Dahil ‘di sapat ang ebidensya… Akusado, pinawalang-sala ng Korte Suprema

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | April 27, 2026

ISSUE #392

Ang mag-asawang Jane at Alex, ang tumayong magulang ng kanilang tatlong apo na sina Princess, 9-anyos; Prince at Ann, kapwa 6-anyos. 

Sila ang nag-alaga at nag-aruga sa tatlo mula nang sanggol pa lamang ang mga ito. Kung kaya’t isang napakapait na karanasan para sa kanila nang kitilin ang musmos na buhay ng kanilang mga apo. 

Ang noon ay masaya bagaman payak nilang tahanan, napalitan ng lungkot at labis-labis na sakit bunsod ng isang malagim na pangyayari - ang kamatayan ng tatlong bata.

Ang mga inakusahan sa walang awang pamamaslang sa tatlong batang biktima ay sina Maricris at Abegail. Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng kaso laban sa kanila, na mayroong pamagat na People of the Philippines vs. Maricris Bazar y Bello (G.R. No. 259037, September 29, 2025), sa panulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Ricardo R. Rosario.

Batay sa paratang na inihain sa Regional Trial Court (RTC), nagsabwatan at nagtulungan sina Maricris at Abegail, kasama ang dalawang hindi pa nakikilala at natatagpuan na mga John Does, na nilooban at pinagnakawan ang bahay ng mag-asawang Jane at Alex. Armado ng kawayan at sa pamamagitan ng karahasan at pananakot, nang walang kaalaman at pahintulot ng mag-asawa, tinangay ng mga inakusahan ang pera at alahas ni Jane na mayroong kabuuang halaga na P95,000.00. 

Bunsod ng nasabing pagnanakaw, nagtulungan ang mga inakusahan, nang mayroong puwersa, pagbabanta at pananakot, at paggamit ng higit na lakas, na pinukpok ang ulo ng mga apo ng mag-asawa na sina Princess, Prince at Ann, na nagdulot sa kanila ng matinding pinsala at ng kanilang kagyat na pagkamatay. 

Ang nasabing krimen ay naganap sa isang barangay sa Lipa City, Batangas noong ika-26 ng Hulyo 2015.

Batay sa bersyon ng tagausig, umalis ng kanilang bahay sina Jane at Alex noong madaling araw ng ika-26 ng Hulyo 2015. Sila ay patungo sa palengke, na 20 hanggang 30 metro lamang ang layo sa kanilang bahay, kung saan sila ay nagtitinda ng mga gulay. 

Diumano, si Princess pa ang nagsara ng kanilang pintuan at bumalik lamang sa pagtulog kasama ang dalawang nakababatang kapatid. 

Sa paglipas ng umagang iyon, nagtaka umano si Jane, dahil hindi pa sumusunod sa palengke ang kanilang mga apo. Gayunman, naisip niya baka natutulog pa ang mga ito, dahil Linggo naman noong araw na iyon. Pinapunta na lamang diumano ni Jane sa kanilang bahay ang kanyang pamangkin na si Arthur upang dalhan ng almusal ang tatlo. 

Pagkarating diumano ni Arthur sa nasabing bahay, bukas na ang pinto at basag ang mga bintana na mayroong bakas ng dugo. 

Natagpuan diumano ni Arthur si Princess na duguang nakahiga sa kama. Mabilis at nanginginig na tumakbo si Arthur pabalik sa palengke, at agad na ipinaalam kina Jane ang nadatnan. 

Dali-dali umanong umuwi sina Jane at nakita rin niyang bukas na ang kanilang pinto, basag ang mga bintana, mayroong mga dugo na nagkalat sa pader at kisame, basag na bote, nagkalat na mga tsinelas, at wasak na electric fan. 

Pag-akyat diumano ni Jane, tumambad ang wala nang buhay na mga katawan ng kanyang mga apo. Mayroon umanong malaking hiwa sa noo si Princess, habang sina Prince at Ann ay mayroong mga pasa sa mata at pinsala sa mukha. 

Nadiskubre din umano ni Jane na wala na ang kanyang wallet na naglalaman ng P40,000.00, at ang kanyang bracelet na nagkakahalaga ng P55,000.00.

Nagsagawa ng imbestigasyon ang mga pulis, at kanilang napag-alaman mula kay Balbina, ang nagpapaupa sa kalapit na bahay, na umalis nang walang paalam ang mga nangungupahan sa kanya na sina Maricris at Abegail, pati na ang kasama ng mga ito. 

Nang siyasatin ang bahay ni Balbina, nakita umano ng mga pulis ang mga bakas ng dugo sa pader at mga damit sa loob ng palikuran. Nakita rin umano ang isang maliit at isang malaking tuwalya, isang t-shirt at isang kurtina na mantsado ng dugo, pati ang isang bilog na kawayan na mayroong mga bakas ng kamay na may dugo. 

Batay pa sa testimonya ni forensic serologist Police Chief Inspector Adag, mayroon siyang natanggap na markadong ebidensya - isang tuwalya na mayroong nakasulat na, “I'm sorry, kung anuman ang nagawa ko, sorry.”

