Grabeng sakit dahil kaisa-isang anak... 12-anyos na naturukan ng Dengvaxia, nanakit ang lalamunan,

namanhid ang mga kamay at na-intubate bago namatay sa bakuna.

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 02, 2021

Napakahalaga ng mga anak para sa kanilang mga magulang. Sila ang inaasahang magdurugtong sa naiwang gawain ng huli at magpapatuloy ng kanilang angkan sa bago at darating pang henerasyon. Sila rin ang inaasahang gabay ng kanilang mga magulang sa pagtanda, ngunit higit sa mga responsibilidad na iniaasa sa mga anak at pag-asang ibinibigay nila sa kanilang mga magulang, ang kasiyahan at pagmamahal ang namumukod sa mga ito. Sa mag-asawang isa lamang ang anak, higit nilang ramdam ang halaga ng kanilang supling, kaya naman sa kanila na nawalan ng kaisa-isa nilang mutya at yaman, wala nang kasing sakit pa ang naganap na trahedyang ito. Ganito ang nangyari kina G. Jayson at Gng. Geraldine Espinilla ng Oriental Mindoro. Anila, “Napakasakit para sa amin ng biglang pagpanaw ni Jericho, lalo na at siya ay nag-iisa naming anak.”

Si Jericho P. Espinilla ay 12-anyos nang namatay noong Hulyo 9, 2018. Siya ang ika-70 sa mga naturukan ng Dengvaxia, na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) consistent sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Jericho ay dalawang beses nabakunahan ng Dengvaxia sa kanyang paaralan sa Laguna. Una siyang nabakunahan noong June 27, 2016 at sumunod noong Disyembre 8, 2016.

Noong Hulyo 2, 2018 ng umaga, pumasok pa sa paaralan si Jericho, subalit hindi na siya nakapasok ng hapon nang magreklamo siyang masakit ang kanyang lalamunan at namamanhid ang kanyang mga kamay, bandang tanghali ng araw na ‘yun. Masakit diumano ang kanyang lalamunan tuwing lumulunok siya kaya pati pag-inom ng tubig ay hindi niya magawa. Kinabukasan, dinala si Jericho sa isang health center sa Laguna. Sinabi ng doktor na namamaga ang tonsils ni Jericho, kaya siya ay niresetahan ng amoxicillin. Dahil hindi niya mainom ang gamot dahil sa sakit ng kanyang lalamunan, pinatingnan siya ng kanyang mga magulang sa isang clinic sa lugar nila, alas-11:00 ng umaga. Muli siyang niresetahan ng doktor ng antibiotic, subalit hindi pa rin niya nainom ang gamot dahil pa rin sa kanyang lalamunan. Ayon sa doktor, namamaga ang kanyang tonsils. Ni-nebulize rin si Jericho dahil hirap siyang huminga.

Bandang alas-12:30 ng tanghali, dinala siya sa isang community hospital sa Laguna dahil pahina siya nang pahina. Agad siyang kinabitan ng dextrose at oxygen sa nasabing ospital. Hindi na siya makapagsalita nang maayos at hindi niya maigalaw ang kanyang mga kamay. Matapos malaman na si Jericho ay naturukan ng Dengvaxia, sinabihan ang kanyang mga magulang na kailangan siyang ilipat sa isang ospital na may Pedia-ICU. Siya ay inilipat sa isang medical center sa Batangas City at agad na in-admit sa Pedia- ICU. Mas lumala ang kalagayan niya. Hindi na niya maigalaw nang maayos ang kanyang mga paa at hindi na siya makatayo. Sa mga sumunod na araw, hindi pa rin bumuti ang kanyang kalagayan. Sa tuwing sina-suction siya ay may mga plema siyang nailalabas.

