LGUs, katuwang sa pag-angat ng edukasyon

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 1, 2026

Tuwing Oktubre, ipinagdiriwang natin ang Local Government Month upang kilalanin ang mahalagang papel ng mga local government units (LGUs) sa ating bansa. Bilang dating alkalde ng Lungsod ng Valenzuela, nauunawaan ng inyong lingkod na ang mga LGU ang madalas na unang lapitan ng ating mga kababayan para sa mga mahahalagang programa at serbisyo. 

Patuloy din nating kinikilala ang mahalagang papel ng mga LGU pagdating sa edukasyon. Kaya naman, isinulong natin ang ilang mga batas upang palawakin ang responsibilidad ng mga LGU at patatagin ang kanilang kakayahang tuparin ang mga mandatong ito. 

Isa sa mga pinakamahalagang reporma sa edukasyon na ipinasa natin kamakailan ang Early Childhood Care and Development (ECCD) System Act (Republic Act No. 12199), kung saan ginawang mandato sa mga LGU ang paghahatid ng mga programa at serbisyong magpapatatag sa pundasyon ng mga batang wala pang limang taong gulang. Kabilang dito ang mga programa at serbisyong may kinalaman sa nutrisyon, kalusugan, at edukasyon. 

Mandato rin sa mga LGU ang tiyaking maaabot nila ang bawat batang wala pang limang taong gulang upang maging saklaw ng mga programa at serbisyong ito. Kaugnay nito, magkakaroon ang mga LGU ng ECCD Office upang mangasiwa sa paghahatid ng mga programa at serbisyong ito. Ang mga ECCD Office din ang mangangasiwa sa mga Child Development Teachers at Child Development Workers.

Isa pang mahalagang batas na isinulong natin ang Parent Effectiveness Service (PES) Program Act (Republic Act No. 11908), kung saan itinalaga ang mandato sa mga LGU ang pagpapatupad ng PES Program. Layunin ng batas na palawakin ang kaalaman ng mga magulang sa pagtugon sa kanilang mga responsibilidad, lalo na pagdating sa edukasyon ng kanilang mga anak at pagtaguyod sa kanilang mga karapatan.

Patuloy naman nating isinusulong ang 21st Century School Boards Act (Senate Bill No. 53) upang paigtingin ang papel ng mga LGU sa pag-angat ng kalidad ng edukasyon. Sa ilalim ng panukalang batas na ito, isinusulong nating maging mandato sa mga Local School Board ng bawat LGU ang pagpapatupad ng mga repormang tutugon, halimbawa, sa participation rate ng mga mag-aaral, bilang ng mga drop-out at out-of-school youth, suporta sa mga mag-aaral na may kapansanan, at iba pa. 

Upang matulungan ang mga LGU sa pagtupad sa mga bagong tungkuling ito, isinusulong din nating mapalawak ang saklaw ng paggamit ng kanilang Special Education Fund (SEF). Sa ilalim ng ating panukala, isinusulong natin ang paggamit ng SEF upang magamit ito sa sahod ng mga non-teaching personnel kabilang ang utility at security, sahod ng mga child development teachers at workers, pagpapatupad ng Alternative Learning System (ALS), dagdag sahod ng mga guro para sa karagdagang serbisyo sa labas ng oras ng klase, at marami pang iba.

Patuloy nating isusulong ang mga programa at panukalang batas upang mapalawak ang papel at kakayahan ng mga LGU pagdating sa paghahatid ng de-kalidad na edukasyon sa ating mga kabataan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Setyembre, ideklarang National Family Month

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 1, 2026

Nakasaad sa ating Saligang Batas na ang pamilya ang nagsisilbing pundasyon ng ating bansa. 

Hindi lamang kinikilala ng ating Saligang Batas ang kabanalan ng buhay pamilya, binibigyan din nito ang estado ng mandatong patatagin ang pamilyang Pilipino bilang batayang pundasyon ng ating lipunan. 

Kaya naman, iba’t ibang batas at polisiya na ang ipinasa at patuloy na ipinapatupad upang itaguyod ang Pamilyang Pilipino. Una rito ang Executive Order No. 209 series of 1987 o ang Family Code of the Philippines, kung saan binigyang-diin ang mahalagang papel ng mga pamilya bilang pundasyon ng ating lipunan. Hanggang sa kasalukuyan, ang Family Code pa rin ang batayan ng pagpapatakbo ng Pamilyang Pilipino. 

Noong 18th Congress (2019-2022), isinulong din ng inyong lingkod ang Parent Effectiveness Service (PES) Program Act (Republic Act No. 11908). Itinatag ng naturang batas ang PES Program upang paigtingin ang kaalaman at kakayahan ng mga magulang sa pagtupad ng kanilang mga tungkulin, lalo na iyong mga may kinalaman sa edukasyon ng mga kabataan. Sa ilalim ng batas na ito, mandato sa mga local government units ang pagpapatupad ng PES program. 

