13-anyos, nagbago ang katauhan dahil 3 beses nabakunahan, patay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | March 3, 2023

Sa tinaguriang Dengvaxia cases na hawak ng aming tanggapan, isa sa mga pangyayari sa maraming kabataang biktima na napakasakit alalahanin para sa kanilang mga kapamilya at sa aming mga manananggol nila ay ang mga pagbabagong naganap sa kanilang pagkatao. Tila binura ng mga pagbabagong ito ang tunay na sila, at pinalitan ng mga gawi na kakaiba–nagmistula silang estranghero sa kanilang pamilya. May insidenteng kaugnay dito ang naganap kay Shekina Venice Arciaga, anak nina G. Quintin at Gng. Girlie Anne Arciaga ng Quezon City.

Noong Oktubre 23, 2019, may kakaiba siyang ginawa na ikinagulat ng kanyang mga magulang. Ayon sa salaysay ni G. Quintin, “Nagising at nagulat ako nang makita ko si Shekina Venice na may hinahalungkat sa kabilang kuwarto. Sa kuwarto naming mag-asawa natutulog ang aming anak. Tinanong ko kung ano ang ginagawa niya at tumugon naman siya na siya’y inutusan diumano ng kanyang ina na gumawa ng costume para sa isang United Nations activity.”

Anang kanyang ina, “Ako ay nagulat sa ginagawa ng aming anak dahil hindi ko naman siya inutusan na gumawa ng costume. Nabahala sa aming nasaksihan at agad namin siyang dinala sa isang ospital.”

Si Shekina Venice, 13, ay namatay noong Oktubre 28, 2019. Siya ang ika-149 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Ayon sa kanyang Certificate of Death, siya ay namatay dahil sa Dengue Severe (Immediate Cause). Siya ay naturukan ng tatlong beses ng Dengvaxia sa kanilang paaralan noong taong 2016 at 2018. Noong 2016, inabutan niya ang kanyang mga magulang ng isang papel, galing sa kanyang paaralan, kung saan ay magbibigay sila ng pahintulot upang siya ay maturukan ng nasabing bakuna. Saad ng kanyang mga magulang, “Sa kagustuhan naming siya ay maproteksiyunan laban sa dengue ay pinirmahan namin ito. Taong 2018, sa kasagsagan ng kontrobersiya hinggil sa Dengvaxia ay sinabihan kami ng aming anak na 3 beses siyang naturukan ng bakuna.”

Pagdating ng taong 2019, narito ang nangyari kay Shekina Venice, hanggang sa kanyang pagpanaw noong Oktubre 28, 2019:

• Pebrero - Palagi siyang tulala at nagtuluy-tuloy ito sa mga sumunod na buwan.

• Hunyo - Uminda siya ng pananakit ng ulo at napadalas din ang kanyang pagligo.

• Oktubre 15 - Siya ay nagka-ubo’t sipon at dinala sa isang ospital sa Quezon City, du’n niresetahan siya ng antibiotics.

• Oktubre 21 at 22 - Nagkalagnat siya, nagreklamo rin ng pananakit ng kanyang ulo at likod ng mata. Ito ay nagpatuloy kinabukasan.

• Oktubre 23 - Pagdating sa ospital, ayon sa salaysay ng kanyang mga magulang, “Ayaw pa nilang i-confine ang aming anak. Sinabihan namin ang doktor na siya ay 3 beses nabakunahan ng Dengvaxia. Tinanong kami ng doktor kung ano ang gusto naming mangyari para sa aming anak, kami ay nag-request na isailalim siya sa laboratory examinations. Base sa naging resulta, positibo siya sa dengue. Siya rin ay nagreklamo ng pananakit ng ulo at likod ng mga mata. Gayunman, kahit may dengue, ay nanatili siyang malakas. Ngunit nagpatuloy pa rin ang kaniyang pananakit sa mga sumunod na araw.”

• Oktubre 25 - Naging iritable at isip-bata siya. Gayundin, ang kanyang pagregla kahit bagong regla pa siya. Tinanggal na rin ang kanyang suwero at ayon sa doktor ay maaari na siyang lumabas sa ospital ng Oktubre 27.

• Oktubre 26 - Batay sa doktor, hindi normal ang kanyang pagreregla at nang magtanghali, lumapot ang kanyang dugo. Kinagabihan, nagsuka siya ng may kasamang dugo. Ubo siya nang ubo at nilagyan ng nasogastric tube (NGT) ngunit sa bawat pag-ubo niya ay may dugo itong kasabay.

