Limit sa social media para sa mga bata, suportahan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 14, 2026

Nitong nakaraang linggo, nagkaroon ng pagdinig ang Senate Committee on Basic Education, kung saan tinalakay ang mga naging insidente ng karahasan sa ating mga pampublikong paaralan, kabilang ang insidente ng pananaksak sa San Jose National High School sa lungsod ng Tacloban.

Sa naturang pagdinig, tinalakay din ang isa sa mga isinusulong nating panukalang batas: ang Electronic Gadget-Free Schools Act na layong tuluyang ipagbawal ang paggamit ng mga smartphone at iba pang electronic gadgets sa oras ng klase. Kaugnay nito, nagkaroon din tayo ng talakayan sa panukala nating ipagbawal sa mga menor-de-edad na wala pang 16 taong gulang ang paggamit ng social media. 

Nais kong bigyang diin na hindi na bago ang panukalang pagpapatupad ng 'social media ban' sa mga menor-de-edad. Marami nang ibang bansa ang nagpatupad ng ganitong polisiya. Una na rito ang Australia na opisyal na sinimulan ang pagpapatupad ng naturang polisiya noong nakaraang Disyembre para sa mga menor de edad na wala pang 16 taong gulang. 

Dito sa Timog-Silangang Asya, nauna na ang bansang Indonesia at sumunod kamakailan ang bansang Malaysia. Nitong nakaraang buwan, inanunsyo na rin ng United Kingdom na ipapatupad nila ang parehong polisiya para sa mga menor de edad na wala pang 16 taong gulang. Malinaw na para sa mga bansang ito, nakikita nila ang panganib na dulot ng social media sa kapakanan ng kanilang mga kabataan. 

Matatandaang nagpahayag din kamakailan ang Philippine Pediatric Society tungkol sa mga panganib ng social media sa mga menor de edad na wala pang 16 taong gulang, lalo na kung hindi nababantayan ang kanilang paggamit nito. 

Binalikan naman ng  Philippine Society for Developmental and Behavioral Pediatrics ang naging karanasan ng mga kasapi ng kanilang organisasyon. Ayon sa mga kasapi ng organisasyon, may mga pasyente silang hinarap ang mga epekto ng unregulated na paggamit ng social media, kabilang ang anxiety, emotional dysregulation, at hindi regular na oras ng pagtulog. 

Kaya naman nakakabahalang malaman na maraming batang internet users na Pilipino ang gumagamit na ng social media. Sa social media platform na Facebook, halimbawa, kinakailangang 13 taong gulang ang dapat na gumagamit nito. 

Ngunit batay sa datos ng Philippine Statistics Authority, mataas na porsyento ng mga batang internet users na ito ang gumagamit na ng social media. Batay sa datos ng PSA, 87.64% ng mga 12 taong gulang na mga Pilipinong gumagamit ng internet ay may account sa social media, samantalang 80.76% naman ng mga 11 taong gulang na internet users ay gumagamit ng social media. Sa mga 10 taong gulang na Pilipinong gumagamit ng internet, 72.86% ang may account sa social media.

Kaya naman para sa inyong lingkod, hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon upang protektahan ang ating mga kabataan mula sa mga pinsalang dulot ng social media. Panahon na upang kumilos bago mahuli ang lahat.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Mas mahigpit na batas kontra-mapanganib na online content

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 9, 2026

Nitong nakaraang linggo, naghain ang inyong lingkod ng isang resolusyon, ang Proposed Senate Resolution No. 488, kung saan ipinasusuri natin ang pinsalang dulot ng online gaming platforms at social media sa ating mga kabataan. Kabilang sa mga nais nating ipasuri ang maaaring naging papel ng mga platapormang ito sa paglala at pagdami ng mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan.

Malinaw ang layunin natin sa paghahain ng resolusyong ito. Nais nating magrekomenda ng mga polisiya at mga panukalang batas upang protektahan ang mga batang Pilipino mula sa maaaring pinsala ng social media at online games, lalo na kung walang sapat na regulasyon sa paggamit nila ng mga platapormang ito.