Nariyan din ang mga batas upang tiyakin ang proteksyon sa mga kababaihan at mga kabataan. Kabilang dito ang Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act (Republic Act No. 7610), ang Anti-Violence Against Women and their Children Act of 2004 (Republic Act No. 9262), ang Anti-Online Sexual Abuse or Exploitation of Children (OSAEC) and Anti-Child Sexual Abuse or Exploitation Materials (CSAEM) Act (Republic Act No. 11930), at iba pa.

Upang kilalanin at itaguyod ang mga solo parents, nariyan ang Expanded Solo Parents Welfare Act (Republic Act No. 11861). Kinikilala ng batas na ito ang mga hamong kinakaharap ng tinatayang 15 milyong solo parents, at nagbibigay ng kaukulang proteksyon. Batay sa mga pag-aaral, lumalabas na 95% ng mga solo parents ay mga babae. 

Ilan lamang ito sa mga batas na nagtataguyod ng kapakanan ng pamilyang Pilipino. Tuwing huling linggo naman ng Setyembre, ipinagdiriwang natin ang Family Week, alinsunod sa Proclamation No. 60 (Series of 1992). 

Kung mapapalawig natin ang pagdiriwang na ito, mas mapapalawak natin ang kaalaman ng ating mga kababayan. Mabibigyan din natin ng pagkakataon ang mga ahensiya ng pamahalaan at iba’t ibang sektor na mag-ugnayan at magpalawak ng mga programa. Higit sa lahat, mabibigyang-diin natin ang kahalagahang ibinibigay natin sa pamilyang Pilipino.

Kaya naman inihain ng inyong lingkod ang Proposed Senate Resolution No. 686 upang hikayatin ang pamahalaan na ideklara ang Setyembre bilang National Family Month. Kung nais nating magtagumpay ang ating bansa, kailangan nating tiyakin na matibay ang pundasyon nito: ang Pamilyang Pilipino.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Kinder hanggang Senior High, saklaw na ng voucher system

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 29, 2026

Nitong nakaraang linggo, dumaan sa ratipikasyon ng parehong Senado at Kamara ang bicameral conference committee report ng Basic Education Voucher Assistance Act, kung saan niresolba ng parehong kapulungan ang pagkakaiba sa pagitan ng Senate Bill No. 1981 at House Bill No. 4744. 

Ngayong malapit nang maisabatas ang ratipikadong panukalang ito, maaasahan natin ang nalalapit na paglawak ng voucher system sa mga pribadong paaralan upang maging saklaw ang lahat ng antas ng K to 12. Kung dating senior high school lamang ang saklaw ng kasalukuyang voucher system, magiging saklaw na ng naturang programa ang mga mag-aaral mula kindergarten hanggang senior high school.

Napapanahon ang pag-usad ng panukalang ito, lalo na’t patuloy nating hinaharap ang matinding kakulangan sa mga silid-aralan at siksikan sa mga pampublikong paaralan. Kung ating babalikan ang datos, lumalabas na humigit-kumulang 145,000 ang kulang na mga silid-aralan sa ating bansa.

Ngunit sa ilalim ng ating ratipikadong panukala, bibigyan natin ng insentibo ang mga nangangailangan at kwalipikadong mga mag-aaral na pumasok sa mga pribadong paaralan imbes na patuloy na mag-enroll sa mga nagsisiksikang mga pampublikong paaralan.

Ang mga mag-aaral na ito ang makakatanggap ng mga voucher na magbibigay ng tulong pinansyal sa kanilang pag-aaral sa pribadong paaralan.

Nakasaad sa ating ratipikadong panukala na ang magiging mga benepisyaryo ng programang ito ay ang mga mag-aaral mula sa middle-middle-income households pababa, o sa mga katumbas na income classifications. 

Titiyakin ng Department of Education (DepEd) na sapat ang halagang katumbas ng vouchers upang magkaroon ng pagkakataon ang mga mag-aaral na magpatuloy sa pag-aaral sa mga pribadong paaralan. Makakatanggap naman ng mas mataas na voucher amount ang mga mag-aaral mula sa poor at low-income households upang mas marami tayong matulungang mga mag-aaral na higit na nangangailangan.

Ang DepEd ang magtatakda ng halaga ng vouchers batay sa 

pananaliksik. Susuriin din ang itinakdang halaga kada tatlong taon upang maisaalang-alang ang inflation o pagbilis ng pag-akyat ng presyo ng bilihin. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com