Mariing pagtanggi naman ang iginiit nina Maricris at Abegail, diumano, sila ay mga waitress sa isang bar noong maganap ang insidente. Nagsimula umanong mangupahan si Abegail, kasama ang kanyang mga paslit na anak, sa bahay ni Balbina dalawang linggo bago maganap ang insidente. Sa parehong bahay na iyon nangupahan si Maricris, kasama ang nobya at isang kaibigan nito.

Diumano, nasa trabaho si Abegail noong gabi ng Hulyo 25, 2015 at nakauwi sa inuupahan bandang alas-4:00 ng umaga noong Hulyo 26, 2015. 

Kasama niya umanong natulog ang kanyang mga anak. Nagising na lamang umano siya bandang alas-8:00 ng umaga, dahil sa mga sigaw sa labas ng bahay patungkol sa pamamaslang sa mga bata. 

Nanatili lamang umano sila sa loob ng bahay, kasama sina Maricris. Hindi rin umano umalis ng bahay si Abegail noong umagang iyon at nanatili pa roon ng tatlong araw matapos ang insidente. Si Maricris, at ang nobya at kaibigan nito ay umalis diumano bandang alas-10:00 ng umaga noong Hulyo 26, 2015.

Ayon naman kay Maricris, sila ng kanyang mga kaibigan ay nag-inuman noong gabi ng Hulyo 25, 2015. Nasa trabaho umano si Abegail, kaya’t siya ang kasabay ng mga anak ni Abegail na natulog bandang alas-10:00 ng gabing iyon. 

Kinaumagahan, nakarinig diumano sila ng mga sigaw dahil sa insidente ng pamamaslang sa mga bata. Umalis at nagpunta diumano sila ng kanyang mga kaibigan sa simbahan ng umagang iyon. Bumalik sila sa inupahang bahay, ngunit umalis ding muli. Siya ay nagpunta sa isang birthday party, ang mga kaibigan niya ay umuwi naman sa kani-kanilang mga bahay.

Diumano, nakatanggap ng text si Maricris mula kay Abegail na mayroon nang nakapatong na gantimpala sa ulo niya kaugnay sa insidente ng pamamaslang. kung kaya’t hindi na siya bumalik pa sa inupahang bahay. 

Pinakinggan din umano niya ang payo ng kapitan ng kanilang barangay na huwag munang babalik sa inupahang bahay hangga’t hindi nalilinis ang kanilang pangalan sa pagkakasangkot sa naturang insidente.

Matapos ang paglilitis, pinawalang-sala ng RTC si Abegail. Naitaguyod ang kawalan niya ng kasalanan, sapagkat siya ay nasa trabaho noong oras na napaslang ang mga biktima. 

Sa kabilang banda, hinatulan si Maricris para sa krimen na robbery with multiple homicide. Nakumbinsi ang hukuman ng paglilitis na siya ang may-akda sa krimen batay sa sumusunod na circumstantial evidence na ipinresenta ng Tagausig, na:

(1) nasa katabing bahay lamang si Maricris at ang kanyang mga kaibigan noong gabi ng Hulyo 25, 2015;

(2) noong umaga ng Hulyo 26, 2015, nadiskubre ni Balbina na wala na sila sa inupahang bahay at ang mga gamit doon ay nakabulaslas at sira na;

(3) hindi nagpaalam at iniwan nina Maricris ang kanilang mga gamit sa inupahang bahay;

(4) hindi na bumalik pa sa inupahang bahay si Maricris upang kunin ang kanilang mga gamit;

(5) tumakas at nagtago si Maricris; at

(6) mayroong nakalap na ebidensya ang mga pulis na mga tuwalya, damit at kawayan na mayroong mga mantsa ng dugo.

Naghain ng apela si Maricris sa Court of Appeals (CA). Kanyang iginiit na hindi sapat na naitaguyod ng ebidensya ng tagausig na siya ang salarin sa krimen sapagkat: (1) hindi lamang siya ang umukupa sa inupahang bahay at ang kanyang naging pangungupahan ay hindi nangangahulugan na siya na ang may-akda ng krimen; (2) hindi maaaring nanatili pa si Abegail sa naturang bahay ng ilang araw nang hindi nito napansin ang sinasabing mga bakas ng dugo sa pader at mga damit sa palikuran na mayroong mantsa ng dugo; (3) walang katibayan na hindi ginalaw at nakompromiso ang kanilang inupahang bahay mula noong nakatira pa sila roon hanggang sa sila ay umalis dahil ininspeksyon lamang ito ng mga pulis pagkatapos na mailibing ang mga batang biktima; (4) hearsay lamang ang testimonya ni Jane kaugnay sa kondisyon ng inupahang bahay, sapagkat wala siyang personal na kaalaman ukol dito; at (5) ang pag-alis sa isang lugar ay hindi agad nangangahulugan ng pagkakasala dahil maaaring ito ay bunsod ng takot na maling mapagbintangan o maaresto.

Pinagtibay ng CA ang desisyon ng RTC, bahagyang iniba lamang ang katawagan sa krimen bilang Robbery with Homicide.

