailan ng mga kasapi ng mayorya sa Senado na ibibigay namin ang isang buwan naming sweldo upang makatulong sa mga kababayan nating naapektuhan ng trahedyang ito. Inaasahang mapupunta ang donasyong ito sa pagkain, malinis na tubig, gamot, pansamantalang masisilungan, at sa iba pa nilang mga pangangailangan. 

Batay sa pinakahuling mga ulat, lumagpas na ng 40 ang mga kababayan nating nasawi at halos 500 naman ang sugatan. Humigit-kumulang 19,000 pamilya ang apektado, samantalang 5,000 pamilya ang tinatayang nananatili sa mga evacuation centers. Ayon naman sa Department of Energy, umabot sa 157,000 kabahayan ang nawalan ng kuryente dahil sa naganap na pagyanig.

Batay naman sa ulat ng Department of Education (DepEd) noong Hunyo 8, umabot na sa 8,462 ang mga paaralang naapektuhan ng lindol. Mahigit apat na milyong mag-aaral at mahigit 156,000 na mga guro at kawani ang naiulat ding apektado ng naturang pagyanig. Para sa mga mag-aaral at guro, ang masaya sanang unang araw ng pasukan ay nauwi lang sa isang trahedya. 

Titiyakin ng inyong Senado na patuloy din tayong makikipag-ugnayan sa iba't ibang ahensya ng pamahalaan, pati na rin ang iba't ibang sektor upang matulungan ang naapektuhan nating mga kababayan, lalo na pagdating sa pagtugon sa kanilang mga pangunahing pangangailangan hanggang sa tuluyan silang makabangon.

Patuloy din nating isinusulong ang ilang mga panukalang batas upang mapaigting ang ating kakayahan upang tumugon sa mga kalamidad. Sa ilalim, halimbawa, ng 21st Century School Boards Act (Senate Bill No. 53)  na inihain ng inyong lingkod, isinusulong natin ang mas malawak na papel ng mga local government units sa pagpapatupad ng mga polisiya at programa sa pagpapatuloy ng edukasyon sa gitna ng mga sakuna. 

Inihain din ng inyong lingkod ang Senate Bill No. 1097 upang amyendahan ang Philippine Disaster Risk Reduction and Management Act of 2010 (Republic Act No. 10121). Layon ng panukalang batas na palawakin ang saklaw ng paggamit sa Local Disaster Risk Reduction and Management Fund (LDRRMF). Sa ganitong paraan, mapapaigting natin ang kakayahan ng mga LGUs na tumugon sa mga sakuna at kalamidad. 

Sa ating mga kababayan, huwag sana nating kalimutan sa ating mga panalangin ang ating mga kababayan sa Mindanao.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com