• Oktubre 27 at 28 - Nang papalitan ng kanyang ina ang napkin niya, siya ay nahimatay. Bumaba ang kanyang blood pressure kaya ibinalik ang kanyang suwero. Alas-4:00 ng umaga, naging kritikal ang kanyang kalagayan at kinailangan dalhin sa ICU. Ngunit dahil walang bakante, hindi sila nakalipat. Sa halip, ang mga ICU doctors na lang ang pumunta sa kuwarto niya at sinalinan siya ng dugo. Patuloy pa rin ang kanyang pag-inda ng papanakit ng ulo, puson at likod ng mga mata. Dakong alas-3:00 ng hapon, nag-seizure siya. Pagsapit ng alas-6:00 ng gabi, sina-suction na siya upang lumabas ang mga nakabarang dugo. Matapos ang dalawang oras, habang naka-intubate, siya ay nagwala. Ayon sa doktor, huling gamot na ang ibibigay sa kanya dahil baka siya ay ma-overdose. Hindi na rin tumitigil ang kanyang pagwawala at tuluyan ngang tumitirik ang kanyang mga mata. Dahil sa paghihirap na kanyang dinanas, nagpasya ang kanyang mga magulang na tanggalin ang kanyang life support. Pagsapit ng halos ala-1:00 ng umaga, Oktubre 28, 2019, tuluyan nang pumanaw si Shekina Venice.

Ayon sa kanyang mga magulang, “Mula nang nalaman namin ang kontrobersiya hinggil sa nasabing bakuna, hindi kami nagkulang na bigyan siya ng bitamina upang mas gumanda ang kanyang kalusugan. Gayunman, hindi pa rin niya nakayanan ang masamang epekto ng Dengvaxia.”

Inilaban ng magkabiyak na Arciaga na mailigtas ang kanilang anak hanggang sa huli. Sa yugtong ito ng kanilang pakikipaglaban para makamit ang katarungan para kay Shekina Venice, inanyayahan kami sa PAO, at ang PAO Forensic na maging bahagi nito. Nasa amin ang karangalan, at patuloy kaming magpupursige na makamit ang hustisya sa dulo ng laban sa legal na paraan. Nawa’y kasihan kami ng Poong Maykapal sa aming patuloy na pakikipaglaban sa hustisya upang makamit ng mga batang naging biktima at nakitil ng kontrobersyal na Dengvaxia. Mailap man ang hustisya sa tibay ng kalaban, nananalig ang kanilang mga pamilya na mangingibabaw pa rin ang awa ng langit.

13-anyos, dumanas ng pananakit ng ulo, tiyan, katawan at kasukasuan, bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | February 24, 2023

Ang kaarawan ay itinuturing na espesyal na araw ng taong nagdiriwang nito. May pagkakataon na kahit may mga pasanin sa buhay ay nagkakaroon ng kagaanan.

Ngunit, ang munting hiling ng dalagita na si Jessica Poquiz ay naipagkaitan at sa halip ay bigat ng kalooban ang kanyang naramdaman.

Ayon sa salaysay ng kanyang mga magulang na sina G. Jusite at Gng. Grace Poquiz ng Parañaque City, “Noong ika-8 ng Nobyembre 2018, kaarawan ng aming anak, sinabihan niya kami na mabigat ang loob niya dahil masama ang kanyang pakiramdam. Hanggang sa sumunod na taon ng 2019 ay naging pabalik-balik ang pananakit ng kanyang ulo, tiyan, katawan at kasukasuan.”

Si Jessica, 13, ay namatay noong Nobyembre 1, 2019. Siya ang ika-148 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Ayon sa kanyang Certificate of Death, siya ay namatay dahil sa Cerebral Herniation (Immediate Cause), Ruptured Artenovenous Malformation Versus Intracranial Mass (Other Signigicant Conditions Contributing to Death). Si Jessica ay naturukan ng Dengvaxia sa kanilang eskwelahan sa Parañaque City. Noong Nobyembre 2017, nag-umpisa siyang dumaing ng pananakit ng likod at matapos noon, napansin ng kanyang mga magulang na siya rin ay hinihingal. Sa pagdaan ng mga buwan ay lumala ang kalagayan niya.