Gayunman, hindi niya tanggap ang nasabing desisyon, kaya naghain si Maricris ng apela sa Korte Suprema. Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan A.V. Caburnay mula sa PAO-Special and Appealed Cases Service, iginiit ng depensa na hindi naitaguyod ng circumstantial evidence ng tagausig na si Maricris ang salarin sa krimen.

Kaya muling pinag-aralan ang ginawa sa kaso ni Maricris. Sa kanilang pagdedesisyon, ipinaalala ng Korte Suprema na kinakailangang sundin ang apat na saligang tuntunin sa pagsusuri ng kahalagahan ng circumstantial evidence, alinsunod sa kanilang desisyon sa kasong People v. Monje, (438 Phil. 716 (2002) [Per Honorable Associate Justice Josue N. Bellosillo, En Banc]): una, dapat isaalang-alang ang naturang ebidensya nang mayroong pag-iingat; ikalawa, dapat ay naaayon ang mga ito sa teorya ng pagkakasala ng akusado; ikatlo, dapat ay nabubukod ang iba pang teorya maliban sa pagkakasala ng akusado; at ikaapat, dapat maitaguyod nang mayroong katiyakan ang pagkakasala ng akusado nang lampas sa makatuwirang pagdududa. Maliban sa mga ito, ang circumstantial evidence ay kailangan na pahalagahan nang sama-sama at hindi nang bukod-bukod.

Bagaman tumira ang mga inakusahan sa bahay na katabi lamang ng pinangyarihan ng krimen, naging kapuna-puna sa Korte Suprema na hindi lamang sila ang umukopa rito. 

Batay sa testimonya ng may-ari ng nasabing bahay, sampung katao ang umukopa rito.

Batay rin sa testimonya ni Jane, bagaman tuluyan na umalis sa naturang bahay ang mga akusado, mayroon ding tatlong hindi nakilalang mga lalaki ang umalis mula sa nasabing bahay. Hindi rin mabigyan ng kredibilidad ang testimonya ni Balbina, sapagkat hindi niya alam kung anong oras umalis ng bahay si Maricris dahil maging siya mismo ay umalis noong umagang iyon upang magpunta sa palengke. 

Sa kabilang banda, batay sa testimonya ni Abegail, naunang umalis sa kanya si Maricris noong araw ng insidente at bumalik din ng parehong araw na iyon; hindi rin umano nakakalat ang mga damit ni Maricris. Wala ring nabanggit si Abegail kaugnay sa mga bakas ng dugo sa pader at sa mga damit sa loob ng palikuran gayung nanatili pa siya sa inupahang bahay ng tatlong araw matapos ang insidente.

Sa pag-uugnay naman ng pagtakas at pagtatago sa pagkakasala ng akusado, binigyang-diin ng Korte Suprema na ang pagtakas at pagtatago ay hindi tiyak na nagtataguyod ng pagkakasala, bagkus isa lamang itong posibilidad. Hindi rin umano madadaig ng alegasyon ng pagtakas at pagtatago ang pagpapalagay sa kawalan ng kasalanan ng akusado sa ilalim ng ating Saligang Batas. Mahalaga na mayroon pang ibang ebidensya na nagtataguyod ng pagkakasala ng akusado. Pagpapaalala ng Korte Suprema, kahit sa mga karumal-dumal na krimen, maraming maaaring hindi masamang dahilan ng pagtakas o pagtatago ng akusado, kabilang na rito ang takot sa paghihiganti kung sila ay magsasalita kaugnay sa kanilang nalalaman, ang hindi nila pagnanais na tumayo bilang saksi, at ang takot na maling mapagbintangan o maaresto. 

Sa kasong ito, naunawaan ng Korte Suprema ang paliwanag ni Maricris na nagpasya lamang siya na hindi na bumalik pa sa inupahang bahay bunsod ng takot noong malaman na mayroon nang nakapatong na gantimpala sa kanyang ulo at na tumalima lamang siya sa payo ng kanilang kapitan na huwag munang babalik hangga’t hindi pa nalilinis ang kanilang pangalan. 

Nakita rin ng Korte Suprema ang panananatili pa ni Maricris ng ilang oras sa inupahang bahay matapos na naganap ang krimen, at bagaman siya ay umalis ay bumalik din noong araw na iyon.

Sa kabilang banda, naging palaisipan sa Korte Suprema na pormal na isinumite ng tagausig sa hukuman ng paglilitis ang Requests for DNA Examination ngunit hindi nito pormal na isinumite ang resulta ng DNA Laboratory Report sa nakalap na kawayan, mga t-shirt at tuwalya na mayroong mga mantsa ng dugo. Dahil dito, wala kahit katiting na katibayan na nagpapatunay na ang mga dugo sa naturang mga gamit ay mula sa mga biktima, walang katibayan na nag-uugnay kay Maricris na siyang gumamit ng mga ito, at hindi maisasantabi ang posibilidad na maaaring ibang tao, mula sa sampung tao na umukopa sa paupahang bahay, ang totoong salarin.

