P4B, nakalaan para sa mga bagong gusali at pasilidad ng mga SUCs

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | February 24, 2026

Noong tinatalakay pa lamang natin ang pambansang budget para sa taong 2026, binigyang-diin ng inyong lingkod ang isang hamon na kinakaharap ng ating mga State Universities and Colleges (SUCs): dahil sa kakulangan nila sa mga silid-aralan at iba pang mga pasilidad, may mga kwalipikadong mag-aaral na hindi natutuloy ang pag-enroll.

Ito ay mga mag-aaral na pumasa na sa entrance exam ngunit hindi nakapag-enroll dahil sa kakulangan sa kapasidad ng ating mga SUC, lalo na pagdating sa mga silid-aralan at iba pang mga pasilidad. Pinag-aralan ng ating tanggapan ang datos na isinumite ng 62 na mga SUC at batay sa aming pag-aaral, lumalabas na hindi bababa sa 168,493 ang bilang ng mga mag-aaral na hindi nakapag-enroll dahil sa kakulangan ng mga pasilidad sa ating mga SUCs.

Kung nagsumite ng datos ang lahat ng 114 na mga SUCs, maaaring mas mataas pa ang bilang ng mga mag-aaral na ito. Ngunit batay sa datos ng 62 na SUCs na nagsumite sa ating tanggapan, lumalabas na 32 sa mga ito ang lumagpas na sa kanilang kapasidad. Ibig sabihin, ang bilang ng kanilang mga mag-aaral ay lagpas sa maaari nilang bigyan ng dekalidad na edukasyon. Labing-isa naman sa mga SUC na ito ang umabot na sa 100% ng kanilang kapasidad.

Nais kong bigyang-diin na para sa mga mag-aaral na ito, ang hindi nila pag-enroll ay isang nasayang na pagkakataon upang maipagpatuloy ang kanilang edukasyon. Napagkaitan sila ng pagkakataong makinabang sa libreng kolehiyo dahil kulang sa kapasidad, silid-aralan, at iba pang mga pasilidad ang ating mga SUCs.

Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, naglaan tayo ng kabuuang P4 bilyon para sa lahat ng mga SUCs. Maaari nilang gamitin ang pondong ito upang makapagpatayo ng mga bagong silid-aralan at mga pasilidad, bagay na makakatulong sa kanilang tumanggap ng mas maraming mga mag-aaral.

Bagama’t marami na tayong natulungang mga kabataan simula noong ipatupad natin ang libreng kolehiyo, mahalagang suportahan din natin ang ating mga SUCs sa pangangailangan nila sa mga dagdag na pasilidad. Sa ganitong paraan, matitiyak nating wala nang mag-aaral ang mapagkakaitan ng pagkakataong makapag-aral nang libre sa ating mga SUCs.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Mas mataas na budget sa TES, hakbang laban sa college dropout

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | February 19, 2026

Sa pagpapatupad ng Tertiary Education Subsidy (TES) ngayong taon, inaasahang mas maraming mag-aaral mula sa mga nangangailangang pamilya ang makikinabang sa tulong pinansyal para sa mga mag-aaral sa kolehiyo.

Naglaan tayo ng P30.8 bilyon sa ilalim ng 2026 National Budget para sa mga nangangailangan at kwalipikadong mag-aaral. Kabilang dito ang mga nagmula sa mga lugar na walang state o local universities at colleges. Higit na mataas ito kumpara sa P21.7 bilyong inilaan para sa TES noong 2025. Tinatayang aabot sa 1.3 milyong mag-aaral ang makikinabang sa naturang pondo ng programa ngayong taon. 

Nakasaad din sa isang special provision sa budget na bibigyang-prayoridad ng Unified Student Financial Assistance System for Tertiary Education (UniFAST) ang mga mag-aaral na nasa ilalim ng ‘Listahan 3.0’ at iba pang nangangailangang estudyante. Inaasahang hindi bababa sa 200,000 slots ang mapupunta sa mga bagong mag-aaral na mula sa pamilyang benepisyaryo ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps).

Tumutugon ang hakbang na ito sa mga natuklasan ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II). Kung susuriin natin ang kanilang mga datos, nakababahala ang pagbagsak ng bilang ng mga benepisyaryo ng TES mula sa mga nangangailangang pamilya—mula 70.73% noong 2018 pababa sa 22.98% noong 2022. 

Dahil dito, nagsulong tayo ng mga special provision sa mga national budget ng nagdaang taon, kung saan ginawa nating mandato ang pagbibigay prayoridad sa mga mag-aaral mula sa mga nangangailangang pamilya. Kaya, muling umakyat sa 61% noong 2024 ang bilang ng mga benepisyaryo mula sa mga nangangailangang pamilya. Layunin nating ipagpatuloy ang pagtaas nito ngayong 2026 at sa susunod pang mga taon. 