Pagdating ng Hulyo 5 hanggang 8, 2018, naging kritikal ang kalagayan ni Jericho at ito ay humantong sa kanyang kamatayan. Narito ang mga kaugnay na detalye:

• Hulyo 5, 2018, alas-3:00 ng hapon - Nawalan ng malay si Jericho. Nag-agaw buhay siya kaya siya ay in-intubate. May sinat na rin siya. Dahil naging kumplikado at kritikal ang kanyang kalagayan, isinailalim siya sa x-ray at CT scan. Patuloy ang paghina ni Jericho sa mga sumunod na araw.

• Hulyo 7, 2018 - Sinubukan siyang pakainin gamit ang NGT, subalit hindi natutunaw ang mga ipinapakain sa kanya.

• Hulyo 8, 2018, alas-5:00 ng hapon - Natulog si Jericho, mula noon ay hindi na siya nagising at hindi na bumuti ang kalagayan niya.

• Hulyo 9, 2018, alas-9:30 ng gabi - Tuluyan nang pumanaw si Jericho. Anang kanyang mga magulang, “Ayon sa kanyang Certificate of Death, siya ay namatay dahil sa “Septic Shock” (Immediate Cause), “Nosocomial Pneumonia” (Antecedent Cause), “to consider diphtheria” (Underlying Cause).” Gayunman, nasabi nina G. at Gng. Espinilla ang sumusunod:

“Bago maturukan ng nasabing bakuna si Jericho, ay isa siyang malusog at masiglang bata. Kailanman ay hindi siya nagkaroon ng malubhang sakit. Hindi rin siya naospital mula pagkabata bukod nitong biglaan siyang nagkasakit na humantong sa kanyang maagang paglisan. Mula noong maturukan siya ng Dengvaxia, nagbago ang kalagayan ng kanyang kalusugan. Nakapagtataka na matapos niyang mabakunahan ay bigla na lamang nagbago ang estado ng kanyang kalusugan. Ito ay sa kabila ng sinasabi nilang ang Dengvaxia na itinurok sa aming anak ay makapagbibigay -proteksiyon sa kanya.”

Ang trahedyang nangyari sa kanilang anak ay inilapit nina G. at Gng. Espinilla sa aming Tanggapan, hiniling nila ang tulong legal ng PAO at forensic services ng PAO Forensic Team. Kasama na ngayon sa mga kasong aming ipinaglalaban ang kaso ni Jericho. Katarungan para sa pinakamamahal na kaisa-isa nilang anak ang dasal sa tuwina ng naiwanang mga magulang ni Jericho. Patuloy na pagkilos sa legal na pamamaraan at panalangin ang siya namang handog namin kay Jericho hanggang sa dulo ng laban upang makamit ang katarungan.

Paulit-ulit na pananakit ng ulo, hirap sa paghinga at paralisadong katawan, dinanas ng

12-anyos na namatay sa Dengvaxia.

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | June 25, 2021

Ang kakayahang magpasya ay napakahalagang katangian ng isang tao. Ngunit may mga sandali sa buhay, tulad ng pagsapit ng pagtanda, kung saan may mga taong hindi na makapagpasya dahil tila wala na sila sa kanilang sarili. Gayunman, tinatanggap ang panahon at pangyayaring ito na bahagi ng buhay. Subalit, paano kung “wala pa sa panahon” ang pagdating ng nabanggit na pangyayari dahil hindi pa ganap na binata ang nakaranas at nagdusa dahil dito? Ganito ang pinagdaanan (kasama ang iba pang mga karamdaman) ng Dengvaxia vaccinee na si John Harry P. Rellores bago siya namatay. Ang partikular na insidente na kaugnay dito ay ikinuwento ng kanyang mga magulang na sina G. Jose at Gng. Cristina Rellores ng Quezon Province. Anila:

“Noong ika-5 ng Hulyo 2018 ng tanghali, kung anu-ano na ang sinasabi ng aming anak. Ang mga ito ay hindi namin maintindihan. Nakakalimot na rin siya dahil may mga pagkakataon na hindi na niya matandaan kung nasaan siya. Hindi bumuti ang kanyang kalagayan sa mga sumunod na araw.”