Pagpapaalala ng Korte Suprema, kung ang pag-uusig ay ganap na nakasalalay sa circumstantial evidence, higit na obligado ang tagausig na manangan sa lakas ng sarili nitong ebidensya at hindi sa kahinaan ng depensa ng akusado, at na ang paghahatol ng hukuman ay nakasalalay sa katibayan na hindi bababa sa moral na katiyakan. Kung ang circumstantial evidence ay nagpapakita ng magkakaibang interpretasyon, ang isang banda ay naaayon sa kawalan ng kasalanan ng akusado at ang kabilang banda ay naaayon sa kaniyang pagkakasala, nangangahulugan na hindi naitaguyod nang mayroong moral na katiyakan ang pagkakasala ng akusado, kung kaya’t hindi siya maaaring mahatulan.

Binigyang-diin ng Korte Suprema na hindi nila ipinagpapawalang-bahala ang kalupitan na sinapit ng mga batang biktima, na maagang binawian ng buhay. Gayunman, hindi nila maaaring ipag-utos ang pagpapakulong sa isang tao na ang kasalanan ay hindi sapat na napatunayan, sapagkat ang hustisya ay dapat ibigay ng pantay na mga kamay.

Dahil mayroong nabuo na makatuwirang pagdududa sa isipan ng Korte Suprema kaugnay sa partisipasyon ni Maricris sa pagnanakaw at pamamaslang sa mga batang biktima, kanilang minarapat na baliktarin at isantabi ang desisyon ng Hukuman ng mga Apela at ipawalang-sala si Maricris. 

Ang desisyon na ito ng Korte Suprema ay ipinroklama noong ika-29 ng Setyembre 2025.

Sadyang napakasakit ng sinapit nina Jane at Alex. Dagdag pa na pait ang maging hanggang ngayon, wala pa ring sagot sa marami nilang tanong na, “Bakit sa kanilang pamilya nangyari ito?”; “Bakit mayroong mga tao na kayang gumawa ng kasuklam-suklam na gawain na tulad ng krimen na ito?”; at, “Bakit hindi na lamang nagnakaw, kinailangan pang kitilin ang buhay ng kanilang inosenteng mga apo?”

Tanging ang Poong Maykapal lamang ang nakakaalam ng sagot sa lahat ng kanilang mga katanungan. Kaya nawa’y ‘wag silang mawalan ng tiwala sa Kanya. Patuloy kaming mananalangin na dumating ang panahon at pagkakataon na makikilala ang tunay na salarin. Karampatang hustisya para sa musmos na kaluluwa ng mga dumadaing na batang biktima, nawa ay makamit pa rin.

Dahil sa ‘di tugmang testimonya… Mga akusado sa nakakapangilabot na karahasan, pinawalang-sala

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | April 20, 2026

ISSUE #391

Sa tahimik na gabi lalo na sa mga baryong ang ilaw ay nagmumula lamang sa iilang bombilya at ang katahimikan ay paminsan-minsang nababasag ng tahol ng aso—may mga pangyayaring biglang sumasabog sa dilim. Mga putok ng baril, mga sigaw, at sa isang iglap, isang buhay ay maaaring mawala.

Kapag may nasawi, mabilis ang daloy ng mga katanungan, “Sino ang bumaril?,” “Sino ang may sala?,” at “Sino ang dapat managot?”

Ngunit sa mata ng batas, ang katotohanan ay hindi basta-basta hinuhugot sa hinala. Ito ay kailangang patunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa, sapagkat sa ating sistemang pangkatarungan, nananatiling matibay ang isang prinsipyo: ang presumption of innocence, o ang panuntunang ang isang akusado ay itinuturing na walang sala hangga’t hindi napapatunayan ang kanyang pagkakasala sa paraang walang puwang sa pagdududa.

Batay sa kasong People of the Philippines v. Torres, et. al., Criminal Case No. 21552, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 44, Masbate City, sa panulat ni Honorable Presiding Judge Mary Flor D. Tabigue-Logarta, sinuri ng hukuman kung sapat ba ang ebidensya upang hatulan ang mga akusado sa kasong murder o pamamaslang sa ilalim ng Artikulo 248 ng Revised Penal Code.

Bilang pagbabahagi, ayon sa impormasyon na inihain ng tagausig, noong ika-22 ng Mayo 2021, bandang alas-10:30 ng gabi, sa Barangay Cabangcalan, Aroroy, Masbate, ang mga akusado diumano ay nagsabwatan at nagtulungan upang patayin si alyas “Eddie.” 

Ayon sa paratang, siya ay pinagbabaril nang ilang ulit gamit ang baril na nagdulot ng

kanyang agarang kamatayan.

Sa pag-usad ng kaso, dalawa sa mga akusado na sina alyas “Orly” at “Erwin” ang nadakip at naharap sa paglilitis, habang si “Gilmar,” ay nanatiling at large.

Sa paglilitis, iniharap ng tagausig ang kanilang pangunahing saksi na si alyas “Nestor,” na sinasabing eyewitness sa insidente.

Ayon sa kanyang unang salaysay, magkasama umano sila ng biktima nang makita nila ang mga akusado. Ikinuwento niyang si Orly ang nagtulak sa biktima, at nang ito’y bumagsak, agad itong pinaputukan nina Erwin at Gilmar gamit ang baril.

Ngunit nang siya ay tumestigo sa hukuman, nagbago ang kanyang salaysay.