Napapanahong suriin natin ito, lalo na’t sunud-sunod ang naging mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan. Hanggang ngayon, sariwa pa rin sa ating mga alaala ang naging insidente ng pamamaril sa San Jose National High School sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang binawian ng buhay.

Ayon sa mga ulat ng pulis, na-expose ang isa sa mga suspek sa GoreBox, isang online game na nagpapakita ng labis na karahasan na kalauna’y pansamantalang ipina-block ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC). Hindi natin maaaring balewalain ang epekto ng walang kontrol na access sa social media at online games. Panahon nang suriin natin: sapat ba ang ating mga batas, polisiya, at mga programa upang protektahan ang ating mga kabataan?

Nitong nakaraang linggo, nabalitaan din natin ang isa pang insidente ng karahasan sa Cabaluay National High School sa Lungsod ng Zamboanga, kung saan hindi bababa sa dalawang mag-aaral ang nasugatan sa isang insidente ng pananaksak.

Sa pagdinig naman ng Senate Committee on Basic Education noong nakaraang taon, iniulat ng Department of Education (DepEd) na mayroong 103 insidente ng bullying ang nauwi sa karahasan mula November 24, 2022 hanggang April 7, 2025.

Patuloy na makikipagtulungan ang inyong lingkod sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan, sa ating mga kasamahan sa Senado, gayundin sa iba’t ibang sektor, upang masugpo natin ang karahasan at matiyak na ligtas ang ating mga paaralan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Panahon na para wasakin ang ugat ng karahasan sa mga kabataan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 7, 2026

Tuwing buwan ng Hulyo, ipinagdiriwang natin ang National Schools Safety Month. Sa kasalukuyan, mas napapanahon ang mensahe ng pagdiriwang na ito, bagama’t nakakalungkot at nakakabahala ang paglala ng mga insidente ng karahasan sa ating mga paaralan.

Nitong nakaraang linggo, nagsagawa ang Senate Committee on Women, Children, Family Relations and Gender Equality ng isang pagdinig, kung saan tinalakay kung paano naiimpluwensyahan ng social media at smartphone ang ating mga kabataang gumawa ng karahasan.

Isa sa mga paksang natalakay sa naturang pagdinig ang nihilistic violent extremism (NVE) na iniuugnay sa lumalalang karahasan ngayon sa mga paaralan sa buong bansa. Ginagamit ng mga nasa likod ng NVE ang social media at gaming apps upang targetin ang mga kabataan.

Gamit ang social media at online games, kinukuha ng mga kawatan ang tiwala ng mga menor-de-edad, isinasailalim sila sa online grooming, at minamanipula upang gumawa ng mga mararahas na gawain. Isa sa mga insidenteng pinaghihinalaang may kaugnayan sa NVE ay ang napigilang tangka ng pitong mag-aaral sa Laguna na magsagawa ng pag-atake sa kanilang paaralan.

Batay sa mga ulat, lumalabas na naimpluwensyahan ang mga mag-aaral sa mobile game na Roblox. Kung babalikan naman natin ang naging insidente ng pamamaril sa San Jose National High School sa Lungsod ng Tacloban, lumalabas sa mga ulat ang malaking impluwensya ng sandbox game na GoreBox sa isa sa mga suspek. 

Sa nakaraang pagdinig din ay sinabi ng Department of Justice (DOJ) na sa kasalukuyan, hindi sapat ang legal framework ng bansa upang sugpuin ang NVE. Kaya naman para sa inyong lingkod, kailangan nating bumuo ng isang partikular na batas laban sa NVE, sa online grooming ng mga bata, at sa brainwashing na nagtutulak sa kanila na gumawa ng mga mararahas na gawain. Handang makipagtulungan ang inyong lingkod, gayundin ang Senado, sa DOJ, pati na rin sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan at sektor ng ating lipunan, upang matugunan natin ang banta ng NVE. 

Hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon, lalo na’t kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral ang nakasalalay. Kung ipagpapaliban natin ang pagkilos, maaaring marami pa sa ating mga mag-aaral ang malagay sa panganib.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com