Sa mga taong 2018 at 2019, narito ang pinagdaanang mga karamdaman ni Jessica hanggang sa siya ay bawian ng buhay noong Nobyembre 1, 2019:

• Pebrero 2018 Nagreklamo siya ng pananakit ng kalamnan, tiyan, ulo, likod, mga buto at kasukasuan. Dahil dito, dinala siya sa isang ospital sa Manila upang ipasuri. Ayon sa doktor, normal naman ang kalagayan niya. Payo pa nito, painumin lamang siya ng Gatorade na siya namang ginawa ng kanyang mga magulang. Gayunman, wala pa ring magandang pagbabago sa mga nararamdaman niya. Lagi siyang pagod kahit hindi naman siya nagpapakapagod. Nagpatuloy ang mga masasamang nararamdaman niyang ito sa mga sumunod na buwan.

• Mayo 17, 2018 - Muli siyang dinala sa ospital sa Manila. Normal pa rin ang resulta ng pagsusuri ng doktor sa kanya, kaya siya ay pinauwi rin. Ang daing ni Jessica ay ang pananakit ng kanyang kalamnan, at paghingal at pagod. Hindi pa rin bumuti ang kalagayan niya.

• Hunyo 2019 - Dahan-dahan na siya kung maglakad. Patuloy pa rin ang pagsakit ng ulo niya.

• Hulyo 2019 - Namaga ang mukha ni Jessica. Dumaing siya ng pananakit ng kanyang ulo, tiyan at kalamnan. Hinihingal din siyang huminga. Hindi pa rin bumuti ang kalusugan niya sa mga sumunod na buwan.

• Oktubre 29, 2019 - Dumaing siya ng sobrang pananakit ng ulo. Siya ay umuungol sa sakit, nagwawala, naduduwal at nagsusuka. Dahil doon, itinakbo siyang muli sa ospital. Habang sakay sila ng taxi, bumula ang bibig niya. Pagkadating nila ru’n, sinabihan sila ng doktor na nag-agaw-buhay si Jessica at kailangang i-revive. Dagdag pa nila, brain dead na siya at delikado ang kanyang buhay. Hindi na siya magising at puso na lamang niya ang tumitibok. Siya ay isinailalim sa CT scan, at base sa resulta, may pumutok na ugat sa utak niya. Pagsapit nga ng pasado alas- 7:00 ng umaga nang Nobyembre 1, 2019, tuluyan nang pumanaw si Jessica.

Salaysay nina G. at Gng. Poquiz, “Napakasakit ng dagliang pagpanaw ng aming anak. Hindi ipinaliwanag kung anong puwedeng maging epekto nito sa kanyang kalusugan. Hindi rin siya tinanong kung nagkaroon ba siya ng karamdaman na maaaring maging balakid upang siya ay mabakunahan nito. Kung nabigyan lamang kami ng pagkakataong malaman kung anong puwedeng maging epekto nito kay Jessica, siguradong hindi kami papayag. Kung hindi siya nabakunahan, nabubuhay pa sana siya ngayon, kaya kinakailangang may managot sa kapabayaan ng mga taong nagbakuna sa kanya.

“Dahil dito, nais naming mapanagot ang mga taong mayroong kinalaman sa pagpapalaganap ng Dengvaxia vaccine nang walang pag-iingat at tamang pag-aaral.”

Buo ang loob ng mag-asawang Poquiz na panagutin ang pinaniniwalaan nilang responsable sa trahedyang nangyari sa kanilang anak. Nilapitan nila ang aming tanggapan at PAO Forensic Team. Aming ibibigay ang lubos namin kakayahan sa kanyang kaso at sa tulad niyang biktima upang mapanagot sa matinding kapabayaan at kakulangan ng malasakit ang mga kinauukulan.

Habang ipinaglalaban ang tila napakailap na hustisya, ang magagandang alaala na ito ay nananatiling buhay sa gunita ng mga magulang ni Jessica.

Sabi nila, “Siya ay malusog at maliksing bata. Ang aming anak ay mabait, mapagmahal at may matayog na pangarap. Ayon sa aming anak, nais niyang mangibang-bansa upang dalhin kami du’n at aalagaan. Noong nabubuhay pa ang aming anak, tanging kapakanan naming mag-asawa ang namumutawi sa kanyang mga bibig.”