Sa isang pagkakataon, sinabi niyang si Gilmar lamang ang may dalang baril. Sa ibang bahagi naman, sinabi niyang si Erwin ang bumaril. May pagkakataon ding sinabi niyang hindi niya nakita ang aktuwal na pamamaril dahil siya ay tumakbo sa takot.

Hindi rin nagtugma ang kanyang mga pahayag kung ilan ang putok ng baril, kung sino ang bumaril, at kung nakita nito mismo ang insidente.

Dagdag pa rito, ayon sa police investigator na si Sir Tubo, sinabi umano ni Nestor na 9mm na baril ang ginamit, habang sa kanyang testimonya sa korte ay inamin niyang hindi niya nakita ang baril.

Samantala, ang medical findings ay nagpakita na ang sanhi ng kamatayan ng biktima ay multiple gunshot wounds, na hindi rin lubos na umayon sa iba pang bahagi ng salaysay ng mga saksi.

Sa kabilang banda, sa tulong ni Manananggol Pambayan Ma. Theresa A. Legaspi-

Valencia, itinanggi ng mga akusado ang paratang laban sa kanila.

Si Erwin ay nagsabing siya ay nasa kanilang bahay at natutulog nang mangyari ang insidente, habang si Orly naman ay nagsabing siya ay rumoronda bilang barangay tanod noong gabing iyon at wala siyang kinalaman sa krimen. Pareho nilang itinanggi ang anumang motibo upang patayin ang biktima at iginiit na sila ay nadawit lamang sa kaso.

Matapos ang paglilitis, itinakda ng hukuman ang pangunahing isyu, ito ay kung napatunayan ng tagausig ang pagkakasala ng mga akusado nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Sa pagresolba nito, muling binigyang-diin ng hukuman ang mga prinsipyong matagal nang itinatag ng Korte Suprema.

Sa kasong People vs. Benie Mon (G.R. No. 235788, November 21, 2018, sa panulat ni Honorable Associate Justice Alfredo Benjamin S. Caguioa), ipinahayag na ang testimonya ng saksi ay dapat hindi lamang nagmumula sa isang mapagkakatiwalaang tao, dapat ay kapani-paniwala rin sa sarili nito ayon sa karaniwang karanasan at obserbasyon ng tao.

Sa kasong ito, kinilala ng hukuman na ang testimonya ni Nestor na siyang nag-iisang eyewitness ng tagausig ay hindi nagtutugma at puno ng inconsistencies at contradictions sa mga mahahalagang detalye ng krimen. 

Aniya, nag-iba-iba ang kanyang pahayag hinggil sa: a) kung sino ang may hawak ng baril; b) kung sino ang bumaril; c) kung nakita niya ang pamamaril; at d) at kung ilan ang putok na narinig nito. Nang dahil dito, ang kanyang kredibilidad bilang saksi ay seryosong nasira.

Dagdag pa rito, inamin mismo ng saksi na binago niya ang kanyang testimonya dahil “nakalimutan” niya ang kanyang naunang sinabi. Ito ay isang paliwanag na hindi tinanggap ng hukuman, lalo na’t ang mga detalyeng iyon ay tumutukoy sa mismong krimen.

Sa ganitong kalagayan, sinabi ng hukuman na hindi maaaring umasa sa isang testimonya na puno ng pagdududa upang maghatol ng pagkakasala.

Sa huli, ipinaalala ng hukuman ang isang mahalagang prinsipyo ng batas na ang isang kasong kriminal ay tumatayo o bumabagsak batay sa lakas ng ebidensya ng tagausig at hindi sa kahinaan ng depensa.

Sa bawat akusado, nananatili ang karapatang mapawalang-sala hangga’t ang kanyang pagkakasala ay hindi napatutunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Dahil sa kabiguang mapagtibay ang kaso laban sa mga akusado, pinawalang-sala ng hukuman sina Orly at Erwin, at iniutos ang kanilang agarang pagpapalaya mula sa kustodiya ng batas.

Samantala, ang kaso laban kay Gilmar, na hindi pa nadadakip ay in-archive at inatasan ang paglabas ng alias warrant of arrest upang siya ay maiharap sa hukuman.

Sa ganitong mga pagkakataon, hindi lamang isa ang pinanggagalingan ng daing. May daing ang pamilya ng biktima, sapagkat ang hustisya para sa kanilang mahal sa buhay ay tila nananatiling mailap.

Ngunit may daing din ang mga taong nadawit sa isang mabigat na paratang na kinailangang humarap sa paglilitis sa kabila ng kakulangan ng matibay na ebidensya laban sa kanila.

Sa ilalim ng batas, ang isang tao ay hindi maaaring hatulan batay sa salaysay na pabagu-bago, o ebidensyang may butas.

Kapag ang katotohanan ay nababalot ng pagdududa, ang hukuman ay walang ibang magagawa kundi pairalin ang prinsipyong matagal nang sandigan ng hustisya – ang pagpapawalang-sala sa akusadong hindi napatunayang nagkasala. At sa likod ng bawat putok sa dilim, nananatiling naghihintay ang liwanag ng katotohanan, na darating lamang kapag ang ebidensya ay malinaw, matibay, at walang pag-aalinlangan.

