Nais lamang magserbisyo nang tapat… Atty. Luna, walang awang pinaslang

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | June 23, 2023

Ang buhay ng isang public attorney ay sadyang sakripisyo, at batbat ng panganib.

May mga pagkakataon na hindi na rin alam ng ating mga public attorneys kung saan sila lulugar habang kanilang ipinagtatanggol ang kanilang mga kliyente.

Hindi rin maiwasan na sa kanilang pagganap ng tungkulin ay mayroon ding nakaambang panganib sa kanilang seguridad.

Sa kasaysayan ng Public Attorney’s Office (PAO) ay walong public attorneys na ang nagbuwis ng buhay, ito ay sina:

1) Atty. Eugenia Campol, PAO-Bangued, Abra District Office.

2) Atty. Luis Dote, PAO-Legaspi City District Office.

3) Atty. Teresita Vidamo, PAO-Las Piñas District Office.

4) Atty. Ramon Elesteria, PAO-Dumaguete South District Office.

5) Atty. Reymund Luna, PAO-Infanta District Office.

6) Atty. Dante Untalan, Sr., PAO-San Carlos City District Office.

7) Atty. Richard Punzalan, PAO-Pinamalayan, Mindoro District Office.

8) Atty. Honorato Mazo, PAO- Kabacan, North Cotabato District Office.

Sa nakaraang isyu ng column rito sa Bulgar, ay tinalakay natin ang tungkol sa isang babaeng public attorney na nabanggit sa itaas na si Atty. Eugenia Campol. Ngayon naman ay tampok ang kasaysayan ni Atty. Reymund Luna.

Si Atty. Luna ay ipinanganak noong Enero 23, 1984 sa Lopez, Quezon. Nasa elementarya pa lamang siya noon ay nagpamalas na siya ng angking talino. Siya ay nagtapos sa elementarya bilang Valedictorian. Nagsilbi itong hudyat sa magiging tagumpay niya bilang isang mag-aaral at propesyonal. Nagtapos siya ng hayskul sa PUP Laboratory High School; ng Bachelor of Science in Psychology, at Bachelor of Laws sa Pamantasan ng Lungsod ng Maynila. Nagtapos siya ng pag-aaral ng batas noong 2009, kumuha ng Bar Examination noong taon din iyon, at pumasa bilang abogado nang sumunod na taon. Pagdating ng Hunyo 15, 2010, bilang isang bagong abogado, ang pagiging public attorney kaagad ang kanyang napiling propesyon. Nang maging bahagi na siya ng PAO-Infanta, Quezon, si Atty. Luna ay nakasama sa mga assisting Public Attorneys ng inyong lingkod sa isang kaso ng isang pinaghihinalaang miyembro ng CPP-NDF, na si Maria Miradel R. Torres. Magiting na naging tagatulong ng inyong lingkod si Atty. Luna bago mailipat ang kaso ni Miradel sa PAO-Taguig, Metro Manila.

Madaling araw ay gumigising na ang inyong lingkod, kasama ng ilang public attorneys at ni Atty. Luna para mag-appear sa Regional Trial Court of Infanta, Quezon, Branch 65, kung saan siya ang resident Public Attorney, upang ipagtanggol si Miradel na noon ay bagong panganak pa lamang.

Nang dahil sa kahilingan ng Bureau of Jail Management o BJMP ay nailipat sa Regional Trial Court ng Taguig ang kaso kung saan napawalang-sala si Miradel. Subalit, ang nakalulungkot ay nagpaalam si Atty. Luna na siya ay lilipat sa Prosekusyon. Ilang beses siyang pinigil ng inyong lingkod – hindi lang isa, dalawa, tatlo o hanggang apat na beses.

Ang sabi ko, “Huwag kang lumipat sapagkat ang mga hawak mo ay kaso ng mga akusado na pinagbibintangang nagrebelde sa gobyerno”. Pero tumuloy pa rin si Atty. Luna hanggang sa siya ay naging isang Prosecutor, at naging kabahagi na ng Taga-usig ng mga pinagsususpetsahan din na rebelde sa gobyerno. Si Atty. Luna ay dating tagapagtanggol subalit napabalitang bilang prosecutor ay naging taga-usig na ng mga pinaghihinalaang mga miyembro ng nasabing grupo na minsan ay ipinagtanggol niya.