Ang nasayang na buhay at magagandang katangian ni Jessica ay nagsisilbing inspirasyon at hamon sa amin na ang kanyang sakrispisyo, tulad ng iba pang biktima, ay magkaroon ng saysay–nawa’y maipagkakaloob ang hustisya sa dulo ng labang ito.

Ito ay pangako na maaaring panghawakan ng mga magulang ng biktima ng eksperimentong bakuna na Dengvaxia na karamihan ay kabilang sa mahihirap. Ang laban nila sa kanilang mga kaso ay isang uri ng paglaban sa kahirapan at sa hustisya, na tiyak kami ay kaagapay.

Pabalik-balik na ubo't sipon, at dengue, dinanas ng 12-anyos na namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | February 17, 2023

Si Lennon Carl Agno Ribo ay mahilig maglaro ng basketball at tumugtog ng gitara. May matayog din siyang pangarap at gusto niyang pumasok sa Philippine National Police Academy (PNPA) upang maging pulis.

Ang kanyang mga kakayahan na maisagawa ang kanyang mga kinahiligan at ang kanyang sigasig na maabot ang kanyang mga pangarap ay palatandaan ng magandang kinabukasan. Sa kasamaang-palad, hindi na nakita pa ni Lennon Carl ang magandang bukas na naghihintay sa kanya. Ito ay ninakaw sa kanya ng nakakalason at eksperimentong bakuna kontra dengue— ang Dengvaxia.

Si Lennon Carl, 12, ay namatay noong Setyembre 9, 2019. Siya ang ika-147 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya.

Ayon sa kanyang Certificate of Death, si Lennon Carl ay namatay dahil sa Dengue, Severe (Immediate Cause), Dengue Encephalopathy (Other Significant Conditions Contributing to Death). Ayon kina G. Bienvenido Montibor (kinikilalang ama) at Gng. Jacklyn Agno (nanay) ng Taguig City, si Lennon Carl ay naturukan ng Dengvaxia sa kanilang paaralan. Una, noong Marso 18, 2016; Pangalawa, noong Nobyembre 16, 2016; at Pangatlo, noong Hunyo 29, 2017.

Noong Abril 2016, matapos ang unang bakuna ni Lennon Carl ng Dengvaxia, siya ay nag-umpisang magkaubo at magkasipon. Naging pabalik-balik ito sa mga sumunod na mga buwan.

Nang turukan siya ng nasabing bakuna sa pangalawang pagkakataon, siya ay may ubo at sipon, gayundin noong pangatlong pagtuturok sa kanya. Hindi na nawala ang kanyang sipon at ubo hanggang sa siya ay pumanaw noong Setyembre 9, 2019.

Narito ang kanyang pinagdaanang mga sakit bago siya namatay:

• Hunyo - Nagreklamo siya ng pananakit ng dibdib at hirap huminga. Sinuri ang kanyang dibdib, gayundin ang kanyang blood sugar. Ayon sa doktor, normal ang kalagayan niya

• Setyembre 10 - Sa burol ni Lennon Carl, base sa kuwento ng kanilang kapitbahay na si Mommy Balbin, kina G. Bienvenido at Gng. Jacklyn, nagsabi si Lennon Carl sa kanya na namamanhid ang kamay at hita nito.

• Setyembre 6 at 7 - Nagkalagnat siya, bandang alas-8:00 ng umaga. Sabi nina G. Bienvenido at Gng. Jacklyn, “Sa labis naming pag-aalala, lalo pa’t naturukan siya ng Dengvaxia at usong-uso ang dengue, dinala namin siya sa isang ospital sa Pasig City gamit ang ambulansya ng aming barangay.” Nahihilo at nagsusuka rin siya. Gayundin, siya ay isinailalim sa iba’t ibang pagsusuri at base sa resulta ng mga ito, positibo siya sa Dengue. Labis ang pag-iyak ni Gng. Jacklyn sa pag-aalala sa kalagayan ni Lennon Carl. Nakiusap siya sa doktor na i-admit siya sa ospital. Tinanong si Gng. Jacklyn ng doktor kung bakit siya umiiyak, sumagot ito na may dengue ang kanyang anak at siya ay naturukan ng Dengvaxia. Sinagot siya ng doktor na sa ibang bansa ay natutuwa sila dahil naturukan sila o ang mga anak nila ng Dengvaxia. Kaugnay nito, pinauwi sila dahil kailangan diumano munang may pagdurugo sa ilong at bibig bago i-confine si Lennon Carl.