Si John Harry ay 12-anyos nang namatay noong Hulyo 12, 2018. Siya ang ika-69 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) consistent sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Siya ay dalawang beses nabakunahan ng Dengvaxia sa kanyang paaralan sa Quezon Province; una noong Mayo 18, 2016 at Oktubre 19, 2016 ang ikalawa. Bago siya maturukan ng nasabing bakuna, siya ay malusog at masiglang bata. Ayon sa kanyang mga magulang, kailanman ay hindi siya nagkaroon ng malubhang sakit, subalit mula nang siya ay nabakunahan, nagbago na ang kalagayan ng kanyang kalusugan. Narito ang ilan sa nasabing mga pagbabago:

• Agosto 2017 - Unang nakaranas ng pabalik-balik na pananakit ng ulo si John Harry. May mga panahon na hindi na siya nakakapasok sa eskuwelahan dahil sa pananakit ng kanyang ulo.

• Oktubre 9, 2017- Nahimatay si John Harry at isinugod sa isang ospital sa Quezon Province. Na-confine siya ng dalawang araw dahil sa anemia.

• Disyembre 2017 - Muli siyang nagreklamo ng pananakit ng ulo at hirap sa paghinga. Namumutla at nagkukulay asul ang kanyang mga kuko. Siya ay dinala ulit sa nasabing ospital sa Quezon Province kung saan kinabitan siya ng oxygen. Pagkatapos ay ni-refer sila sa isang ospital sa Lucena City at isinailalim siya sa iba’t ibang laboratory tests. Pagkatapos nito, pabalik-balik pa rin ang pagsakit ng kanyang ulo. Madalas na rin siyang nagmumuta.

Pagdating ng Marso 2018 hanggang Hulyo 2018, nadagdagan ang kanyang mga nararamdaman, naging kritikal ang kanyang kalagayan at ito ay nauwi sa kanyang kamatayan. Narito ang ilan sa mga kaugnay na detalye:

• Marso 10, 2018 - Muli siyang nahimatay dahil hindi kinaya ang labis na pananakit ng kanyang ulo. Siya ay in-admit muli sa pinagdalhan sa kanyang ospital sa Quezon Province.

• Marso 11, 2018 - Dinala siya sa isang pediatrician at siya ay binigyan ng bitamina.

• Hunyo 16, 2018 - Siya ay nagkaroon ng stiff neck kaya siya ay dinala ng kanyang mga magulang sa isang ophthalmologist dahil doon at sa pagmumuta niya. Sinabi ng doktor na infection ang sanhi ng pagmumuta nito. Binigyan siya ng eye droplet para rito.

• Ikatlong linggo ng Hunyo 2018 - Umuubo siya at isinusuka niya ang kanyang mga kinakain.

• Hulyo 3, 2018 - Pinatingnan siya sa isang clinic sa Camarines Sur. Pansamantala ay pinainom siya ng gamot sa pagkahilo at siya ay nasweruhan at ni-refer sila ulit sa nabanggit na ospital sa Lucena City. Ayon sa doktor, kailangan siyang i-EEG (electroencephalogram).

• Hulyo 4, 2018 - Alas-8:00 ng umaga, kinombulsiyon siya at naulit ito. Siya ay kinabitan ng oxygen dahil hirap siyang huminga. Nagsusuka rin siya nang araw na ‘yun. Ala-1:00 ng hapon, hindi na niya maigalaw ang kanang binti na parang naparalisado.

• Hulyo 9, 2018- Alas-11:00 ng umaga nang siya ay muling matulog, subalit nang gumising siya ay nawalan na siya ng lakas ng katawan at hirap gumalaw.

• Hulyo 10 -11, 2018 - Tuluyan nang naparalisa ang kanang bahagi ng kanyang katawan. Sa sumunod na araw ay hindi na siya makagalaw.

• Hulyo 12, 2018 - Alas-9:00 ng umaga, pabugso-bugso ang kanyang paghinga at siya ay nag-agaw buhay. Alas-10:00 ng umaga, tuluyan na siyang pumanaw. Sa kanyang Certificate of Death, ang dahilan ng kanyang pagkamatay ay “CNS Infection” (Immediate Cause), “PCAP-C” (Antecedent Cause).