Isang araw, kumakain siya ng tanghalian sa harapan ng Hall of Justice, nang may biglang narinig na putok ng baril, matapos noon ay nakitang duguan, nakahandusay, at wala nang buhay si Atty. Luna. Naganap ang trahedyang ito noong Pebrero 4, 2016, at siya ay 32-years-old pa lamang.

Ito ay isang malinaw na halimbawa ng conflict of interest – tagapagtanggol pagkatapos ay naging taga-usig ng kaparehong isyu o problema sa ating lipunan. Ang pagtitiwala ng mahihirap na kliyente ng PAO o fiduciary relation ng PAO sa kanilang mga kliyente ay hindi puwedeng mabahiran ng pagdududa o masasabing double cross. Ang anumang bahid na nagiging sanhi ng kawalan ng tiwala ng mga kliyente, at iba pang mga taong aming pinaglilingkuran bilang public attorneys ang pinaka-iingatan ng aming Tanggapan na maging mitsa na maglalagay sa panganib ng buhay ng aming mga abogada at abogado na humahawak ng kanilang mga kaso.

Kaya naman halos lahat ng mga kawani ng PAO ay magalang, marespeto at tigib ng pangamba na humihiling sa Kataas-taasang Hukuman na muling pag-aralan at rebisahin ang Section 22 ng Bagong “Code of Professional Responsibility and Accountability” para hindi mabahiran ng pagdududa hindi lamang ang buong PAO kundi ang Judicial System.

Ang masaklap nito ay maaaring madagdagan ang mga dumadaing mula sa madilim na hukay.

Pagkalagas ng magiting na Atty., ‘di na dapat maulit

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | June 16, 2023

May magandang ugnayan ang Public Attorney’s Office (PAO) at local government units (LGUs) sa ating bayan. Ang diwa ng bayanihan sa pagitan ng PAO at LGU ay buhay na buhay lalo na sa mga regional at district office ng aming tanggapan.

Ito ang masasabing bahagi na ng kaugalian ng mga Pilipino at lalo pang pinaiigting ng matibay na suporta ng batas, partikular na ang Republic Act No. 9406 (RA 9406) o ang PAO Law. Malinaw na nakasaad sa probisyong ito ng RA 9406, ang mga sumusunod:

“SEC. 6. New sections are hereby inserted in Chapter 5, Title III, Book IV of Executive Order No. 292 to read as follows:

“SEC. 16-E. Local Government Support. – Local government units, subject to their capabilities, are authorized to extend financial and other support in the form of honoraria, free office space, equipment, furniture, stationery, and manpower to the PAO.”

Lubos ang pasasalamat ng mga empleyado ng PAO, public attorneys at staff, sa suportang ng LGUs. Malaki ang naitutulong nito upang higit pang magampanan ng mga empleyado ng PAO ang kanilang mga tungkulin lalo na sa mga residente ng mga barangay na pinagsisilbihan nila.

Ito ay nagtataguyod ng kabayanihan sa pamayanan. Ngunit sa kasamaang palad, may pagkakataon na ang kabayanihang ito ay nauuwi sa pagbubuwis ng buhay. Ang isa sa mga konkretong ugat nito ay ang pagkukulang ng ating local government officials na humahantong sa kaso.

Ganito ang nangyari sa isa nating magiting na si Atty. Eugenia Vinluan - Campol ng PAO-Bangued, Abra District Office na bahagi ng PAO-Cordillera Region.

Si Atty. Campol, isa sa mga public attorney na palaban, ay pumanaw noong Setyembre 6, 2005, 23 days bago sumapit ang kanyang ika-36 na kaarawan. Siya ay masigasig sa paglilingkod sa mga api. Naging instructor siya sa Saint Louis University, kung saan siya ay nagtapos ng kanyang pre-law course na Political Science, Cum Laude, at Bachelor of Laws degree.

Bilang public attorney, kailanman ay hindi siya naireklamo ng sinumang kliyente. Subalit sa hindi inaasahan, sa pagganap niya sa kanyang tungkulin ay nakahawak siya ng kaso laban sa isang local official. Matinding conflict of interest ito sa PAO dahil nagbibigay ng papel, gamit, allowance, at suporta, ang ating local officials. Gayunman, buong tapang pa rin na tinanggap ni Atty. Campol ang hamon ng tungkulin hanggang sa siya’y bawian ng buhay.

