Marami pang kailangang habulin sa edukasyon

by Info @Editorial | September 10, 2026

Magandang senyales ang pag-angat ng Pilipinas sa PISA 2025, kung saan nakamit ng mga mag-aaral na Pilipino ang pinakamataas na marka ng bansa sa reading, mathematics at science mula nang lumahok ito sa assessment. Patunay itong may kakayahang umunlad ang ating mga estudyante kapag nabibigyan ng sapat na suporta at pagkakataon.

Ngunit hindi dapat gawing dahilan ang pagtaas ng scores upang ipalagay na nalutas na ang krisis sa edukasyon. Ang tunay na sukatan ng tagumpay ay hindi lamang pagtaas ng puntos kundi kung mas marami nang bata ang tunay na nakababasa, nakauunawa, nakapagsusuri at nakagagamit ng matematika at agham sa praktikal na paraan.

Dapat gamitin ng pamahalaan ang resulta bilang tulak upang palakasin pa ang kalidad ng pagtuturo, pagsasanay at suporta sa mga guro, classrooms, learning materials at interventions para sa mga batang nahuhuli. Kailangang matukoy rin kung aling mga reporma ang nagbunga upang mapalawak at mapanatili ang mga ito.

Ang PISA 2025 ay hindi finish line kundi sukatan ng direksyong tinatahak natin. May pag-unlad, ngunit marami pang kailangang habulin. Ang hamon ngayon ay gawing tuluy-tuloy ang pag-angat hanggang ang mas mahusay na kalidad ng edukasyon ay maramdaman ng bawat batang Pilipino. 

Condom sa Grade 8: Proteksyon o panghihikayat?

by Info @Editorial | September 9, 2026

Hindi kahalayan ang pagtuturo sa mga Grade 8 student ng tamang paggamit ng condom. Mas delikado ang pananahimik habang may mga kabataang pumapasok sa seksuwal na relasyon nang kulang sa kaalaman tungkol sa sexually transmitted infections at maagang pagbubuntis. Hindi napipigilan ng pagkukunwari ang problema; lalo lamang nitong inilalagay sa panganib ang kabataan.

Gayunman, hindi rin dapat gawing simpleng condom demonstration ang sex education. Kailangang malinaw na kasama rito ang abstinence, consent, responsableng pagdedesisyon, paggalang sa sarili at kapwa, at pag-unawa sa maaaring bunga ng pakikipagtalik. Ang condom ay isang bahagi lamang ng mas malawak na edukasyong pangkalusugan—hindi lisensya para makipagtalik.

Kung may pangamba ang mga magulang na baka mahikayat ang mga bata na subukan ang sex dahil itinuro ang condom, nararapat iyong pakinggan. Kaya obligasyon ng Department of Education na tiyaking age-appropriate, siyentipiko at sensitibo ang paraan ng pagtuturo. Ngunit hindi rin makatuwirang ipagkait ang impormasyong maaaring makaiwas sa sakit o hindi planadong pagbubuntis dahil lamang sa hindi komportableng pag-usapan ang sex.

Sa laban kontra HIV at teenage pregnancy, hindi sapat ang hiya, pagbabawal at sermon. Kailangan ng katotohanan, wastong kaalaman at responsibilidad. 

Mas mabuting maturuan ang kabataan sa silid-aralan kaysa matuto sila sa maling impormasyon sa internet, barkada o sariling pagkakamali—kapag ang kapalit ay maaaring kalusugan at kinabukasan nila.

Leptospirosis dumami, health workers ubos sa pagod

by Info @Editorial | September 8, 2026

Sa gitna ng pagdami ng kaso ng leptospirosis, hindi lamang mga pasyente ang nahihirapan. Pati mga doktor, nurse at iba pang health workers ay napapagod at nauubos dahil sa sunod-sunod na duty at dagsa ng mga nangangailangan ng gamutan.

Kapag punuan ang mga emergency room at ward, mas mabigat ang pasan ng mga nasa ospital. Habang bawat pasyente ay nangangailangan ng agarang atensyon, limitado naman ang bilang ng mga kamay na maaaring kumilos. Dito nagsisimula ang burnout—pisikal na pagod na sinasabayan ng mental at emosyonal na bigat.

Hindi dapat ituring na normal na bahagi ng trabaho ang sobrang pagod. Kapag ubos na ang lakas ng mga health worker, hindi lamang sila ang nalalagay sa panganib. Maaari ring maapektuhan ang kalidad at bilis ng serbisyong natatanggap ng mga pasyente.

Kaya hindi dapat hintayin na sila naman ang mangailangan ng saklolo. Kailangang tiyakin ng mga ospital at pamahalaan ang sapat na tauhan, maayos na iskedyul, sapat na pahinga at suportang kailangan ng mga frontliner.

Kasabay nito, dapat palakasin ang pag-iwas sa leptospirosis sa mga komunidad. Ang mabilis na paglilinis ng mga binahang lugar, tamang impormasyon, at agarang pagpapatingin ng mga nalantad sa baha ay makatutulong upang mabawasan ang mga pasyenteng nauuwi sa malubhang kondisyon.

Ang laban sa leptospirosis ay hindi lamang tungkol sa pagkakaroon ng kama, gamot at kagamitan. Nakasalalay din ito sa kakayahan ng sistemang pangkalusugan na protektahan ang mga taong nagpapatakbo nito.

Sa panahon ng krisis, natural na ang health workers ang ating takbuhan. Ngunit may hangganan din ang kanilang lakas. Kung gusto nating patuloy silang makapagsaklolo, panahon nang tiyaking may sasaklolo rin sa kanila.