Panukalang batas para sa Gadget-Free Schools, isinusulong

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 21, 2026

Lumabas sa balita kamakailan na hinimok ng Department of Education (DepEd) sa Lungsod ng Tacloban ang mga guro na ipatupad ang mga regulasyon sa paggamit ng cellphone at iba pang electronic devices sa oras ng klase. Alinsunod ito sa DepEd Order No. 006 series of 2026, kung saan nakasaad na hindi maaaring gumamit ng cellphone at iba pang gadgets sa oras ng klase ang mga mag-aaral, mga guro, at mga kawani. 

Ikinagagalak natin ang hakbang na ito lalo na’t naaayon din ito sa inihain nating panukalang batas: ang Electronic Gadget-Free Schools Act (Senate Bill No. 627). Sa ilalim ng naturang panukala, ipagbabawal ang paggamit ng cellphones at iba pang electronic gadgets sa oras ng klase. 

Maliban sa loob ng silid-aralan, ipagbabawal din ang paggamit ng mga naturang gadgets sa mga laboratoryo, gymnasium, canteen o cafeteria, school club rooms, lounge ng mga guro, at iba pang mga opisina sa paaralan. 

Ngunit may mga pagkakataong pahihintulutan pa rin natin ang paggamit ng mga cellphone at electronic devices. Sa ilalim ng polisiya ng DepEd, maaaring gumamit ng mga gadget sa pag-access ng mga educational platforms, mga digital resources, at sa pakikilahok sa mga online activities. Nakasaad din sa polisiya ng DepEd na maaaring gumamit ng gadgets upang magamit sa komunikasyon sa oras ng sakuna, krisis pangkalusugan, at iba pang sitwasyong may kinalaman sa kaligtasan ng mga mag-aaral, guro, at kawani. 

Sa ilalim naman ng ating panukalang batas, nakasaad din ang mga sitwasyon kung saan pahihintulutan natin ang paggamit ng cellphones at iba pang gadgets. Halimbawa dito ay ang paggamit ng mga naturang gadgets para sa mga aralin kagaya ng mga classroom-based presentations. 

Pahihintulutan din natin ang mga gadgets kung kinakailangan ito sa sitwasyong pang-kalusugan ng ating mga mag-aaral, kabilang ang mga learners with disabilities o may kapansanan. Maaari ring payagan ang paggamit ng mga cellphones at electronic devices sa oras ng sakuna, sa mga field trip, at sa mga gawain sa labas ng paaralan.

Isinusulong natin ang panukalang batas na ito para sa kapakanan ng ating mga mag-aaral, lalo na’t may nakikitang pinsala ang mga gadgets na ito sa ating mga mag-aaral. Batay sa pagsusuri ng resulta ng 2022 Programme for International Student Assessment, lumalabas na walo sa 10 mag-aaral na 15 taong gulang ang nag-ulat na nagambala sila sa paggamit ng smartphone sa oras ng klase. Parehong bilang ng mga mag-aaral ang nagsabing nagambala sila sa paggamit ng ibang mag-aaral ng smartphone sa oras ng klase.

Lumabas din sa naturang pag-aaral na ang pagkagambalang dulot ng mga smartphone ay nauugnay sa 9.3 puntos na pagbaba sa marka ng mga mag-aaral sa mathematics, 12.2 points sa science, at 15.04 points sa reading.

Kaya naman upang matugunan ang mga hamong ito, patuloy nating isusulong ang responsableng paggamit ng mga cellphone at iba pang electronic gadget sa mga paaralan. Patuloy din nating isinusulong ang pagbabawal sa mga menor de edad na wala pang 16 taong gulang sa paggamit ng social media.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Three-term calendar, inaasahang magpapalakas sa academic recovery

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 19, 2026

Sa unang bahagi ng buwan na ito, iniulat ng Department of Education (DepEd) na nagwakas ang School Year 2025-2026 na umangat ang literacy o kakayahang bumasa at umunawa ng 4.5 milyong mga mag-aaral na dating nangangailangan ng tulong. Itinuturing nating magandang senyales ito lalo na’t patuloy nating pinapaigting ang mga programang magpapatatag sa pundasyon ng ating mga mag-aaral, kabilang ang pagbasa, pagbilang, at iba pa.

Batay ang ulat ng DepEd sa Comprehensive Rapid Literacy Assessment (CRLA), Rapid Math Assessment (RMA), at Philippine Informal Reading Inventory (Phil-IRI). Kung susuriin pa natin lalo ang datos, makikita nating bumaba sa 2.2 milyon mula 6.7 milyon ang bilang ng mga mag-aaral na nahihirapang bumasa sa pagwawakas ng nagdaang school year.

