top of page
Machong Chismisan - YT.jpg
Search

4.5M mag-aaral, hindi na hirap bumasa, problemado sa math, next!

BULGAR

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 15, 2026



Win Tayong Lahat ni Win Gatchalian


Nitong nakaraang linggo, inanunsyo ng Department of Education (DepEd) na palalawakin nito ang Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program upang tutukan ang mathematics at mapatatag ang pundasyon ng ating mga mag-aaral pagdating sa numeracy. 


Kasunod ng pagtaas ng marka ng mga mag-aaral ng bansa sa 2025 Programme for International Student Assessment (PISA), binigyang-diin ng ahensya ang kahalagahan ng pagpapatuloy ng mga reporma upang lalo pang iangat ang kakayahan ng ating mga mag-aaral.Bilang may-akda at sponsor ng ARAL Program Act (RA 12028), sinusuportahan natin ang hakbang na ito dahil naaayon ito sa mandato ng batas.


Kung ating babalikan, layunin ng ARAL Program na tulungan ang mga mag-aaral na nahuhuli o nahihirapan pagdating sa reading, mathematics, at science sa pamamagitan ng mga tutorial sessions.


Nakita na natin kung paano nakatulong ang ARAL Program sa mga mag-aaral nating nahihirapang bumasa. Batay sa isang impact evaluation na isinagawa ng Youth Impact, World Bank, at DepEd, nakatulong ang ARAL Program upang mabawasan ng 4.5 milyon ang bilang ng mga mag-aaral na nahihirapang bumasa. 


Ngayong tututukan na rin natin ang mathematics, maaasahan nating makakatulong din ang programa sa pag-angat ng kanilang kakayahan.


Matatandaang noong nagsilbi ang inyong lingkod bilang Chairman ng Senate Committee on Finance, isinulong natin ang paglalaan ng makasaysayang P8.9 bilyon para sa ARAL Program sa ilalim ng 2026 national budget. Layunin ng pondong itong matulungan ang 6.7 milyong mag-aaral sa reading at 8.08 milyong mag-aaral sa math. Saklaw din ng pondong ito ang pag-hire ng 440,000 tutors upang tulungan ang mga mag-aaral na ito.


Upang maipagpatuloy ang mga tagumpay ng programa, isusulong ng inyong lingkod ang pagdaragdag ng pondo para sa ARAL Program sa ilalim ng 2027 national budget.


Kailangang tuluy-tuloy ang maayos na suporta ng gobyerno para umangat ang kakayahan ng ating mga mag-aaral at mapatatag ang kanilang pundasyon.





May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

 
 

Smart Kids Act, hakbang kontra pang-aabuso online

BULGAR

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 13, 2026



Win Tayong Lahat ni Win Gatchalian


Nitong nakaraang linggo, inaprubahan na ng Senado sa huli at ikatlong pagbasa ang Safe Media Access and Responsible Technology for Kids in Digital Spaces (SMART KIDS) Act, isang panukalang batas na magbabawal sa mga menor-de-edad na gumamit ng social media, kabilang ang mga itinuturing na high-risk digital services.


Bilang isa sa mga may akda ng panukalang ito, ikinagagalak natin ang pag-usad nito upang maging isang ganap na batas. Para sa inyong lingkod, napapanahon ang pag-apruba ng Senado sa panukalang ito, lalo na at patuloy nating nakikita ang mga pinsalang dulot ng lubos na paggamit ng mga menor-de-edad sa social media. 


Nakakabahala rin ang mga lumabas na ulat may mga masasamang loob na ginagamit ang social media upang gamitin ang mga kabataan sa pagpapalaganap ng karahasan. Nagbabala ang mga awtoridad sa tinatawag na nihilistic violent extremism (NVE), kung saan ginagamit ng mga masasamang loob ang social media, pati na rin ang mga gaming platforms, upang i-target ang mga kabataan at hikayatin silang gumawa ng karahasan. 


Batay rin sa mga imbestigasyon, may kaugnayan ang NVE sa mga naiulat na insidente ng karahasan sa ating mga paaralan. Nais kong bigyang diin ang naging papel ng social media upang itulak ang ating mga mag-aaral tungo sa karahasan, kaya naman ngayon pa lang, hindi na natin dapat hintayin pang lumala ang pinsalang dulot nito sa ating mga kabataan. 


Nais ko ring bigyang diin na marami nang ibang bansa ang nagbabawal sa kanilang mga menor-de-edad na gumamit ng social media. Ang bansang Australia ang unang nagpatupad ng ganitong polisiya. Sa mga karatig nating bansa sa Timog-Silangang Asya, nauna nang magpatupad ng parehong polisya ang Indonesia at Malaysia.


Kaya naman sa ilalim ng SMART KIDS ACT, hindi na papayagang mag-register, gumawa, mag-access, gumamit, o magpanatili ng account ang mga batang wala pang 18 taong gulang sa anumang high-risk digital service, kabilang iyong mga may social networking functions.


Nakasaad din sa panukalang batas na ganap ang pagbabawal at hindi ito maaaring lampasan sa pamamagitan ng pahintulot at supervision ng mga magulang o guardian.


Para naman sa mga high-risk digital services, magiging mandato sa kanilang magpatupad ng matatag na age-verification systems at agad na tanggalin, suspindihin, o i-disable ang mga kasalukuyang account na pagmamay-ari ng mga menor-de-edad. Gayunpaman, hindi saklaw ng isasagawang paghihigpit ang mga lehitimong educational platforms at ilang partikular na low-risk services.