Bandang alas-5:00 ng hapon, dahil wala silang nagawa sa kagustuhan ng doktor, inilabas nila sa ospital si Lennon Carl upang iuwi. Habang binabagtas nila ang overpass malapit sa ospital, siya ay bumagsak dahil sa pagkahilo. Agad siyang ibinalik sa ospital at isinailalim sa iba’t ibang pagsusuri at base sa resulta, na inilabas nang alas-3:00 ng madaling-araw ng Setyembre 7, 2019, mataas pa diumano ang platelet count niya, kaya hindi pa siya kailangang i-confine sa ospital at inuwi naman siya. Pagdating ng alas-10:00 ng umaga nang araw na ‘yun, bigla siya nagdeliryo. Kung anu-ano ang kanyang sinasabi at nakikita. Dahil dito, agad siyang dinala sa isang ospital sa Muntinlupa sa paghahangad na siya ay ma-confine ru’n. Bandang alas-3:00 ng hapon, nawalan siya ng malay. Umabot pa sila ng hanggang gabi dahil sa haba ng prosesong pinagdaanan niya.

Saad nina G. Bienvenido at Gng. Jacklyn, “Sa buong araw na naroon ang aming anak, hindi man lang siya nilagyan ng suwero. Iminungkahi ng doktor na kailangan namin siyang dalhin sa iba upang i-CT scan. Sinabi namin na sa isang ospital namin siya ipapa-CT scan, pero sa sa kanila pa rin namin siya ipapa-confine, subalit sinabihan kami ng doktor na huwag na kaming bumalik kung sa iba pa kami magpa-CT scan. Dumating kami sa isang ospital sa Muntilupa at dahil walang available na neurologist at kuwarto ang nasabing ospital, inilipat namin siya sa isang ospital sa Taguig City. Bandang alas-8:00 ng gabi nang makarating kami sa isang ospital sa Taguig. Wala ring nangyari dahil walang bakanteng kuwarto, kaya kami ay nagpasya na dalhin siya sa pribadong ospital at du’n na-confine ang aming anak.”

• Setyembre 8 - Mga alas-2:30 ng madaling-araw, inilipat siya sa ICU. Galaw lang siya nang galaw habang nakapikit. Pagdating ng alas-9:00 ng umaga, nagsisigaw siya sa sakit. Hindi na nawala noon ang kanyang lagnat na nag-umpisa noong Setyembre 6, 2019.

• Setyembre 9 - Bandang alas-12:00 ng tanghali, nabisita pa ng mag-asawa sa ICU si Lennon Carl. Maayos pa naman ang kalagayan niya, kaya laking-gulat ng pamilya niya nang bandang alas-2:00 ng hapon ay nagtakbuhan ang mga doktor at nurse ng ospital upang saklolohan si Lennon Carl. Nag-agaw buhay siya at pagsapit ng alas-6:00 ng gabi ay tuluyan nang pumanaw si Lennon Carl.

Salaysay nina G. Bienvenido at Gng. Jacklyn, “Hindi makatarungan na ang aming anak ay namatay nang napakaaga, samantalang wala naman siyang idinadaing na karamdaman sa amin at ni hindi pa siya naoospital bago maturukan. Dahil dito, aming hinihiling na masampahan ng kaukulang kasong sibil, kriminal at administratibo ang mga taong responsable sa pagkamatay ni Lennon Carl.”

Ang ‘kawalan ng katarungan’ na ipinaglalaban ng pamilya ni Lennon Carl ay inilapit sa aming tanggapan. Mailap man sa pagkakataong ito, umaasa sila na makakamit nila ang minimithing katarungan para sa maagang pagkamatay ng nag-iisa nilang anak. Gustuhin man ni G. Bienvenido na daanin na lamang sana sa dahas ang paghingi ng kabayaran sa kamatayan ng kanilang nag-iisang anak, nanaig pa rin sa kanya ang umasa at magtiwala sa timbangan ng katarungan. Kasama kami (PAO at PAO Forensic Team) ngayon nina G. Bienvenido at Gng. Jacklyn sa mithiin nilang makamit ang hustisya para kay Lennon Carl.

Ang kanilang dedikasyon sa paglaban sa legal na pamamaraan ay pinaghuhugutan din namin ng inspirasyon sa tuwina.