Napakahalaga ng tulong pinansyal upang manatili ang isang bata sa kolehiyo. Lumabas din sa pag-aaral ng EDCOM II na mas mababa ng 70% ang posibilidad na tumigil sa pag-aaral o mag-dropout ang mga benepisyaryo ng TES kung ihahambing sa mga walang natatanggap na tulong pinansyal. Mahalaga ito upang matiyak ang pagpapatuloy ng edukasyon, lalo na iyong mga mula sa pamilyangng bahagi ng 4Ps, pagkatapos nila ng Senior High School.

Ngunit maliban sa pagkakaroon ng pondo para tulungan ang mga mag-aaral nating nangangailangan ng tulong, mahalagang tiyakin ding naaabot natin ang mga mag-aaral na layon nating mabigyan ng tulong pinansyal para sa edukasyon. Patuloy nating babantayan ang paggastos sa 2026 budget, lalo na sa pondong inilaan natin para sa edukasyon, upang matiyak na pakikinabangan ito ng ating mga mag-aaral at ng kanilang mga pamilya. Sa ganitong paraan, mas marami ang makapagpapatuloy at makakapagtapos ng kanilang pag-aaral tungo sa mas magandang kinabukasan at katuparan ng kanilang mga pangarap.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

DepEd at LGUs, sama-samang tinutugunan ang classroom backlog

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | February 17, 2026

Matagal na nating problema ang kakulangan ng mga silid-aralan sa bansa. Taon-taon, ito ang bumubungad na hamon sa pagbubukas ng klase. Kaya naman ikinagagalak ng inyong lingkod ang paglagda ng Memorandum of Agreement (MOA) sa pagitan ng Department of Education (DepEd) at mga probinsya para sa isang nationwide classroom building program. 

Ang pagkakaroon ng kasunduang ito ay sang-ayon sa isang special provision ng 2026 national budget na nagpapahintulot sa DepEd na direktang makipag-ugnayan at makipagtulungan sa local government units (LGUs), pati na rin sa iba’t ibang ahensya at mga organisasyon, kabilang ang civil society organizations, non-governmental organizations, at Armed Forces of the Philippines (AFP) Corps of Engineers. Mahalaga ang pagtutulungan ng mga lokal na pamahalaan at mga ahensya upang mapabilis ang pagpapatayo ng mga kinakailangang silid-aralan.

Matatandaan ding naglaan ng P65.9 bilyon para sa pagpapatayo, pagpapalit, at pagkumpleto ng mga school buildings para sa kindergarten, elementary, at high school. Kasama rin sa popondohan ang mga technical-vocational laboratories na kailangan ng ating mga estudyante sa senior high school. Mas mataas ito sa P39 bilyon noong nakaraang taon. Inaasahang aabot sa 24,000 na mga silid-aralan ang maipapatayo gamit ang naturang pondo.

Ang hakbang na ito ay direktang tugon sa ulat ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II) na ang bansa ay mayroong malaking “classroom backlog,” kung saan kinakailangan pa natin ng 165,443 na silid-aralan para sa decongestion, replacement, at repair. Sa kasalukuyan, may mga paaralan sa bansa kung saan nagsisiksikan ang 75 hanggang mahigit 250 na mag-aaral sa iisang silid-aralan, bagay na nagreresulta sa pagpapatupad ng doble o tripleng shifts.

Binigyang-diin ng EDCOM II na kung ihahambing sa mga mag-aaral na nasa tamang class size, ang mga mag-aaral sa mga siksikang silid-aralan ay may mas mababang marka sa reading o pagbasa at mathematics.

Itinutulak ng EDCOM II, at sinusuportahan din ng inyong lingkod, ang paggamit ng “diversified construction efforts” o iba’t ibang paraan ng pagpapatayo, bilang bago at mas mabilis na estratehiya para masolusyunan ang kakulangan sa classroom na ilang dekada nang nagtatagal. Ang pakikipagtulungan sa mga LGUs ay isang makasaysayang pagkakataon upang mas mapabilis ang pagpapatayo ng mga gusali para sa ating mga mag-aaral dahil maaari nang sabay-sabay ang pagpapatayo ng mga gusali sa iba’t ibang panig ng bansa.

Ang pagkakaroon ng sapat na mga pasilidad ay isa sa mga pundasyon ng epektibong pag-aaral ng ating mga estudyante. Kaya naman sisiguraduhin natin na ang bawat pisong inilaan natin sa 2026 budget para sa sektor ng edukasyon ay mapupunta sa mas magandang kinabukasan ng ating mga mag-aaral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com