Anang kanyang mga magulang sa kanyang pagkamatay:

“Napakasakit para sa amin ang biglang pagpanaw ni John Harry. Hindi ipinaliwanag nang maigi sa amin kung ano ang bakunang isinaksak sa kanya. Inimbitahan lamang ako (Cristina) sa isang meeting kung saan ipinaalam sa amin na magkakaroon ng pagbabakuna kontra dengue ang DOH. Mahal diumano ang bakuna, ngunit ibibigay nang libre sa mga bata. Hindi pa nagkakaroon ng dengue ang aming anak bago siya maturukan ng Dengvaxia, at walang ibang kakaiba o bagong gamot o kemikal na pumasok sa katawan niya kundi ang nasabing bakuna.

Dahil sa kanyang karamdaman, si John Harry ay nakakalimot na. Nawa sa kanyang kinalalagyan ngayon ay kanyang maalala ang paglapit ng kanyang mga magulang sa PAO, at ang aming patuloy na pagpupunyagi sa kanyang kaso — upang ang mga ito sana ay makapagbigay sa kanya ng saya.

10-anyos, nanakit ang ulo at tiyan, nagpalipat-lipat ng ospital at nag-iba ang kulay ng

balat bago namatay sa Dengvaxia.

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | June 04, 2021

MahiIlig siyang sumali sa mga patimpalak sa kanilang paaralan. Hindi man palaging nagwawagi, nagkakaroon siya ng panahon na muling magsanay, maghanda at sumali upang muli ring magkaroon ng pagkakataon na magwagi. Ngunit ang huling laban na kanyang sinalihan ay hindi niya napagtagumpayan at hindi na rin siya nakasali muli upang makabawi. Ang huling laban na ito ay laban niya sa buhay at ang munting mandirigma ay si Trishanne T. Casona, nabakunahan ng Dengvaxia. Siya ay anak nina G. Jivy Casona at Gng. Marilyn Teleron ng Cebu City.

Si Trishanne ay 10-anyos nang namatay noong Hunyo 21, 2018 sa isang ospital sa Cebu City. Siya ang ika-66 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) consistent sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Trishanne ay naturukan ng Dengvaxia noong Hulyo 15, 2017 sa kanilang health center. Noong Disyembre 2017, nag-umpisa siyang makaranas ng pananakit ng ulo. Nagpabalik-balik naman sa buong buwan ng Enero 2018 ang pagsakit ng kanyang tiyan, na ayon sa kanyang mga magulang ay nawawala naman kapag nilalagyan nila ng efficascent oil.

Gayunman, noong Hunyo 2018, nadagdagan ang mga nararamdaman ni Trishanne, naging kritikal ang kanyang kalagayan at siya ay pumanaw. Narito ang mga kaugnay na detalye sa sinapit ni Trishanne:

• Hunyo 18, 2018 - Alas-7:00 ng gabi, muli siyang nakaranas ng pananakit ng ulo. Ayon sa kanyang mga magulang, siya ay umiiyak, sumisigaw at nanghihina sa sakit ng kanyang ulo. Sumuka rin siya at pagkatapos nito ay tumirik ang kanyang mga mata at nanigas ang kanyang panga. Dinala siya ng kanyang mga magulang sa isang ospital sa Cebu City. Mababa umano ang kanyang blood pressure. Dahil kulang sa pasilidad ang nasabing ospital, sinabihan sila na lumipat sa ibang ospital na kanila namang sinunod. Agad na kinabitan doon si Trishanne ng oxygen at nakatulog pagkalipas ng ilang sandali. Alas-10:00 ng gabi, pilit siyang ginising ng kanyang mga magulang para kausapin. Siya ay sumasagot tuwing kinakausap, subalit hindi na niya maimulat ang kanyang mga mata. Matamlay at wala na siyang lakas noon.

