2 beses nabakunahan ng Dengvaxia… Leukemia at Tuberculosis, dinanas ng 14-anyos na namatay sa bakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 21, 2023

Larawan ng katatagan ang pamilyang Pilipino sa kabila ng matinding pagsubok sa buhay. Ang katatagang ito ay mababanaag sa pamilya nina G. Jessie at Gng. Analyn Dela Cruz ng Cavite. Ang anak nilang si Dick John Dela Cruz ay nagkaroon ng malubhang karamdaman na naging mitsa ng buhay nito.

Bagama’t pinapupurihan natin ang katatagang ito, ninanais natin at gumagawa tayo ng mga konkretong hakbang upang hindi na muli maulit ang pagbubuwis ng buhay lalo na kung ang sanhi nito ay ang matinding kapabayaan. Kaugnay nito, narito ang bahagi ng salaysay ng mag-asawang Dela Cruz:

“Napakasakit ito para sa amin dahil sa halip na gumaling ang aming anak ay lumala pa ang kanyang kundisyon. Magkagayunman dahil sa kagustuhan naming gumaling ang aming anak ay itinuloy pa rin namin ang kanyang gamutan, subalit napansin naming nangangayayat na siya, pilit pa ring lumalaban si Dick John sa kabila ng lahat hanggang sa bumigay na ang mura nitong katawan na natamo niya matapos na siya ay mabakunahan ng Dengvaxia vaccine.”

Ayon kay Gng. Dela Cruz, bago mabakunahan si Dick John, mayroong papel na pinapipirmahan sa kanya ang kanyang anak para maturukan umano siya ng nasabing bakuna.

Dagdag pa niya sa kanyang salaysay: “Sa papel na iyon ay walang nakalagay kung ano ang magiging epekto ng nasabing bakuna sa kalusugan ng aming anak, maliban sa kontra sa dengue. Marami sa kanilang eskuwelahan ang nabakunahan at ayon sa kanila maigi pangontra sa dengue ang bakuna kung kaya’t pumayag kami.”

Si Dick John, 14, namatay noong Mayo 24, 2021. Siya ang ika-164 na mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ito ng kanyang mga magulang. Siya ay naturukan ng Dengvaxia ng dalawang beses; una noong Abril 5, 2016 at pangalawa noong Nobyembre 24, 2016 sa kanilang eskwelahan sa Cavite. Naging maayos naman ang naging kalagayan ni Dick John matapos siya'y mabakunahan. Ngunit mula Marso hanggang Agosto 2018, narito ang matinding pinagdaanan ng kanyang murang katawan:

∙ Marso 2018 - Masakit umano ang kanyang tuhod at nananakit din ang kanyang mga kasu-kasuan. Pinapainom at pinahiran siya ng kanyang magulang ng herbal medicine at nawawala naman ang mga sakit na naramdaman niya.

∙ Unang linggo ng Abril 2018 - Nagkaroon siya ng kulani sa kanyang leeg, agad na pinacheck-up siya sa isang medical center. Isinailalim siya sa physical examination at binigyan ng antibiotics. Sinabihan sila ng doktor na bumalik siya pagkatapos ng pitong araw na gamutan.

∙ Pangalawang linggo ng Abril 2018 - Pagbalik nila sa nasabing doktor ay sinabi nitong nando’n pa rin ang bukol. Sinabihan sila na ipa-x-ray siya at napag-alaman nila na mayroon diumanong tama ang kanyang baga. Positibo umano siya sa Tuberculosis, kaya naman ay isinailalim siya sa anim na buwang gamutan. Subalit hindi siya rito gumaling at lalo pang dumami ang kanyang mga bukol. Nagkaroon na rin siya sa kanyang kili-kili at singit.

∙ Agosto 2018 - Dinala siya sa isang ospital sa Manila, at doon ay na-diagnosed siya na mayroong “Acute Lymphoblastic Leukemia” (Acute Lymphocytic Leukemia). Sinabihan sila ng mga doktor na isailalim sa chemotherapy, subalit hindi pumayag si G. Dela Cruz dahil may nakita diumano siyang namatay habang sumasailalim sa chemotherapy.

