Paglala ng mental health crisis, tinututukan ng pamahalaan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 31, 2026

Sa gitna ng pag-akyat ng mga naitalang kaso ng suicide sa Metro Manila, isinusulong ng inyong lingkod ang mas maigting na pagpapatupad ng mga komprehensibong programa sa mental health.

Iniulat kamakailan ng National Capital Region Police Office (NCRPO) na mahigit doble ang inakyat ng bilang ng mga kaso ng “self-harm” sa National Capital Region sa unang tatlong buwan ng 2026. Nakapagtala ang NCRPO ng 111 kaso mula January 1 hanggang March 23 ngayong taon, mas mataas ng halos tatlong beses sa 38 na naitala sa parehong mga buwan noong 2025.

Nakakabahala ang datos na ito dahil ipinapakita lang na hinaharap din ng bansa ang lumalalang krisis pagdating sa mental health. Kung hindi tayo kikilos, maaaring umakyat pa ang bilang ng ating mga kababayang magwawakas ng kanilang mga buhay.

Sa gitna ng pagdami ng mga kasong ito, mahalagang tiyakin natin ang epektibong pagpapatupad ng mga programa sa mental health upang magbigay ng proteksyon at pagkalinga sa mga Pilipinong nangangailangan ng tulong. Sa ilalim ng 2026 national budget, may P742.6 milyong nakalaan para sa pagpapatupad ng Mental Health Program alinsunod sa mandato ng Mental Health Act (Republic Act No. 11036).

Mahalagang isaisip din natin na sa gitna ng tumitinding krisis na kinakaharap ng ating bansa dahil sa pagtaas ng presyo ng langis at mga pangunahing bilihin, ngayon din higit kailangan ng ating mga kababayan ang suporta — hindi lamang upang maitawid ang kanilang mga pangangailangan araw-araw — kundi para rin itaguyod ang kanilang kaligtasan at kapakanan.

May mahalaga ring papel ang ating mga paaralan upang maghatid ng mga programa at serbisyong pang-mental health sa ating mga mag-aaral. Naglaan din ang 2026 national budget ng P2.9 bilyon para sa pagpapatupad ng School-Based Mental Health Program alinsunod sa mandato ng Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act na isinulong ng inyong lingkod.Kung babalikan natin ang naturang batas, layon nitong itaguyod ang mental health at kapakanan ng ating mga mag-aaral, pati na rin ang pagpigil sa mga kaso ng suicide.

Popondohan din ng 2026 national budget ang paglikha ng Learner Wellness Division sa ilalim ng Bureau of Learner Support Services. Tungkulin ng tanggapang ito na magtakda ng mga targets sa pagpapatupad ng batas, pagpuno sa mga kinakailangang posisyon, at pagbuo ng mga school mental health offices at care centers.

Ilan lamang ito sa mga maaari nating gawin upang suportahan ang ating mga kababayan pagdating sa kanilang mental health. Sa ating mga kababayan, huwag tayong magdalawang-isip na humingi ng tulong sa mga propesyonal kung may pinagdaraanan tayo sa ating mental health. Sa kabila ng mga hamong ating kinakaharap, hindi tayo nag-iisa, meron tayong karamay, at meron tayong maaaring takbuhan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

PROTECT Committee, tututok sa banta ng digmaan sa ekonomiya

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 26, 2026

Nitong nakaraang Martes ay nagsagawa ng pagdinig ang Proactive Response and Oversight for Timely and Effective Crisis Strategy (PROTECT) Ad Hoc Committee, kung saan nahirang ang inyong lingkod bilang Chairman. Binuo ng Senado ang komiteng ito upang tugunan ang krisis sa Middle East sa gitna ng nagpapatuloy na alitan sa Gitnang Silangan.

Para sa inyong lingkod, hindi tayo dapat magsayang ng panahon. Malayo man sa atin ang digmaan, damang-dama natin ang pinsalang dulot nito sa ating pang-araw-araw na pamumuhay. Noong nakaraang linggo, sinabi ng ilang transport groups na nasa P200 hanggang P300 pesos kada araw na lamang ang kanilang kinikita dahil sa taas ng presyo ng gasolina. At tuwing sumisipa ang presyo ng mga produktong petrolyo, umaaray ang ating mga kababayan sa taas ng presyo ng bilihin.