• Hunyo 19, 2018 - Alas-4:00 ng madaling-araw, ginising ni Trishanne ang kanyang ama upang magpatulong na dalhin siya sa banyo dahil naiihi siya. Binuhat siya ni Mang Jivy dahil hindi na siya makatayo at hindi maibaluktot ang kanyang mga paa. Mahinang-mahina na siya at nagreklamo ulit ng pananakit ng ulo at tagiliran. Sa buong araw na ‘yun, palagi siyang balisa at hindi makausap nang maayos. Hindi na niya makilala ang kanyang pamilya at parang hindi na siya nakakakita. Pagsapit ng alas-7:00 ng gabi ay napakataas ng kanyang lagnat. Nangitim na rin ang kanyang labi at sinabayan ng kanyang convulsion at na-comatose na siya. Dahil sa kamahalan ng singil ng napaglipatang ospital, nagpasya ang kanyang mga magulang na muli siyang ilipat ng ospital.

• Hunyo 20, 2018 - Alas-2:00 ng madaling-araw, sinabi ng mga doktor sa nilipatan nilang ospital na kritikal na ang kondisyon ni Trishanne at wala na ring magagawa kahit operahan pa siya. Tinanong na rin ng mag-asawa na kung muling atakihin si Trishanne ay payag ba sila na ipa-revive pa ang kanilang anak. Sa buong araw na ‘yun, hindi na gumagalaw si Trishanne at nakatirik na ang kanyang mga mata. Kahit ilawan diumano ang mga ito ng doktor ay hindi na talaga gumagalaw.

• Hunyo 21, 2018 - Alas-5:00 ng hapon, inilipat siya sa ICU. Bandang alas-10:00 ng gabi, biglang nagbago ang kanyang kulay at siya ay nag-umpisang manilaw. Namuti ang kanang mukha at ang kaliwang bahagi naman ay namula at nangitim na rin. Lumabas din ang mga ugat sa katawan niya na nagmistulang balat ng ahas. Si Trishanne ay parang lantang gulay at hindi na siya gumagalaw. Ilang minuto lamang ang lumipas ay tuluyan na siyang pumanaw. Ayon sa kanyang Death Certificate, ang sanhi ng kanyang pagkamatay ay Spontaneous Intracerebral Bleed (Immediate Cause); Ruptured Arteriovenous Malformation (Antecedent Cause).

Narito ang bahagi ng pahayag nila Mang Jivy at Aling Marilyn sa pagkamatay ni Trishanne:

“Si Trishanne ay walang malalang sakit bago pa siya maturukan ng Dengvaxia. Siya ay malusog at masiglang bata. Mahilig siyang mag-aral at sumali sa iba’t ibang patimpalak sa kanilang paaralan, kaya napakasakit para sa amin ang pagpanaw niya. Hindi namin akalain na babawian siya ng buhay nang napakabata, samantalang bago siya maturukan ay napakalusog niya at wala siyang naging karamdaman. Kaya nakapagtataka na matapos niyang mabakunahan ng Dengvaxia ay biglang nagbago ang kanyang kalusugan, lalo na at sa loob lamang ng tatlong araw ay naging kritikal ang kanyang kalagayan hanggang sa siya ay tuluyang pumanaw nang hindi namin alam ang dahilan.”

Inihahanap nina Mang Jivy at Aling Marilyn ng kasagutan ang dahilan ng kamatayan ng kanilang anak, at ang trahedya na sinapit nito ay ninanais nilang mabigyan ng katarungan. Ang mga dahilang ito ang nagdala sa kanila sa aming tanggapan. Ang inyong lingkod, special panel of public attorneys, buong puwersa ng PAO Forensic Laboratory Division, at aming mga kasama sa adbokasiya ay tila sumasali rin sa patimpalak na may kambal na gantimpala ng katotohanan at katarungan. Handog namin ito sa munting mandirigma, ang yumaong si Trishanne, at mga katulad niyang biktima na nasakripisyo ang mga buhay at pangarap dahil sa naganap na trahedya.