∙ Setyembre 11, 2018 - Dinala si Dick John sa isang ospital sa Quezon City, dahil hirap siyang maglakad at manas na ang kanyang mga paa. Doon ay nakumpirma na mayroon nga siyang “Acute Lymphoblastic Leukemia.” dahil kumpirmadong mayroon siyang Leukemia, isinailalim siya sa oral chemotherapy, at do’n ay bumuti naman ang kanyang kalagayan.

Mula 2020 hanggang 2021, mas lalo pang lumala ang kondisyon ni Dick John. At humantong na nga ito sa kanyang pagpanaw. Narito ang kaugnay na mga detalye:

∙ Abril 2020 – Mula nang mag-lockdown, noong Abril 2020 ay natigil din ang Chemotherapy niya dahil hindi na siya maibalik ng kanyang pamilya sa nasabing ospital sa Quezon City.

∙ Hulyo 2020 - Naipagpatuloy lamang ang kanyang chemotherapy nitong buwang ito. Nagpatuloy ang kanyang gamutan hanggang sa mga sumunod na buwan.

∙ Enero 25 - 29, 2021 - Na-confine siya sa ospital dahil bumaba ang kanyang ANC level. Nanatili siya roon hanggang Enero 29, 2021.

∙ Mayo 24, 2021 - Sa kabila ng patuloy na paggagamot sa kanya, siya ay pumanaw sa araw na ito.

Salaysay ng kanyang mga magulang: “Hindi na namin siya naitakbo sa ospital at inabutan na siya sa aming tahanan.”

Dagdag pa nila, “Napakalungkot ang mawalan ng anak na inalagaan at kung maaari ay ayaw naming siyang mahirapan, subalit nang dahil sa bakuna na ibinigay sa kanya ay nag-iba ang kanyang kalusugan. Sa haba ng panahon na siya ay sumasailalim sa chemotherapy napakahirap ng kanyang pinagdaanan. Malaki rin ang paniniwala namin na ang Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay niya. Ang kanyang mga nararamdaman ay parehas ng mga naramdaman ng mga batang katulad niyang nabakunahan at namatay din. Hindi rin naman siya nagkakaroon ng dengue bago siya maturukan.

Malakas at malusog na bata si Dick John, nagsimula lamang ang hindi magandang kalusugan niya nang siya ay maturukan ng Dengvaxia vaccine. Hindi siya na-ospital mula noong siya'y bata. Nagsimula lamang siyang ma-ospital nang nabakunahan siya ng Dengvaxia.”

Ang mga pahayag ng mag-asawang Dela Cruz, at ang paghahanap ng katarungan para kay Dick John ang naghatid sa aming tanggapan. Sila ay aming pinatuloy hindi lamang sa PAO, kundi sa aming puso ̶ pusong patuloy na maalab na maglilingkod sa aming mga kliyente, mula sa pagtanggap ng kanilang mga kaso sa aming tanggapan. Mga dambuhala sa larangan ng industriya ng gamot ang kinakaharap ng aming mga kliyente, subalit hindi nito natinag ang kanilang katatagan para sila ay manindigan at lumaban para sa katarungan. Kaya naman ang katatagan nilang ito ang nagsisilbing inspirasyon ng aming tanggapan para ipagpatuloy ang aming tungkuling maihatid sa kanila ang hustisyang kanilang minimithi.

Tyrone Tisbe, 15, patay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 14, 2023

Ang informed consent ay bahagi na ng vocabulary ng mga Pilipino dahil sa mga naganap na pagbabakuna kung saan isa sa mga naging tampok ang Dengvaxia vaccines.

Naintindihan ng maraming Pilipino kung ano ang informed consent dahil sa kawalan nito sa maraming kaso ng pagkakaturok ng nasabing bakuna sa maraming bata. Isa sa mga nabanggit na kaso ang nangyari kay Tyrone Tisbe, anak nina G. Mhykel at Gng. Lorena Tisbe ng Pasay City.

Kaugnay nito, narito ang bahagi ng sanaysay ni G. Tisbe ukol sa pagpapabakuna ng kanilang anak:

“Bago mabakunahan si Tyrone ay mayroon siyang maliit na papel na pinapirmahan sa akin para umano mabigyan siya ng bakuna kontra dengue. Sa papel na iyon ay walang nakalagay kung ano ang magiging epekto ng nasabing bakuna sa kalusugan ng aming anak, pinirmahan ko ang nasabing papel dahil iniisip ko na hindi na magkakaroon ng dengue ang aming anak.”

