Mas mahigpit na batas kontra-mapanganib na online content

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 9, 2026

Nitong nakaraang linggo, naghain ang inyong lingkod ng isang resolusyon, ang Proposed Senate Resolution No. 488, kung saan ipinasusuri natin ang pinsalang dulot ng online gaming platforms at social media sa ating mga kabataan. Kabilang sa mga nais nating ipasuri ang maaaring naging papel ng mga platapormang ito sa paglala at pagdami ng mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan.

Malinaw ang layunin natin sa paghahain ng resolusyong ito. Nais nating magrekomenda ng mga polisiya at mga panukalang batas upang protektahan ang mga batang Pilipino mula sa maaaring pinsala ng social media at online games, lalo na kung walang sapat na regulasyon sa paggamit nila ng mga platapormang ito.

Napapanahong suriin natin ito, lalo na’t sunud-sunod ang naging mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan. Hanggang ngayon, sariwa pa rin sa ating mga alaala ang naging insidente ng pamamaril sa San Jose National High School sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang binawian ng buhay.

Ayon sa mga ulat ng pulis, na-expose ang isa sa mga suspek sa GoreBox, isang online game na nagpapakita ng labis na karahasan na kalauna’y pansamantalang ipina-block ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC). Hindi natin maaaring balewalain ang epekto ng walang kontrol na access sa social media at online games. Panahon nang suriin natin: sapat ba ang ating mga batas, polisiya, at mga programa upang protektahan ang ating mga kabataan?

Nitong nakaraang linggo, nabalitaan din natin ang isa pang insidente ng karahasan sa Cabaluay National High School sa Lungsod ng Zamboanga, kung saan hindi bababa sa dalawang mag-aaral ang nasugatan sa isang insidente ng pananaksak.

Sa pagdinig naman ng Senate Committee on Basic Education noong nakaraang taon, iniulat ng Department of Education (DepEd) na mayroong 103 insidente ng bullying ang nauwi sa karahasan mula November 24, 2022 hanggang April 7, 2025.

Patuloy na makikipagtulungan ang inyong lingkod sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan, sa ating mga kasamahan sa Senado, gayundin sa iba’t ibang sektor, upang masugpo natin ang karahasan at matiyak na ligtas ang ating mga paaralan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Panahon na para wasakin ang ugat ng karahasan sa mga kabataan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 7, 2026

Tuwing buwan ng Hulyo, ipinagdiriwang natin ang National Schools Safety Month. Sa kasalukuyan, mas napapanahon ang mensahe ng pagdiriwang na ito, bagama’t nakakalungkot at nakakabahala ang paglala ng mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan.

Nitong nakaraang linggo, nagsagawa ang Senate Committee on Women, Children, Family Relations and Gender Equality ng isang pagdinig, kung saan tinalakay kung paano naiimpluwensyahan ng social media at smartphone ang ating mga kabataang gumawa ng karahasan.

Isa sa mga paksang natalakay sa naturang pagdinig ang nihilistic violent extremism (NVE) na iniuugnay sa lumalalang karahasan ngayon sa mga paaralan sa buong bansa. Ginagamit ng mga nasa likod ng NVE ang social media at gaming apps upang targetin ang mga kabataan.

Gamit ang social media at online games, kinukuha ng mga kawatan ang tiwala ng mga menor-de-edad, isinasailalim sila sa online grooming, at minamanipula upang gumawa ng mga mararahas na gawain. Isa sa mga insidenteng pinaghihinalaang may kaugnayan sa NVE ay ang napigilang tangka ng pitong mag-aaral sa Laguna na magsagawa ng pag-atake sa kanilang paaralan.

Batay sa mga ulat, lumalabas na naimpluwensyahan ang mga mag-aaral sa mobile game na Roblox. Kung babalikan naman natin ang naging insidente ng pamamaril sa San Jose National High School sa Lungsod ng Tacloban, lumalabas sa mga ulat ang malaking impluwensya ng sandbox game na GoreBox sa isa sa mga suspek. 

Sa nakaraang pagdinig din ay sinabi ng Department of Justice (DOJ) na sa kasalukuyan, hindi sapat ang legal framework ng bansa upang sugpuin ang NVE. Kaya naman para sa inyong lingkod, kailangan nating bumuo ng isang partikular na batas laban sa NVE, sa online grooming ng mga bata, at sa brainwashing na nagtutulak sa kanila na gumawa ng mga mararahas na gawain. Handang makipagtulungan ang inyong lingkod, gayundin ang Senado, sa DOJ, pati na rin sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan at sektor ng ating lipunan, upang matugunan natin ang banta ng NVE. 

Hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon, lalo na’t kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral ang nakasalalay. Kung ipagpapaliban natin ang pagkilos, maaaring marami pa sa ating mga mag-aaral ang malagay sa panganib.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Oras na para ipatupad ang mahigpit na cellphone ban sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 2, 2026

Inanunsyo kamakailan ng bayan ng Dumanjug, Cebu na simula Hunyo 29, ipapatupad na nila ang isang total cellphone ban sa mga paaralan. Sa ilalim ng kanilang polisiya, ibabalik lamang ang mga kukumpiskahing cellphone sa pagtatapos ng school year. 

Ayon sa mga ulat, ipapatupad ang polisiyang ito upang hikayatin ang mga mag-aaral na magbasa, mag-aral, at makipag-usap sa kanilang mga mag-aaral. 

Matatandaang naghain din ang inyong lingkod ng isang panukalang batas upang ipagbawal ang paggamit ng mga smartphones o mobile phones, kabilang ang iba pang electronic devices sa oras ng klase sa mga pampubliko at pribadong paaralan. Maliban sa pagpapatupad ng social media ban para sa mga menor-de-edad, isa ito sa mga isinusulong nating polisiya upang itaguyod ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral, lalo na sa gitna ng dumaraming insidente ng karahasan sa mga paaralan sa ating bansa. 

Sariwa pa sa ating mga alaala ang naging insidente ng pamamaril sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang nasawi, samantalang 15 naman ang tinamaan ng baril. Nabalitaan din natin kamakailan ang pagsuspinde ng face-to-face classes sa isang pampublikong paaralan sa Batangas dahil sa banta ng pamamaril. Matatandaan din natin na noong nakaraang Pebrero, napigilan ng mga otoridad ang pag-atake sa isang paaralan sa Laguna, kung saan pitong mag-aaral ang nasangkot at umano'y na-recruit ng mga foreign handlers sa pamamagitan ng online game na Roblox.

Kaya naman patuloy nating isinusulong ang Electronic Gadget-Free Schools Act (Senate Bill No. 627), na naglalayong ipagbawal sa mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Senior High School ang paggamit ng smartphones at iba pang electronic gadgets sa loob ng paaralan.

Ngunit may mga exemption ang panukalang batas para sa mga gamit na pang-edukasyon, tulad ng classroom presentations at iba pang learning activities na pinangungunahan ng guro. Pinapayagan din ang paggamit ng mobile devices at iba pang electronic gadgets para sa mga mag-aaral na may partikular na kondisyon sa kalusugan, gayundin sa panahon ng mga emergency o iba pang sitwasyong may banta o panganib.

Ilan lamang ito sa mga hakbang na isinusulong natin para sa kapakanan ng mga mag-aaral. Patuloy ang ating pakikipagtulungan sa iba’t ibang mga sektor upang tiyaking ligtas ang ating mga paaralan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com