Dahil sa kakulangan ng ebidensya… Karumal-dumal na sinapit ng mag-ama, akusado pinawalang-sala

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | April 13, 2026

ISSUE #390

Walang katumbas ang sakit na maaaring madama ng isang tao na nawalan ng kapamilya. Higit na sakit at pagtatangis pa marahil ang maramdaman kung hindi lamang isa ang mawawala, kundi dalawang miyembro ng kanyang pamilya.

Ganito ang naging kapalaran ni Jocelyn, isang ina at maybahay. Sa isang iglap, nawalay nang tuluyan sa kanya hindi lamang ang kanyang anak, kundi maging ang kanyang asawa. Isang malagim na insidente ang sumira sa kanilang payak na pamilya. 

Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng nangyari sa mag-ama na sina Mario at Joremart, hango sa kaso na mayroong pamagat na People of the Philippines vs. Alejo Tagic y Delgado a.k.a. “Dongkoy” (CA-G.R. CR No. 02098-MIN, June 27, 2022), at alamin kung nakamit ni Jocelyn at ng kanyang namayapang mag-ama ang karampatang hustisya.

Isang malagim na insidente ang naganap sa isang bodega sa Cagayan de Oro City, alas-11:30 ng gabi, noong ika-13 ng Mayo 2012. Natagpuang duguan at wala nang buhay ang mag-amang Mario at Joremart. Ang inaresto kaugnay sa kanilang pagkakapaslang ay si alyas “Dongkoy.”

Batay sa Paratang para sa special complex crime na Robbery with Homicide na inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Cagayan de Oro City, nakipagsabwatan at nakipagtulungan si Dongkoy kina Dan Doe at Allan Doe, kapwa at large, nang mayroong layunin na makuha sa pamamagitan ng karahasan at labag sa kalooban ng may-ari, na manakaw at matangay ang anim na gulong ng trak na nagkakahalaga ng P72,000.00, gayundin ang isang steel vault na nagkakahalaga ng P10,000.00, mula sa isang warehouse na pagmamay-ari ng nagngangalang Benito. At sa okasyon ng nasabing pagnanakaw at para maisakatuparan ang layunin na makuha at matangay ang mga nabanggit na kagamitan, ang tatlo ay nagsabwatan at nagtulungan, nang mayroong kaliluhan, malinaw na paghahanda at paggamit ng higit na lakas, at mayroong intensyon na pumaslang, na pinaghahampas ang ulo ni Mario, security guard ng nasabing bodega, at ang 12-anyos na anak nito na si Joremart. Nakuha rin nina Dongkoy ang service firearm ni Mario. Hindi nakaligtas, bagkus kapwa sumakabilang-buhay sina Mario at Joremart. 

Tumayo naman bilang saksi ng tagausig si Sergio, isa ring security guard ng nasabing warehouse. 

Diumano, dumating siya sa lugar ng kanilang bodega bandang alas-11:00 ng gabi, noong ika-13 ng Mayo 2012. Tinatawag niya umano si Mario na naka-duty noong araw na iyon, subalit wala siyang natanggap na tugon. Napilitan na lamang diumano na tumalon ng bakod si Sergio upang makapasok. Tumambad diumano sa kanya ang duguan at wala nang buhay na katawan ni Joremart. Dali-dali umano siyang pumunta sa barangay upang humingi ng saklolo.

Kasama niya umano na bumalik sa bodega ang mga miyembro ng Barangay Peacekeeping Action Team na sina Reynaldo Jr. at Alpio Jr., kapwa nila nakita ang wala nang buhay na katawan nina Mario at Joremart, ilang metro lamang ang pagitan sa isa’t isa. Diumano, nakabalot ng kumot ang katawan ni Mario, duguan ang ulo at wala na ang service firearm.

Napagpasyahan nila na ipagbigay-alam na sa kapulisan ang kanilang natagpuan. Habang sila ay palabas na, mayroon diumanong isang itim na sasakyan ang papasok naman ng bodega. 

“Nandyan na ba?” Ang tanong diumano sa kanila ng drayber ng naturang sasakyan. Nang sabihin ni Sergio ang tungkol sa pamamaslang ay bigla umano itong tumalilis ng pag-alis.

Ayon sa isinagawang imbestigasyon, napag-alaman umano ng mga pulis na puwersahang pinasok ng salarin ang bodega. Gumamit diumano ito ng isang bakal na hagdan, dumaan sa kisame, nahantong ang lokasyon ng kaha de yero na naglalaman ng pera, tseke at mahahalagang dokumento, at puwersahan na binuksan. Ang anim na gulong ng trak naman ay inilabas diumano mula sa bodega at inilagay sa tabing kalsada na handa na upang madampot o maikarga.

Habang nag-iimbestiga ang mga pulis, napansin diumano ni Sergio na mayroong lalaki na nagtatago sa madamong bahagi na malapit sa bodega. Agad niya umano itong ipinagbigay-alam sa mga pulis na nagpalabas sa naturang lalaki mula sa pinagtataguan nito, at kinilala iyon na si Dongkoy.