Malinaw na hindi sapat ang impormasyon o kaalaman ng mag-asawang Tisbe ukol sa nabanggit na bakuna. Hindi nakasulat sa nasabing papel ang mga maaaring maging epekto ng Dengvaxia vaccine na ituturok nila kay Tyrone. Kaya ang pagsang-ayon ng mag-asawa na mabigyan ng bakuna ang kanilang anak ay hindi kailanman maituturing na informed consent. Nang ibigay nila ang kanilang pagsang-ayon, ay hindi nila alam na mayroong severe adverse effects ang bakuna kaya hindi pa rin masasabi na informed consent.

Si Tyron Tisbe, 15, namatay noong Marso 31, 2021. Siya ang ika-162 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Si Tyrone ay naturukan ng Dengvaxia ng 2 beses; una noong Enero 11, 2017, at pangalawa noong Hulyo 11, 2017. Noong Hunyo 2017, bago siya nakatanggap ng pangalawang bakuna, may lumabas na bukol sa kanyang kanang leeg. Malaki ang bukol na lumabas sa kanya. Maayos pa naman ang pakiramdam ni Tyrone noon kahit na may bukol siya at inakala lamang ng kanyang mga magulang na sipong lubog ang nasabing bukol.

• Oktubre 20, 2017 - Dinala siya sa isang ospital sa Manila, at doon nalaman na ang nasa kanang leeg niya ay isa diumanong cyst. Isinailalim ito sa operasyon upang maalis ang bukol. Nakauwi rin agad sila noong araw na iyon, at binigyan lamang si Tyrone ng mefenamic acid at antibiotics. Matapos ang operasyon ay naging maayos naman ang naging pakiramdam niya. Patuloy pa rin ang kanyang pagpasok hanggang nagkaroon sila ng Christmas Break noong Disyembre 8, 2017.

Pagdating ng taong 2018 hanggang 2021, narito ang hirap na pinagdaanan ni Tyrone hanggang sa siya ay pumanaw noong Marso 31, 2021:

• Enero 2 at 3, 2018 – Nakita ng kanyang mga magulang ang dalawang bukol sa kaliwa at kanang leeg niya sa bandang ilalim ng kanyang tainga. Nilalagnat at namamanas din ang kanyang mukha noon. Kinabukasan, pinagamot nila si Tyrone sa albularyo. Tinanong sila ng albularyo kung nabakunahan si Tyrone ng Dengvaxia, sapagkat kaparehas na kaparehas diumano ng sakit ni Tyrone ang sakit ng isang batang naturukan din ng Dengvaxia na ginagamot niya. Pinayuhan ang mag-asawang Tisbe na agapan nila ang sakit ni Tyrone. Tatlong beses nilang dinala si Tyrone sa nasabing albularyo hanggang sa nakita sila ng midwife ng kanilang center at sinita sila nito na bakit umano sa albularyo nila dinadala si Tyrone na sa halip ay sa ospital. Ang midwife na iyon ang siyang nagbakuna diumano sa kanilang anak. Agad na dinala nila sa isang ospital sa Manila ang kanilang anak. Sa emergency room do'n, sinuri si Tyrone at nalaman na mababang-mababa na ang kanyang platelet, kinakailangan niyang masalinan ng dugo at ma-admit sa nasabing ospital. Sinalinan siya ng dugo at naging maayos naman ang kanyang pakiramdam. Isinagawa rin sa kanya ang BMA o Bone Marrow Aspiration, at nalaman na mayroon diumano siyang Acute Lymphoblastic Leukemia. Pagkatapos nito, ang sumunod na isinagawa sa kanya ay ang Chemotherapy sa isang ospital sa Quezon City, kung saan tuluy-tuloy ang naging gamutan niya mula Pebrero 3, 2018. Nahinto lamang noong Marso 2020 hanggang Agosto 2020 dahil sa pandemya. Itinuloy muli ang kanyang gamutan noong Setyembre 2020.

• Enero 27, 2021 – Napansin ng kanyang mga magulang na bagama’t pabalik-balik sila sa ospital parang hindi naman siya gumagaling. Sinabihan sila ng doktor na hindi na kinakaya ni Tyrone ang Chemotherapy, at binigyan na ng taning ang kanyang buhay. Anim na buwan na lamang diumano ang itatagal niya. Dahil dito ay tinanong sina G. Mhykel at Gng. Lorena ng doktor kung gusto pa nila ituloy ang gamutan at gawin na lamang oral, at sa bahay na ito isasagawa. Pumayag sila, at noong araw din na 'yun ay inuwi na nila sa bahay si Tyrone, at doon na nila itinuloy ang gamutan.