Sa pangyayaring ito, malinaw na makikita na hindi dapat humawak ng isang kaso na may conflict of interest ang sinumang abogado – maging pribado man o hindi. Kaya patuloy na nagmamakaawa at nakikiusap ang buong PAO lawyers at staff sa ating mahal na Supreme Court na sana ay huwag nang ipairal ang Section 22, Canon III ng Code of Professional Responsibility and Accountability (CPRA) kung saan ang PAO lamang ang puwedeng humawak ng may conflict of interest na mga kaso, ngunit ang private lawyers ay hindi puwede.

Nagpapasalamat kami kay Senator Manuel “Lito” Lapid sa kanyang free legal assistance landmark bill na naging ganap na batas noong 2010 – ang Republic Act No. 9999 (RA 9999) o ang Free Legal Assistance Act of 2010 o Lapid Law. Bagama’t umabot ng 12 years, noong Setyembre 13, 2022 na-release ang inaprubahan ni Department of Finance (DOF) Secretary Benjamin Diokno ang revenue regulations ng Bureau of Internal Revenue (BIR) para sa maayos na implementasyon ng tax component ng RA 9999. Dahil dito ay nagpapasalamat din kami kay Secretary Diokno at ganundin kay Commissioner/Atty. Lilia Catris Guillermo na nagbigay ng recommending approval sa nasabing revenue regulations ng BIR. Ito ay kapuri-puri dahil sa magandang kinalabasan at accomplishment ng DOF at BIR para sa mahihirap na hindi puwedeng hawakan ng PAO.

Ang September 13 ay isang okasyon na kaarawan ng mahal na Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., Isang mahalagang regalo para sa maralitang Pilipino at PAO.

Gayunman, upang matupad ang bawat titik ng batas nitong Lapid Law, nangangailangan ng implementing rules and regulations (IRR) mula sa ating mahal na Supreme Court ang RA 9999.

Hanggang ngayon ay pinakahihintay natin ito. Nakasaad sa probisyong ito ng nasabing batas na:

“Section 8. Implementing Rules and Regulations (IRR). - Within ninety (90) days from the date effectivity of this Act, the BIR shall formulate the necessary revenue regulations for the proper implementation of the tax component as envisioned in this Act.

The Supreme Court shall formulate the necessary implementing rules and regulations with respect to the legal services covered under this Act and the process of accreditation of organizations and/or associations which will provide free legal assistance.”

Kapag may IRR na, umaasa kami sa PAO na maraming private lawyers ang magkakaroon ng inspirasyon na humawak ng pro bono cases – kaso ng maralita nating kababayan na hindi puwede sa PAO dahil may conflict of interest – hindi lamang dahil sa mabuti itong gawa kundi dahil magkakaroon sila ng 10% deduction sa kanilang gross income. Ito ay base sa Seksyon 5 ng RA 9999, kung saan nakasaad na:

“Section 5. Incentives to Lawyers. - For purposes of this Act, a lawyer or professional partnerships rendering actual free legal services, as defined by the Supreme Court, shall be entitled to an allowable deduction from the gross income, the amount that could have been collected for the actual free legal services rendered or up to ten percent (10%) of the gross income derived from the actual performance of the legal profession, whichever is lower: Provided, That the actual free legal services herein contemplated shall be exclusive of the minimum sixty (60)-hour mandatory legal aid services rendered to indigent litigants as required under the Rule on Mandatory Legal Aid Services for Practicing Lawyers, under BAR Matter No. 2012, issued by the Supreme Court.”

Patuloy kaming umaasa sa PAO na diringgin ng ating mahal na Supreme Court ang ating pakiusap at pagsusumamo na huwag na ipatupad ang Section 22, Canon III ng CPRA.

Patuloy namin itong ipinagdarasal dahil kapag nagpatuloy na ang PAO ay hahawak ng mga kasong may conflict of interest sang-ayon sa nabanggit na probisyon ng CPRA, malalagay sa panganib ang buhay ng public attorneys, kabilang na ang pumanaw na mahal nating public attorney na si Atty. Campol.