Sa pagsasagawa natin ng pagdinig, nais nating sagutin ang mga sumusunod na tanong: handa ba tayo kung sakaling tumagal pa ang digmaan? May sapat ba tayong suplay ng krudo? Ano ang plano natin kung tuluyang tumaas ang presyo ng mga pangunahing bilihin? Paano natin titiyakin ang kaligtasan ng ating mga kababayan sa Gitnang Silangan? Handa ba tayong tulungan silang makahanap ng bagong trabaho sakaling umuwi sila rito?

Bilang Chairman ng komite, nais kong iparating sa ating mga kababayan na ramdam ng inyong Senado ang inyong mga daing. Kaya naman pagkatapos ng mga pagdinig, maglalabas ang komite ng ulat na magbibigay ng mga rekomendasyon sa ating Pangulo.

Upang makabuo kami ng mga rekomendasyon, inaasahan natin ang maayos at napapanahong datos, malinaw na mga timelines, at malinaw na mga hakbang mula sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan.

Ngunit dismayado ang inyong lingkod dahil para bang hindi pa natin nararanasan ang isang krisis. Kung babalikan natin ang pagdinig, tila hindi pa tayo sigurado kung humaharap na nga ba ang bansa sa krisis. Kahit meron pa tayong supply ng gasolina at diesel sa kasalukuyan, kailangang paghandaan natin ang posibilidad na maaaring walang dumating na bagong supply ng mga produktong ito, lalo na kung magtagal ang digmaan.

Hindi lamang ang mga plano ng pamahalaan ang mahalagang malaman natin, lalo na kung kakailanganin ng karagdagang pondo. Mahalagang tiyakin din nating may ugnayan sa pagitan ng iba’t ibang ahensya ng pamahalaan upang maging epektibo ang pagtugon natin sa kasalukuyang krisis.

Bagama’t hinaharap natin ang mga hamong ito, titiyakin nating hindi lamang tayo makakatawid sa krisis. Tiyakin din nating makakabangon ang ating bayan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Edukasyon at benepisyo, prayoridad sa Pag-Asa Island

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 24, 2026

Nitong nakaraang linggo ay nagkaroon ng oportunidad ang inyong lingkod na makadalaw sa Kalayaan Island Group (KIG), kung saan nakausap natin ang mga lokal na opisyal, ang Philippine Coast Guard, ang mga kasapi ng ating sandatahang lakas.

Sa pagdalaw natin, nakita rin natin ang pangangailangan ng ating mga kababayan sa Pag-Asa Island, lalo na pagdating sa estado ng mga pasilidad.

Kaya naman nakasuporta ang inyong lingkod sa mga kababayan natin sa KIG, lalo na sa Pag-Asa Island, pagdating sa mga pangunahing pangangailangan tulad ng edukasyon, kalusugan, at maayos na pamamahala.

Bagama’t maliit lamang ang Pag-Asa Island at meron lamang humigit-kumulang 400 na mga residente, mahalaga ang papel na ginagampanan nito sa pagtaguyod ng ating soberanya at pambansang teritoryo.

Ang ating mga kababayan sa Pag-Asa Island at ang kanilang nagpapatuloy na presensya doon ay simbolo ng ating soberanya sa bahaging iyon ng bansa. Kaya naman mahalagang tiyakin nating mapapatatag natin ang mga serbisyo para sa ating mga kababayan sa Pag-Asa Island, lalo na’t pagkilala rin ito sa mahalagang papel na ginagampanan nila para sa seguridad ng ating bansa. Mahalagang tiyakin nating magiging komportable ang ating mga kababayan sa naturang isla.

Bibigyang prayoridad natin ang edukasyon, kalusugan, at ang maayos na pamamahala. Nakausap natin ang punong-guro ng Pag-Asa Integrated School at tiniyak natin ang ating buong suporta sa pagkakaroon ng mas maayos na mga pasilidad para sa kanilang paaralan. Titiyakin din natin ang pagkakaroon ng mas malalaking mga health center upang matutukan ang kalusugan ng ating mga kababayan.

Susuportahan din natin ang pagkumpuni sa kanilang municipal hall na matagal nang hindi nagagamit. Titiyakin din ang patuloy na suporta sa mga pangangailangan ng ating Philippine Coast Guard, lalo na sa pagpapatuloy ng mga patrolya sa gitna ng patuloy na pagtaas ng presyo ng langis.

Sa pagtaguyod natin sa kapakanan ng ating mga kababayan sa Pag-Asa Island, malinaw ang ating mensahe: ang islang ito ay bahagi ng Pilipinas at patuloy nating pangangalagaan ang kapakanan ng mga Pilipino rito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com