P2B pondo para sa school counselors, habang kontra-karahasan sa paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 30, 2026

Nitong mga nakaraang araw, sunud-sunod ang mga insidente ng karahasan sa mga paaralan na nabalitaan natin. Isa na rito ang insidente ng pamamaril sa isang pampublikong paaralan sa Lungsod ng Tacloban, kung saan tatlong mag-aaral ang nasawi, samantalang umabot naman sa 20 ang naitalang sugatan.

Sa gitna ng mga lumalalang insidente ng karahasan sa paaralan, lalong nabibigyang-diin ang kahalagahan ng pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program na itinatag alinsunod sa mandato ng Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act (Republic Act No. 12080) na isinulong ng inyong lingkod bilang sponsor at may akda ng naturang batas. Layunin ng naturang programa na itaguyod ang kalusugan ng pag-iisip at kapakanan ng ating mga mag-aaral.

Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, P2 bilyon ang inilaan para sa pagkuha ng 10,000 School Counselor Associates I. Kung babalikan natin ang Republic Act No. 12080, nilikha ang naturang posisyon upang matugunan ang kasalukuyang kakulangan ng guidance counselors sa ating mga pampublikong paaralan at tumulong sa pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program. 

Para maging kwalipikado bilang School Counselor Associates, kailangan ang isang kandidato ay mayroong Bachelor's Degree in Guidance and Counseling o Psychology, o anumang Bachelor's Degree na hindi bababa sa 18 units sa alinman sa dalawang larangang ito. Maaari ring maging kwalipikado ang mga nagtapos sa related degree programs kung nakatapos sila ng hindi bababa sa 18 units ng Behavioral Science, kabilang ang 200 oras ng supervised practicum o internship sa guidance and counseling, lalo na sa mga paaralan o komunidad. 

Sa paglalaan natin ng pondo para sa pagkuha ng mga School Counselor Associate, nais nating tiyaking mahuhubog ang mabuting asal ng mga mag-aaral at ang kanilang kalagayang pangkaisipan at emosyonal. 

Kaya hindi tayo dapat mag-aksaya ng panahon sa pagkuha ng mga propesyonal na ito, lalo na’t ang kaligtasan at kapakanan ng ating mga mag-aaral ang nakasalalay dito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

PES Program, armas-kontra-karahasan sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 25, 2026

Simula noong nabalitaan natin ang insidente ng pananaksak sa Lungsod ng Tacloban, kung saan umabot na sa apat na mag-aaral ang nasawi at 20 naman ang sugatan, patuloy nating tinatalakay ang mga hakbang upang itaguyod ang kaligtasan at kapakanan ng mga mag-aaral, guro, at mga kawani sa loob ng ating mga paaralan.

Marami sa ating nagtanong: paano sila nakakuha ng access sa firearms, at bakit marunong na silang gumamit nito sa murang edad? Sa gitna ng paghahanap natin ng sagot sa mga tanong na ito at sa marami pang iba, iminungkahi ng inyong lingkod ang mas mahigpit na seguridad sa ating mga paaralan.

Ngunit maliban sa paghihigpit ng seguridad, mahalagang patatagin din natin ang papel ng ating mga komunidad upang gawing mas ligtas ang mga paaralan at maprotektahan ang mga kabataan mula sa karahasan.

Kaya naman mahalagang pakilusin natin ang mga magulang at mga local government units sa pamamagitan ng Parent Effectiveness Service (PES) Program upang masugpo ang karahasan at mabigyang proteksyon ang ating mga kabataan.

Itinatag ang PES Program sa ilalim ng Parent Effectiveness Service Program Act (Republic Act No. 11908) na iniakda ng inyong lingkod. Sa ilalim ng batas, palalakasin ng PES Program ang kaalaman at kakayahan ng mga magulang at parent-substitutes sa pagtugon sa kanilang mga responsibilidad, kabilang ang pangangalaga at pagtataguyod ng mga karapatan ng mga bata, at iba pa.

Inaatasan ng batas ang pagpapatupad ng PES Program sa lahat ng lungsod at munisipalidad, habang minamandato ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) na bumuo ng modules, kabilang iyong mga may kinalaman sa child protection ng mga kabataan laban sa pang-aabuso at pagkakaroon ng mabuting asal.