Mula noon naging mahigpit ang pamunuan ng PAO – Chief Public Attorney, Deputy Chief Public Attorneys, Regional Public Attorneys, Service Heads at District Heads – at pinagbabawalan ang mga abogado ng PAO na humawak ng may conflict of interest. Ito ay pinagtibay ng 2021 Revised Public Attorney’s Office (PAO) Operations Manual, at ito naman ay ayon sa kapangyarihan ng Chief Public Attorney na nakasaad sa probisyong ito ng RA 9406:

“SEC. 5. Section 16, Chapter 5, Title III, Book IV of Executive Order No. 292, as amended, is hereby further amended to read as follows:

‘SEC. 16. The Chief Public Attorney and Other PAO Officials. – The PAO shall be headed by a Chief Public Attorney and shall be assisted by two (2) Deputy Chief Public Attorneys. Each PAO Regional Office established in each of the administrative regions of the country shall be headed by a Regional Public Attorney who shall be assisted by an Assistant Regional Public Attorney. The authority and responsibility for the exercise of the mandate of the PAO and for the discharge of its powers and functions shall be vested in the Chief Public Attorney.’”

Sa pagganap ng ating mga tungkulin bilang lingkod bayan at manananggol, may mga niyayakap tayong mga responsibilidad at kredibilidad sa kabila ng panganib na maaaring maidulot nito sa ating buhay.

Ito ay bahagi na ng ating sinumpaang tungkulin bilang mga lingkod bayan bunsod na rin sa kadahilanang hindi tayo dapat mamili ng mga taong ating tutulungan. Ngunit hindi isang kalabisan ang paghingi ng tulong sa pamamagitan ng legal na pamamaraan na ang panganib na ito ay maiwasan. Dapat din nating ikonsidera ang kaligtasan ng ating mga manananggol, sapagkat sila rin ay may mga pamilyang nangangailangan ng kanilang kalinga. Alam kong sumasang-ayon dito si Atty. Campol, isang bayaning public attorney.

15-anyos na 3 beses nabakunahan... NAGKA-PNEUMONIA AT PABALIK-BALIK NANAKIT ANG ULO

BAGO NAMATAY SA DENGVAXIA.

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | June 10, 2023

Sa tinaguriang Dengvaxia cases na hawak ng aming tanggapan, maraming mga bata ang pinaniniwalaang biktima ng nasabing bakuna ang nagkaroon ng pagbabago sa ugali at may pagkakataon na sila ay tila ibang tao na. Isa sa mga ito si Crisa Mae Porcia, anak nina G. Bartolome at Gng. Annabelle Porcia ng Antipolo City.

Si Crisa Mae, 15, ay namatay noong Disyembre 8, 2020. Siya ang ika-160 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, matapos na hilingin ito ng kanyang mga magulang. Ayon sa Death Certificate ni Crisa Mae, siya ay namatay dahil sa Acute Respiratory Distress Syndrome (Immediate Cause); Pediatric Community Acquired Pneumonia O (Antecedent Cause); Pulmonary Tuberculosis (Underlying Cause).

Ayon sa mga kaklase ni Crisa Mae na sina Tiffany Joy at Jone Roej, tatlong beses umano itong naturukan ng Dengvaxia sa kanilang paaralan.

Dagdag pa nito, kasabay umano nila si Crisa Mae na naturukan ng nasabing bakuna sa tatlong magkakahiwalay na pagkakataon noong taong 2016 at 2017 sa kanilang nasabing paaralan.

Si Crisa Mae ay isang masayahin, aktibo at malusog na bata. Mahilig siyang sumayaw at aktibo sa mga activities sa kanilang paaralan. Siya ay student council president at consistent honor student magmula noong elementarya hanggang high school.

Noong Pebrero 2018, napansin ng kanyang magulang na siya ay walang gana kumain na nagresulta ng kanyang pangangayayat. Nangalay din ang kanyang parehong binti hanggang sa mababang parte ng kanyang likod. Siya ay dinala ng kanyang mga magulang sa manghihilot at albularyo pero hindi pa rin bumuti ang kanyang kalagayan. Nagpatuloy ito hanggang matapos ang taong 2018.

Pagdating ng taong 2019, narito ang ilan sa mga nangyari kay Crisa Mae:

· Unang bahagi ng taong 2019 – Wala pa rin siyang gana kumain hanggang sa nangayayat at nangalay na rin ang kanyang binti at likod.