Salaysay ng mga magulang ni Tyrone: “Patuloy naming inaalagaan ang aming anak lakip ang pag-asang gumaling pa ito. Hanggang sa dumating ang araw na kinatatakutan namin.

Noong March 31, 2021, nagkakaroon siya ng pasa-pasa sa katawan at bigla siyang inubo kaya naglaga ako ng tawa-tawa at pinainom ko siya ng Ambroxol dahil sa sunud-sunod niyang pag-ubo. Nagpatuloy ang pag-ubo niya hanggang sa nagsikip ang paghinga niya kaya dinala na namin siya sa ospital na siyang pinakamalapit sa aming lugar. Ayon sa mga doktor, dead-on-arrival na raw ang aming anak”

Dagdag pa nila “Napakalungkot ang mawalan ng anak na inalagaan namin mula sa kanyang pagsilang at dahil lamang sa bakuna na ibinigay sa kanya ay nag-iba na ang kanyang kalusugan. Malaki rin ang paniniwala naming mag-asawa na ang Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay ni Tyrone dahil ang kanyang mga naramdaman ay parehas nang sintomas ng mga batang katulad niya na nabakunahan at namatay din. Hindi rin siya nagkaroon ng dengue bago siya maturukan.”

Ang kakulangan ng impormasyon sa tinaguriang Dengvaxia cases na pinabigat ng kakulangan din ng sapat na malasakit ay hinding-hindi na kailanman hayaang maulit. Isa ito sa matinding dahilan kung bakit patuloy kaming nagpupunyagi sa mga kasong inilalapit sa amin na may kaugnayan sa nasabing bakuna. Matinding pagkukulang sa impormasyon at malasakit, husto na! Hustisya ay igawad na!

14-anyos, pabalik-balik sa ospital, nagka-Acne Vulgaris, nagka-Leukemia, bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | June 30, 2023

Tukoy ng mag-asawang G. Sonny at Gng. Glenda Mendoza ng Mariveles, Bataan ang mga partikular na kakayanan at talento ng kanilang anak na si Sam Gavriel Mendoza. Direkta rin nilang nasabi ang pinaniniwalaan nilang naging sanhi ng mga hindi magandang pangyayari sa kanilang anak na tumapos sa naghihintay sanang magandang bukas sa kanya:

“Malakas at malusog na bata si Sam Gavriel, siya ay swimmer sa kanilang eskuwelahan at kasali siya palagi sa patimpalak ng swimming competition. Mahilig sa sports ang aming anak at kahit minsan ay hindi siya nadała sa ospital. Nagsimula lamang ang hindi magandang kalusugan niya nang siya ay maturukan ng Dengvaxia vaccine.”

Si Sam Gavriel, 14, namatay noong Disyembre 20, 2020, at ika-161 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ito ng kanyang mga magulang. Siya ay naturukan ng Dengvaxia ng tatlong beses: Una noong Abril 1, 2016; pangalawa noong Nobyembre 11, 2016 at pangatlo noong Mayo 16, 2017 sa kanilang eskuwelahan.

Matapos siya maturukan ng Dengvaxia naging maayos naman ang kalagayan ni Sam Gavriel, subalit noong bandang Nobyembre 2019 ay napansin ng kanyang mga magulang na naging maselan ang kanyang pang-amoy. Samantala, noong Disyembre 2019 naman ay napansin din nila na namumutla na mga kamay ni Sam Gavriel.

Pagdating ng taong 2020. Narito ang mga naging karamdaman at pinagdaanang hirap ni Sam Gavriel na may kaugnayan sa kanyang pagkakasakit hanggang sa siya ay pumanaw noong Disyembre 20, 2020.