Napansin diumano ng mga pulis na ang t-shirt na suot ni Dongkoy ay nababad sa tubig at isa lamang ang suot nitong tsinelas na kahugis ng bakas ng tsinelas na nakita malapit sa katawan ng mga biktima. Hindi nagtagal, inamin diumano ni Dongkoy na siya ang pumaslang sa mga biktima na siyang naging dahilan upang arestuhin si Dongkoy ng mga pulis. Kinumpiska rin mula sa kanya ang kanyang cellphone. Diumano, sa karagdagang pagsisiyasat ng mga pulis, napag-alaman na bago maaresto si Dongkoy ay mayroong siyang natanggap na text message. Anito: “Punta na ngayon,” mula sa isang nagngangalang “Dan”.

Nagkaroon lamang ng pagkakataon na makumpronta umano ni Jocelyn si Dongkoy nang madala na ang huli sa himpilan ng pulis. 

Diumano, humingi ng tawad si Dongkoy sa naulilang ina at maybahay, at sinabi na hindi niya sinasadya na mapaslang ang anak nito.

Batay sa awtopsiya na isinagawa ni Dr. Caballes, matalas na bagay ang tumama sa ulo ng mga biktima na nagdulot ng matinding pinsala at sanhi ng kanilang pagkamatay.Kawalan ng kasalanan naman ang marubdob na naging pagsamo ni Dongkoy sa hukuman ng paglilitis. Mariin niyang iginiit na wala siyang kinalaman sa insidente ng pamamaslang.

Batay sa testimonya ni Dongkoy, dati siyang manggagawa sa nasabing warehouse. Napadaan lamang diumano siya roon noong ika-13 ng Mayo 2012 at nakausap si Mario sa loob ng 30 minutes. Hiniram din umano ng asawa at anak na babae ni Mario ang kanyang charger. Sinabi umano niya sa kanila na babalikan na lamang niya ang kanyang charger dahil bibisita pa siya sa kanyang kaibigan na nakatira malapit lamang sa bodega. 

Bandang alas-12:00 ng madaling-araw, matapos siyang makipag-inuman sa kanyang kaibigan, diumano ay napagpasyahan na ni Dongkoy na umuwi. Dumaan muna raw siya sa bodega upang kunin ang kanyang charger. Tinatawag niya umano si Mario, ngunit hindi ito tumutugon. Kung kaya’t nagpasya na lamang siyang umalis. Dumating naman umano si Sergio na kasama ang mga taga-barangay. Tinanong diumano siya ng mga ito kung ano ang ginagawa niya roon at ipinaalam sa kanya ang nangyari kina Mario at Joremart. Pumasok diumano silang lahat sa loob ng bodega at doon ay nakita ni Dongkoy ang wala nang buhay na katawan ng mag-ama. 

Kalaunan, dumating diumano ang mga pulis at siya ay inaresto sa kadahilanang siya ang pinaghihinalaan na pumaslang sa mga biktima.

Dagdag pa ni Dongkoy, pinagbubugbog diumano siya ng mga pulis sa himpilan at pilit na pinapaamin sa pamamaslang sa mag-amang biktima.

Tumayo bilang saksi para sa depensa ang isang nagngangalang Ludelyn. Diumano, nakita ni Ludelyn si Dongkoy sa bahay ng kanyang kapitbahay alas-11:45 ng gabi, noong ika-13 ng Mayo 2012. Kung kaya’t ikinagulat niya umano na si Dongkoy ang pinagbibintangan na pumaslang kina Mario at Joremart.

Matapos ang ilang taong paglilitis, nagbaba ng Desisyon ang RTC na hinahatulan na may sala si Dongkoy para sa two (2) counts ng Homicide. Pinawalang-sala naman siya para sa krimen na Robbery sapagkat hindi umano naitaguyod ng tagausig ang mga elemento ng naturang krimen.

Hindi tanggap ang kinahinatnan ng kanyang kaso, agad na naghain si Dongkoy ng apela sa Court of Appeals (CA) Cagayan de Oro City. Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan L.E. Fabre ng PAO-Regional Special and Appealed Cases Unit (RSACU)-Mindanao, iginiit ng depensa na iisa lamang ang sirkumstansya na nag-uugnay kay Dongkoy sa malagim na insidente – ang kanyang presensya sa lugar ng pinangyarihan nito. Hindi umano sapat ang nasabing sirkumstansya sa pamantayan na hinihingi ng ating batas kaugnay sa pagpiprisinta ng circumstantial evidence. Kung kaya’t hindi naging sapat ang kabuuang ebidensya ng tagausig upang maabot ang konklusyon na si Dongkoy nga ang pumaslang sa mga biktima. 

Sa pagdedesisyon sa kaso na ito, ipinaalala ng Hukuman ng mga Apela na sa paghahatol ng may sala, dalawang bagay ang kinakailangang maitaguyod nang lagpas sa makatuwirang pagdududa: una, na naganap ang krimen; at ikalawa, ang pagkakakilanlan ng salarin sa krimen. 

Matapos ang masinsinang pag-aaral sa kaso laban kay Dongkoy, sumang-ayon ang Hukuman ng mga Apela sa Depensa na nabigo ang tagausig na patunayan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa ang krimen at ang pagkakakilanlan ng salarin. 