· Mayo 2019 - Nagkaroon siya ng lagnat na tumagal ng tatlong araw. Naninikip na rin ang kanyang dibdib, pagkahilo, pagsusuka ng puting likido at pananakit ng kanyang ulo. Siya ay pinainom ng neozep at bahagyang bumuti ang kanyang kalagayan, ngunit hindi nagtagal ay bumalik din ito.

· Agosto 21 – Hindi pa rin bumubuti ang kanyang kalagayan, dinala siya sa isang clinic sa Antipolo, Rizal. Isinailalim siya sa urinalysis at hematology. Doon ay nalaman na may urinary tract infection (UTI). Niresetahan siya ng mga gamot gaya ng Co-amoxiclav at iba pa.

· Agosto 28 - Muli siyang dinala sa nabanggit na clinic para sa kanyang follow-up check-up. Hirap siyang maglakad, pabalik-balik na nilagnat, pananakit ng ulo, pagsusuka, at hirap sa paghinga. Muli siyang dinala sa albularyo subalit hindi pa rin ito bumuti. Sa mga sumunod na linggo ay lalo itong nanghina hanggang sa bumagsak na ang kanyang katawan.

· Oktubre at Nobyembre - Hirap nang maglakad si Crisa Mae. Pagdating ng Nobyembre, nagkaroon ng mga pantal na parang kagat ng lamok ang kanyang mga kamay at paa. Nawala rin naman ito matapos ang dalawang araw, at muling bumalik noong buwan ng Marso 2020.

· Enero, Pebrero, Marso 2020 - Noong Pebrero ay tuluyan na itong‘di makapaglakad. Pabalik-balik rin ang mga sintomas na kanyang nararamdaman, at bagsak na noon ang kanyang katawan.

· Disyembre 5 - Sa tulong ng barangay officials, nadala siya sa isang ospital sa Quezon City, at doon nalaman na may hangin ang kanyang baga.

· Disyembre 8 - Nagreklamo siya ng matinding paninikip ng dibdib. Agad na tumakbo si Gng. Annabelle sa nurse station ngunit pagbalik niya ay nangingitim na ang labi at mga daliri ni Crisa Mae. Kinuhanan siya ng dugo ngunit sa sobrang kalikutan ay halos bumaon at bumaluktot na ang karayom ng kanyang dextrose. Naging kritikal ang kanyang kalagayan, at bandang alas-4:00 ng hapon ay tumirik na ang kanyang mga mata.

Narito ang kaugnay na detalye, hango sa salaysay ng kanyang mga magulang:

“Sinabihan niya kami na alisin ang mga sakit sa kanyang katawan. Pagkatapos no’n ay sinabi niya na ‘Nay, maliwanag, patay na ako!’ Sinabihan ko siya na huwag niyang sabihin 'yun at mahal ko siya. Subalit pagsapit ng bandang alas-5:00 ng hapon, ay tuluyan nang pumanaw ang aming anak.

Palaisipan sa amin ang pagkakaroon niya ng sakit dahil wala naman siyang history ng pagkaka-ospital mula noong siya'y bata pa. Kaya nakapagtataka na nagbago ang kanyang kalusugan. Nangyari ito matapos siyang maturukan ng Dengvaxia.

Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna ng Dengvaxia. Binakunahan nila ang aming anak ng wala kaming pahintulot at presensya. Nalaman na lang naming siya ay nabakunahan noong nakaburol na ang aming anak.”

Ang mga ganitong karanasan ang nagtutulak sa mga naiwang mga mahal sa buhay ng mga biktimang katulad ni Crisa Mae na maghanap ng katarungan.

Hindi nila matatanggap na ang karanasang itinuturing nilang panlilinlang ay magtatapos sa pagkawala ng buhay ng kanilang minamahal na anak. Kaya patuloy nating ipinaglalaban ang kamatayan ng mga bata sa ating hukuman. Ang prinsipyo, katatagan ng kalooban, at pagmamahal na nasa likod ng desisyon nilang lumaban sa hukuman ay nagbibigay inspirasyon sa amin bilang kanilang tagapagtanggol na patuloy na magpunyagi sa kanilang mga kaso sa legal na paraan.