• Bandang Enero 2020 - Nagkaroon ng maliit na acne vulgaris sa kanyang mukha. Buong pag-aakala ng kanyang mga magulang ay senyales lang ito ng kanyang pagbibinata. Dinala si Sam Gavriel sa isang dermatologist sa Bataan. Doon ay binigyan siya ng gamot. Nawala naman iyon subalit makalipas lamang ng 10 araw ay bumalik muli ito sa kanyang mukha, dahil dito ay nagpasya ang dermatologist na ipasuri ang dugo niya. Tatlong klase ang test na isinagawa sa kanya. Ang mga ito ay CBC Platelet, ESR at ASO Titer. Hindi makapaniwala ang doktor sa naging resulta na matataas sa normal values, kaya naman ay pinayuhan ng doktor ang kanyang mga magulang na magpatingin muli si Sam Gavriel para sa second opinion.

Dinala siya sa isang ospital sa Olongapo, at gano’n pa rin matataas sa normal values ang resulta ng laboratory tests niya. Iyong iba naman ay mabababa sa normal values. Ayon sa resulta ng laboratory tests niya ay mayroon umano siyang Leukemia. Nang kinausap ng doktor ang kanyang mga magulang upang ipaliwanag ang resulta ng eksaminasyon kay Sam Gavriel, ay ini-refer sila sa isang ospital sa Quezon City, dahil mayroon diumano ro’n facilities at espesyalistang doktor para sa kanyang karamdaman.

• Noong Pebrero 2020 - Dinala si Sam Gavriel sa nasabing ospital sa Quezon City. Na-admit siya at isinailalim sa iba't ibang uri ng eksaminasyon. Sa mga sumunod na mga araw ay sumailalim siya sa masalimuot na gamutan, at inakala ng kanyang mga magulang na bumubuti na ang kanyang kalagayan. Bumuti nga ang kanyang kalagayan dahil nagkaroon siya ng remission, ngunit bumalik ang impeksiyon niya sa sugat na mabilis kumalat sa kanyang katawan na naging sanhi ng kanyang pagpanaw.

Mapait ang tinuran ng kanyang mga magulang sa kanilang Salaysay. Narito ang nabanggit na bahagi sa kanilang Salaysay:

“Napakalungkot ang mawalan ng anak na inalagaan mula sa kanyang pagsilang at dahil lamang sa bakuna na ibinigay sa kanya ay nag-iba na ang naging kalusugan niya. Kung titingnan namin ang kanyang kalagayan habang siya ay sumasailalim sa Chemotherapy ay awang-awa kami, kahit hindi niya ipinapakita sa amin ang kanyang pinagdadaanan.”

• Setyembre 2020 - Napadalas din ang pagsasalin ng dugo sa kanya.

• Disyembre 20, 2020 - Patuloy ang hirap na pinagdaanan niya. Dinala siyang muli sa nasabing ospital sa Quezon City, dahil nilalagnat na naman siya at nagkaroon ng impeksyon ang kanyang operasyon.

Ayon sa kanyang mga magulang: “Maraming hirap ang kanyang pinagdaanan hanggang sa bumigay ang kanyang murang katawan sa karamdaman na idinulot ng nakamamatay na Dengvaxia vaccine.

Dagdag pa nila: “Malaki rin ang paniniwala namin na dahil sa Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay [niya] dahil ang kanyang mga nararamdaman ay parehas ng mga naramdaman ng mga batang katulad niyang nabakunahan at namatay din.

Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna ng Dengvaxia na ito sa aming anak at ng iba pang mga bata. Kung hindi siya nabakunahan, malamang ay nabubuhay pa siya ngayon at maipagpapatuloy pa namin ang mga pangarap [niya].”

Sa pagpanaw ni Sam Gavriel muling may nasayang na buhay, muling may mga pangarap na hindi nabigyan ng pagkakataon na matupad, at talinong hindi ganap na napaunlad at naihandog sa pamilya at sa bayan. Ang matinding kawalan na ito, at ang kanilang personal na pagdadalamhati ay hindi tinapos ng Pamilya Mendoza sa lungkot at pait, kundi sa paglaban at paghahanap ng katarungan para sa yumao at pinakamamahal nilang si Sam Gavriel. Kasama nila ang PAO at PAO Forensic Team sa laban na ito.

Pamilyar na sa amin ang kuwentong ito. Maaaring iba ang mga tauhan ngunit magkakawangis ang trahedyang pinagdaanan ng mga biktima at ang mga pamilyang naiwan nila. Ang ganitong sitwasyon ay hindi nakamamanhid ng damdamin, kundi lalong nakapagpapaalab ng paninindigan at pagpupunyagi na makamit ang katarungan.