Oras na para ipatupad ang mahigpit na cellphone ban sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 2, 2026

Inanunsyo kamakailan ng bayan ng Dumanjug, Cebu na simula Hunyo 29, ipapatupad na nila ang isang total cellphone ban sa mga paaralan. Sa ilalim ng kanilang polisiya, ibabalik lamang ang mga kukumpiskahing cellphone sa pagtatapos ng school year. 

Ayon sa mga ulat, ipapatupad ang polisiyang ito upang hikayatin ang mga mag-aaral na magbasa, mag-aral, at makipag-usap sa kanilang mga mag-aaral. 

Matatandaang naghain din ang inyong lingkod ng isang panukalang batas upang ipagbawal ang paggamit ng mga smartphones o mobile phones, kabilang ang iba pang electronic devices sa oras ng klase sa mga pampubliko at pribadong paaralan. Maliban sa pagpapatupad ng social media ban para sa mga menor-de-edad, isa ito sa mga isinusulong nating polisiya upang itaguyod ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral, lalo na sa gitna ng dumaraming insidente ng karahasan sa mga paaralan sa ating bansa. 

Sariwa pa sa ating mga alaala ang naging insidente ng pamamaril sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang nasawi, samantalang 15 naman ang tinamaan ng baril. Nabalitaan din natin kamakailan ang pagsuspinde ng face-to-face classes sa isang pampublikong paaralan sa Batangas dahil sa banta ng pamamaril. Matatandaan din natin na noong nakaraang Pebrero, napigilan ng mga otoridad ang pag-atake sa isang paaralan sa Laguna, kung saan pitong mag-aaral ang nasangkot at umano'y na-recruit ng mga foreign handlers sa pamamagitan ng online game na Roblox.

Kaya naman patuloy nating isinusulong ang Electronic Gadget-Free Schools Act (Senate Bill No. 627), na naglalayong ipagbawal sa mga mag-aaral mula Kindergarten hanggang Senior High School ang paggamit ng smartphones at iba pang electronic gadgets sa loob ng paaralan.

Ngunit may mga exemption ang panukalang batas para sa mga gamit na pang-edukasyon, tulad ng classroom presentations at iba pang learning activities na pinangungunahan ng guro. Pinapayagan din ang paggamit ng mobile devices at iba pang electronic gadgets para sa mga mag-aaral na may partikular na kondisyon sa kalusugan, gayundin sa panahon ng mga emergency o iba pang sitwasyong may banta o panganib.

Ilan lamang ito sa mga hakbang na isinusulong natin para sa kapakanan ng mga mag-aaral. Patuloy ang ating pakikipagtulungan sa iba’t ibang mga sektor upang tiyaking ligtas ang ating mga paaralan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

P2B pondo para sa school counselors, habang kontra-karahasan sa paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 30, 2026

Nitong mga nakaraang araw, sunud-sunod ang mga insidente ng karahasan sa mga paaralan na nabalitaan natin. Isa na rito ang insidente ng pamamaril sa isang pampublikong paaralan sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang nasawi, samantalang umabot naman sa 20 ang naitalang sugatan.

Sa gitna ng mga lumalalang insidente ng karahasan sa paaralan, lalong nabibigyang-diin ang kahalagahan ng pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program na itinatag alinsunod sa mandato ng Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act (Republic Act No. 12080) na isinulong ng inyong lingkod bilang sponsor at may akda ng naturang batas. Layunin ng naturang programa na itaguyod ang kalusugan ng pag-iisip at kapakanan ng ating mga mag-aaral.

Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, P2 bilyon ang inilaan para sa pagkuha ng 10,000 School Counselor Associates I. Kung babalikan natin ang Republic Act No. 12080, nilikha ang naturang posisyon upang matugunan ang kasalukuyang kakulangan ng guidance counselors sa ating mga pampublikong paaralan at tumulong sa pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program. 

Para maging kwalipikado bilang School Counselor Associates, kailangan ang isang kandidato ay mayroong Bachelor's Degree in Guidance and Counseling o Psychology, o anumang Bachelor's Degree na hindi bababa sa 18 units sa alinman sa dalawang larangang ito. Maaari ring maging kwalipikado ang mga nagtapos sa related degree programs kung nakatapos sila ng hindi bababa sa 18 units ng Behavioral Science, kabilang ang 200 oras ng supervised practicum o internship sa guidance and counseling, lalo na sa mga paaralan o komunidad. 

Sa paglalaan natin ng pondo para sa pagkuha ng mga School Counselor Associate, nais nating tiyaking mahuhubog ang mabuting asal ng mga mag-aaral at ang kanilang kalagayang pangkaisipan at emosyonal. 

Kaya hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon sa pagkuha ng mga propesyonal na ito, lalo na’t ang kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral ang nakasalalay dito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

PES Program, armas-kontra-karahasan sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 25, 2026

Simula noong nabalitaan natin ang insidente ng pananaksak sa Lungsod ng Tacloban, kung saan umabot na sa apat na mag-aaral ang nasawi at 20 naman ang sugatan, patuloy nating tinatalakay ang mga hakbang upang itaguyod ang kaligtasan at kapakanan ng mga mag-aaral, guro, at mga kawani sa loob ng ating mga paaralan.

Marami sa ating nagtanong: paano sila nakakuha ng access sa firearms, at bakit marunong na silang gumamit nito sa murang edad? Sa gitna ng paghahanap natin ng sagot sa mga tanong na ito at sa marami pang iba, iminungkahi ng inyong lingkod ang mas mahigpit na seguridad sa ating mga paaralan.

Ngunit maliban sa paghihigpit ng seguridad, mahalagang patatagin din natin ang papel ng ating mga komunidad upang gawing mas ligtas ang mga paaralan at maprotektahan ang mga kabataan mula sa karahasan.

Kaya naman mahalagang pakilusin natin ang mga magulang at mga local government units sa pamamagitan ng Parent Effectiveness Service (PES) Program upang masugpo ang karahasan at mabigyang proteksyon ang ating mga kabataan.

Itinatag ang PES Program sa ilalim ng Parent Effectiveness Service Program Act (Republic Act No. 11908) na iniakda ng inyong lingkod. Sa ilalim ng batas, palalakasin ng PES Program ang kaalaman at kakayahan ng mga magulang at parent-substitutes sa pagtugon sa kanilang mga responsibilidad, kabilang ang pangangalaga at pagtataguyod ng mga karapatan ng mga bata, at iba pa.

Inaatasan ng batas ang pagpapatupad ng PES Program sa lahat ng lungsod at munisipalidad, habang minamandato ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) na bumuo ng modules, kabilang iyong mga may kinalaman sa child protection ng mga kabataan laban sa pang-aabuso at pagkakaroon ng mabuting asal.

Kung seryoso tayong wakasan ang karahasan sa ating mga paaralan, kailangang magsimula ang solusyon sa loob ng ating mga tahanan at sa ating mga komunidad. Patuloy na makikiisa ang inyong lingkod sa ating adhikain na gawing mas ligtas ang mga paaralan para sa ating mga mag-aaral, mga guro, at mga kawani.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com