Mahalagang hakbang ang pagpasa ng panukalang batas na ito para sa kapakanan ng ating mga kabataan. Kasabay nito, patuloy rin nating susuportahan ang mga programang magtataguyod sa kanilang kaligtasan.




May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

 
 

Kakulangan sa mga guro, ‘wag nang ipagpaliban

BULGAR

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 8, 2026



Win Tayong Lahat ni Win Gatchalian


Noong lumabas ang resulta ng 2025 Programme for International Student Assessment (PISA), hindi lamang ang kakayahan ng ating mga mag-aaral ang ating nakita. Lumabas din sa pag-aaral ang estado ng ating mga pampublikong paaralan, kabilang ang iba’t ibang mga bagay na maaaring nakakaimpluwensya sa kakayahan at kaalaman ng ating mga mag-aaral.


Isa sa mga nakita natin sa resulta ng 2025 PISA ang nananatiling hamon pagdating sa kakulangan ng mga guro. Batay sa resulta ng naturang pag-aaral, lumalabas na 19% ng mga mag-aaral na Pilipino ang nag-aaral sa mga paaralan kung saan iniulat ng mga punong-guro na, sa ilang paraan, nahahadlangan ng kakulangan ng mga guro ang epektibong pagtuturo.


Bagama’t mas mababa ito sa naitalang 43% noong 2022, ipinakita rin ng PISA 2025 na mas mababa ang marka sa agham ng mga mag-aaral sa mga paaralan, kung saan iniulat ng mga punong-guro ang mas matinding kakulangan sa mga guro at iba pang mga kawani.


Malinaw ang mensahe sa atin ng datos na ito: patuloy nating dapat pagsikapan na matutugunan ang kakulangan sa mga guro sa ating mga pampublikong paaralan. Kaya naman, makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy na isusulong ng inyong lingkod ang paglikha ng bagong teaching positions sa ilalim ng 2027 national budget.


Sa ilalim ng 2027 National Expenditure Program, walang pondong inilaan para sa paglikha ng mga bagong posisyon para sa mga guro. Patuloy naman na isinusulong ng Department of Education (DepEd) ang paglikha ng karagdagang 14,274 na bagong teaching positions. Tinatayang aabot sa P4.29 bilyon ang kinakailangan para malikha ang mga bagong posisyong ito.


May paglilinaw naman ang parehong DepEd at Department of Budget and Management (DBM) sa usapin ng pondong kinakailangan para sa hiring ng mga bagong guro. Ayon sa dalawang kagawaran, may nakalaan pang P31.2 bilyon na maaaring gamitin para punan ang 64,530 na mga posisyong dati nang nilikha. 


Sa kabila ng pagkakaroon ng mga libu-libong posisyong ito at ang katumbas nitong pondo, naninindigan ang inyong lingkod na kailangang pagsikapan pa rin nating mapunan ang mga kakulangan sa guro na nararanasan ng ating mga pampublikong paaralan at dapat tuluy-tuloy ang paglikha ng mga bagong posisyon. Kasabay nito, kailangang tiyakin din ng DepEd na mapapabilis nila ang proseso ng hiring upang mapunan ang hinaharap nating kakulangan.



Isa sa mga nakita natin sa resulta ng 2025 PISA ang nananatiling hamon pagdating sa kakulangan ng mga guro. Batay sa resulta ng naturang pag-aaral, lumalabas na 19% ng mga mag-aaral na Pilipino ang nag-aaral sa mga paaralan kung saan iniulat ng mga punong-guro na, sa ilang paraan, nahahadlangan ng kakulangan ng mga guro ang epektibong pagtuturo.


Bagama’t mas mababa ito sa naitalang 43% noong 2022, ipinakita rin ng PISA 2025 na mas mababa ang marka sa agham ng mga mag-aaral sa mga paaralan, kung saan iniulat ng mga punong-guro ang mas matinding kakulangan sa mga guro at iba pang mga kawani.


Malinaw ang mensahe sa atin ng datos na ito: patuloy nating dapat pagsikapan na matutugunan ang kakulangan sa mga guro sa ating mga pampublikong paaralan. Kaya naman, makakaasa ang ating mga kababayan na patuloy na isusulong ng inyong lingkod ang paglikha ng bagong teaching positions sa ilalim ng 2027 national budget.


Sa ilalim ng 2027 National Expenditure Program, walang pondong inilaan para sa paglikha ng mga bagong posisyon para sa mga guro. Patuloy naman na isinusulong ng Department of Education (DepEd) ang paglikha ng karagdagang 14,274 na bagong teaching positions. Tinatayang aabot sa P4.29 bilyon ang kinakailangan para malikha ang mga bagong posisyong ito.


May paglilinaw naman ang parehong DepEd at Department of Budget and Management (DBM) sa usapin ng pondong kinakailangan para sa hiring ng mga bagong guro. Ayon sa dalawang kagawaran, may nakalaan pang P31.2 bilyon na maaaring gamitin para punan ang 64,530 na mga posisyong dati nang nilikha. 


Sa kabila ng pagkakaroon ng mga libu-libong posisyong ito at ang katumbas nitong pondo, naninindigan ang inyong lingkod na kailangang pagsikapan pa rin nating mapunan ang mga kakulangan sa guro na nararanasan ng ating mga pampublikong paaralan at dapat tuluy-tuloy ang paglikha ng mga bagong posisyon. Kasabay nito, kailangang tiyakin din ng DepEd na mapapabilis nila ang proseso ng hiring upang mapunan ang hinaharap nating kakulangan.





May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

 
 
RECOMMENDED
bottom of page