Kung sa simula ng school year ay nakapagtala ang DepEd ng 3.3 milyon na mga mag-aaral na itinuturing na grade-ready, iniulat ng kagawaran na umakyat ang bilang na ito sa 5.8 milyon. Bumaba din sa 6.8 milyon ang bilang ng mga mag-aaral mula 13 milyon na low o not proficient pagdating sa mathematics.

Sa pagbubukas ng bagong school year, aasahan nating mapapalawak pa natin ang ating mga programa para sa learning recovery. Matatandaang para sa school year na ito, naglaan tayo ng makasaysayang P8.9 bilyon para sa pagpapatupad ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program, kung saan inaasahang susuportahan natin ang 6.7 milyong mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong. Saklaw din ng naturang pondo ang pagkakaroon ng 440,000 tutors para suportahan ang mga mag-aaral na nangangailangan ng tulong.

Bahagi na ng mga remediation programs na isinagawa ngayong summer ang ARAL Program. Sa pagpapatupad naman ng three-term calendar na magsisimula sa darating na school year, inaasahang magsasagawa ng mga gawain para sa remediation sa tinatawag na end-of-term block kada term. Nakasaad sa polisiya ng DepEd na ang pagpapatupad ng three-term calendar ay nakaayon din sa matatag na pagpapatupad ng ARAL Program.

Patuloy naman nating tututukan ang pagpapatupad ng mga programang ito upang matiyak na tuwing matatapos ang school year, bawat mag-aaral ay may matatag na pundasyon at handa sa susunod na baitang.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Libreng kolehiyo, pinalalakas sa bagong panukalang batas

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 14, 2026

Aprubado na sa huli at ikatlong pagbasa ang isang panukalang batas na magpapatatag sa libreng kolehiyo. Sa ilalim ng panukalang batas na ito, matitiyak natin na ang tulong pinansyal para sa edukasyon ay mapupunta sa mga mag-aaral na higit na nangangailangan. Palalawakin din natin sa ilalim ng panukalang batas na ito ang saklaw ng tulong pinansyal na ibinibigay natin sa ating mga benepisyaryo.

Layong amyendahan ng panukalang batas na ito (Senate Bill No. 1894) ang ating batas sa libreng kolehiyo: ang Universal Access to Quality Tertiary Education Act (Republic Act No. 10931). Bilang isa sa mga may akda ng naturang panukalang batas at bilang isa sa mga may akda ng batas sa libreng kolehiyo, ikinagagalak natin ang pagpapalawak ng oportunidad para sa mga nangangailangang mga mag-aaral.

Sa ilalim ng panukalang batas, ang mga high school graduates na bahagi ng mga sambahayan sa ilalim ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) ay agarang magiging kwalipikado na maging benepisyaryo ng Tertiary Education Subsidy (TES). Ang TES ay tulong pinansyal na ipinapamahagi sa mga nangangailangang mag-aaral upang matustusan nila ang kanilang mga pangangailangang pang-edukasyon kagaya ng mga aklat, pamasahe, renta, at iba pa.

Upang maging tuluyang maging benepisyaryo ng TES ang mga naturang high school graduates, kailangang matanggap muna sila sa isang kolehiyo o pamantasan na may accreditation mula sa Commission on Higher Education (CHED), o kaya naman sa isang Technical Vocational Institution na accredited ng Technical Education and Skills Development Authority. Kung meron pang matitirang pondo para sa TES, maaari pang magpamahagi ng grants sa mga aplikante batay sa kakayahang pinansyal ng kanilang mga pamilya.

Sang-ayon ang panukalang batas na ito sa mga ginawa nating hakbang sa pagbuo ng mga nakaraang national budget. Matatandaang natuklasan sa mga pag-aaral na noong 2022, dalawa lamang sa sampung benepisyaryo ng TES ang nagmula sa mga pamilyang pinakanangangailangan o pinakamahihirap. Ibig sabihin, hindi nakakarating ang tulong sa mga mag-aaral na lubos sanang nangangailangan nito.

Kaya naman isinulong natin ang isang special provision sa 2024 national budget upang matiyak na bibigyang prayoridad ang mga mag-aaral mula sa mga sambahayang bahagi ng programang Listahanan ng DSWD, o National Household Targeting System for Poverty Reduction (NHTS-PR), na isang information management system na tumutukoy kung sino at nasaan ang mga mahihirap sa buong bansa.

Kasunod ng pagkakaroon ng special provision na ito, mahigit 159,0000 na mga mag-aaral mula sa 4Ps ang naidagdag sa mga benepisyaryo ng TES para sa taong 2024.

Ngayong malapit nang maisabatas ang panukala nating mga rebisyon sa batas ng libreng kolehiyo, mas matitiyak natin na magpapatuloy sa kolehiyo ang mga mag-aaral sa ilalim ng 4Ps. Kung magpapatuloy ang kanilang edukasyon, mabibigyan natin sila ng pagkakataon at kakayahang magkaroon ng mas magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com