Kung seryoso tayong wakasan ang karahasan sa ating mga paaralan, kailangang magsimula ang solusyon sa loob ng ating mga tahanan at sa ating mga komunidad. Patuloy na makikiisa ang inyong lingkod sa ating adhikain na gawing mas ligtas ang mga paaralan para sa ating mga mag-aaral, mga guro, at mga kawani.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

P9.26B pondo para sa feeding program ng mga bata kontra-malnutrisyon

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | June 23, 2026

Nabalitaan natin kamakailan na sa unang pagkakataon sa loob ng isang dekada, umakyat noong 2025 ang stunting rate sa ating bansa. Ito ang porsyento ng mga batang wala pang limang taong gulang na itinuturing na stunted o maliit para sa kanilang edad.

Nakakabahala ito lalo na’t malawak ang pinsalang naidudulot ng stunting sa kalusugan at kakayahang matuto ng isang bata. Ayon sa Department of Science and Technology Food and Nutrition Research Institute (DOST-FNRI), umakyat sa 25.3% ang stunting rate sa bansa nitong 2025.

Kung babalikan natin ang datos, naitala noong 2015 ang stunting rate na 33.4% ngunit unti-unti itong bumaba hanggang sa umabot ng 23.6% noong 2023. Ngunit nitong nakaraang taon, umakyat ang stunting rate sa 25.3%, mas mataas ng 1.7% kumpara sa huling porsyentong naitala noong 2025. Ang stunting ay isang resulta ng kakulangan sa nutrisyon.

Nagiging stunted ang bata kung hindi sapat ang nutrisyong natatanggap niya sa unang 1,000 araw ng kanyang buhay mula sinapupunan hanggang sa kanyang ikalawang kaarawan. Ang pagbibigay ng sapat na nutrisyon sa bata sa unang 1,000 araw ng kanyang buhay ang una at pinakamahalagang hakbang upang hindi siya maging stunted.

Kasunod nito ang pagtiyak na tuloy-tuloy niyang natatanggap ang sapat na nutrisyon matapos ang kanyang ikalawang kaarawan.Kung hindi natin masusugpo ang stunting, maaaring magpatuloy ang krisis sa edukasyon, lalo na’t ang sapat na nutrisyon ang isa sa mga nagsisilbing pundasyon ng isang bata.

Kaya naman patuloy nating pinatitiyak ang maigting na pakikilahok ng ating mga local government units (LGUs) sa pagpapatupad ng mga programa para sa kalusugan at nutrisyon ng ating mga kabataan.

Nakasaad ang ganitong papel ng mga local government units (LGUs) sa ilalim ng Early Childhood Care and Development System Act (Republic Act No. 12199) na isinulong ng inyong lingkod.

Sa ilalim ng naturang batas, mandato ng mga LGU na magpatupad ng mga programa at serbisyong may kinalaman sa early childhood care and development (ECCD), kung saan saklaw ang mga batang wala pang limang taong gulang. Kabilang sa mga programang ito iyong may kinalaman sa kalusugan at nutrisyon ng mga bata.

Nakasaad sa batas na sa pagpapatupad ng mga programang ito, makikipag-ugnayan ang mga LGU sa Department of Social Welfare and Development (DSWD).

Ngayong taon, may natatangi tayong oportunidad para sugpuin ang stunting. Sa ilalim ng 2026 national budget, may P9.26 bilyong nakalaan para sa Supplementary Feeding Program ng DSWD.

Saklaw ng naturang programa ang mga batang dalawa hanggang limang taong gulang na enrolled sa mga child development centers at supervised neighborhood play. Gamit ang naturang  pondo, dinagdagan na rin natin ang bilang ng mga feeding days sa 180 araw mula 120 araw.

Bagama’t nananatili ang hamon pagdating sa malnutrisyon sa ating mga kabataan, patuloy tayong makikipagtulungan sa iba’t ibang sektor at mga ahensya ng pamahalaan hanggang sa tuluyan nating masugpo ang stunting sa ating bansa. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com