Binigyang-diin ng CA ang kahalagahan ng pagpapatunay sa mga sumusunod na elemento ng krimen na Robbery with Homicide: (1) mayroong pagkuha ng personal na gamit na naisakatuparan sa pamamagitan ng karahasan o pananakot sa isang tao; (2) ang personal na gamit na kinuha ay pagmamay-ari ng ibang tao; (3) ang pagkuha ay nailalarawan nang mayroong layunin na makamit o animus lucrandi; at (4) sa okasyon o bunsod ng pagnanakaw ay naganap ang krimen na homicide.

Naging kapuna-puna sa Hukuman ng mga Apela na, sa kasong ito, walang saksi sa krimen. Wala ring katibayan na sumusuporta sa konklusyon na pagnanakaw ang pangunahing motibo ng inakusahan at na naisakatuparan niya ito. Kung mayroon man napatunayan ang testimonya ng mga pulis, ito ay na mayroong pagnanakaw o pagtatangka ng pagnanakaw. Subalit, hindi umano naitaguyod nang higit pa sa makatuwirang pagdududa na si Dongkoy ang salarin sa naturang krimen, gayundin sa pamamaslang sa mga biktima.

Batid ng Hukuman ng mga Apela na maaaring mapatunayan ang pagkakasala ng isang akusado sa pamamagitan ng circumstantial evidence. Gayunman, mahalaga na mapatunayan ang mga sumusunod na kondisyon: una, mayroong higit sa isang sirkumstansya na ipinrisinta; ikalawa, napatunayan ang mga impormasyon kung saan nagmula ang mga sinasabing sirkumstansya; at ikatlo, ang kombinasyon ng mga sirkumstansya ay nagpapakita ng pagkakasala ng akusado nang higit pa sa makatuwirang pagdududa. 

Ipinaalala ng CA na dapat ang mga sirkumstansya ay nagpapakita ng pagkakaayon sa pagkakasala ng taong inaakusahan at hindi naaayon sa kaniyang kawalan ng kasalanan. Mahalaga rin na maitaguyod ng mga sirkumstansya ang kawalan ng posibilidad na ibang tao ang gumawa ng krimen.

Sa muling pag-aaral sa kaso laban kay Dongkoy, hindi nakumbinsi ang CA na siya ang may-akda sa pamamaslang kina Mario at Joremart. Hindi umano maisantabi ng Hukuman ng mga Apela ang posibilidad na maaaring ibang tao ang salarin sa krimen.

Ipinaliwanag din ng CA na ang pinakanakakahimok na ebidensya na maaari sanang gamitin laban kay Dongkoy ay ang kanya umanong extra-judicial confession sa mga pulis at kay Jocelyn. Gayunman, hindi maaaring tanggapin ng Hukuman ng mga Apela bilang ebidensya ang mga naturang pag-amin sapagkat ito ay ipinahayag ni Dongkoy noong siya ay sumailalim na sa custodial investigation nang walang tulong ng abogado na napili niya o itinalaga para sa kanya.

Bagaman hindi isinasantabi ng Hukuman ng mga Apela na maaaring si Dongkoy ang salarin sa krimen, hindi rin umano nila maaaring isantabi ang posibilidad na hindi siya ang totoong salarin. Bagaman mahina umano ang depensa ng pagtanggi o denial, hindi umano sapat ang naturang kahinaan upang hatulan ang isang tao na inaakusahan ng krimen. 

Ipinaalala ng Hukuman ng mga Apela na, sa mga kasong kriminal, walang pasanin ang taong inaakusahan na patunayan ang kanyang kawalan ng kasalanan. Bagkus, ang mayroong pasanin ay ang nag-uusig na patunayan na naganap ang krimen at ang pagkakakilanlan ng salarin.

Sapagkat mayroong nabuo na makatuwirang pagdududa sa isipan ng Hukuman ng mga Apela ukol sa pagkakasala ni Dongkoy, kanilang minarapat na baliktarin at isantabi ang naunang desisyon ng RTC at ipawalang-sala si Dongkoy. Ang nasabing Desisyon ay ipinroklama ng CA noong ika-27 ng Hunyo 2022.

Ang lahat ng bagay sa mundong ito ay pansamantala lamang. Walang tiyak na mananatili nang walang kawakasan, lalo na ang buhay ng bawat isa sa atin, ito ay sadya na mayroong hangganan. Kung gaano ito kaiksi o katagal, walang sinuman sa atin ang nakakaalam tungkol dito.

Gayunman, walang sinuman ang dapat makaranas na manakawan ng buhay  – sariling buhay, ng mahal sa buhay o ibang buhay man. Anuman ang dahilan, kahirapan, pagkagipit, o matinding pangangailangan, ang mga ito ay hindi kailanman magiging sapat na pangangatuwiran. Pakatandaan na tanging ang Poong Maykapal lamang, na nagpahiram sa ating buhay, ang mayroong karapatan na magtakda ng magiging hangganan nito. 

Nawa ay matigil na ang mga walang saysay na pamamaslang, o anumang uri ng krimen na nagdudulot ng pagdaing sa hukay. Nawa ay matukoy pa rin kung sino ang totoong salarin sa pagkakapaslang sa mag-amang Mario at Joremart upang makamtan na nila, at ng kanilang naulila, ang ganap na hustisya.